BỘ PHIM HOẠT HÌNH “VÙNG ĐẤT LINH HỒN” DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG

Văn hóa gắn liền với con người, con người tạo ra văn hóa, văn hóa tác động lại con người. Văn hóa đại chúng cũng là văn hoám khác với văn hóa tinh hoa, văn hóa đại chúng hướng tới số đông con người, được phần đông con người đón nhận. Trong cuộc sống số hóa, thế giới phẳng như ngày nay, là cơ hội cho văn hóa đại chúng phát triển mạnh mẽ và tiến xa hơn trong tương lai, có những loại hình được sáng tạo mà con người không thể ngờ tới. Gắn liền với tuổi thơ của biết bao nhiêu đứa trẻ, không gì khác chính là phim hoạt hình. Trên thế giới, có rất nhiều nhân vật thành công, những hãng phim hoạt hình giàu kết xù nhờ vào sản xuất phim hoạt hình như: Walt Disney, Pixar… Và ở Nhật Bản không thể không nhắc đến hãng phim Ghibli. Trong đó, bộ phim đánh dấu sự thành công vượt bậc của hãng, đưa nền công nghiệp sản xuất phim hoạt hình Nhật Bản vươn ra tầm quốc tế chính là bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn. Bộ phim thành công nhờ vào nội trung truyền tải mang nhiều tầng lớp ý nghĩa, hình ảnh kỹ xảo đẹp mắt và âm nhạc thu hút người xem. Nhờ được đông đảo khán giả trên toàn cầu đón nhận, bộ phim đã được xem như là một sản phẩm của văn hóa đại chúng. Là sinh viên ngành Văn hóa học, tôi chọn đề tài “Bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn dưới góc nhìn của văn hóa đại chúng” để đưa đến cho mọi người cái nhìn sâu sắc và làm nổi bật hơn giá trị mà phim hoạt hình này mang đến, chứng minh nó thực sự là một sản phẩm của văn hóa đại chúng, xứng đáng được nhiều hơn nữa những sự đón nhận từ các thế hệ sau này. 2. Đối tượng nghiên cứu Với đề tài này, đối tượng nghiên cứu là bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn, tuy nhiên được đặt dưới góc nhìn của văn hóa đại chúng. 3. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung: Thông qua những phân tích chứng minh bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn thực sự là sản phẩm của văn hóa đại chúng. Nếu lên được những giá trị bền vững mà bộ phim mang lại cho khán giả và người hâm mộ. Mục tiêu cụ thể: Dựa vào những phương pháp nghiên cứu phân tích bộ phim Vùng đất linh hồn dưới góc độ cấu trúc, đặc điểm của văn hóa đại chúng.

TIỂU LUẬN CUỐI KÌ

ĐỀ TÀI

BỘ PHIM HOẠT HÌNH “VÙNG ĐẤT LINH HỒN” DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1 Lí do chọn đề tài 2

