Tiểu luận báo cáo thực hành công tác xã hội cá nhân đối với người cao tuổi

2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI BÀI TIỂU LUẬN Học phần Công tác xã hội cá nhân Học kỳ 1 năm học 2021 2022 Tên chủ đề BÁO CÁO THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN ĐỐI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI Giảng viên hướng dẫn Sinh viên thực hiện Mã sinh viên Lớp Hà Nội, Tháng 52022 Mục lục Lời mở đầu 3 Phần 1 Giới thiệu về cơ sở thực hành 4 Phần 2 Tiến trình trợ giúp 4 I Hoàn cảnh tiếp cận và sơ lược về thân chủ 4 II Vấn đề thân chủ đang gặp phải 5 1 Cây vấn đề 6 2 Sơ đồ sinh thái 8 III Kế hoạc.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

BÀI TIỂU LUẬN Học phần: Công tác xã hội cá nhân Học kỳ 1 năm học 2021-2022

Tên chủ đề:

BÁO CÁO THỰC HÀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN ĐỐI VỚI

NGƯỜI CAO TUỔI

Giảng viên hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

Mã sinh viên:

Lớp:

Hà Nội, Tháng 5/2022

Lời mở đầu 3

Phần 1: Giới thiệu về cơ sở thực hành 4

Phần 2: Tiến trình trợ giúp 4

I Hoàn cảnh tiếp cận và sơ lược về thân chủ 4

II Vấn đề thân chủ đang gặp phải 5

1 Cây vấn đề 6

2 Sơ đồ sinh thái 8

III Kế hoạch giúp đỡ 9

Phần 3: Đánh giá 10

I Phân tích kỹ năng thông qua phúc trình 10

II Đánh giá mặt mạnh, mặt hạn chế của bản thân trong quá trình trợ giúp đối tượng 15

Phần 4: Trở ngại, khó khăn và kiến nghị 16

I Kiến nghị 16

1 Đối với đối tượng 16

2 Đối với gia đình 16

3 Đối với địa phương 16

4 Đối với trường Đại học Sư phạm Hà Nội 16

KẾT LUẬN 18

Lời mở đầu

Trên một thế kỷ hình thành và phát triển như một nghề chuyên nghiệp trên thế giới, công tác xã hội đã và đang có những đóng góp quan trọng cho sự phát triển nhân loại, phấn đấu xây dựng xã hội công bằng, nâng cao chất lượng cuộc sống của con người, đặc biệt với những người yếu thế trong xã hội Trước nhu cầu cấp bách của xã hội về các dịch vụ công tác xã hội, công tác xã hội ở Việt Nam đang trong quá trình hính thành và phát triển Mặc dù còn đang trong quá trình hướng tới mục tiêu chính thức được công nhận là một nghề chuyên nghiệp, nhưng các dịch vụ mang hình thái của công tác xã hội đã hiện diện trong xã hội từ rất lâu và đang có những đống góp tích cực trong việc hỗ trợ và giải quyết các vấn đề xã hội nảy sinh gây ra những khó khăn cho cuộc sống người dân nói chung và đặc biệt là những người bị tổn thương và yếu thế tại Việt Nam

Ở tất cả mọi lứa tuổi đều có thể nảy sinh vấn đề cần người trợ giúp, đối với người cao tuổi cũng không phải là ngoại lệ Với sự gia tăng của tuổi thọ và sự phát triển của xã hội, mỗi chúng ta đều được tận hưởng một cuộc sống lâu dài hơn, đầy

đủ hơn, Hạnh phúc hơn Tuy nhiên, chúng ta cũng phải đương đầu với không ít khó khăn của cuộc sống hiện đại, trong đó bệnh lý của người cao tuổi là các bệnh

về huyết áp, tim mạch, xương khớp…Trong chuyến đi thực tế tại Yên Sơn, thị Trấn Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, Hà Nội, em đã may mắn được nói chuyện với bác Nguyễn Minh Tuyết, bác là một người ở độ tuổi ngoài 60 và bác không may có bệnh cao huyết áp trong người nhưng bác biết rất ít điều về bênh này Và may mắn hơn em được giúp bác tìm hiểu về bệnh cao huyết áp

