Nhận thấy được sự thay đổi to lớn và phát triển mạnh mẽ của các ngành dịch vụ trong cuộc cách mạng này nên chúng em đã chọn đề tài “ Tác động của cuộccách mạng công nghiệp lần thứ 4 cuộc
Trang 1VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ
_o0o _
TIỂU LUẬN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ
TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ 4 (CUỘC CÁCH MẠNG 4.0) ĐỐI VỚI THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ QUỐC TẾ TRÊN THẾ
GIỚI
Nhóm 2
Hà Nội, tháng 8 năm 2020
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 2 1 Khái niệm 2
2 Đặc điểm 2
3 Một số trụ cột của cách mạng 4.0 3
CHƯƠNG II: TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 ĐỐI VỚI TMDV QUỐC TẾ 8
1 Thúc đẩy gia tăng quy mô xuất khẩu dịch vụ 8
1.1 Kim ngạch xuất khẩu dịch vụ tăng trưởng nhanh 8
1.2 Tác động của cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4 đến ngành dịch vụ 10
a Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng trưởng mạnh 10
b Thay đổi phương thức sản xuất và tiêu dùng dịch vụ 11
c Chuyển dịch cơ cấu các sản phẩm trên thị trường theo hướng gia tăng các ngành dịch vụ có sử dụng công nghệ cao 13
2 Tác động đối với một số lĩnh vực thương mại dịch vụ chính chính 15
2.1 Đối với dịch vụ du lịch quốc tế 15
2.2 Đối với dịch vụ vận tải quốc tế 18
2.3 Đối với dịch vụ thông tin – viễn thông – máy tính 22
2.4 Đối với dịch vụ chuyển quyền sử dụng các đối tượng của sở hữu trí tuệ 25
KẾT LUẬN 31
Trang 3Hình 1: 4 cuộc cách mạng công nghiệp của thế giới 2
Biểu đồ 1: Số lượng người sử dụng Internet trên toàn thế giới qua các năm (triệu người) 4 Biểu đồ 2: Đầu tư vào IoT trên toàn thế giới ở một số lĩnh vực năm 2015 và
2020 (đơn vị: tỷ USD) 4 Biểu đồ 3: Kim ngạch xuất khẩu TMDV và TMHH giai đoạn 2000-2019 6 Biểu đồ 4: Tỷ trọng TMDV trong tổng thương mại quốc tế giai đoạn 2000- 2019 7 Biểu đồ 5: Tỷ trọng FDI đầu tư mới theo nhóm ngành giai đoạn 2003 – 20199 Biểu đồ 6: Doanh thu ngành dịch vụ du lịch quốc tế giai đoạn 2009 - 2018 17 Biểu đồ 7: thể hiện giá trị xuất khẩu của dịch vụ vận tải quốc tế giai đoạn 19 Biểu đồ 8: Giá trị xuất khẩu của dịch vụ thông tin, viễn thông – máy tính giai đoạn 2009 – 2019 23 Biểu đồ 9: Giá trị xuất khẩu của dịch vụ chuyển quyền sử dụng các đối tượng của sở hữu trí tuệ giai đoạn 2009 – 2019 26 Biểu đồ 10: Giá trị xuất khẩu của dịch vụ chuyển quyền sử dụng các đối tượng của sở hữu trí tuệ tại Mỹ giai đoạn 2009 – 2019 27 Biểu đồ 11: Tỷ trọng giá trị xuất khẩu của dịch vụ chuyển quyền sử dụng các đối tượng của sở hữu trí tuệ tại Mỹ năm 2019 28 Biểu đồ 12: Giá trị xuất khẩu của dịch vụ chuyển quyền sử dụng các đối tượng của sở hữu trí tuệ tại Việt Nam giai đoạn 2010-2019 29
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư,một cuộc cách mạng sản xuất mới và đi kèm với nó là những đột phá chưa từng cótrong tiền lệ về công nghệ, liên quan đến kết nối Internet, điện toán đám mây, in 3D,công nghệ cảm biến, thực tế ảo… Cách mạng 4.0 được dự đoán sẽ tác động mạnh
mẽ đến mọi quốc gia, mọi tổ chức, mọi doanh nghiệp và toàn thể người dân trên thếgiới Cuộc cách mạng này sẽ làm thay đổi cách sống căn bản của người dân, cáchthức làm việc và sản xuất của cách doanh nghiệp