2 Đối tượng nghiên cứu 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 3

CƠ SỞ LÍ LUẬN 3

CHƯƠNG 2 4

PHÂN TÍCH BỘ PHIM HOẠT HÌNH “VÙNG ĐẤT LINH HỒN” TỪ GÓC NHÌN VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG 4

2.1 Giới thiệu bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn” 4

2.2 Bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn” nhìn từ đặc điểm của văn hóa đại chúng 6

2.2.1 Tính đại chúng 6

2.2.2 Tính kinh doanh thương mại và gắn liền với công nghiệp văn hóa 7

2.2.3 Tính hiệu quả tiêu dùng cao, giá cả phải chăng 8

2.2.4 Tính mới lạ, trẻ trung 9

2.2.5 Hiện hữu mỗi ngày, ở khắp mọi nơi 11

2.3 Bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn” nhìn từ cấu trúc của văn hóa hóa đại chúng 11

2.3.1 Tầng 1 11

2.3.2 Tầng 2 12

2.3.3 Tầng hầm 14

KẾT LUẬN 16

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Văn hóa gắn liền với con người, con người tạo ra văn hóa, văn hóa tác động lại con người Văn hóa đại chúng cũng là văn hoám khác với văn hóa tinh hoa, văn hóa đại chúng hướng tới số đông con người, được phần đông con người đón nhận Trong cuộc sống số hóa, thế giới phẳng như ngày nay, là cơ hội cho văn hóa đại chúng phát triển mạnh mẽ và tiến xa hơn trong tương lai, có những loại hình được sáng tạo mà con người không thể ngờ tới Gắn liền với tuổi thơ của biết bao nhiêu đứa trẻ, không gì khác chính là phim hoạt hình Trên thế giới, có rất nhiều nhân vật thành công, những hãng phim hoạt hình giàu kết xù nhờ vào sản xuất phim hoạt hình như: Walt Disney, Pixar… Và ở Nhật Bản không thể không nhắc đến hãng phim Ghibli Trong đó, bộ phim đánh dấu sự thành công vượt bậc của hãng, đưa nền công nghiệp sản xuất phim hoạt hình Nhật Bản vươn ra tầm quốc tế chính là bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn

Bộ phim thành công nhờ vào nội trung truyền tải mang nhiều tầng lớp ý nghĩa, hình ảnh kỹ xảo đẹp mắt và âm nhạc thu hút người xem Nhờ được đông đảo khán giả trên toàn cầu đón nhận, bộ phim đã được xem như là một sản phẩm của văn hóa đại chúng

Là sinh viên ngành Văn hóa học, tôi chọn đề tài “Bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn dưới góc nhìn của văn hóa đại chúng” để đưa đến cho mọi người cái nhìn sâu sắc

và làm nổi bật hơn giá trị mà phim hoạt hình này mang đến, chứng minh nó thực sự là một sản phẩm của văn hóa đại chúng, xứng đáng được nhiều hơn nữa những sự đón nhận

từ các thế hệ sau này

2 Đối tượng nghiên cứu

Với đề tài này, đối tượng nghiên cứu là bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn, tuy nhiên được đặt dưới góc nhìn của văn hóa đại chúng

3 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung: Thông qua những phân tích chứng minh bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn thực sự là sản phẩm của văn hóa đại chúng Nếu lên được những giá trị bền vững mà bộ phim mang lại cho khán giả và người hâm mộ

Mục tiêu cụ thể: Dựa vào những phương pháp nghiên cứu phân tích bộ phim Vùng đất linh hồn dưới góc độ cấu trúc, đặc điểm của văn hóa đại chúng

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp phân tích tổng hợp

Phương pháp liên nghành

Phương pháp thu thập số liệu

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN

Nói về văn hóa, học giả Đoàn Văn Chúc (1997) đã có phát biểu “Văn hóa – vô sở

bất tại: Văn hóa – không nơi nào không có! Điều này cho thấy tất cả những sáng tạo của con người trên nền của thế giới tự nhiên là văn hóa, nơi nào có con người nơi đó có văn hóa” Từ phát biểu này có thể thấy văn hóa là những gì mà con người sáng tạo nên, là

nhân hóa Vậy để hình dung văn hóa một cách cụ thể hơn thì tôi xin đưa ra định nghĩa của

E.B Tylor trong công trình Văn hóa nguyên thủy (xuất bản lần đầu năm 1871): “Văn

hóa… là tổng thể phức hợp bao gồm kiến thức, đức tin, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, phong tục, và bất kì những khả năng, tập quán nào mà con người tạo dựng với tư cách là một thành viên của xã hội”

Văn hóa đại chúng (mass culture) cũng là văn hóa Từ những định nghĩa về văn

hóa là tiền đề để nhận thức về văn hóa đại chúng Thuật ngữ văn hóa đại chúng xuất hiện

từ những năm 1950 Trong đó, Barry Brummet đã nhận định: “Văn hóa đại chúng đề cập