Cùng với những kiến thức, kỹ năng đã được học của một nhân viên công tác xã hội tương lai và những gì đã có được sau lần trợ giúp này, em đã vận dụng để hoàn thành bài báo cáo thực hành Công tác xã hội cá nhân Trong bài tiểu luận gồm có 4 phần:

Phần 1: Giới thiệu về cơ sở thực hành

Phần 2: Tiến trình trợ giúp

Phần 3: Đánh giá

Phần 4: Trở ngại khó khăn và kiến nghị

Phần 1: Giới thiệu về cơ sở thực hành.

Yên Sơn là một khu mới thuộc thị trấn Chúc Sơn thành lập vào năm 1991 Mặt khác và là một trong mười ba khu của thị trấn Chúc Sơn huyện Chương Mỹ thành phố hà Nội Hiện tại Yên Sơn có 6 khu tự quản với 217 hộ dân và hơn 1017 người, trong đó có 2 hộ thuộc gia đình nghèo và 14 hộ thuộc gia đình chính sách Khu Yên Sơn nằm dọc trên trục đường 419, đây cũng là trục đường chính của khu, kéo dài 900m Khu Yên Sơn có tổng diện tích đất tính cả đất nông nghiệp là 10000m2

Khu Yên sơn đại đa số người dân là cán bộ công chúc chiếm 65%, 25% người dân làm nông nghiệp và 10% người dân kinh doanh buôn bán Khu còn là nơi đặt các cơ quan đầu não của huyện Chương mỹ : Phòng giáo dục, Kho bạc, Ngân hàng, Trung tâm bồi dưỡng chính trị, Trạm thú y, Trung tâm khuyến nông, công ty Điện lực Chương mỹ và đặc biệt trên địa bàn của khu còn có một trường trung học phổ thông Chương mỹ A Đây là ngôi trường có bề dầy truyền thống với

50 năm thành lập

Phần 2: Tiến trình trợ giúp.

I Hoàn cảnh tiếp cận và sơ lược về thân chủ

Bác Nguyễn Minh Tuyết, 62 tuổi, ở Yên Sơn, thị trấn Chúc Sơn, huyện Chương Mỹ, Hà Nội Bác có 3 người con 1 trai 2 gái, bác sống với vợ chồng con Trai cả Ở độ tuổi ngoài 60, sức khỏe bác có sự thay đổi của tuổi già, bác bị loãng xương và cao huyết áp Bác nghe nói bệnh huyết áp cao rất nguy hiểm và có thể tử vong bất kỳ lúc nào nếu không có chế dộ dinh dưỡng và sinh hoạt hợp lý Bác rất

lo lắng vì chưa biết nhiều về căn bệnh này

Trong chuyến đi thực tế, em đã may mắn được tiếp xúc và nói chuyện với bác Hạnh và biết được bác ở Yên Sơn (nơi nhóm sinh viên chúng em được đến để thực hành môn học phát triển cộng đồng), bác Hạnh là người nhân hậu hết lòng lo cho gia đình Sau cuộc nói chuyện đầu tiên với bác, bác thể hiện sự lo lắng về những căn bệnh của tuổi già Cũng rất may mắn cho em là được bác chia sẻ tâm sự, bác đang rất lo vì bác bị cao huyết áp và bác mong muốn tìm hiểu thêm những thông tin cần thiết về chứng bệnh này, bác đã đồng ý khi em xin phép được giúp

bác với vai trò là sinh viên ngành công tác xã hội, nhân viên công tác xã hội trong tương lai

Trong buổi nói chuyện đầu tiên, em đã tìm hiểu được một số thông tin cơ bản: bác Hạnh năm nay 62 tuổi là nông dân, bác có 3 người con 1 trai và 2 gái Vợ chồng bác sống với vợ chồng người con trai út và 2 người cháu nội (các con bác bận đi làm nên ít có thời gian quan tâm đến bác) Bác đang lo lắng về chúng bệnh

cao huyết áp của mình và bác muốn tìm hiểu thêm thông tin về chứng bệnh này

Sơ đồ phả hệ.