Thương mại dịch vụ là một trong những ngành có nhiều sự biến đổi và pháttriển nhất trong cuộc cách mạng lần này Các chuyên gia kinh tế đã dự báo về sựphát triển mạnh mẽ của các ngành thương mại dịch vụ và những giá trị vượt trội màchúng mang lại cho nền kinh tế thế giới Cách thức vận hành, triển khai của cácngành dịch vụ có sự thay đổi đáng kể khi mà máy móc đang được sử dụng để thaythế dần cho con người trong rất nhiều công việc Các ngành tài chính, ngân hàngdần được trực tuyến và toàn cầu hóa Dịch vụ này sẽ được thực hiện hoàn toàn tựđộng trên nền tảng kết nối toàn cầu của internet chứ không còn dùng phương thứcthủ công như trước Bên cạnh sự thay đổi của các ngành dịch vụ có sẵn thì còn có
sự bùng nổ của các hình thức dịch vụ trực tuyến như kinh doanh bán hàng quamạng, các ứng dụng online giúp người tiêu dùng có thể xem và đặt hàng hóa màkhông cần tới nơi bán
Nhận thấy được sự thay đổi to lớn và phát triển mạnh mẽ của các ngành dịch
vụ trong cuộc cách mạng này nên chúng em đã chọn đề tài “ Tác động của cuộccách mạng công nghiệp lần thứ 4 (cuộc cách mạng 4.0) đối với thương mại dịch vụquốc tế trên thế giới “ để làm đề tài nghiên cứu cho môn Thương mại dịch vụ.Chúng em rất mong nhận được sự nhận xét và hướng dẫn thêm từ thầy để bài tiểuluận của chúng em hoàn thiện hơn
Chúng em xin trân trọng cảm ơn
Trang 5CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG
NGHIỆP 4.0
1 Khái niệm
Cách mạng công nghiệp là cuộc cách mạng trong lĩnh vực sản xuất; là sự thay đổi
cơ bản các điều kiện kinh tế xã hội, văn hóa và kỹ thuật, xuất phát từ nước Anh sau
đó lan tỏa ra toàn thế giới
Tính tới hiện nay thì thế giới đã trải qua 4 cuộc cách mạng công nghiệp
Hình 1: 4 cuộc cách mạng công nghiệp của thế giới
Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư còn được biết đến với tên gọi Công nghiệp 4.0bắt đầu vào đầu thế kỷ 21, được hình thành trên nền tảng cải tiến của cuộc cáchmạng số, với những công nghệ mới như in 3D, robot, trí tuệ nhân tạo, Internet ofThings, S.M.A.C, công nghệ nano, sinh học, vật liệu mới, Hiện tại cả thế giớiđang ở trong giai đoạn đầu của cuộc cách mạng này, đồng thời công nghiệp 4.0 còn
là chiến lược bản lề cho các nước đang phát triển tiến đến để theo kịp với xu hướngthế giới và mở ra bước ngoặt mới cho sự phát triển của con người
Trang 62 Đặc điểm
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 dựa trên nền tảng công nghệ số
Cách mạng công nghiệp 4.0 là sự hội tụ của nhiều công nghệ mới trong đó cốt lõi làcông nghệ thông tin – Internet (Là một hệ thống thông tin toàn cầu có thể truy cậpcông cộng gồm các mạng máy tính liên kết với nhau)
Hiện tại con người có thể kết nối với nhau toàn cầu qua internet, gọi điện xuyên lụcđịa mà không cần mất phí thông qua mạng xã hội như facebook, zalo, viber vànhiều ứng dụng khác
Cách mạng công nghiệp 4.0 thay đổi cách thức sản xuất, chế tạo trong đờisống
- Sản xuất tự động hóa: Robot đang dần thay thế con người, những dây chuyềnsản xuất đang dần được đưa vào để thay thế sức lao động
- Con người dần có thể điều khiển quy trình sản xuất từ xa
Tốc độ đột phá mạnh mẽ của công nghiệp 4.0
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển chóng mặt theo cấp số nhân.Các ông lớn thiết bị di động hay các mạng xã hội mất một thời gian rất ngắn để đạtđược con số 50 triệu người sử dụng:
- Điện thoại: 75 năm
- Internet là công cụ lưu trữ, chuyển tải dữ liệu và kết nối trên phạm vi toàncầu
- Internet là công cụ tìm kiếm thông tin, truyền tải dữ liệu và cập nhật thôngtin kịp thời
Trang 7- Sự bùng nổ của Internet giúp cho thương mại quốc tế phát triển mạnh mẽ,nhất là trong lĩnh vực dịch vụ: công nghệ thông tin, viễn thông, thương mạiđiện tử.