đến những hệ thống và những sản phẩm văn hóa mà phần đông nhân loại chia sẻ và biết đến” Bên cạnh đó, có một định nghĩa dài hơn và cụ thể hơn của A.A Radughin: “Văn hóa đại chúng là những sản phẩm văn hóa được sản xuất hàng ngày với khối lượng lớn, được giới thiệu cho công chúng rộng rãi nhất theo các kênh truyền thông đại chúng khác nhau, được tiêu thụ vởi tất cả mọi người, không phụ thuộc vào địa điểm và đất nước sinh sống” Từ định nghĩa này chắc chắn ta đã hình dung được văn hóa đại chúng là gì và nghĩ

ra được những sản phẩm của văn hóa đại chúng: phong cách thời trang, phim ảnh, sách báo, nền tảng mạng xã hội… mà quan trọng là được đông đảo người theo, xem, dùng…, thậm chí những nhân vật như nghệ sĩ, nhà doanh nhân, hình tượng anh hùng… nổi tiếng,

có sức ảnh hưởng cũng được xếp là văn hóa đại chúng Chung quy lại, văn hóa đại chúng được thể hiện qua những cụm từ: những gì phổ biến, thông dụng; thường gặp trong đời sống; thuộc về số đông (số đông biết đến, chấp nhận và chia sẻ)

Văn hóa đại chúng đóng vai trò quan trọng trong xã hội hiện đại ngày nay Ý nghĩa của nó là giải trí, phục vụ các tầng lớp xã hội bình dân – tầng lớp chiếm đa số trong xã hội, nó cũng phục vụ cho những thú vui bình dân của các tầng lớp xã hội trung lưu và khá giả Văn hóa đại chúng gắn liền với phương tiện truyền thông đại chúng, bởi thông qua phương tiện truyền thông đại chúng mà quá trình văn hóa trở thành văn hóa đại chúng diễn ra dễ dàng và nhanh chóng hơn

Phim hoạt hình (phim hình họa) là một trong những loại hình của nghệ thuật được

tạo ra dựa trên trí tưởng tượng của con người và phục vụ cho nhu cầu giải trí Phim hoạt hình được tạo ra bằng cách sử dụng ảo ảnh quang học vè sự di chuyển của nhiều hình ảnh tĩnh và chiếu liên tiếp Để làm được như vậy, người ta sẽ vẽ hoặc chụp nhiều ảnh tĩnh với từng cử chỉ nhỏ của mô hình Tiếp đến, những hình ảnh này sẽ được chụp bằng một loại máy quay phim hoạt hình chuyên nghiệp Sau khi được chiếu lên màn hình, những hình

ảnh này sẽ tạo nên ảo giác về sự cử động được gọi là hiện tượng lưu ảnh Như vậy, để tạo

ra một bộ phim hoạt hình đòi hỏi phải bỏ ra rất nhiều thời gian cũng như công sức Tuy nhiên cùng với sự phát triển của công nghệ, hiện nay kỹ thuật làm phim hoạt hình đã đỡ vất vả hơn rất nhiều

Anime hay còn gọi là hoạt hình Nhật Bản (trong bài tiểu luận này xin được gọi là

anime), nhằm chỉ những bộ phim hoạt hình được sản xuất tại Nhật Bản với phong cách riêng Từ anime là từ vay mượn của tiếng Anh, từ chữ animation có nghĩa là “phim hoạt hình” Như những bộ phim truyền hình, phim anime bao gồm nhiều thể loại khác nhau (phiêu lưu, hành động, tình cảm, viễn tưởng…) Hiện nay anime chiếm 60% trên tổng số lượng phim hoạt hình được sản xuất trên toàn thế giới

