SÂN KHẤU TRUYỆN DÂN GIAN. KỊCH BẢN. TRẠNG QUỲNH

Những câu chuyện về chàng Trạng Quỳnh thông minh, tài trí được lưu truyền trong dân gian đã để lại những ấn tượng đẹp trong dân gian. Những pha chơi xỏ chúa Trịnh, các quan đã để lại tiếng cười sảng khoái mà sâu cay. Vở kịch “Trạng Quỳnh” sau đây sẽ cho chúng ta những tiếp cận thú vị về nhân vật nổi tiếng này. Đặc biệt các hs được hóa thân thành các nhân vật trong vở kịch cũng là trải nghiệm vô cùng lí thú …

Kịch bản:Trạng Quỳnh Các diễn viên:

Trạng Quỳnh (…….); Chúa (…….); Quan thị (……….); người hầu của trạng Quỳnh (… ); Quan (……….); Sứ tàu (……); Linh (Lính 1: …… ; lính 2: …….; lính 3:

……; lính 4: …; lính 5: ………)

CẢNH 1 DÂN CHÚNG LẦM THAN DƯỚI THỜI CHÚA TRỊNH Các vai:

Lính canh dân phu: …………

Dân phu: 1 …… 2 ……… 3 ………

Quay cảnh Quỳnh nhìn đám dân phu đi khuân đá xây cung điện, đình đài cho chúa.

Lính 1: Chúng mày làm nhanh lên, chậm chạp như rùa bò.

Lính 2: thằng kia khuân nhanh lên, ông cho mấy roi bây giờ

2 lính cùng quất mấy roi vào đám dân phu

Dân phu 1 ngã, lính 1 chạy đến quất roi và quát (thằng này lại giả vờ ngã à? Ông đánh

cho mày chết luôn này Đứng dậy làm đi) Dân phu 2 đỡ dân phu 1 đứng dậy, khuân đá

đi làm tiếp.

Quỳnh (nói 1 mình): Triều đình ngày càng thối nát Vua chúa ăn chơi sa đọa Chúa

Trịnh ngày càng lộng quyền; quan lại tham ô, nhũng nhiễu Để phục vụ cho thói ăn chơi trụy lạc của mình, chúa Trịnh không những tăng sưu thuế, mà còn bắt dân lành đi phu phen, tạp dịch, xây dựng các cung điện, đình đài liên miên, khiến đời sống nhân dân cực khổ, lầm than vô cùng Ta vào phủ chúa chuyến này nhất định sẽ phải ra tay

để cứu giúp cho dân

CẢNH 2 PHỦ CHÚA

Các vai: Chúa (…); Quỳnh (….); Quan thị (….)

Chúa đang nghe nhạc và được 2 cung nữ hầu hạ

Quan thị (chắp tay): Khải chúa Tâu chúa thượng kẻ hạ thần đã đón được người tài về

kinh

Chúa (ngồi ghế): Cho dẫn vào

Quan thị: Cho trạng Quỳnh vào yết kiến (Sau đó sẽ đứng chắp tay, hơi cúi người) Quỳnh (vào, chắp tay thi lễ): Tâu chúa thượng, thần xin yết kiến chúa thượng.

Chúa: Ta miễn lễ Thầy từ quê ra thấy phủ chúa như thế nào?

Quỳnh (chắp tay): Khải chúa, phủ chúa thật nguy nga, lộng lẫy, thật khó có nơi nào

sánh bằng

Chúa (đứng dậy, đi ra bàn để sẵn thư của sứ thần nước ngoài): Ta vừa nhận được bức

thông điệp của lân quốc, ko biết ý tứ họ muốn gì Thầy thử đoán xem

Quỳnh (cầm bức thư và đọc): Lưỡng nhật bình đầu nhật, Tứ sơn điên đảo sơn, Lưỡng

vương tranh nhất quốc, Tứ khẩu tung hoành gian

(Quỳnh nhìn chúa) Khải chúa, Chỉ là trò đố chữ bình thường, ko có gì khó 4 câu đó

tựu chung là chữ “điền”