Biểu đồ 1: Số lượng người sử dụng Internet trên toàn thế giới qua các năm
đó đã chứng tỏ được tầm quan trọng của Internet trong cuộc sống hiện nay
b IoT – Internet of Things
- Mạng lưới vạn vật kết nối Internet là một liên mạng, trong đó các thiết bị,
phương tiện vận tải, phòng ốc và các trang thiết bị khác được kết nối với các
bộ phận điện tử, phần mềm, cảm biến; Cơ cấu chấp hành cùng với khả năngkết nối mạng máy tính giúp cho các thiết bị này có thể thu thập và truyền tải
dữ liệu
- Vai trò của IoT:
Thiết bị IoT có thể được sử dụng để giám sát và kiểm soát các hệ thống cơkhí, điện và điện tử dùng trong nhiều loại hình tòa nhà
Trang 8 Các sản phẩm IoT có thể hỗ trợ trong việc tích hợp các thông tin liên lạc,kiểm soát và xử lý thông tin qua nhiều hệ thống giao thông vận tải.
Biểu đồ 2: Đầu tư vào IoT trên toàn thế giới ở một số lĩnh vực
năm 2015 và 2020 (đơn vị: tỷ USD)
https://www.forbes.com/sites/louiscolumbus/2017/12/10/2017-roundup-of-Từ biểu đồ trên có thể thấy dự báo trong vòng 5 năm, đầu tư vào IoT của các ngànhđều tăng mạnh
c Trí tuệ nhân tạo (AI)
Công nghệ công nghệ AI (viết tắt của Artifical Intelligence) hoặc trí thông minhnhân tạo là công nghệ mô phỏng các quá trình suy nghĩ và học tập của con ngườicho máy móc, đặc biệt là các hệ thống máy tính Các quá trình này bao gồm việchọc tập (thu thập thông tin và các quy tắc sử dụng thông tin), lập luận (sử dụng cácquy tắc để đạt được kết luận gần đúng hoặc xác định), và tự sửa lỗi Các ứng dụngđặc biệt của AI bao gồm các hệ thống chuyên gia, nhận dạng tiếng nói và thị giácmáy tính (nhận diện khuôn mặt, vật thể hoặc chữ viết)
Trang 9CHƯƠNG II: TÁC ĐỘNG CỦA CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG
NGHIỆP 4.0 ĐỐI VỚI TMDV QUỐC TẾ
1 Thúc đẩy gia tăng quy mô xuất khẩu dịch vụ
1.1 Kim ngạch xuất khẩu dịch vụ tăng trưởng nhanh
Trong suốt một thập kỷ qua, trên thế giới liên tục ghi nhận những phát tiếnvượt bậc trong nhiều lĩnh vực đời sống, xã hội Mức sống của con người được nângcao nảy sinh nhu cầu về dịch vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, do vậy mà kimngạch xuất khẩu dịch vụ tăng trưởng nhanh đáng kinh ngạc, dần bắt kịp ngành dịch
vụ hàng hóa trong cơ cấu kinh tế
Biểu đồ 3: Kim ngạch xuất khẩu TMDV và TMHH giai đoạn 2000-2019
14976 16316 15801
17536 19252 18727
Kim ngạch xuất khẩu TMDV Kim ngạch xuất khẩu TMHH
Nguồn: World Bank 1
Năm 2008-2009, do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới bắt đầu từkhủng hoảng tài chính - tiền tệ ở Hoa Kỳ - trung tâm phát triển nhất của hệ thốngkinh tế tư bản chủ nghĩa; từ đó lan rộng sang các lĩnh vực khác và tác động vớicường độ rất mạnh đến các nước, giai đoạn này ghi nhận tốc độ tăng trưởng củangành dịch vụ giảm nhanh chóng và dừng lại ở con số -10,87%, tình hình TMHHcòn có tốc độ suy giảm nhanh hơn ở mức -22,31%, tức là gấp đôi so với TMDV