Tại Nhật Bản thì anime được chiếu trên TV và chiếu ngoài rạp phim Những anime được chiếu trên truyền hình thường phát sóng theo mùa, gọi là TV series Mỗi ½ mùa thường có 12 tập phim, vì thế những TV series thường có 12 tập (nửa mùa), 26 tập (một mùa) và 52 tập (hai mùa) Cá biệt thì có những anime rất nhiều tập như Inu Yasha (167 tập), Doraemon, Naruto, Bleach Sau khi chiếu trên truyền hình thì các công ty sản xuất anime thường cho lồng tiếng lại bằng tiếng Anh, phát hành trên DVD tại thị trường nước ngoài để kiếm thêm lợi nhuận Còn với ngày ngay, khi Internet phát triển, DVD không thực sự bán chạy như lúc trước, thì anime được chiếu rộng rãi, tràn lan trên Internet, có phim trả phí và có cả phim lậu Còn phim chiếu ngoài rạp phim là những bộ phim thường

có cốt truyện hoàn toàn mới như Your Name, Đứa con của thời tiết, Vùng đất linh hồn… hoặc đôi khi chỉ là một phim rút gọn hoặc ngoại truyện của một bộ TV series như Thanh gươm diệt quỷ: Chuyến tàu vô tận, Đôi mắt của Shana, RahXephon…

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH BỘ PHIM HOẠT HÌNH “VÙNG ĐẤT LINH HỒN” TỪ GÓC NHÌN

VĂN HÓA ĐẠI CHÚNG 2.1 Giới thiệu bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn”

Vùng đất linh hồn là một bộ phim hoạt hình Nhật Bản được công chiếu vào năm

2001 Ở Nhật có tên gọi là 千と千尋の神隠し (phiên âm: Sen to Chihiro no Kamikakushi), tiếng Anh có tựa là Spirited Away, về Việt Nam là Vùng đất linh hồn hay Sen và Chihiro ở thế giới thần bí Đây là bộ phim hoạt hình được sản xuất bởi hãng phim nổi tiếng Ghibli, đạo diễn Miyazaki Hayao làm đạo diễn kiêm nhà biên kịch Bộ phim được góp mặt bởi những diễn viên lồng tiếng Hiiragi Rumi, Irino Miyu, Natsuki Mari, Naito Takeshi, Sawaguchi Yasuko, Kamijō Tsunehiko, Ono Takehiko và Sugawara Bunta Chịu trách nhiệm sáng tác âm nhạc cho phim là ông Hisaishi Joe

Cốt truyện phim kể về một cô bé 10 tuổi có tên Ogino Chihiro mang hình tượng là một cô bé luôn buồn chán, nhút nhát và nhõng nhẽo Trong khi cả gia đình gồm ba, mẹ và Chihiro đang trên đường chuyển đến nhà mới ở một thành phố khác thì vô tình cả nhà lạc vào một thế giới xa lạ - thế giới linh hồn Sau khi ba mẹ mình bị phù thủy Yababa biến thành heo, Chihiro buộc phải làm việc tại nhà tắm công cộng của Yubaba làm chủ để tìm

cách giải thoát cho ba mẹ của mình Phim tái hiện quá trình chuyển biến tâm lí và trưởng thành của cô bé Chihiro, cùng với sự giúp đỡ của thần sông Haku thì cô bé đã cứu được

ba mẹ và cả nhà cùng nhau trở về thế giới loài người

Những nhân vật trong phim:

- Ogino Chihiro: cô bé nhút nhát, thụ động, hầu như sợ mọi thứ, cũng chẳng dám nói lên chính kiến của bản thân Trong quá trình làm việc tại nhà tắm công cộng của phù thủy Yubaba, cô bé đã gặp nhiều khó khăn, không có ba mẹ bên cạnh, bị Yubaba phù phép quên đi tên của mình, làm việc vất vả… Dần dần, Chihiro có sự thay đổi trong tính cách, suy nghĩ, cùng với bản tính nhân hậu, cô bé đã vượt qua được nhiều thử thách, có được những người bạn giúp đỡ mình như chị Rin, ông Kamajii sáu tay, đặc biệt là pháp sư trẻ tuổi Haku

