Đề 04 1 Phân tích niềm năng phát triển ngành nông nghiệp ở địa phương Anhchị? Liên hệ thực tiễn? 2 Sử dụng khung logic xác định những vấn đề tồn tại trong lĩnh vực Nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), từ đó phân tích những nguyên nhân và đề xuất giải pháp phục vụ cho công tác lập kế hoạch chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Anhchị? NỘI DUNG 1 1 Tiềm năng phát triển ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình Tỉnh Hoà Bình là tỉnh miền núi, cách thủ đô Hà Nội 73 km Phía Bắc giáp tỉnh Phú.
Trang 1Đề 04 1/ Phân tích niềm năng phát triển ngành nông nghiệp ở địa phương Anh/chị? Liên hệ thực tiễn?
2/ Sử dụng khung logic xác định những vấn đề tồn tại trong lĩnh vực Nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), từ đó phân tích những nguyên nhân và đề xuất giải pháp phục vụ cho công tác lập kế hoạch & chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Anh/chị?
Trang 2NỘI DUNG 1.1 Tiềm năng phát triển ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình
Tỉnh Hoà Bình là tỉnh miền núi, cách thủ đô Hà Nội 73 km Phía Bắc giáp tỉnh Phú Thọ; phía Nam giáp tỉnh Hà Nam, Ninh Bình; phía Ðông giáp tỉnh Hà Tây; phía Tây giáp tỉnh Sơn La, Thanh Hóa Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 4.662,5 km2, chiếm 1,41% tổng diện tích tự nhiên cả nước
Về khí hậu, Hòa Bình có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông bắt đầu từ tháng 11 năm trước đến tháng 2 năm sau, mùa hè từ tháng 3 đến tháng 10 Mưa tập trung chủ yếu ở các tháng 7, 8, 9, lượng mưa trung bình năm đạt 1.846 mm Nhiệt độ trung bình là 25oC
Về thổ nhưỡng, lớp vỏ thổ nhưỡng ở Hòa Bình đa dạng cả về cấu trúc, thành phần và tính chất Dựa vào điều kiện hình thành, có thể phân biệt được hai nhóm đất: thủy thành (hình thành từ bồi tụ phù sa sông, suối)
và địa thành (hình thành từ đá gốc) Hầu hết các loại đất đều phù hợp với việc phát triển các loại cây thực phẩm, cây công nghiệp, cây ăn quả như: mía, dứa, cam,
Điều kiện tự nhiên và dân số đó của tỉnh Hòa Bình cho thấy thành phố nơi đây chứa đựng rất nhiều tiềm năng phát triển, nhất là phát triển ngành nông nghiệp Có thể chỉ ra một số tiềm năng phát triển ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình trên một số lĩnh vực cơ bản như sau:
Một là: Tiềm năng phát triển ngành trồng trọt
Tỉnh Hòa Bình có 466.252,86 ha diện tích đất tự nhiên Trong đó: Diện tích đất nông nghiệp là 66.759 ha, chiếm 14,32%; diện tích đất lâm nghiệp là 194.308 ha, chiếm 41,67%; diện tích đất chuyên dùng là 27.364
ha, chiếm 5,87%; diện tích đất ở là 5.807 ha, chiếm 1,25%; diện tích đất chưa sử dụng và sông suối đá là 172.015 ha, chiếm 36,89%
Trong đất nông nghiệp, diện tích đất trồng cây hàng năm là 45.046 ha, chiếm 67,48%, trong đó diện tích trồng lúa là 25.356 hecta, chiếm 60,51% diện tích đất trồng cây hàng năm; diện tích đất trồng cây lâu năm là 4.052
ha, chiếm 6,06%; diện tích đất có mặt nước nuôi trồng thuỷ sản là 900 ha
Trang 3Diện tích đất trống, đồi núi trọc cần phủ xanh là 135.010 ha; diện tích đất bằng chưa sử dụng là 3.126 ha; diện tích đất có mặt nước chưa sử dụng là 6.385 ha1
Điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phong phú đa dạng; đất đai có độ màu mỡ cao, diện tích đất lâm nghiệp, đất sản xuất nông nghiệp và đất chưa sử dụng lớn là điều kiện để phát triển đầu tư trong lĩnh vực trồng rừng, cây công nghiệp, dược liệu và sản xuất nông nghiệp công nghệ cao Tất cả những điều kiện tự nhiên đó cho thấy tiềm năng đó phát triển của ngành trồng trọt của tỉnh Hòa Bình
Hai là: Tiềm năng phát triển ngành chăn nuôi
Với diện tích đất nông, lâm nghiệp lớn, cùng với mạng lưới sông, suối, hồ đầm phân bổ khắp trên tất cả các huyện, thành phố Đặc biệt là sông Đà chảy qua các huyện Mai Châu, Đà Bắc, Tân Lạc, Thành phố Hòa Bình và huyện Kỳ Sơn; hồ Hòa Bình với diện tích nước mặt khoảng 8.000