Bảng ký hiệu mối quan hệ

Bác

Hạnh

nam Nữ

Quan hệ xa cách

Quan hệ thân thiết

Cưới nhau

Nhìn vào sơ đồ phả hệ có thể thấy bác Hạnh có mối quan hệ thân thiết với con trai, con gái và con dâu nhưng có mối quan hệ không thân thiết với hai người con rể

II Vấn đề thân chủ đang gặp phải.

Vấn đề của bác Hạnh ở đây là bác đang lo lắng về chứng bệnh cao huyết áp

và bác muốn tìm hiểu thêm về thông tin của chứng bệnh này

Sau quá trình tìm hiểu thông tin và xác định vấn đề của bác, em đã hoàn thành được cây vấn đề và sơ đồ phả hệ của bác

1 Cây vấn đề

Vấn đề chính của bác Hạnh ngay từ đầu đó là bác ấy đang hoang mang, lo lắng về bênh cao huyết áp của mình Bác Hạnh lo lăng có thể vì 3 nguyên nhân:

Nguyên nhân thứ nhất: do ảnh hưởng của dư luận, sau khi bác nghe mọi người xung quanh nói về tác hại của bệnh cao huyết áp là có thể để lại nhiều biến chứng, bác đã vô cùng hoang mang, đây chính là nguyên nhân chính dẫn đến sự hoang mang, lo lắng của bác

Nguyên nhân thứ hai: thiếu kiến thức, bác Hạnh là một nông dân ít tiếp xúc với các phương tiện truyền thông đại chúng và bác cũng k có điều kiện tìm hiểu về tuổi già Sau khi nghe mọi ng nói về tác hại của bệnh cao huyết áp cùng với k hiểu biết nhiều về kiến thức của bệnh này đã khiến bác rất lo lắng

Nguyên nhân thứ 3: thiếu sự quan tâm, các con bác làm việc tại công ty nước ngoài nên ít có thời gian quan tâm đến gia đình, quan tâm đến bác Nguyên nhân này cũng ảnh hưởng tới sự lo lắng của bác Nếu quân tâm và động viên bác nhiều hơn thì bác sẽ đỡ lo lắng hơn vì có con cháu ở bên

ảnh hưởng đến sức khỏe ảnh hưởng đếnhành vi

Bác Hạnh hoang mang, lo lắng

Thiếu sự quan tâm Thiếu kiến thức

ảnh hưởng của

dư luận

Việc lo lắng của bác tưởng chừng là bình thường nhưng thực tế có ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe cũng như các hành vi của bác Sự lo lắng kéo dài khiến bác ăn không ngon, ngủ không sâu giấc sẽ làm huyết áp của bác cao lên và

có thể dẫn đến tai biến lo lắng nhiều cũng ảnh hưởng rất nhiều đến hành vi của bác, có thể làm cho bác không thể tập trung vào việc mình muốn làm

2 Sơ đồ sinh thái

Thông quan sơ đồ sinh thái chúng ta có thể nhận thấy rằng gia đình 2 người con gái (gia đình mở rộng) và hàng xóm có mối quan hệ 2 chiều với gia đình bác

Hàng xóm

Tổ dân phố

Hội người cao tuổi

Hội phụ nữ

Y tế

Hạnh (gia đình hạt nhân) Ngoài ra bác Hạnh còn có mối quan hệ 1 chiều với trạm

y tế, những lúc bác huyết ap cao bác hay đến trạm y tế để kiểm tra Xung quanh bác Hạnh còn có Hội người cao tuổi, Hội phụ nữ, tổ dân phố nhưng các tổ chức này có mối quan hệ không nhiều với bác