- Haku: pháp sư làm việc cho phù thủy Yubaba, hình dạng khác của cậu là con rồng trắng Cùng như Chihiro, Haku cũng bị Yubaba phù phép quên đi tên của mình, quên mất bản thân mình thực sự là ai, trở thành tay sai cho Yubaba Trong phim, Haku là người đã giúp đỡ Chihiro rất nhiều, trở thành một người đặc biệt đối với cô bé Đến cuối cùng, Haku nhờ Chihiro mà nhớ lại thực ra mình là vị thần cai quản dòng sông Kohaku, hóa giải được lời nguyền của Yubaba ám lên mình

- Yubaba: bà phù thủy tham lam, độc ác cai trị vùng đất linh hồn Bà kinh doanh nhà tắm công cộng dành cho những quỷ thần tới để thử giãn mỗi ngày Bà ta thống trị nơi đây bằng cách lấy đi tên thật của một người, khiến người ấy quên đi chính mình là ai và phải phục tùng mọi mệnh lệnh của bà ta Tuy nhiên, dù xấu xa như thế những Yubaba lại rất thương yêu, cưng chiều đứa con trai khổng lồ Boh của mình

- Vô Diện: Một con ma kì lạ, không có gương mặt sinh sống tại vùng đất linh hồn

Vô diện sống nhờ vào lòng tham của con người, hắn dùng vàng bạc giả để mua chuộc các nhân viên trong nhà tắm của Yubaba, bắt họ phục vụ đồ ăn cho hắn Nhưng nhờ vào tâm hồn trong sáng, không bị lòng tham chiếm hữu của Chihiro đã cảm hóa được Vô Diện Từ đây Vô Diện trở thành người bạn tốt của Chihiro, về với tính cách thực sự của mình: hiền lành, từ tốn, chậm rãi Cuối cùng, Vô Diện đã thành người giúp việc cho phù thủy tốt bụng Zeniba, người chị song sinh của phù thủy tham lam Yubaba

- Bên cạnh đó, còn có những nhân vật phụ nhưng đều mang những ý nghĩa riêng, góp phần xúc tác vào sự phát triển của cốt truyện phim: Rin - cô gái phục vụ nhà tắm, đàn chị tốt của Chihiro; Oiji Kamajii – ông lão sáu tay làm việc đun và pha chế thảo dược nước trong nhà tắm công cộng, một người hiền lành, chăm chỉ, giúp đỡ Chihiro rất nhiều; Zeniba – người chị song sinh với Yubaba; Boh – con trai duy nhất của Yubaba; chim Yu – mang hình dáng con quạ, là kẻ do thám của Yubaba

Bộ phim hoạt hình được sản xuất với tổng kinh phí là 1,9 tỷ yên (15 – 19 triệu USD) Đáp lại công sức và tiền bạc bỏ ra thì doanh thu phòng vé đạt được rất thành công rực rỡ với 30,8 tỷ yên (274 triệu USD) trong nước và 347,7 triệu USD toàn cầu

Vùng đất linh hồn vinh dự đoạt được rất nhiều giải thưởng to nhỏ trong và ngoài nước Trong đó đặc biệt là giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất tại lễ trao giải lần thứ

75, giải Gấu Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Berlin (2002), nằm trong top 10 danh sách

50 phim bạn nên xem khi ở tuổi 14 của Viện Điện ảnh Anh Quốc Vào năm 2016, phim được bầu chọn là phim điện ảnh hay thứ tư của thế kỉ 21 bởi 177 nhà phê bình điện ảnh từ khắp thế giới Tạp chí New York Times cũng vinh danh bộ phim nằm ở vị trí thứ hai trong danh sách “Những bộ phim điện ảnh hay nhất thế kỉ 21 cho đến nay” vào năm 2017

2.2 Bộ phim hoạt hình “Vùng đất linh hồn” nhìn từ đặc điểm của văn hóa đại chúng 2.2.1 Tính đại chúng

Phim hoạt hình Vùng đất linh hồn được sản xuất ra với mục tiêu hướng đến số đông khán giả ở mọi lứa tuổi Bộ phim không chỉ đơn thuần là một phim hoạt hình giải trí dành cho trẻ em, mà còn hướng đến đặc biệt những người trẻ Bởi trong phim có những nội dung, chi tiết mang chiều sâu, gửi gắm những thông điệp mà trẻ em còn nhỏ chưa hiểu được hết, nhưng là những thông điệp dành cho người trẻ suy ngẫm Không những thế, với sự thành công về mọi mặt mà phim còn thu hút cả sự chú ý, đón nhận của người lớn