1 https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.SERV.CD.WT
Trang 10Sau đó, nền kinh tế thế giới đã nhanh chóng hồi phục sau cuộc khủng hoảng, tốc độthương trưởng của thương mại dịch vụ nói riêng và thương mại quốc tế nói chungcũng tăng dần và ổn định qua các năm.
Nhìn chung kim ngạch xuất khẩu dịch vụ vẫn còn thấp nếu so với kim ngạchxuất khẩu hàng hóa nhưng tốc độ tăng trưởng khá ổn định Theo số liệu thống kê từWorld Bank, năm 2000 kim ngạch xuất khẩu dịch vụ trên thế giới chỉ đạt mức 1,662
tỷ USD nhưng đến năm 2019 con số này tăng lên hơn 3.6 lần, chạm mức 6,018 tỷUSD Tốc độ tăng trưởng 10 năm từ 2000-2019 giữ ở mức ổn định, trung bình7.3%/năm
Do ảnh hưởng của COVID-19 khiến tình hình kinh tế thế giới tuột dốc, dựbáo kim ngạch xuất khẩu dịch vụ của thế giới năm 2020 sẽ giảm mạnh, tuy nhiên đàgiảm sẽ chậm dần và sớm quay đầu tăng một khi vắc-xin phòng ngừa COVID-19được hoàn tất
Biểu đồ 4: Tỷ trọng TMDV trong tổng thương mại quốc tế giai đoạn 2000-2019
2000 2010 2015 2016 2017 2018 2019 0
Trang 11Trong suốt một thập kỉ qua thì tỷ trọng của thương mại dịch vụ trong tổng thươngmại quốc tế tăng, từ chiếm khoảng 1/5 năm 2005 đến ¼ vào năm 2018 Tuy không
có sự thay đổi quá lớn trong tỉ trọng TMDV trong tổng thương mại quốc tế nhưngqua biểu đồ ta có thể thấy sự tăng lên trong tỉ trọng qua từng năm, đó là minh chứngcho ảnh hưởng tích cực của cách mạng 4.0 đến TMDV thế giới, cụ thể là:
- Hàm lượng công nghệ và tri thức ngày càng cao hơn trong các sản phẩm dịch
vụ giúp cho nhiều loại dịch vụ, kể cả những dịch vụ truyền thống, được cungcấp và tiêu dùng hiệu quả hơn rất nhiều
- FDI vào ngành dịch vụ tăng nhanh Trong 1 thập kỉ qua, tổng lượng vốn đầu
tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu vào lĩnh vực dịch vụ đã tăng hơn 4 lần
Tuy nhiên, mặc dù thương mại dich vụ quốc tế gia tăng nhưng tỷ trọng trong tổngthương mại quốc tế vẫn kém xa thương mại hàng hóa, nguyên nhân vì:
- Một là sự gia tăng không đều ở các nền kinh tế Thương mại dịch vụ chủ yếutập trung ở các nền kinh tế phát triển
- Hai là thương mại của các ngành dịch vụ gia tăng không đều
- Ba là phương thức “hiện diện thương mại” trong thương mại dịch vụ ngày càng phổ biến Xu hướng này hoàn toàn phù hợp với xu hướng gia tăng FDI trong ngành dịch vụ
1.2 Tác động của cuộc cách mạng công nghệ lần thứ 4 đến ngành dịch vụ
a Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng trưởng mạnh