Chúa: Thầy nói rõ ta nghe -> ngồi xuống ghế

Quỳnh (chắp tay): Khải chúa 2 chữ nhật là chữ điền, 4 chữ sơn ghép lại thành chữ

điền, 4 chữ khẩu ghép lại thành chữ điền 2 chữ vương ghép lại cũng thành chữ điền

Chúa (ngồi ghế, tay đập bàn tán thưởng): Thầy giỏi lắm Thật ko hổ danh là trạng

nguyên Thế mà các quan trong triều ko ai đoán được Ta cho thầy cùng thiết triều để tiếp sứ thần nước ngoài

Quan thị - Khi chúa khen, quan thị cười, gật đầu 3 cái

CẢNH 2 PHỦ CHÚA – TIẾP SỨ THẦN

Diễn viên gồm: Quan (1… 2 …….); Sứ tàu (1… 2 …… ); Lính (1 … 2 … 3

……); Chúa ( … ); Quỳnh (… ); Quan thị (… )

- Chúa ngồi ngai vàng

- Quan thị đứng bên cạnh, đứng dưới 1 bậc

- 2 lính đứng 2 bên vua, cầm giáo

- 2 quan đứng phía dưới, bên phải vua

- Quỳnh đứng cạnh 2 quan, gần cửa vào.

- Kê 1 chiếc bàn phía dưới, trên bàn có 2 tờ giấy A3, 1 cây cọ vẽ và 1 khay mực tàu

Quan thị: mời sứ thần ngoại quốc vào triều

Sứ thần nước ngoài vào, đứng 1 hàng dọc bên trái của chúa Trịnh

Sứ thần (chắp tay): Khải chúa xin ngài cho biết ý nghĩa bức thông điệp mà chúng tôi

đã gửi

Quỳnh (đưa tờ giấy ghi chữ “điền” ra): Câu trả lời của chúng tôi là chữ Điền

Sứ thần: câu trả lời quả là chính xác

Sứ thần vẽ hình vuông rồi khoanh tròn hình vuông lại vào giấy (đã để sẵn trên bàn)

Vua và các quan nhăn mặt, lo lắng

Quỳnh: đi đến và vẽ 1 hình tròn lớn hơn bao quanh hình tròn của sứ thần

Sứ thần: lại thả nhiều hạt đỗ đen xung quanh hình tròn Quỳnh vừa vẽ

Quỳnh: dùng chiếc đũa gạt hết đỗ đen vào tay áo.

Sứ thần (gật đầu, chắp tay): xin bái phục

Các quan và vua cũng cười

Quỳnh cười, chắp tay đáp lễ -> đi đến gần chúa

Chúa: Khanh nói ta nghe, vừa rồi ý tứ là thế nào?

Quỳnh: Khải chúa, ý họ muốn nói – thành trì của ta đã bị họ bao vây Thần trả lời

bằng cách: ta sẽ vây lại Họ lại còn khoe quân lính của họ đông vô kể Thần ngầm trả lời: chúng ta ko sợ, chúng ta sẽ quét sạch

Chúa gật đầu

Sứ thần: Khải chúa sau đây chúng tôi xin phô chút tài mọn Sau 3 tiếng trống sẽ xong

1 con vật

Sứ thần 2 (gật đầu, đến bàn cầm cọ và vẽ 1 con hổ)

Các quan cùng khen: vẽ đẹp quá, đẹp quá!

Quỳnh (nhìn chăm chú, suy nghĩ rồi cười nói): Kể như thế cũng là tài Nhưng phải

mất những 3 tiếng trống mới vẽ xong 1 con vật Còn tôi chỉ mất 1 tiếng trống sẽ vẽ được 10 con vật

Quỳnh nhúng 10 đầu ngón tay vào chậu mực rồi vẽ 10 giun (con rồng)

Quỳnh: Trong 1 tiếng trống, tôi đã vẽ được 10 con rồng đất.

Sứ thần (chắp tay): Nước Nam thật lắm nhân tài Xin bái phục.

Chúa (cười): có thế chứ … tiến tửu

CẢNH 3 NHÀ QUỲNH

Các vai: Chúa (……); trạng Quỳnh (… ); Quan thị (…….); người ở của trạng Quỳnh (…….)