Phim được số đông biết đến và đón nhận Minh chứng cho điều này thông qua doanh thu phòng vé trong nước và toàn cầu: 30,8 tỷ yên (274 triệu USD) trong nước và 347,7 triệu USD toàn cầu Phim được công chiếu ở nhiều quốc gia Có thể kể đến là Bắc

Mỹ với 714 rạp có suất chiếu Vùng đất linh hồn, Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam, Argentina, Pháp… Không chỉ được đón nhận từ khán giả, phim còn được đón nhận bởi đông đảo các nhà phê bình phim, thu về những phản hồi rất tích cực từ họ

Đó là câu chuyện của những năm 2001 đến 2018, còn đến nay, khi Internet phát triển mạnh mẽ thì Vùng đất linh hồn đã được thưởng thức ngay cả trên màn hình máy tính, laptop, điện thoại… Như vậy bộ phim hoạt hình đầy ý nghĩa này đã được lan rộng hơn và khán giả dễ dàng tiếp cận hơn nữa Như vậy, ở đâu, khi nào cũng có thể bật phim lên và tận hưởng từng khung hình đẹp đẽ, câu chuyện phiêu lưu đầy thú vị của Chihiro Đây là số liệu mà Google Trend đưa ra về lượt tìm kiếm từ khóa “Spirited Away” (tên tiếng Anh của phim) trên Google ở phạm vi toàn cầu tính từ năm 2004 đến nay (xem H1) Trong đó vào tháng 03/2020 lượt tìm kiếm ở mức 100/100, xuyên suốt khoảng thời gian

đa phần ở mức trên 50, tức là cho thấy lượt tìm kiếm, quan tâm đến bộ phim trên toàn cầu

là nhiều Xét theo khu vực, quốc gia nào có lượt tìm kiếm nhiều nhất thì top 5 có: Singapore, Philippines, Georgia, Australia, New Zeland (xem H2)

H1: Mức độ tìm kiếm từ khóa “Spirited Away” toàn cầu theo thời gian (2004 – hiện nay)

Nguồn: Google Trend

H2: Mức độ tìm kiếm từ khóa “Spirited Away” theo khu vực (2004 – hiện nay)

Nguồn: Google Trend

2.2.2 Tính kinh doanh thương mại và gắn liền với công nghiệp văn hóa

Ở nhiều quốc gia, đặc biệt là Nhật Bản có nền công nghiệp phim hoạt hình phát triển mạnh mẽ, đem lại lợi nhuận kinh tế cao Phim hoạt hình không chỉ dừng lại là một loại hình nghệ thuật mà còn trở thành dịch vụ giải trí và gắn liền với công nghiệp văn hóa Phim hoạt hình được công chiếu thông qua các phương tiện, cơ sở thiết bị như TV, rạp chiếu phim, máy tính, điện thoại có kết nối Internet… Đây là những dịch vụ giải trí mà khán giả muốn thưởng thức, giải trí cần phải chi tiền ra Có thể thấy là phim hoạt hình được sản xuất và công chiếu trên hàng loạt các phương tiện truyền thông đại chúng, dẫn đến có lượng tiêu thụ đại trà Phim hoạt hình là sáng tạo của con người, là sản phẩm của văn hóa Vì sao lại nói gắn liền với công nghiệp văn hóa? Là vì nhà sản xuất đã biến phim hoạt hình – sản phẩm văn hóa thành hàng hóa tạo lợi nhuận, cũng có chi – thu, chịu sự chi phối của quy luật và nguyên tắc của kinh tế thị trường

