Nghiên cứu phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới

Mục tiêu của nghiên cứu nhằm làm rõ được thực trạng vai trò của phụ nữ nông thôn trong sản xuất và tham gia xã hội gắn với việc thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới; Đề xuất được các giải pháp phát huy vai trò của phụ nữ trong sản xuất và tham gia xã hội trong việc thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

334

Thông tin chung

Tên Đề tài: Nghiên cứu phát huy vai trò của phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới

Cơ quan chủ trì: Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam

ĐTDĐ: Email:

1 Đặt vấn đề

người dân hưởng ứng và trở thành phong trào rộng khắp cả nước Một trong những điểm đáng lưu ý về tinh thần thái độ của người dân trong quá trình xây dựng nông thôn mới

năng lực Đội ngũ này cũng có nhận thức đầy đủ hơn và tổ chức thực hiện chương trình

Trung ương 2015)

Dưới một góc nhìn nhất định, có thể nói rằng, chủ trương, chính sách xây dựng

Tuy nhiên, để phát huy hơn nữa hiệu quả của chương trình xây dựng nông thôn

khó khăn nào cần khắc phục, giải quyết là những vấn đề mà chúng tôi sẽ trình bày chi

- Đề xuất được các giải pháp phát huy vai trò của phụ nữ trong sản xuất và tham gia xã

3.1 Phụ nữ với gảm nghèo, tổ chức sản xuất và thay đổi cơ cấu lao động

Trước hết, phụ nữ có vai trò quan trọng nhất trong việc đóng góp tiền/hiến đất để

đóng góp tiền/hiến đất xây dựng đường giao thông; nhà văn hóa, khu thể thao; kênh, mương thủy lợi và chợ chiếm cũng chiếm tỷ lệ cao từ một phần hai đến một phần tư số người khảo sát Thêm nữa, đối với vai trò đóng góp ngày công để xây dựng đường giao

Trước hết, trong các hoạt động trồng trọt, vai trò phụ nữ quyết định các hoạt động

nước vào ruộng tưới tiêu và hoạt động phun thuốc sâu chiếm tỷ lệ cao nhất so với nam

Đối với vai trò của phụ nữ trong trực tiếp các hoạt động bắt đầu mùa vụ, có hai

336

động chăn nuôi như: mua con giống, quy mô chăn nuôi, kỹ thuật chăn nuôi, mua vật tư

ăn, theo dõi bệnh tật/chữa bệnh, bán sản phẩm là cao nhất Chỉ có hoạt động xây dựng

ba đến ba phần tư số người được hỏi

phương tiện sản xuất, mua nguyên liệu sản xuất, tham gia sản xuất, bán sản phẩm bằng

động vay nợ của hộ gia đình Quan tâm đến mục đích vay, hai phần ba số gia đình vay

để đầu tư sản xuất Việc thực hiện tiêu chí giảm nghèo cho thấy phụ nữ tự đánh giá thực

3.1.4 Tham gia thay đổi cách thức sản xuất mới trong hoạt động trồng trọt và chăn nuôi

nhưng so với nhưng người không đổi mới cách thức sản xuất thì tỷ lệ này chỉ bằng một

Phụ nữ quan tâm đến tiêu chí cơ cấu lao động trong xây dựng Nông thôn mới khá cao nhưng việc tham gia vào quá trình thực hiện tiêu chí này còn nhiều hạn chế Chẳng

đổi nghề nghiệp không chỉ tạo thu nhập cho bản thân mình mà còn tạo việc làm cho các chị

mương và tuyên truyền vận động

đồ dùng học tập cho con; đi hợp phụ huynh cho con; đưa đón con đi học, hướng nghiệp cho con đều chiếm tỷ lệ cao từ hai phần ba đến ba phần tư số người tham gia khảo sát Điểm đáng lưu ý là số phụ nữ khảo sát tự đánh giá thực hiện tiêu chí tốt không có trẻ

em suy dinh dưỡng và trẻ bỏ học cũng chiếm tỷ lệ cao

thường là người quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe của bản thân và gia đình họ nên

phương, thực hiện tốt tiêu chí không sinh con thứ ba chiếm tỷ lệ cao Bên cạnh đó, tỷ lệ

338

chung đường làng ngõ xóm, tạo cảnh quan chung tại địa phương, tham gia tuyên truyền,

dân cũng rất hạn chế So sánh giữa các địa phương, tỷ lệ phụ nữ tham gia lãnh đạo/quản

đạo/quản lý của Hội phụ nữ là cao nhất trong các tổ chức chính trị xã hội chiếm tỷ lệ