Khung cảnh ở ngoài vườn

Chúa và Quỳnh đội khăn xếp; người ở quấn khăn nâu trên trán

Quan thị đi sau chúa, tay luôn chắp trước ngực

Quỳnh nói với chúa luôn chắp tay trước ngực

Chúa (chắp tay sau mông) Này trạng, trạng có công lao lớn trong việc tiếp sứ thần

ngoại bang nên ta bạn thưởng cho trạng ngôi nhà này Trạng còn mong muốn gì nữa ko?

Quỳnh (chắp tay trước ngực): Khải chúa, thần đội ơn chúa, đâu dám mong muốn gì

hơn, chỉ xin chúa thượng cho thần được bày tỏ đôi điều tâm huyết

Chúa: Được, trạng cứ nói

Quỳnh: Khải chúa, dân chúng trong thiên hạ ngày càng cực khổ vì nạn tham nhũng

của các quan lại, lòng dân ko yên dễ sinh nổi loạn Xin chúa thượng tránh đam mê tửu sắc Giữ nghiêm kỉ cương

Chúa (xua tay) Thôi thôi, chuyện quốc kế dân sinh hẹn trạng ngày mai vào triều ta

cùng đàm đạo Bây giờ đang vui, ta ko bàn chuyện đó nữa Hôm nay trạng thết đãi ta món gì đây

Quỳnh: Khải chúa, dạ món mầm đá ạ

Chúa: Mầm đá? Ta chưa ăn bao giờ, có ngon ko?

Quỳnh: Dạ ngon lắm ạ Hơn cả sơn hào hải vị trên đời này, hơn nữa nó còn chữa được

căn bệnh kinh niên của chúa là ăn ko ngon miệng

Chúa: Hay lắm, vậy ngươi chuẩn bị đi, ta rất muốn ăn xem hương vị thế nào.

Quỳnh: Dạ vâng, món này chế biến rất công phu, chúa thượng chắc phải chờ hơi lâu

đấy ạ

Cả 3 người cùng đi ra chỗ người ở nấu mầm đá

Người ở đang cho thêm củi vào bếp

Quỳnh (nói to): Cho thêm củi, đổ thêm nước vào, ninh mầm đá nhanh lên nghe chưa?

Người ở: vâng ạ

Chúa đi ngắm vườn cây rồi lại vào nhà, tỏ vẻ sốt ruột

Chúa ngồi ghế Quan thị bóp vai.

Chúa: Sao lâu thế nhỉ? Ta đói quá rồi.

Quan thị: Xin chúa thượng cố đợi thêm chút nữa ạ.

Chúa (đứng dậy gọi Quỳnh): Này trạng

Quỳnh: dạ, khải chúa.

Chúa: Nấu gì mà lâu thế? Ta đói quá rồi Món mầm đá xong chưa?

Quỳnh: Dạ món mầm đá ninh lâu mới bổ ạ (Quỳnh vái rồi định quay đầu lui ra)

Chúa (với tay, gọi lại): Này trạng, có món gì ăn tạm, mang lên đây, ta đói lắm rồi, ko

chờ được đâu Món mầm đá để ăn sau cũng được

Quỳnh: Dạ vâng ạ

Quỳnh bưng mâm cơm đặt lên bàn Mâm cơm có: 1 âu cơm trắng, 1 bát con ăn cơm, 1 bát nước tương, 1 chai tương.

Quỳnh xới cơm cho chúa Chúa ăn lấy ăn để (gắp rau chấm tương ăn cùng cơm)

Chúa: Món này là món gì mà ngon thế?

Quỳnh: Dạ đây là Đại phong ạ

Chúa: Đại phong là gì?

Quỳnh: Đại phong là gió lớn, gió lớn thì đổ chùa, đổ chùa thì tượng lo ạ.

Chúa: Tượng lo thì liên quan gì đến món ăn này.