ha là điều kiện cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản
Cùng với đó, trong lĩnh vực nuôi trồng thủy, hải sản Tổng diện tích mặt nước có tiềm năng nuôi trồng thủy sản của Hòa Bình khoảng 20.900
ha, trong đó diện tích nuôi trồng hàng năm trên 16.700 ha, diện tích thâm canh đạt 9.000ha với tổng số hộ nuôi trồng thủy sản là 18.500 hộ Với diện tích mặt nước và số lượng nguồn nhân lực như vậy chứa đựng tiềm năng lớn cho sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy, hải sản, đóng góp tổng sản lượng thủy sản cho thị trường khoảng 78.400 tấn/năm
- Về tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp
Đây có thể được xem là tiềm năng, thế mạnh của Hòa Bình, bởi lẽ với bề dày lịch sử và cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, Hòa Bình có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch nông nghiệp Tính đến hết năm 2020, có khoảng 100 điểm du lịch cộng đồng homestay với tổng số 157 hộ tham gia, 2.355 giường Tổng số lao động trực tiếp là 428 lao động, lao động gián
1 Dẫn theo: http://web.cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=7795
Trang 4tiếp trên 200 lao động Tổng doanh thu từ hoạt động du lịch cộng đồng là
415 tỷ đồng với tổng 471 nghìn lượt khách tham quan du lịch2
Nhiều nhà nghỉ du lịch cộng đồng được đầu tư cơ sở vật chất có quy
mô và chất lượng dịch vụ cao Các điểm du lịch cộng đồng nằm chủ yếu ở các huyện: Mai Châu, Đà Bắc, Cao Phong, Tân Lạc, Lạc Sơn Hiện nay, toàn tỉnh có điểm du lịch cộng đồng được công nhận sản phẩm OCOP hạng
từ 3 sao trở lên, nhiều điểm du lịch đã được nhận giải thưởng Homestay Asian Phát biểu tại Hội thảo, đồng chí Đinh Công Sứ, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh đã giới thiệu những lợi thế của tỉnh Hoà Bình để địa phương là điểm đến du lịch kết hợp với nông nghiệp, nông thôn đầy tiềm năng Trong những năm qua, việc gắn liền giữa du lịch với nông nghiệp, nông thôn đã được tỉnh hết sức quan tâm Với những hiệu quả từ mô hình này, thời gian tới tỉnh Hoà Bình tiếp tục ra sức phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn Phấn đấu đến năm 2030, đầu tư cơ sở vật chất đạt 290 homestay với sức chứa 4.350 người, tạo việc làm cho 1.126 lao động, doanh thu du lịch đạt 2.145 tỷ đồng3 Hội thảo lần nay là cơ hội để tỉnh Hoà Bình thu nhận các ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học trong quản lý, kinh doanh du lịch, để đổi mới, tăng tính hiệu lực, hiệu quả quản lý, kinh doanh, phát triển du lịch bền vững, đặt biệt trong du lịch nông nghiệp, nông thôn
Có thể thấy, phát triển trang trại, hợp tác xã nông nghiệp chuyên ngành kết hợp du lịch giáo dục trải nghiệm đã mở ra hướng làm ăn mới, được hộ nông dân tích cực hưởng ứng Từ đó đã hình thành đội ngũ nông dân năng động, dám nghĩ dám làm, góp phần giải quyết việc làm tại địa phương và nâng cao thu nhập cho nông dân, góp phần xây dựng nông thôn mới Qua khảo sát thực tế và quá trình đầu tư sản xuất xây dựng trang trại của các chủ trang trại, hợp tác xã nông nghiệp chuyên ngành bước đầu đã khẳng định ưu thế vượt trội của loại mô hình phát triển kinh tế này so với sản xuất nông nghiệp đơn thuần Bên cạnh đó, mô hình này đã sử dụng hiệu quả đất đai, vốn, tạo bước chuyển giao khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đã
2 Dẫn theo: http://web.cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=7795
3 Dẫn theo: http://web.cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=7795
Trang 5lựa chọn mô hình sản xuất, kinh doanh đúng hướng sản xuất hàng hóa Đồng thời bảo đảm về an toàn dịch bệnh, an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm cho người tiêu dùng
Câu2 Sử dụng khung logic xác định những vấn đề tồn tại trong lĩnh vực Nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi), từ đó phân tích những nguyên nhân và đề xuất giải pháp phục vụ cho công tác lập kế hoạch & chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Anh/chị?