Với bộ phim hoạt hình Vùng đất linh hồn, chỉ cần dẫn chứng những con số doanh thu ra thì dễ dàng khẳng định nó mang tính kinh doanh thương mại và gắn liền với công nghiệp văn hóa Như đã đề cập đến hai lần ở phía trên thì Vùng đất linh hồn sau khi công

chiếu các rạp trong nước và toàn cầu thì đã thu về 30,8 tỷ yên (274 triệu USD trong nước

và 347,7 triệu USB toàn cầu)

Theo thống kê của Hiệp hội nhà sản xuất điện ảnh của Nhật, vào ngày 20/07/2001 công ty phân phối phim Toho đã công chiếu phim Vùng đất linh hồn trên các rạp chiếu phim Nhật Bản, sau đó phim thu về 30,8 tỷ yên, trở thành phim điện ảnh có doanh thu cao nhất tại nước này ở thời điểm đó Tiếp đến, phim được công chiếu tại Hoa Kỳ do hãng Walt Disney Pictures là đơn vị chịu trách nhiệm lồng tiếng bằng tiếng Anh dưới sự giám sát của John Lasseter từ xưởng phim Pixar Vào ngày 07/09/2002, bản lồng tiếng này đã được công chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto, sau đó ngày 20/09/2002 ra rạp tại Bắc Mỹ Thời gian đầu phim chỉ chiếu nhiều nhất tại 151 rạp vì chiến dịch marketing không được tốt Sau khi Vùng đất linh hồn được trao giải Oscar 2003 thì lượng rạp chiếu phim được mở rộng lên 714 rạp Từ đây phim thu về 4 triệu USD trong tuần đầu mở màn

và tổng kết lại thu về khoảng 10 triệu USD tính đến tháng 09/2003

Không chỉ trên thị trường Nhật Bản, Hoa Kỳ, Bắc Mỹ, Vùng đất linh hồn cũng rất thành công trên thị trường phòng vé Hàn Quốc và Pháp, lần lượt thu về 11 triệu USD và 6 triệu USD tại hai quốc gia này Cuối cùng thì lợi nhuận từ các quốc gia khác đã nâng tổng doan thu toàn cầu của phim lên con số 347 triệu USD Tại Argentina, phim nằm trong top

10 phim anime có lượng tiêu thụ nhiều nhất Ngày 16/11/2011, tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia Hà Nội, trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản (thuộc Cục Văn hóa Nhật Bản)

đã tổ chức sự kiện mang tên "Liên hoan phim hoạt hình Nhật Bản 2011 – Trải nghiệm sự cuốn hút của phim hoạt hình Nhật Bản", trong đó có trình chiếu bộ phim với tựa đề tiếng Việt chính thức là Sen và Chihiro ở thế giới thần bí Sau 18 năm phát hành thì Vùng đất linh hồn mới được công chiếu tại Trung Quốc, tuy nhiên vẫn thu về được kết quả rực rỡ Vào cuối tuần đầu công chiếu, phim thu về 28.8 triệu đô, trở thành phim có doanh thu phòng vé cao nhất tuần Cuối tuần thứ hai công chiếu, phim cán mốc 54.8 triệu đô, rơi xuống vị trí thứ hai phim có doanh thu phòng vé cao nhất tuần

Ngoài ra, không chỉ chiếu rạp mà Vùng đất linh hồn còn được phát hành trên định dạng VHS và DVD tại Nhật, Bắc Mỹ và Anh Quốc Nhờ sự tuyệt vời thực sự của phim và

sự chú ý giành được giải Oscar mà lượng đĩa bán ra đạt được doanh thu đáng kể

2.2.3 Tính hiệu quả tiêu dùng cao, giá cả phải chăng

Từ những phân tích ở hai đặc điểm trên thì đến đặc điểm này, không cần phải nói quá nhiều Dựa vào sự sản xuất hàng loạt ra các nước trên thế giới và trên nhiều phương tiện truyền thông đại chúng như vậy thì phim nhận được sự tiêu thụ đại trà Phim rất được