Quỳnh: Dạ, tượng lo đọc lái lại là lọ tương ạ Đây chỉ là món ăn dân dã bình thường

thôi ạ

Chúa: Ta hiểu rồi, hiểu rồi, khi đói thì ăn món gì cũng ngon chứ làm gì có món mầm

đá Trạng lại lỡm ta rồi (cười)

CẢNH 4 Đào trường thọ

Diễn viên gồm: Quan (1, 2 ); Lính (1 2 3…… ); Chúa ( ); Quỳnh ( ); Quan thị ( )

- Chúa ngồi ngai vàng

- 2 lính đứng 2 bên vua, cầm giáo

- 2 quan đứng phía dưới, Quan 1 - bên phải; Quan 2 – bên trái vua

- Quỳnh đứng cạnh quan 1, tay bưng giỏ gừng

- Quan thị đứng cạnh quan 2, tay bưng đĩa đào.

Toàn triều đình hô: Chúa thượng vạn tuế

Quỳnh dâng lên chúa giỏ gừng

Quỳnh: thần chúc chúa thượng sống lâu muôn tuổi.

Chúa (cười): Trạng là nhiều ẩn ý lắm, trạng tặng ta giỏ gừng là ý gì đây?

Quỳnh: Khải chúa, chúa thượng nhìn xem, những củ gừng này có hình dáng gì ạ? Đó

là hình dáng của những ngọn núi trùng trùng điệp điệp trên đất nước Đại Việt gấm vóc của chúng ta Thần tặng chúa thượng nhân ngày tứ tuần đại khánh chậu gừng, Chúc chúa thượng sống lâu như sông núi để hưởng hết lộc của nhân gian

Chúa: khá lắm, khá khen cho trạng lời lẽ văn hoa.

Quan thị (bưng vào đĩa đào): Khải chúa, sứ thần lân quốc gửi tặng chúa thượng quả

đào tiên ạ Đây là giống trường thọ quý hiếm, ăn vào sẽ trường sinh bất lão ạ

Chúa (ngắm nghía, gật gù): Quý lắm đây Quan thị truyền cho các quan cùng xem để

lấy phước

Quan thị bưng quả đào đến từng quan cho các quan ngắm Các quan ngắm, gật đầu cười Đến lượt Quỳnh ngắm, bất chợt Quỳnh cầm lấy quả đào cắn 1 miếng ăn Các quan tròn mắt ngạc nhiên.

Quan thị (trợn mắt, kêu lên): á à ngươi dám phạm thượng (gào to)

Chúa: (mặt giận dữ, đập bàn): Hỗn xược chém đầu

2 lính chạy xuống giữ 2 cánh tay Quỳnh định lôi đi.

Quỳnh (nói to): Ta cứu chúa, sao lại chém ta.

Quan: Xin bệ hạ bớt giận, đừng đổ máu trong ngày vui này

Chúa (đứng dậy): Buông ông ta ra, sao ngươi lại nói là cứu ta?

Quỳnh: Khải chúa, đào trường thọ ăn vào sẽ sống lâu muôn tuổi Vậy mà thần mới

cắn có một miếng mà đã bị chết chém Như vậy phải gọi là đào đoản thọ mới đúng ạ Nếu chúa thượng ăn cả quả thì sẽ như thế nào?

Chúa (chỉ tay, mắt giận dữ): Ngươi Ngươi (vung tay) Bãi triều

CẢNH 5 NHÀ QUỲNH Kéo đổ nhà trạng

Diễn viên gồm: Chúa (….); Quỳnh (……); Quan thị (……); Lính (Lính 1; lính 2; lính 3; lính 4; lính 5)

5 lính hùng hổ vào nhà Quỳnh

Người ở: Có chuyện gì vậy các chú?

Lính1: Ta vào kéo đổ nhà trạng vì thói sàm sỡ, phạm thượng Tránh ra

Cả bọn đi vào trước nhà

Lính 1: Bọn bay đâu, ai vào việc nấy, vào chỗ cả đi Tao hô thì chúng bây cùng kéo

Lính 2 + Lính 3 cùng buộc dây vào cột Lính còn lại đến cầm lấy dây thừng chuẩn bị kéo Lính 1 đứng đầu dây.

Quỳnh: Các chú làm gì thế này?

Lính1: Dạ bẩm, chúng tôi có lệnh đến kéo đổ nhà quan

Quỳnh: Lệnh của ai?

