Vai trò của nhà nước trong việc bảo đảm hài hòa các quan hệ lợi ích – liên hệ với thực tiễn phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay

MỞ ĐẦU Lợi ích là một trong những động lực hoạt động của con người, của sự biến đổi xã hội và là một trong những vấn đề căn bản, có ý nghĩa quyết định bản chất các mối quan hệ trong xã hội Suy cho cùng, sự phát triển xã hội là kết quả của những hoạt động có ý thức của con người “đang theo đuổi những mục đích nhất định” Lợi ích chính đáng là động cơ thôi thúc hành động của mỗi con người; việc giành, bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp bao giờ cũng là động lực mạnh mẽ nhất, trực tiếp nhất thôi thú.

MỞ ĐẦU

Lợi ích là một trong những động lực hoạt động của con người, của sự biến đổi xã hội và là một trong những vấn đề căn bản, có ý nghĩa quyết định bản chất các mối quan hệ trong xã hội Suy cho cùng, sự phát triển xã hội là kết quả của những hoạt động có ý thức của con người “đang theo đuổi những mục đích nhất định” Lợi ích chính đáng là động cơ thôi thúc hành động của mỗi con người; việc giành, bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp bao giờ cũng là động lực mạnh mẽ nhất, trực tiếp nhất thôi thúc con người ta hoạt động Trong giai đoạn tiếp tục đẩy mạnh đổi mới hiện nay, Đảng ta xác định: “Bảo đảm lợi ích, sự kết hợp hài hòa các lợi ích và phương thức thực hiện lợi ích công bằng, hợp lý cho mọi người, cho các chủ thể, nhất là lợi ích kinh tế” Chính vì vậy, việc giải quyết các quan hệ lợi ích một cách hài hòa, nhất là giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội chính là tạo động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

Đây cũng là lý do em xin chọn đề tài “Vai trò của nhà nước trong việc bảo đảm hài hòa các quan hệ lợi ích – liên hệ với thực tiễn phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay” để làm rõ vai trò của Nhà nước trong đó.

NỘI DUNG

1 Quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội

Lợi ích cá nhân, đó là tất cả những lợi ích vật chất, tinh thần gắn liền với từng cá nhân cụ thể và dùng để thỏa mãn các nhu cầu riêng tư cụ thể của cá nhân đó, đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của cá nhân; bao gồm: lợi ích vật chất, lợi ích tinh thần, lợi ích kinh tế, lợi ích chính trị,

Lợi ích xã hội là cái phản ánh quan hệ nhu cầu của xã hội và là cái dùng để thỏa mãn nhu cầu chung của toàn xã hội về một (một số) đối tượng (vật chất, tinh thần) nhất định, bảo đảm cho sự tồn tại và phát triển của xã hội trong từng giai đoạn lịch sử, thể hiện các quan hệ cơ bản và lâu dài của xã hội

Quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội bao gồm cả mặt thống nhất và mâu thuẫn với nhau; trong đó thường thể hiện ở trạng thái mất cân bằng do các chủ thể lợi ích khi thì đề cao lợi ích này, khi thì đề cao lợi ích kia Điều này thể hiện sự phức tạp của quan hệ lợi ích trong một hoàn cảnh lịch sử cụ thể Trong quá trình thực hiện lợi ích của mình, mỗi chủ thể luôn

có xu hướng bảo vệ lợi ích thiết thân, khó chấp nhận từ bỏ lợi ích bản thân,

dù điều đó có thể tạo mâu thuẫn, xung đột với các chủ thể lợi ích khác https://moicapnhap.com/vai-tro-cua-nha-nuoc-trong-viec-dam-bao-hai-hoa-cac-quan-he-loi-ich-kinh-te

2 Quan niệm về sự hài hòa giữa các lợi ích

Hài hòa các lợi ích là sự thống nhất biện chứng giữa lợi ích của các chủ thể, trong đó mặt mâu thuẫn, xung đột lợi ích được hạn chế; mặt thống

nhất được khuyến khích, tạo điều kiện phát triển cả chiều rộng và chiều sâu, từ đó tạo động lực thúc đẩy các hoạt động góp phần thực hiện tốt hơn các lợi ích, đặc biệt là lợi ích xã hội