Như đã trình bày ở câu 1, Hòa Bình là địa phương có nhiều tiềm năng trong phát triển nông nghiệp, nhất là nghề trồng trọt với nhiều sản phẩm đặc trưng của vùng Tây Bắc, trong đó, đối với Hòa Bình sản phẩm trồng trọt đặc trưng nhất có lẽ là Cam Cao Phong Do vậy, để trả lời câu hỏi
2, em xin được sử dụng khung logic để xác định những vấn đề tồn tại trong lĩnh vực chuyển đổi từ các loại cây trông khác sang trồng cây Cam Cao Phong tại tỉnh Hòa Bình, trong đó tập trung nghiên cứu về các yếu tố khiến người nông dân mở rộng thêm diện tích trồng cây Cam và các yếu tố khiến người nông dân quyết định chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang trồng Cam
Từ đó phân tích những nguyên nhân và đề xuất giải pháp phục vụ cho công tác lập kế hoạch & chiến lược phát triển kinh tế xã hội ở Huyện Cao Phong nói riêng và tỉnh Hòa Bình nói chung
1 Sử dụng khung logic xác định những vấn đề tồn tại trong lĩnh vực trồng Cam Cao Phong tại tỉnh Hòa Bình
Một là: Các yếu tố khiến người nông dân mở rộng thêm diện tích trồng Cam Cao Phong
Một khi người dân quyết định mở rộng thêm diện tích trồng Cam Cao Phong, điều đó có nghĩa là việc sản xuất kinh doanh loại cây ăn trái này mang lại lợi nhuận như mong đợi hoặc hoặc vượt quá mong đợi của họ
Vì vậy, họ quyết định đầu tư thêm chi phí và công sức để tiếp tục khai thác giá trị kinh tế từ Cam Cao Phong
Quyết định mở rộng thêm diện tích trồng Cam Cao Phong bị ảnh hưởng bởi các yếu tố:
Trang 6- Kinh nghiệm trồng cây Cam Cao Phong: vì với số năm kinh nghiệm
càng nhiều, khả năng canh tác và ứng phó với các tình huống rủi ro trong quá trình canh tác cao thì người nông dân có đủ tự tin để mở rộng diện tích trồng Cam Cao Phong
- Tập huấn trồng Cam Cao Phong: khi được tập huấn các kỹ thuật,
công nghệ tiên tiến để trồng Cam Cao Phong, người nông dân sẽ có nền tảng vững chắc trong việc nâng cao năng suất cho vườn nhà, từ đó họ sẽ
mở rộng thêm diện tích trồng Cam Cao Phong
- Giá bán Cam Cao Phong: theo thực tế nếu giá bán Cam Cao Phong
cao hơn giá bán các loại cây ăn trái khác thì người nông dân sẽ muốn tăng diện tích trồng trọt lên nữa
- Tổng chi phí: khi chi phí đầu tư càng nhỏ thì người nông dân sẽ tăng
thêm diện tích trồng Cam Cao Phong
- Lợi nhuận: nếu thu nhập của người từ trồng Cam Cao Phong tăng thì
khả năng tăng diện tích trồng trọt càng cao
- Trình độ học vấn: theo thực tế tại địa phương nếu trình độ học vấn
càng cao thì khả năng nắm bắt thông tin và áp dụng các biện pháp khoa học
kỹ thuật vào trồng càng có hiệu quả góp phần cải thiện sản lượng Cam Cao Phong Khi sản lượng cải thiện, lợi nhuận tăng thì khả năng tăng diện tích trồng trọt cao
Tổng hợp theo khung Lôgic về các yếu tố khiến người nông dân mở rộng thêm diện tích trồng Cam Cao Phong được thể hiện trong hình dưới:
Diện tích (DIENTICH) Xem diện tích trồng các loại cây dao động
Trang 7trong khoảng nào Chi phí (CHPHI) Xem chi phí cần đầu tư dao động trong
khoảng nào
(LOINHUAN)
Xem lợi nhuận thu được dao động trong khoảng nào
Tuổi (TUOI) Xem độ tuổi người nông dân dao động trong
khoảng nào Học vấn (HOCVAN) Xem trình độ học vấn của người nông dân dao
động trong khoảng nào Lợi nhuận/Tổng chi phí
(LN_TCP)
Xem tỷ lệ lợi nhuận/tổng chi phí dao động trong khoảng nào
Hai là: Các yếu tố khiến người nông dân quyết định chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang Cam Cao Phong