Lính1: Dạ (cúi đầu)

Quỳnh: Thôi được, ta biết các ngươi theo lệnh của ai rồi Lệnh là kéo đổ nhà nhưng

ko được hò la Ai hò la, ta cắt lưỡi

Tốp lính vào vị trí cầm dây

Lính1: Nào … 2 3

Quỳnh (cao giọng): Ta cấm

Lính2: Kéo đi, kéo đi

Tất cả cùng hết sức kéo nhưng ko kéo được.

Lính 3 Chịu thôi Kéo nặng mà ko cho hò thì kéo làm sao được Thôi về đi.

Lính 1 Ko được, mày đi báo đi (bảo lính 2)

Lính 1 chạy ra ngoài, đến chỗ lùm cây có quan thị đang đứng nấp Quan thị nói thầm vào tai của lính 1 (mày cho người ị vào nhà nó nghe rõ chưa?)

Lính 1 (chạy vào): Có lệnh mới rồi Ko kéo được nhà thì mỗi đứa vào làm 1 bãi

Người ở: Lệnh gì mà quái ác thế.

Quỳnh: Này, lệnh cho các chú ị nhưng ko được đái Ai đái ta cắt.

Lính 4: Ị mà ko đái thì ai làm được Về thôi

Quỳnh và người ở nhìn nhau cười.

Lính 5 nói với lính 4

Lính 5: Khoan, ta nghĩ ra cách rồi

Lính 5 đi ra phía sau lùm cây, đứng dậy cầm theo gáo hứng nước tiểu; vừa đi vừa xoa bụng rồi đổ nước ra cây

Người ở (nhìn thấy, tức giận): chú thật là quá thể mà.

CẢNH 6 Rau nhà trồng

Tại phủ chúa

(diễn viên: Chúa- …….; Quan thị - ……….)

Quan thị ngắm nghía, ngửi củ cải

Chúa (đi vào): Ngươi thấy cây cải thế nào?

Quan thị thấy chúa thì chắp tay vái

Quan thị: Dạ hiếm có, hiếm có ạ Thần đã đi nhiều nơi nhưng chưa thấy cây cải nào

to thế Ôi cái củ này, to quá, đẹp quá (tay vuốt củ)

Chúa: Ngươi có biết ai dâng tiến ta ko?

Quan thị: Chắc là vị quan nào nhận được ơn mưa móc của chúa đây mà.

Chúa: Trạng vừa dâng tiến ta đấy.

Quan thị: Ông ta lấy đâu ra giống cải to thế nhỉ? Vô lí, chả nhẽ

Chúa: Hắn nói sở dĩ có cây cải này là nhờ bón phân của những kẻ đến phá nhà và làm

bậy bạ đấy

Quan thị (mặt hốt hoảng): Trời ạ, to gan thật, chẳng hóa ra, trạng bảo chúa ăn (lấy

tay che miệng)

Chúa (vẻ mặt và lời nói căm giận): Đúng, trạng đã nhiều lần lỡm ta, nhưng chưa lần

nào xấc xược như lần này

Quan thị: Khải chúa, trạng cậy mình có tài nên dám phạm thượng, coi trời bằng vung,

kiêu căng ngang ngược

Chúa: Vậy thì, ta ko cần hắn nữa

Quan thị: Khải chúa, con người này càng để lâu càng bất lợi cho ta Nhưng khép tội

hắn ngay, thần e lòng người ko thuận

Chúa: Vậy ý ngươi thế nào?

Quan thị (ghé sát tai chúa): Xin chúa thượng mời hắn đến ăn dự yến cuối năm (ra

hiệu 2 bàn cắt chéo nhau)

CẢNH 7 NHÀ TRẠNG

Diễn viên: Quỳnh (…), Lính 2 (……), Người ở (……… )

Lính 2: Quan trạng có nhà ko?

Người ở: Có việc gì vậy chú?

Lính 2: Có lệnh chúa đòi, phải đưa tận tay quan trạng

Quỳnh: ai gọi gì ta đó ?

Lính2: Dạ thưa trạng, có lệnh chúa đòi quan ạ.