Xu hướng FDI vào ngành dịch vụ tăng nhanh xuất hiện từ những năm 1990
do các công ty cung cấp dịch vụ tăng cường thiết lập sự “hiện diện thương mại” tạicác thị trường nước ngoài Hiện diện thương mại là phương thức cung cấp dịch vụthông qua sự hiện diện của các nhà cung cấp của một nước ở trong lãnh thổ củanước khác và điều này thường đòi hỏi phải đầu tư vào một hoạt động dịch vụ nàođó
Trong tác động tới đầu tư quốc tế, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đãgóp phần thúc đẩy đầu tư vào các ngành và sản phẩm công nghệ cao như công nghệ
Trang 12thông tin, điện tử, điện toán đám mây, thực tế ảo, tài chính - ngân hàng, giáo dục, y
3 https://unctad.org/en/Pages/DIAE/World%20Investment%20Report/Annex-Tables.aspx
Trang 13Xu thế của các công ty cung ứng dịch vụ mở rộng đầu tư nước ngoài nhằmtăng doanh số khi thị trường nội địa bão hòa, đặc biệt là xu thế tăng cường đầu tưvào lĩnh vực dịch vụ của các công ty xuyên quốc gia (TNCs) thông qua tham giavào các dự án liên doanh, thỏa thuận hợp tác và liên minh, mua lại và sáp nhập vớicác đối tác nước ngoài Các công ty đều tập trung phát triển theo hướng áp dụng trítuệ nhân tạo vào trong việc quản lý, điều hành Ngành nghiên cứu và phát triểnthuật toán dựa trên trí tuệ nhân tạo AI được tập trung đầu tư, đặc biệt là ở nhữngnước phát triển trên thế giới hiện nay.
b Thay đổi phương thức sản xuất và tiêu dùng dịch vụ
Những tiến bộ về công nghệ thông tin, đặc biệt là hệ thống Internet, đã dẫnđến những thay đổi quan trọng, mang tính cách mạng trong phương thức cung cấp
và tiêu dùng dịch vụ
Sự tiến bộ của khoa học công nghệ xuất từ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
đã làm cho các sản phẩm dịch vụ có xu hướng dễ dàng thương mại hóa hơn, làmthay đổi cơ bản đặc điểm quan trọng của một số ngành dịch vụ, biến quá trình sảnxuất và tiêu dùng có thể diễn ra không đồng thời, dự trữ hoặc vận chuyển được sảnphẩm của dịch vụ
TMDV có xu hướng giảm việc trao đổi theo những phương thức truyềnthống – đòi hỏi sự tiếp xúc và tương tác trực tiếp giữa người cung cấp dịch vụ vàngười tiêu dùng dịch vụ hay kể cả việc cung ứng dịch vụ trực tiếp, thay vào đó sẽđược tiến hành nhiều hơn qua hệ thống thông tin toàn cầu, từ đó, sản phẩm của dịch
vụ có thể lưu trữ dưới nhiều hình thức và có thể được vận chuyển đến bất kỳ đâutrên thế giới
Công nghệ 4.0 góp phần hỗ trợ đáng kể vào sự phát triển của phương thứctiêu dùng dịch vụ ở nước ngoài, ví dụ như thông qua internet, các công ty lữ hành