Như vậy có thể thấy với vấn đề hiện tại của bác thì gia đình 2 người con gái

và hàng xóm là người có thể tâm sự, chia sẻ động viên bác để bác hết hoang mang

lo lắng

III Kế hoạch giúp đỡ

Để giúp đỡ bác em với tư cách là một nhân viên công tác xã hội trong tương lai đã lập ra bản kế hoạch giúp đỡ bác Hạnh Kế hoạch trợ giúp bác Hạnh gồm 4 buổi hỗ trợ và mỗi buổi khoảng 1 giờ đến 2 giờ

Nội dung kế hoạch

STT Thời

gian Mục tiêu Nội dung

Kết quả mong đợi

Người tham gia

Ghi chú

1 Buổi 1 giảm bớt sự

lo lắng

Tâm sự, chia sẻ

Giảm bớt sự lo lắng của bác

Nhân viên

xã hội, hàng xóm, thân chủ

2 Buổi 2

Giúp bác có

sự chia sẻ tại gia đình

Tiếp xúc với gia đình

Gia đình bác

có sự chia sẻ động viên

Nhân viên

xã hội, và gia đình

3 Buổi 3

cung cấp thông tin về bệnh cao huyết áp

Tiếp xúc nói chuyện,

Cung cấp được thông tin cơ bản về bệnh cao huyết áp

Nhân viên

xã hội và thân chủ

4 Buổi 4 Cung cấp

thông tin về bệnh cao huyết áp

Tiếp xúc nói chuyện

Cung cấp được thông tin về chế độ dinh dưỡng cho

Nhân viên

xã hội, thân chủ

người cao huyết áp

Phần 3: Đánh giá.

I Phân tích kỹ năng thông qua phúc trình.

Buổi 1: 14h ngày 08 tháng 4 năm 2022.

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Chào bác, cháu mời bác ngồi ạ, cháu mời bác uống nước

THÂN CHỦ: Cảm ơn con

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Hôm nay, cháu thấy bác có vẻ mệt mỏi (kỹ năng quan sát: quan sát những dấu hiệu bên ngoài và nét mặt)

THÂN CHỦ: Ừ, đêm qua bác không ngủ được

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Bác có thể cho cháu biết tại sao đêm qua bác mất ngủ được không ạ? (kỹ năng đặt câu hỏi)

THÂN CHỦ: Tối qua ngối nói chuyện với mấy bà hàng xóm, thấy mấy bà

ấy kể có một ông xóm bên mới chết vì huyết áp tăng đứt mạch máu não, bác thấy

lo quá

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: cháu hiểu giờ bác đang rất lo lắng phải không ạ? (kỹ năng thấy cảm)

(Thân chủ ngồi im lặng, không khỉ trầm hẳn xuống.)

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: bác uống nước ạ Cháu biết giờ bác đang lo lắng, nhưng bác ơi bệnh cao huyết áp nếu có chế độ ăn ngủ hợp lý sẽ không nguy hiểm đến mức đấy đâu ạ (ký năng can thiệp khủng hoảng: trấn an giúp thân chủ bớt lo lắng)

THÂN CHỦ: bác lo lắm

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Bác ơi, gia đình cháu cũng có người bị cao huyết áp, cháu thấy người nhà cháu chịu khó tập thể dục, để tinh thần thoải mái và có chế độ dinh dưỡng hợp lý nên không nguy hiểm và ảnh hưởng nhiều đâu

THÂN CHỦ: thật vậy hả cháu?

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng ạ, chỉ cần có chế độ hợp lý là không sao đâu bác ạ

THÂN CHỦ: Có thật không đấy, bác thấy rất nhiều người chết vì cao huyết

áp đứt mạch máu nào rồi

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Dạ, thật ạ Chỉ cần có chế độ hợp lý thì bệnh cao huyết áp không ảnh hưởng nhiều đâu

THÂN CHỦ: nếu vậy thật bác cũng đỡ lo

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Dạ vâng

THÂN CHỦ: (nhìn lên đồng hồ) bác có chút việc hôm nào con đến nhà bác chơi nhé

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Dạ vâng Vậy sáng thứ 6 này nếu anh chị ở nhà con xin phép qua nhà bác nói chuyện với anh chị được không ạ?