Để có sự hài hòa giữa các lợi ích thì cần có sự can thiệp của nhà nước Bảo đảm hài hòa các lợi ích là sự can thiệp của nhà nước vào các quan hệ lợi ích bằng các công cụ giáo dục, pháp luật, hành chính, kinh tế nhằm gia tăng lợi ích cho các chủ thể; hạn chế mâu thuẫn, tăng cường sự thống nhất; xử lý kịp thời khi có xung đột

https://moet.gov.vn/content/vanban/Lists/VBDH/Attachments/2730/ GT%20h%E1%BB%8Dc%20ph%E1%BA%A7n%20Kinh%20t%E1%BA

%BF%20ch%C3%ADnh%20tr%E1%BB%8B%20MNL%20(C)%20Tr

%20189-Tr263.pdf

3 Vai trò của nhà nước trong việc bảo đảm hài hòa các quan hệ lợi ích

Một là, nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa quản lý nền kinh tế thị

trường

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam với tư cách một nhiệm vụ chiến lược quan trọng trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xuất phát từ định hướng

xã hội chủ nghĩa với mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nhằm xây dựng một chế độ xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Để xây dựng được một chế độ xã hội có tính mục tiêu như vậy thì công cụ, phương tiện cơ bản chỉ có thể là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Hai là, các nguồn lực do Nhà nước quản lý được phân bổ theo chiến

lược, quy hoạch, kế hoạch phù hợp cơ chế thị trường

Chính phủ có thể thông qua hệ thống luật pháp và thông qua sự lựa chọn của mình để tác động đến sản xuất Đồng thời, thông qua thuế và các khoản chuyển nhượng để tác động đến khâu phân phối, từ đó tác động đến việc phân bổ các nguồn lực của nền kinh tế

Ba là, Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch

Vai trò kinh tế của nhà nước là hướng tới mục tiêu chung, làm cho dân giàu, nước mạnh, tăng trưởng ổn định và công bằng xã hội Sự định hướng nền kinh tế của nhà nước được thực hiện thông qua việc nhà nước xây dựng quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn Mặt khác, nhà nước tạo môi trường pháp lý thuận lợi như: hệ thống luật pháp đồng bộ, phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế; hệ thống các văn bản hướng dẫn, các định chế, các chính sách phát triển kinh tế Để các chủ thể kinh tế giảm thiểu rủi ro, tranh chấp Nhà nước đã xây dựng hệ thống pháp lý để chống lại gian lận bao gồm: hệ thống có liên quan tới những quyền sở hữu, những điều luật

về phá sản và khả năng thanh toán, hệ thống tài chính với ngân hàng trung ương và các ngân hàng thương mại để giữ cho việc cung cấp tiền mặt được thực hiện một cách nghiêm ngặt Đồng thời, Nhà nước sử dụng công cụ chiến lược, kế hoạch, luật pháp và chính sách làm căn cứ cho hoạt động kiểm tra, kiểm soát, đánh giá đối với nền kinh tế để điều tiết các hành vi ứng xử của các chủ thể trong nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Bốn là, Nhà nước sử dụng các nguồn lực của Nhà nước và công cụ,

cơ chế, chính sách để định hướng, điều tiết nền kinh tế, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng chính sách phát triển

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, bên cạnh sự phát triển tất yếu của xã hội xuất hiện sự phân hoá giàu nghèo ngày càng tăng Nhà nước thực hiện phân phối thu nhập quốc dân một cách công bằng, thực hiện tăng trưởng kinh tế gắn với cải thiện đời sống nhân dân, với tiến bộ và công bằng xã hội Điều này thể hiện rõ rệt nhất tính định hướng xã hội của nền kinh tế thị trường ở nước ta

https://moicapnhap.com/vai-tro-cua-nha-nuoc-trong-viec-dam-bao-hai-hoa-cac-quan-he-loi-ich-kinh-te

Thứ năm, Đảng và Nhà nước đã ban hành và tổ chức thực hiện ngày

một tốt những chủ trương, chính sách đúng đắn về tạo cơ hội phát triển của

cả lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội Từ khi đổi mới đến nay, Đảng, Nhà nước đã ban hành và thực hiện ngày một tốt trên thực tế những chủ trương đúng đắn về tạo cơ hội phát triển cho cả LICN và LIXH trên mọi lĩnh vực, nhất là trong sở hữu và phân phối

Thứ sáu, giải quyết những mâu thuẫn trong quan hệ lợi ích kinh tế.

Mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế là khách quan, nếu không được giải quyết sẽảnh hưởng trực tiếp đến động lực của các hoạt động kinh tế

Do đó, để giải quyết kịp thờikhi có mâu thuẫn phát sinh, các cơ quan chức năng của nhà nước đã thường xuyên quan tâm phát hiện mâu thuẫn và chuẩn bị chu đáo các giải pháp đối phó Nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn giữa các lợi ích là phải có sự tham gia của các bên liên quan, có nhân nhượng và phải đặt lợi ích đất nước lên trên hết.Tuy ngăn ngừa là chính,

nhưng khi mâu thuẫn xảy ra giữa các lợi ích kinh tế bùng phát có thể dẫn đến xung đột (đình công, bãi công ) Khi đó, có sự tham gia hòa giải của các tổ chức xã hội có liên quan, đặc biệt là nhà nước đã góp phần giải quyết vấn đề trên

https://www.studocu.com/vn/document/truong-dai-hoc-thuong-mai/

kinh-te-chinh-tri-mac-lenin/vai-tro-cua-nha-nuoc-trong-dam-bao-cac-quan-he-loi-ich-kinh-te/24944562?

fbclid=IwAR20jLZf_yVr8Ub7LbC3vGb1YpzUcg7LwNPYst4HqT1TNh ULsUYBZjy-jW0

4 Liên hệ với thực tiễn phát triển kinh tế ở nước ta hiện nay

Một là, nâng cao nhận thức của các chủ thể lợi ích trong việc giải

quyết quan hệ lợi ích, nhất là giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội

Nâng cao nhận thức của các chủ thể lợi ích để các chủ thể lợi ích xác định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong các quan hệ lợi ích, tránh xung đột lợi ích giữa các chủ thể Cần nâng cao nhận thức của các chủ thể

về tầm quan trọng của sự thống nhất lợi ích Mỗi chủ thể cần được giáo dục để tự đặt lợi ích của bản thân trong mối quan hệ với các lợi ích khác Trong mối quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội, chủ thể cá nhân cần nhận thức được rằng, lợi ích xã hội chỉ có thể đạt được khi mỗi cá nhân cố gắng thực hiện tốt các lợi ích chính đáng của mình thông qua việc tích cực học tập, lao động, rèn luyện, hài hòa giữa cống hiến và hưởng thụ; mặt khác chủ thể của lợi ích xã hội chủ yếu là Đảng, Nhà nước cũng cần nhận thức được rằng, muốn thực hiện tốt các mục tiêu phát triển kinh tế

-xã hội, phải quan tâm đến lợi ích thiết thực của mọi cá nhân, của từng đối tượng, nhất là quan tâm đến những người có công với cách mạng, những

đối tượng yếu thế trong xã hội, thực hiện tốt an sinh xã hội và phúc lợi xã hội

Hai là, tiếp tục hoàn thiện chính sách về sở hữu, phân phối và tổ

chức thực hiện tốt các chính sách trên thực tế để giải quyết quan hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội

Theo đó, cần tiếp tục thực hiện nhất quán một chế độ pháp lý kinh doanh cho các doanh nghiệp, không phân biệt hình thức sở hữu, thành phần kinh tế Mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều hoạt động theo cơ chế thị trường, bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh theo pháp luật, tạo cơ hội ngang nhau trong việc tiếp cận các nguồn lực Cụ thể hóa các quy định của pháp luật để đảm bảo quyền bình đẳng trong tiếp cận tài sản công của mọi chủ thể trong nền kinh tế, trong đó, tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy phát triển doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân Việt Nam thật

sự trở thành lực lượng nòng cốt, đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế Tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo thuận lợi phát triển khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế Thúc đẩy hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân mạnh, có công nghệ hiện đại, năng lực quản trị tiên tiến Hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Xóa bỏ độc quyền doanh nghiệp trong một số lĩnh vực, nhất là với doanh nghiệp nhà nước

Ba là, tiếp tục đổi mới, hoàn thiện chính sách tiền lương, kết hợp

thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội và phúc lợi xã hội

Cùng với đó, Đảng, Nhà nước cần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội và phúc lợi xã hội trong toàn xã hội, nhất là đối với các đối tượng còn

nhiều khó khăn như nông dân, công nhân, những đồng bào vùng sâu, vùng

xa, đối tượng chính sách thực hiện tốt chính sách xóa đói, giảm nghèo, thực hiện thật tốt các chế độ, chính sách, nâng cao đời sống đối với các đối tượng có công với cách mạng, đảm bảo cho họ được hưởng thụ các giá trị căn bản của sự phát triển như đời sống vật chất, y tế, giáo dục, hưởng thụ các giá trị văn hóa - xã hội khác Thực hiện tốt chính sách tiền lương theo