có thể cung cấp thông tin về các tuyến du lịch, đặt khách sạn và vé máy bay Vớiphương thức cung ứng dịch vụ qua biên giới, nhờ có sự phát triển có công nghệ,nhiều loại hình dịch vụ mới ra đời, đang ngày càng phổ biến và làm lợi cho ngườitiêu dùng, điển hình có thể kể đến như việc cung cấp dịch vụ giáo dục trực tuyến (e-learning) thông qua internet, người dùng chỉ cần có một thiết bị kết nối mạng là có
Trang 14thể học ở bất kỳ địa điểm nào Hoặc đối với việc cung cấp dịch vụ pháp lý, luật sư
có thể tư vấn cho khách hàng nước ngoài của mình qua điện thoại, email…màkhông cần gặp gỡ trực tiếp Hay trong ngành y tế, nhờ vào mạng internet mà bệnhnhân không phải đến tận cơ sở khám bệnh, chỉ cần gửi hình ảnh hoặc video để đượcbác sĩ tư vấn, điều này tiết kiệm chi phí ăn ở, đi lại và giảm tải cho các bệnh viện.Nhờ có mạng 5G mà một bác sĩ ở Hoa Kỳ có thể điều khiển ca mổ tại Việt Namthông qua cánh tay rô-bốt với thao tác chính xác đáng kinh ngạc, Internet chính là
bệ đỡ để nền y học thế giới phát triển không ngừng
Bên cạnh đó, phương thức sản xuất, cung cấp dịch vụ đang dần chuyển từ việc
sử dụng nhiều sức lao động truyền thống sang việc sử dụng lao động tri thức vớinhững phương tiện hiện đại Bản chất của CMCN 4.0 là dựa trên nền tảng côngnghệ số và tích hợp tất cả các công nghệ thông minh để tối ưu hóa quy trình,phương thức sản xuất Sáng tạo công nghệ với hạt nhân là lao động tri thức cũng sẽdẫn đến sự thay đổi diệu kỳ từ phía cung, với những lợi ích lâu dài về hiệu quả vànăng suất, từ đó giảm dần việc sử dụng sức lao động truyền thống trong quá trìnhsản xuất Chi phí giao thông vận tải và thông tin liên lạc sẽ giảm xuống, hậu cần vàcác chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ trở nên hiệu quả hơn, các chi phí thương mại sẽgiảm
Tiến bộ khoa học kỹ thuật ngày nay cho phép các nhà cung cấp dịch vụ chỉcần tạo ra một sản phẩm duy nhất nhưng lại có khả năng tiêu dùng hàng loạt nhưcác trang web kèm theo các hoạt động tư vấn, quảng cáo, nhạc-phim số, thương mạiđiện tử (e-commerce) và ngân hàng điện tử (e-banking), tạo điều kiện cho nhữngngành dịch vụ này phát triển vượt bậc
Chúng ta cần có một số giải pháp kịp thời nhằm thích nghi với sự thay đổitrong phương thức sản xuất tiêu dùng và dịch vụ:
- Đưa ra các chính sách thân thiện nhằm giảm chi phí logistics và tăng độ tincậy của các doanh nghiệp
- Thiết lập một hệ thống cơ sở dữ liệu chung liên quan đến logistics củaASEAN, chuyên theo dõi chi phí, thời gian vận chuyển và độ tin cậy cho các doanhnghiệp xuất nhập khẩu trong khu vực
Trang 15- Phát triển của một hệ thống tích hợp kết nối hải quan và các hệ thống thôngtin để cải thiện liên lạc thông tin giữa các chủ hàng, doanh nghiệp nhập khẩu, doanhnghiệp xuất khẩu và các cơ quan chính phủ
- Thiết lập các giao thức thực hiện cho hiệu quả logistics qua biên giới với sự