số đông ưa chuộng, yêu thích, tìm kiếm và xem phim nhiều

Để thưởng thức trọn vẹn bộ phim, khán giả cần chi trả một số tiền không phải là quá đắt Với một vé xem phim ở rạp chiếu phim thì dễ dàng cho những người ở tầng lớp

xã hội bình dân có thể chi trả được Bởi rạp chiếu phim cũng là văn hóa đại chúng, dành cho số đông con người Điển hình như những người sinh viên đều dễ dàng trả một hoặc hai vé xem phim Còn thuận lợi hơn nữa, là sau này phim được công chiếu trên TV ở

kênh Disney Channel và chiếu trên các web phim ở Internet, khán giả dễ dàng được xem phim mà không phải chi trả một số tiền quá lớn, chỉ cần trả tiền kết nối wifi, 3G, 4G cho nhà mạng

2.2.4 Tính mới lạ, trẻ trung

Là một bộ phim hoạt hình mang tính giải trí cao thì Vùng đất linh hồn hiển nhiên

có sự mới lạ và trẻ trung Không chỉ mới lạ, trẻ trung trong nội dung, thông điệp phim, còn cả về mặt hình ảnh, kỹ thuật phim và âm nhạc trong phim

Phim Vùng đất linh hồn được đạo diễn, biên kịch bởi ông Miyazaki Hayao, sản xuất bởi xưởng phim Ghibli Ghibli là xưởng phim nổi tiếng không chỉ ở Nhật Bản mà trên toàn thế giới Mỗi bộ phim được sinh ra từ Ghibli đều mang những màu sắc, nét vẽ đặc biệt riêng, truyền tải những thông điệp mới mẻ, triết lý cuộc sống và phản ánh những hiện thực, hiện tượng trong đời sống xã hội, khiến người xem luôn cần phải tư duy, suy ngẫm Vậy thì Vùng đất linh hồn cũng vậy Nó không chỉ là đơn giản kể về chuyến phiêu lưu, hành trình cứu bố mẹ của cô bé nhút nhát Chihiro, mà nhà biên kịch Miyazaki Hayao muốn thông qua hành trình đó gài gắm vào đó những thông điệp, tâm tư của ông về thế sự (sẽ được phân tích kỹ hơn ở phần 2.3) Có những thông điệp mới mẻ, cũng có những thông điệp là cũ nhưng đều được đạo diễn thể hiện bằng lối kể chuyện, cốt truyện mới lạ, không làm cho người xem nhàm chán mà luôn bị cuốn theo mạch phim

Điều thu hút khán giả nhiều không kém gì nội dung đó là về mặt hình ảnh phim Phim mang màu sắc tươi mới, trẻ trung Nếu ai từng xem phim thì tôi chắc chắn bạn đã bị thu cuốn bởi khu vườn bốn mùa của phù thủy Yubaba Đó là khu vườn với muôn vàn loài hoa thuộc bốn mùa, kì diệu là khu vườn này như chẳng chịu tác động bởi dòng thời gian, quanh năm suốt tháng cả bốn mùa đều cùng hiện hữu trong một khu vườn, những bông hoa đầy màu sắc đều đua nhau nở rộ Khu vườn khiến cho màu sắc phim trở nên tươi mới, tràn đầy sức sống lạ thường Thêm nữa, phim có nét vẽ vừa dễ thương thông qua các nhân vật phim nhưng cũng tuyệt đẹp thông qua các cảnh vật, kiến trúc, không gian được xây dựng trong phim Bạn sẽ cảm thấy choáng ngợp với kiến trúc nhà tắm công cộng của phù thủy Yubaba hay những căn phòng ở, làm việc của bà Từng nét vẽ tỉ mỉ, sắc xảo đến từng chi tiết nhỏ của các họa sĩ ở xưởng phim Ghibli đã xây nên một khu nhà tắm công cộng đồ sộ, những phòng ốc thể hiện rõ văn hóa kiến trúc Nhật Bản