THÂN CHỦ: được chứ, con cứ qua nhà bác chơi

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ vâng vậy con xin hẹn bác vào 8h30 ngày 15 bác nhé

THÂN CHỦ: Ừ, chào con

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: cháu chào bác ạ

Buổi 2: 8h30 ngày 15 tháng 4 năm 2022.

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: cháu chào bác ạ Em chào anh chị

THÂN CHỦ: chào con, con vào nhà đi, cứ đi cả dẹp vào không cần bỏ dép đâu

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ vâng

THÂN CHỦ: ngồi đi con Uống nước đi, con ăn cơm chưa

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: - dạ cháu ăn rồi, bác cứ để cháu tự nhiên ạ

- chào anh chị, em là Tranh sinh viên trường Đại học Lao động xã hội

Con trai THÂN CHỦ: ừ anh có nghe mẹ anh kể về em Em là sinh viên năm mấy rồi?

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: Em là sinh viên năm 3 ạ.

Con trai THÂN CHỦ: Cũng sắp ra trường rồi

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng Anh có thể cho em xin ít phút được không ạ? Con trai THÂN CHỦ: ừ Anh rảnh mà em cứ nói đi

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: bác bị cao huyết áp phải không anh? E thấy bác có

vẻ rất lo lắng

Con trai THÂN CHỦ: mẹ anh bị cao huyết áp, mẹ anh hay lo lắng vậy đấy NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng Theo em nghĩ ở tuổi của bác lo lắng nhiều cũng không tốt đâu ạ (kỹ năng phản hồi: phản hồi lại suy nghĩ của NHÂN VIÊN

XÃ HỘI) Mà hình như anh chị bận nhiều việc đúng không ạ? ( kỹ năng đặt câu hỏi)

con trai THÂN CHỦ: ừ, anh chị cứ bận đi suốt, cũng không có mấy thời gian ở nhà

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng, e biết công việc của a chị bận, nhưng anh ơi bác đang rất cần sự chia sẻ từ gia đình ạ Theo em nghĩ anh chi có thể bớt chút thời gian để động viên bác

Con trai THÂN CHỦ: anh biết nhưng anh chị bận quá

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng, đối với bác bây giờ là cần sự động viên từ gia đình, bác rất lo lắng đấy ạ, mà tuổi của bác lo nhiều quá sẽ làm huyết áp tăng và rất nguy hiểm ạ

Con trai THÂN CHỦ: thật vậy sao em, anh vô tâm với mẹ anh quá, anh sẽ quan tâm đến mẹ nhiều hơn Cảm ơn em nhé

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: không có gì ạ Giờ cũng không còn sớm e xin phép Con trai THÂN CHỦ: vậy em về nhé, khi nào rảnh cứ ghé qua nhà nói chuyện với bố mẹ anh và các cháu

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng, em xin phép, bác ơi cháu xin phép, cháu hẹn bác 9h sáng thứ hai bác nhé, cháu chào bác, em chào anh chị

Con trai THÂN CHỦ: chào em

Buổi 3: 9h ngày 18 tháng 4 năm 2022.

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: cháu chào bác Bác ăn sáng chưa ạ.

THÂN CHỦ: bác ăn rồi

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: hôm nay cháu thấy bác có vẻ rất vui (kỹ năng quan sát: quan sát nét mặt thân chủ)

THÂN CHỦ: ừ hôm nay bác rất vui Cám ơn con nhé

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: sao bác lại cám ơn cháu ạ?