Đề án cải cách tiền lương đã được ban hành, đảm bảo tiền lương thực sự đảm bảo cuộc sống của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, đặc biệt đối với người công nhân; có chính sách đãi ngộ xứng đáng đối với những nhân tài của từng lĩnh vực, địa phương

Bốn là, thực hiện các giải pháp đảm bảo công khai, minh bạch nhằm

ngăn chặn những hành vi tiêu cực như tham ô, tham nhũng, lợi ích nhóm

Đảng, Nhà nước cần thực hiện tốt hơn nữa các biện pháp công khai, minh bạch để phòng ngừa các hiện tượng tham ô, tham nhũng, lãng phí Nâng cao năng lực, hiệu quả sử dụng tài sản công, phát huy tốt trách nhiệm giải trình, thực hiện tốt các biện pháp công khai tài chính, minh bạch tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức Trên phạm vi toàn xã hội, cần phải tiến tới một xã hội minh bạch, trên cơ sở quản lý tốt việc sở hữu tài sản của mỗi cá nhân, xây dựng một xã hội hạn chế dùng tiền mặt, quản lý chặt chẽ các nguồn tiền trong thanh toán Mặt khác, cần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xử lý nghiêm minh những trường hợp vi phạm tội tham ô, tham nhũng, lãng phí, buôn lậu, trốn thuế, hàng giả, hàng kém chất lượng đây là những hành vi phá hoại nghiêm trọng các quan hệ lợi ích, gây tổn hại tới cả lợi ích cá nhân và các mục tiêu của lợi ích xã hội

Năm là, khuyến khích cá nhân thực hiện lợi ích chính đáng của mình

đồng thời bảo đảm lợi ích xã hội

Cần tích cực khuyến khích mỗi cá nhân tích cực vươn lên trong học tập, lao động, sản xuất - kinh doanh, lập thân, lập nghiệp bằng nhiều cơ chế, chính sách cụ thể, nhất là trong khởi nghiệp nhằm huy động tối đa các nguồn lực cho sự phát triển Thông qua các biện pháp giáo dục - đào tạo, tuyên truyền, các hoạt động thực tiễn phong phú để họ thấy rằng, để thỏa mãn các nhu cầu, lợi ích của bản thân, trước hết cần có sự cố gắng, rèn luyện, cần cù, vượt khó vươn lên, tích cực lao động, đóng góp cho xã hội; đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, vi phạm các lợi ích chính đáng của bản thân từ các chủ thể khác; loại bỏ tư tưởng tự mãn, ỷ lại; có cái nhìn tích cực về các vấn đề của xã hội, tìm ra những cơ hội cho sự phát triển của mỗi cá nhân

https://moicapnhap.com/vai-tro-cua-nha-nuoc-trong-viec-dam-bao-hai-hoa-cac-quan-he-loi-ich-kinh-te

KẾT LUẬN

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch và lành mạnh; sử dụng các nguồn lực của Nhà nước và công cụ, chính sách để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và bảo vệ môi trường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng chính sách phát triển Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội Để làm tốt hơn nữa vai trò của mình Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các thể

chế, chính sách quan tâm đến lợi ích của các cá nhân và xã hội, góp phần

tạo nên xã hội “dân chủ, công bằng, văn minh”.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 https://moicapnhap.com/vai-tro-cua-nha-nuoc-trong-viec-dam-bao-hai-hoa-cac-quan-he-loi-ich-kinh-te

2.https://moet.gov.vn/content/vanban/Lists/VBDH/Attachments/ 2730/GT%20h%E1%BB%8Dc%20ph%E1%BA%A7n%20Kinh%20t

%E1%BA%BF%20ch%C3%ADnh%20tr%E1%BB%8B%20MNL%20(C)

%20Tr%20189-Tr263.pdf

3.https://www.studocu.com/vn/document/truong-dai-hoc-thuong- mai/kinh-te-chinh-tri-mac-lenin/vai-tro-cua-nha-nuoc-trong-dam-bao-cac-quan-he-loi-ich-kinh-te/24944562?

fbclid=IwAR20jLZf_yVr8Ub7LbC3vGb1YpzUcg7LwNPYst4HqT1TNh ULsUYBZjy-jW0