Chuyển đổi cơ cấu cây trồng là chuyển đổi từ trạng thái cơ cấu cây trồng cũ sang trạng thái cơ cấu cây trồng mới để nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế, phát triển những cây trồng có triển vọng về thị trường và có giá trị tăng cao Nghĩa là để đưa ra quyết định liên quan đến việc chặt bỏ hết các cây ăn trái đang trồng, sau đó chuyển qua trồng Cam Cao Phong, người nông dân phải suy nghĩ rất kỹ lưỡng, so sánh thiệt hơn giữa việc tiếp tục sản xuất cây ăn trái hiện có với việc trồng mới toàn bộ Cam Cao Phong trên vườn nhà Có 07 nhân tố cơ bản ảnh hưởng đến quyết định của các nông hộ:
- Độ tuổi của người sản xuất nông nghiệp: khi tuổi càng cao thì
người nông dân càng ít mong muốn chuyển đổi cơ cấu cây trồng vì tâm lý ngại thay đổi, sợ thất bại và lại khó học thêm kỹ thuật mới để áp dụng vào việc trồng Cam Cao Phong Do đó, khả năng chuyển đổi mô hình thấp
- Diện tích trồng cây ăn trái khác: Theo các tài liệu nghiên cứu đã
chứng minh diện tích có vai trò quan trọng trong việc có quyết định lựa chọn trồng Cam Cao Phong không, vì khi diện tích canh tác càng lớn thì chi phí đầu tư tăng thêm bình quân cho 1 đơn vị diện tích sẽ càng nhỏ và
Trang 8khả năng áp dụng phương pháp khoa học kỹ thuật cũng thuận lợi hơn Vì vậy diện tích canh tác càng lớn thì khả năng chuyển hướng sang trồng Cam Cao Phong càng cao
- Kinh nghiệm trồng cây cây ăn trái, với số năm kinh nghiệm càng nhiều thì việc học kỹ thuật mới sẽ dễ dàng hơn và khả năng canh tác, ứng phó với các tình huống rủi ro trong quá trình canh tác sẽ cao thì khả năng chuyển hướng sang trồng Cam Cao Phong cao
- Tổng chi phí: Chi phí mà mỗi hộ nông dân phải bỏ ra khi trồng 01 vụ
cây ăn trái đang canh tác cao hơn khi trồng Cam Cao Phong thì người nông dân sẽ có khả năng chuyển qua trồng Cam Cao Phong
- Lợi nhuận: Nếu thu nhập của người từ cây ăn trái đang trồng thấp
hơn so với trồng Cam Cao Phong thì khả năng chuyển đổi sang trồng Cam Cao Phong sẽ cao
- Trình độ học vấn: Theo thực tế tại địa phương nếu trình độ học vấn
càng cao thì khả năng nắm bắt thông tin và áp dụng các biện pháp khoa học
kỹ thuật vào trồng cây càng có hiệu quả Khi đó việc học thêm kỹ thuật trồng Cam Cao Phong sẽ nhanh, người nông dân cũng sẽ nắm bắt được thị trường đang cần gì thì khả năng chuyển sang trồng Cam Cao Phong càng cao
- Hiểu được Cam Cao Phong là một trong các loại cây đang được Tỉnh quan tâm, hỗ trợ phát triển, biết được lợi nhuận trồng Cam Cao Phong cao hơn loại cây mình đang trồng và lợi ích kinh tế lâu dài mà Cam Cao Phong mang lại Đây là yếu tố góp phần khuyến khích người dân chuyển đổi cây trồng sang Cam Cao Phong
Tổng hợp theo khung Lôgic các yếu tố khiến người nông dân quyết
định chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang Cam Cao Phong được thể hiện trong
bảng dưới
Diện tích (DIENTICH) So sánh diện tích giữa các nhóm để hiểu được
nhóm cây nào đang được trồng nhiều hơn Chi phí (CHPHI) So sánh xem chi phí đầu tư của nhóm nào cao
Trang 9(LOINHUAN)
So sánh xem lợi nhuận thu về của nhóm nào cao hơn
Tuổi (TUOI)
So sánh xem độ tuổi của người nông dân của nhóm nào cao hơn, vì độ tuổi càng cao thì càng khó thay đổi, khó tiếp thu kiến thức mới
Học vấn (HOCVAN)
So sánh xem trình độ học vấn của nhóm nào cao hơn, vì khi trình độ học vấn cao thì việc nắm bắt thông tin và học hỏi kỹ thuật mới sẽ nhanh hơn