THÂN CHỦ: hôm trước cháu đến nhà con bác nó vui lắm, nó bảo có người nói chuyện với bác nó cũng yên tâm, nó còn động viên bác nhiều lắm

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ cháu cũng rất vui khi nghe bác nói vậy

- Bác ơi, hôm nay cháu giới thiệu qua cho bác về bệnh cao huyết áp

để bác hiểu hơn về bênh này bác nhé

THÂN CHỦ: bác cũng đang định nhờ cháu tìm hiểu cho bác Bác nông dân quanh quẩn chỉ biết về ruộng, cuốc, xẻng không biết gì khác

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ vâng ạ, cháu rất vui khi được giúp bác Bác có thể nói cho chau bác biết những gì về bệnh này được không ạ.?

THÂN CHỦ: bác chỉ biết là huyết áp mình sẽ cao hơn lúc bình thường thôi NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng, đúng rồi đấy ạ, cao huyết áp là hiện tượng khi tinh thần bị kích động, buồn bực, hoặc trong lúc tập thể dục và chơi thể thao, lao động quá sức

Nguyên nhân của bệnh cao huyết áp có thể do uống rượu bia, do bệnh nội tiết, bệnh thận… Cao huyết áp thường xảu ra sau độ tuổi 35 với những người mắc bệnh tiểu đường và người béo phì Đối với phụ nữ thường xảy ra sau khi tiền mãn kinh

THÂN CHỦ: vậy nó có tác hại như thế nào con nói bác nghe xem nào? NHÂN VIÊN XÃ HỘI: vâng, bệnh cao huyết áp không chữa trị sẽ có hại cho cơ thể Khi huyết ap cao sẽ khiến tim và các mạch máu hoạt động nhiều hơn, huyết áp cao làm tổn thương các mạch máu nuôi óc, nuôi thân, nuôi mắt…gây ra các biến chứng tai biến mạch máu nào, suy thận…

THÂN CHỦ: thế có cách nào chữa trị không con:

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: về cách chữa trị thì sau quá trình hỗ trợ này cháu sẽ giới thiệu cho bác một số bệnh viện điều trị cao huyết áp

THÂN CHỦ: cảm ơn con nhé

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ không có gì bác ạ Hôm sau cháu sẽ giới thiệu cho bác chế độ dinh dưỡng đối với người bị cao huyết áp

THÂN CHỦ: thế cao huyết áp cần tránh những gì hả con?

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ vâng, người cao huyết áp tránh để mình bị kích động hay buồn bực vì khi kích động hay buồn bực sẽ làm cho huyết áp tăng lên và

có thể bi tai biến Cao huyết áp còn tránh vận động hay tập thể dục quá sức, tránh

ăn những thức ăn nhiều dầu mỡ, ăn nhạt kiêng các chất kích thích

THÂN CHỦ: cảm ơn con

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ không có gì ạ Hôm nay mình kết thúc tại đây bác nhé buổi sau cháu sẽ chia sẻ với bác về chế độ dinh dưỡng cho người bị bệnh này Cháu xin hẹn bác vào 14h thứ 6 bác nhé

THÂN CHỦ: ừ, bác về đây

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: cháu chào bác

Buổi 4: 14h thứ 6 ngày 22 tháng 4 năm 2022

Trong buổi cuối cùng này nhân viên xã hội và thân chủ đã tìm hiểu về chế

độ dinh dưỡng cho người bị cao huyết áp

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ thưa bác, trong buổi trước cháu đã giới thiệu qua cho bác về bệnh cao huyết áp và hôm nay cháu xin giới thiệu cho bác về chế độ dinh dưỡng ạ Bác có thể cho cháu biết những thức ăn nào tốt cho người cao huyết

áp được không ạ?

THÂN CHỦ: bác thấy con dâu bác bảo cần tây, cải cúc, rau muống tốt cho người cao huyết áp

NHÂN VIÊN XÃ HỘI: dạ vâng ạ, cần tây, cải cúc, rau muống rất tốt cho người cao huyết áp, ngoài ra còn có cà chua, cà rốt, nấm, lạc, đậu, táo…cũng rất tốt cho người cao huyết áp ạ

THÂN CHỦ: vậy có cần kiêng gì không con