Trong đó số phụ nữ làm lãnh đạo/quản lý của tổ tự quản là cao nhất, thấp nhất là câu

trình độ học vấn đại học tham gia khảo sát có số lượng ít hơn nhiều so với trình độ học

gia đình chưa thực hiện tốt và chưa thực hiện chiếm tỷ lệ không đáng kể

- Phát huy vai trò đóng góp tích cực trong lĩnh vực phát triển hạ tầng nông thôn cả ở phương diện tham gia trực tiếp ngày công, đóng góp nguồn lực, và quản lý, giám sát và

qua đó giảm áp lực và gánh nặng, giúp phụ nữ có nhiều cơ hội hơn trong nghỉ ngơi, học

dân

động năm không, ba sạch"

nông thôn

trong đời sống của người dân nông thôn Trước hết, phong trào nông thôn mới xây dựng

cơ sở hạ tầng ở nông thôn giúp người dân khu vực này có điều kiện thuận lợi để sản

nhưng người không đổi mới cách thức sản xuất thì tỷ lệ này chỉ bằng một phần tư số người được hỏi Bên cạnh đó, phụ nữ cho rằng thay đổi cách thức buôn bán, dịch vụ mới

340

sát

cơ cấu lao động trong xây dựng nông thôn mới khá cao nhưng việc tham gia vào quá

để chuyển đổi nghề nghiệp không chỉ tạo thu nhập cho bản thân mình mà còn tạo việc

cho người lao động Về việc đi học để có bằng cấp chuyên môn, chủ yếu chỉ phổ biến đối với nhóm phụ nữ trẻ tuổi và hạn chế ở nhóm phụ nữ đã nhiều tuổi

ăn việc làm, gia tăng thu nhập, thay đổi cơ cấu sản xuất cho hộ gia đình và địa phương

đặc điểm quan trọng là liên kết chặt chẽ với các công ty, nhà máy sản xuất những mặt hàng này

cũng chiếm tỷ lệ cao Một điểm đáng lưu ý trong lĩnh vực giáo dục là có những địa phương vùng sâu, vùng xa thì hội phụ nữ cơ sở đã có phong trào vận động hỗ trợ bữa

ăn trưa cho trẻ mầm non ở các điểm trường để trẻ được ăn, ngủ tại lớp Nhiều nơi, chi

một phần hai đến hai phần ba số phụ nữ tham gia khảo sát cho rằng họ và chồng quyết định mua bảo hiểm y tế cho bản thân, bảo hiểm y tế cho một số thành viên, bảo hiểm y

phương tỷ lệ các hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế khá cao nhờ vai trò của Hội phụ nữ

xã đứng ra làm đại lý bảo hiểm cho Bảo hiểm xã hội Các chị lãnh đạo Hội phụ nữ xã

và lãnh đạp phụ nữ ở các thôn hợp tác cùng với chủ tịch hội phụ nữ xã để vận động

cho người dân Việc này được thực hiện quanh năm Đây là một mô hình hiệu quả giúp

Trong lĩnh vực văn hóa phụ nữ biết về hai tiêu chí văn hóa và tiêu chí cơ sở vật

hóa và tiêu chí cơ sở vật chất văn hóa Thêm nữa phụ nữ ở nhiều địa phương tích cực

đáng kể trong việc bảo vệ môi trường sống Điểm cần nhấn mạnh ở đây là hội phụ nữ các địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền phong trào ‟Năm không, ba sạchˮ ("năm không" là không đói nghèo, không vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội, không có bạo lực gia đình, không sinh con thứ ba trở lên, không có trẻ suy dinh dưỡng và bỏ học; "ba

trường như dự án/phong trào làm nhà vệ sinh để thay đổi lối sống; mô hình/phong trào

đường tự quản để phụ nữ đảm trách đảm bảo vệ sinh một số con đường ở địa phương Đây là những mô hình/phong trào thiết thực góp phần bảo vệ môi trường trong tiến trình

342

dân cũng rất hạn chế Thêm nữa, nhìn chung tỷ lệ phụ nữ tham gia tổ chức chính trị xã

5.1 Đối với Chính phủ, các cấp, các ngành

- Hoàn thiện cơ chế chính sách về nông nghiệp, nông dân, nông thôn như chính

thu hút nguồn nhân lực về công tác tại vùng nông thôn; chính sách ưu đãi đối với những

đầu tư về nông thôn

cơ sở chế biến nông sản, có chính sách hỗ trợ bảo hiểm đối với cây trồng, vật nuôi, chính sách hợp lý, tạo điều kiện cho phụ nữ vùng nông thôn vay vốn được thuận lợi để phát triển sản xuất Có cơ chế hợp đồng trong sản xuất và tiêu thụ các loại nông sản thực phẩm sạch để các chương trình trồng rau qua sạch, thực phẩm nông sản sạch nhằm thu

- Tăng cường đầu tư đào tạo nghề cho lao động nữ nông thôn, đặc biệt quan tâm đến những nghề phù hợp nhu cầu thị trường và gắn với năng lực, sức khỏe và điều kiện

lĩnh vực quản lý, cán bộ nữ khu vực nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt trong phụ nữ nông dân