Quỳnh (mở giấy ra xem): Ngươi về nói là ta phụng chỉ

Quỳnh (nói với người ở, vẻ mặt buồn rầu): Muộn mất rồi Chúa mời ta dự yến cuối

năm Ta đi chuyến này lành ít dữ nhiều Chắc ko có cơ hội để về gặp mẹ ta và những người thân thiết rồi

Người ở: Trời, con biết mà

Quỳnh: Ta dặn ngươi này, ngày mai nếu ta có mệnh hệ gì, mọi người ko được khóc

lóc, cứ coi như ta vẫn còn sống Khi nào trong phủ chúa báo tang thì ngươi mới được phát tang ta nhớ chưa?

Người ở: vâng ạ.

CẢNH 7 PHỦ CHÚA

Diễn viên gồm: Chúa (……); Quỳnh (…….); Quan thị (………); Đầu bếp (…… )

Chúa: Hôm nay, ta ban cho trạng được dự yến cuối năm với ta

Quỳnh: Dạ, đa tạ chúa thượng

Người hầu bưng 2 bát yến lên

Chúa: Ngươi ăn đi

Chúa và Quỳnh cùng ăn

Chúa: Hê hê trạng là người có tài biết trước mọi việc Vậy trạng có biết khi nào trạng

về nơi cực lạc ko?

Quỳnh: Khải chúa, tất nhiên là có chứ ạ

Chúa (nhìn nham hiểm): Bao giờ ?

Quỳnh: Trời sinh ra trạng là để hầu chúa, khi nào chúa ko còn thì trạng mới chết Chúa: Hê hê … có thật thế không?

Quỳnh: cười ha ha

Quỳnh về, chúa cho người đi dò la tin tức Nhà trạng vẫn sắm tết vui vẻ Trạng vẫn ngồi đánh cờ (nằm đọc sách)

CẢNH 8 PHỦ CHÚA

Diễn viên gồm: Chúa (…… ); Quỳnh (……); Quan thị (……….); Lính 1 (…… ); Lính

3 (……); Đầu bếp (……)

Lính 1: Khải chúa, nhà trạng vẫn sắm sửa tết rất vui ạ

Chúa: Nói láo, thế trạng đang làm gì?

Lính 1: Dạ, trạng vẫn đang đánh cờ với tên đầy tớ ạ

Chúa (tức giận) Gọi ngay tên đầu bếp lên đây

Quan thị: Ngươi bảo hắn phải làm đúng bát yến như bữa chúa mời trạng ăn nghe

chưa?

Lính1: tuân lệnh.

Đầu bếp: Khải chúa

Quan thị: Hôm nọ có làm đúng như lời ta dặn ko?

Đầu bếp: Dạ đúng như thế này ạ

Chúa (đập bàn): Thôi im đi, các ngươi về hùa lừa ta hả?

Quan thị: Vô lí, chả nhé (ngửi bát yến hít hít)

Chúa: Ngửi ngửi, hít hít cái gì, hắn còn sống sờ sờ ra đấy lại còn vô lí với chả nhẽ gì Lính 3: Dạ bẩm, quan trạng gửi vào dâng để chúa ngự (dâng 1 đĩa trái cây)

Chúa: Lại còn thế nữa, chúng mày đối ta, chúng mày lừa ta.

Chúa bưng bát yến và ăn

Quan thị (hốt hoảng lo sợ) Khải chúa

Chúa: Ta mà ko chết, chúng mày chết với ta

Chúa ôm bụng đau, nằm lăn ra

Quan thi và đầu bếp đỡ chúa

Quan thị: Khải chúa Chúng mày đâu, gọi ngự y

Quan: Muộn rồi, chúa thượng đã băng hà

Quan thị: Ngươi đã giết chúa Cảnh vệ đâu Bắt hắn nhốt vào ngục

Đầu bếp: Con ko có tội

CẢNH 9 NHÀ TRẠNG

Nghe tin chúa chết, người ở vuốt mắt cho Quỳnh, thắt khăn trắng lên đầu

Người ở: Đúng là trạng chết chúa cũng băng hà

Dưa gang đỏ đít thì cà đỏ chôn

Xin quan trạng hãy yên nghỉ nơi chín suối Tôi sẽ đưa quan về quê theo di nguyện