hỗ trợ của công nghệ thông tin, qua đó cải thiện theo dõi vận chuyển hàng hóa
- Thiết lập các giao thức thực hiện cho hiệu quả logistics qua biên giới với sự
hỗ trợ của công nghệ thông tin, qua đó cải thiện theo dõi vận chuyển hàng hóa
- Khuyến khích quá trình tự do cung cấp dịch vụ logistics
- Để có thể xúc tiến quá trình tự do hóa thị trường logistics, chính phủ cácnước ASEAN cần thực hiện các vấn đề sau: Ưu tiên quá trình tự do hóa ngànhlogistics Thành lập ban giám sát tiến độ tự do hóa dịch vụ logistics trong các nướcthành viên và báo cáo tiến độ này cho các thành viên khác của ASEAN
c Chuyển dịch cơ cấu các sản phẩm trên thị trường theo hướng gia tăng các ngành dịch vụ có sử dụng công nghệ cao
- Sự phát triển của ngành viễn thông – thông tin và máy tính
Ngày nay khi những ngành dịch vụ tri thức phát triển vượt bậc, trở nên thống trịlĩnh vực dịch vụ và tạo ra phần lớn giá trị gia tăng của toàn nền kinh tế, giúp ngànhdịch vụ thống trị nền kinh tế thì nền kinh tế trở thành kinh tế dịch vụ Vì thế, giốngkinh tế tri thức, kinh tế dịch vụ hiện đại phát triển dựa vào sự sản xuất, phân phối và
sử dụng tri thức và thông tin Nói một cách khác, đó là kinh tế dịch vụ tri thức
Viễn thông – thông tin và máy tính là hai ngành kỹ thuật mũi nhọn cho phéptạo ra cơ sở hạ tầng kết nối, trao đổi, thu thập, lưu trữ và xử lý nguồn thôngtin khổng lồ của Thế giới số và tạo ra các giá trị mới trong chuỗi sản xuất,phân phối sản phẩm
Trí tuệ nhân tạo (AI): Là ngành khoa học máy tính liên quan đến việc tựđộng hóa các hành vi thông minh Dữ liệu lớn (Big Data) và khoa học dữ liệu(Data Science): bao gồm các công nghệ xử lý tập dữ liệu lớn và phức tạp màcác ứng dụng truyền thông không xử lý được Internet vạn vật (IOT): mạngInternet được sử dụng như một mạng toàn cầu kết nối các thiết bị công nghệ,trở thành một công cụ đóng vai trò tạo thành các dịch vụ, ứng dụng tiên tiến
Trang 16 Internet đã trở thành phương tiện giúp việc truyền đạt, trao đổi thông tin, hợptác, giao lưu… giữa mọi cá nhân, tổ chức và quốc gia trên khắp hành tinhdiễn ra nhanh chóng và cực kỳ tiện ích, là nơi chia sẻ thông tin, hình ảnh vớitốc độ tính bằng giây Nếu trước đây, phải mất từ 10 ngày đến 2 tuần để gửithư qua đường bưu điện từ Việt Nam sang Mỹ, thì giờ đây chỉ cần mất vàigiây bằng cách sử dụng Email Hay nếu trước đây, sự kết nối với người thâncông tác ở nước ngoài là rất khó khăn thì hiện tại, với sự phát triển vượt bậccủa Internet, chúng ta vẫn có thể nhìn thấy nhau thông qua các ứng dụngFacetime, Video call, … Chính vì vậy, Internet giúp cho mọi người trên toànthế giới gần gũi nhau hơn.