5.2 Đối với Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới

và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

- Nghiên cứu, đánh gia, khảo sát tình hình thực tế của từng vùng miền, nhất là vùng

đến địa phương, trong đó có Hội LHPN Việt Nam các cấp

hành cho giai đoạn 2016-2020

khác nhau Quan tâm công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới

đến đời sống của nhân dân như: phát triển kinh tế, giảm nghèo và tái nghèo, đường giao

đưa ra các tiêu chí đánh giá chất lượng cuộc sống của người dân nhiều hơn để tránh tình trạng kết quả xây dựng nông thôn mới chủ yếu mang tính hình thức, thiếu thiết thực với cuộc sống của người dân Xác định phụ nữ vừa là chủ thể của quá trình xây dựng NTM,

là hạt nhân nòng cốt trong công tác tuyên truyền, vận động, làm gương, thực hiện các chủ trương, chính sách về xây dựng nông thôn mới, đồng thời là đối tượng được hưởng lợi từ các thành quả có được Yếu tố giới cần được lồng ghép sâu và cụ thể hơn nữa vào các chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, xem đây như là một tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành

344

5.3 Đối với Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam các cấp

Tiếp tục triển khai, nhân rộng các hoạt động, mô hình thành công đã triển khai của Hội trong giai đoạn vừa qua trên cơ sở cập nhật, bổ sung các tiêu chí xây dựng nông thôn mới điều chỉnh vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016-2020 (Bộ tiêu chí quốc gia)

tham gia và thực hiện các tiêu chí cụ thể phù hợp với vai trò, chức năng, nhiệm vụ của

tổ chức hội các cấp

Tổ chức thực hiện các văn bản ký kết Chương trình phối hợp giữa Hội LHPN Việt Nam và Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn về xây dựng nông thôn mới Tạo điều kiện và hỗ trợ cho các hội viên cơ hội đào tạo, tập huấn, nâng cao kiến thức, kỹ năng trong phát triển kinh tế, quản lý xã hội để tăng cường hơn nữa năng lực phát triển kinh tế và tham gia công tác quản lý xã hội

Tích cực tham gia giám sát, phản biện việc thực hiện các văn bản pháp luật về giới, vì sự tiến bộ của phụ nữ , giám sát việc thực hiện chương trình xây dựng NTM nhằm đảm bảo lợi ích, quyền của các hội viên cũng như hiệu quả của việc thực hiện các chính sách ở địa phương

Tài liệu tham khảo

dựng nông thôn mới Tạp chí Lý luận chính trị số 9-2015

phụ nữ Tạp chí Nghiên cứu Giới và Gia đình, số 3 năm 2016

vấn đề cơ bản về giới ở Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020”

“Mức độ tham gia và vai trò, vị thế của phụ nữ trong hoạt động kinh tế thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước (khu vực phía Bắc)”

sách phát triển nguồn nhân lực nữ giai đoạn 2011 – 2020, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước

của phụ nữ ở Việt Nam Tạp chí Nghiên cứu Gia đình và Giới số 2 - 2016

ở Hưng Yên và Hà Nội), Tạp chí nghiên cứu Gia đình và Giới, (5), tr 16 – 25

nghiệp hóa, hiện đại hóa, Tạp chí Cộng sản (816), tr 69 - 73

nông nghiệp ở nông thôn phục vụ xây dựng nông thôn mới Sách chuyên khảo Nxb Khoa học Xã hội Hà Nội

thôn: Thực trạng và khuyến nghị chính sách, Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, số 18, kỳ 2, tháng 9

nữ trong tuyên truyền, vận động phụ nữ tham gia xây dựng nông thôn mới Tạp chí Dân vận số 4/2016 (250)

huy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo phục vụ xây dựng nông thôn mới Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (số tháng 10/2016)

phụ nữ trong xây dựng nông thôn mới: kết quả và bài học thực tiễn Tạp chí Tuyên giáo (Ban Tuyên giáo TW) (tháng 10/2016)

dụng đất mang tên vợ và chồng Tạp chí Nghiên cứu Gia đình và Giới số 5 - 2014 Tài liệu Tiếng Anh

346

15 Chang Soo Choe 2005 "Key Factors to Successful Community Development: The Korean Experience." Institute of Developing Economies - Japan External Trade Organization (DE-JETRO Discussion Paper No.39)

Community Movement)." Korea Saemaulundong Center; Ministry of Public Administration and Security (MOPAS), Republic of Korea

19 Reed, P Edward 2010 "Is Saemaul Undong a Model for Developing Countries Today?" Paper prepared for International Symposium in Commemoration of the 40th Anniversary of Saemaul Undong Hosted by the Korea Saemaul Undong Center September 30, 2010

20 FAO (2011), The role of woment in agricuture ESA working paper no.11-02

22 T Hertz, AP de la O Campos, A Zezza, C Azzarri, P Winters, EJ Quiñones, B Davis (2009), "Wage inequality in International perspective: Effects of location, sector and gender"