Lợi nhuận/Tổng chi
phí (LN_TCP)
So ánh xem tỷ lệ lợi nhuận/tổng chi phí của nhóm nào cao hơn để làm cơ sở cho việc mở rộng diện tích nhóm đó
Ba là: Kết quả trồng Cam Cao Phong trên địa bàn 4
Được biết đến như là một trong những vựa cam lớn nhất miền Bắc, chính quyền và người dân địa phương đã ngày càng chú trọng hơn trong việc xây dựng, khẳng định vững chắc thương hiệu của mình ở trong tỉnh, cũng như trên toàn quốc Thời gian tới, tỉnh Hòa Bình sẽ triển khai kế hoạch và thực hiện những giải pháp cụ thể để nâng tầm chất lượng các sản phẩm từ cam Cao Phong, hướng đến mục tiêu xuất khẩu ra thị trường ngoài nước Phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững và bảo vệ môi trường nông nghiệp sạch
Tháng 11/2014, cam Cao Phong đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý Qua đó, trở thành một trong 39 sản phẩm của Việt Nam được cấp chỉ dẫn địa lý được bảo hộ tại Liên minh châu Âu Với quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, Cam Cao Phong là sản phẩm đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm cao khi đến tay người tiêu dùng
4 Dẫn theo: Hướng tới đưa thương hiệu cam Cao Phong vươn ra thế giới,
https://baotintuc.vn/kinh-te/huong-toi-dua-thuong-hieu-cam-cao-phong-vuon-ra-the-gioi-20201227075855000.htm
Trang 10Từ đó, các chuỗi đơn vị bán lẻ nổi tiếng như: Big C, VinMart, Metro, BRG luôn nhận nguồn hàng cam Cao Phong ổn định về giá để cung cấp sản phẩm chất lượng nhất cho người tiêu dùng
Vụ mùa 2020-2021, huyện Cao Phong có trên 3.000 ha trồng cam các loại, trong đó, diện tích trồng cam kinh doanh vào khoảng 1.790 ha Sản lượng dự kiến trong năm 2021 đạt trên 38.000 tấn Cùng với các vùng sản xuất hàng hóa tập trung hình thành như: Bưởi đỏ Tân Lạc, bưởi diễn tại Lương Sơn và với 35 mô hình hợp tác xã chuyên sản xuất cây ăn quả có múi trong toàn tỉnh Hòa Bình thì vùng cam Cao Phong cũng đã và đang thực hiện rất tốt từ khâu tổ chức sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm
Năm 2019, huyện Cao Phong có 5 sản phẩm về cam được đánh giá, xếp hạng trong Chương trình mỗi xã Một sản phẩm (OCOP) Trong số đó
có 2 sản phẩm 4 sao là: nước cam tươi lên men và cam quà tặng cao cấp của Hợp tác xã Hà Phong; 3 sản phẩm 3 sao gồm: cam quà tặng cao cấp của Hợp tác xã 3T nông sản Cao Phong, nước cốt cam và mứt ruột cam của Hợp tác xã Hà Phong
Sản phẩm OCOP có nguồn gốc từ trái cam của huyện Cao Phong chất lượng tốt, hình thức, mẫu mã đẹp và có sức cạnh tranh cao Từ năm 2015 đến nay, huyện Cao Phong đã phối hợp với UBND tỉnh Hòa Bình, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hòa Bình tổ chức 5 lễ hội cam Cao Phong để quảng bá thương hiệu cam Cao Phong đến với du khách thập phương, cùng nhiều hoạt động trong lĩnh vực xúc tiến thương mại, quảng
bá sản phẩm khác tại các địa phương trong cả nước Qua đó, đã giúp sản phẩm cam Cao Phong duy trì được niềm tin của người tiêu dùng cũng như tạo được uy tín với các nhà phân phối lớn như Big C, VinMart, Metro, BRG
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn những hạn chế, bất cập mà theo Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Hòa Bình, diện tích trồng Cam Cao Phong trên địa bàn hiện nay vẫn còn nhỏ lẻ, manh mún, sản phầm chưa đa dạng và chất lượng chưa đồng đều Sản phẩm bán