Qua hơn một thập kỷ, số lượng người tiếp cận Internet tăng lên nhanh chóng,nhất là ở các quốc gia đang phát triển Trong năm 2018, ITU ước tính có 81% ngườisống ở các nước phát triển sử dụng internet, so với 45,3% số người sống ở các nướcđang phát triển Tỷ lệ truy cập trực tuyến toàn cầu là 51.2%
Đối với dịch vụ viễn thông quốc tế, cuộc Cách mạng 4.0 đã góp phần thúcđẩy các doanh nghiệp phát triển dịch vụ số
Hệ thống vệ tinh và cáp quang cung cấp đường truyền thông tin với tốc độnhanh chóng đi xa hàng ngàn cây số giúp người dùng truy nhập Internet mộtcách dễ dàng hơn, tiếp cận được Sự xuất hiện các nền tảng có khả năng kếtnối đồ vật và làm cho đồ vật có khả năng tương tác với nhau thông qua mạngInternet, sử dụng các IoT gateway để thu nhận dữ liệu và truyền tín hiệu điềukhiển IoT gateway có khả năng kết nối thiết bị đa dạng từ không dây đến códây phù hợp với yêu cầu của người dùng Khả năng kết nối không dây đadạng từ bluetooth, wifi, zigbee, đến 3G, 4G
- Thương mại chuyển quyền sở hữu trí tuệ
Sở hữu trí tuệ trong thời đại 4.0 không chỉ đơn giản là một đối tượng nhưnhãn hiệu, slogan Đó là một loại tài sản với đầy đủ tính năng pháp lý để “mua bán”như bao loại tài sản hữu hình khác Giá bán cũng phong phú và đa dạng mà không
có một “giá thị trường” nào có thể áp đặt lên giá trị của quyền sở hữu trí tuệ trongthời đại ngày nay
Các thách thức phải đối mặt trong kỷ nguyên thông tin:
Trang 17 Vô số các tài sản trí tuệ không ngừng được tạo ra hàng ngày, hàng giờ bởihàng triệu con người trên khắp thế giới cùng chung nhau một môi trườnginternet Do vậy, sự trùng hợp các ý tưởng là điều dễ thấy hay sự “sao chép”,
“ăn cắp” các tài sản trí tuệ này cũng vô cùng nhanh chóng và “thần tốc” Đây
là thực trạng phổ biến của các nhà sản xuất game và ứng dụng
Rất nhiều trường hợp thực tế phiên bản mới được chào hàng ra công chúngthì đã có phiên bản nhái bắt mắt hơn và hoàn chỉnh hơn được tung ra thịtrường, ví dụ như Pokemon Go, Clash Royale…
2 Tác động đối với một số lĩnh vực thương mại dịch vụ chính chính
2.1 Đối với dịch vụ du lịch quốc tế
Ngành du lịch được hình dung có rất nhiều khâu, nhiều lĩnh vực nhỏ, và mỗi lĩnhvực ấy đều chịu tác động ít nhiều từ cuộc cách mạng công nghệ 4.0
- Về lĩnh vực quảng bá và marketing du lịch
Mở rộng không gian, thời gian và thị trường du lịch:
Việc phát triển Internet kết nối vạn vật (IOT) làm xóa nhòa không gian và
thời gian, tạo nên một thế giới phẳng, mọi người trên khắp thế giới, chỉ cần có kếtnối internet là có thể truy cập và tìm hiểu tất cả những di tích lịch sử, danh lamthắng cảnh du lịch nổi tiếng trên toàn thế giới
Chẳng hạn, chỉ cần ngồi một chỗ truy cập Internet và tìm kiếm thông tin về LàngVăn hóa các dân tộc Việt Nam (Hà Nội, Việt Nam) thì mọi thông tin về lịch sử,hình ảnh về nó sẽ hiện ra trước mắt chúng ta mà không cần đến tận nơi, như vậyvừa tiết kiệm được thời gian, tiền bạc, vừa có thể dễ dàng tìm hiểu thông tin về bất
cứ địa điểm, di tích, danh lam, thắng cảnh nào
Giảm chi phí quảng cáo, tiếp thị:
Nếu như trước kia, để quảng bá, phát triển điểm đến, người ta phải mất rấtnhiều thời gian và phải trả một khoản kinh phí khá lớn cho việc quảng cáo trêntruyền hình, báo, đài, phát tờ rơi, bản đồ, giới thiệu các tour và giá mỗi tour du lịch,
… thì nay thông qua ứng dụng các Website thông minh, các trang mạng xã hội vàtổng đài ảo giá thành chi phí quảng cáo, tiếp thị và thời gian dành cho nó đã giảm đirất nhiều
