SKKN Khai thác hình ảnh trực quan vận dụng vào giảng dạy bài 6 Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước Tiết 2 GDCD lớp11 0 MỤC LỤC Trang I MỞ ĐẦU 1 1 Lí do chọn đề tài 1 2 Mục đích nghiên cứu 2 3 Đối tượng nghiên cứu 2 4 Phương pháp nghiên cứu 3 II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4 1 Cơ sở lí luận của khai thác hình ảnh trực quan trong việc giảng dạy môn giáo dục công dân 4 2 Thực trạng dạy và học môn GDCD khi chưa khai thác sử dụng hình ảnh trực quan trong giảng dạy 4 3 Các giải pháp thực hiện kha[.]
Trang 1MỤC LỤC
Trang
I MỞ ĐẦU 1
1.Lí do chọn đề tài: 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Đối tượng nghiên cứu 2
4 Phương pháp nghiên cứu 3
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 4
1 Cơ sở lí luận của khai thác hình ảnh trực quan trong việc giảng dạy môn giáo dục công dân 4
2 Thực trạng dạy và học môn GDCD khi chưa khai thác sử dụng hình ảnh trực quan trong giảng dạy .4
3 Các giải pháp thực hiện khai thác hình ảnh trực quan vận dụng vào giảng dạy tiết 2-Bài 6: Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước 5
3.1 Chuẩn bị hình ảnh trực quan 5
3.2 Khai thác vận dụng hình ảnh trực quan vào bài dạy 6
4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 17
1 Kêt luận 17
2 Kiến nghị 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
DANH MỤC 18
Trang 2I MỞ ĐẦU
1.Lí do chọn đề tài:
Mục tiêu đào tạo của nhà trường phổ thông là hình thành và phát triển toàn diện nhân cách tốt đẹp cho thế hệ trẻ đó sẽ là những công dân tương lai những người lao động mới phát triển hài hoà trên tất cả các mặt đức dục, trí dục, mỹ dục, lao động,những người sẽ xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, sẽ nâng cao đời sống vật chất,tinh thần của nhân dân ngày càng tươi đẹp và hạnh phúc
Để hình thành và phát triển những con người như vậy, nhà trường trung học phổ thông phải có chương trình, nội dung giáo dục,giáo dưỡng phù hợp với đất nước con người Việt Nam,phù hợp với thời đại.Yêu cầu khách quan đó được quán triệt trong tất cả các chương trình và nội dung học tập của toàn bộ các môn trong nhà trường nói chung, trong đó có môn giáo dục công dân(GDCD) Cùng với các môn khoa học khác, môn GDCD góp phần đào tạo thế hệ trẻ thành những người lao động mới, vừa có tri thức khoa học vừa có đạo đức, có năng lực hoạt động thực tiễn, vừa có phẩm chất chính trị, tư tưởng, vừa có ý thức trách nhiệm đối với gia đình và đối với chính bản thân mình Hơn nữa,môn GDCD không chỉ cung cấp cho những công dân tương lai những tri thức khái quát hoá,mà còn thông qua môn học giúp cho người học hình thành và phát triển phương pháp suy nghĩ và hành động phù hợp với những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể trong từng giai đoạn phát triển của lịch sử xã hội loài người.[1]
Tuy nhiên, bộ môn Giáo dục công dân ở trường THPT hiện nay chưa được phụ huynh, học sinh nhận thức một cách đúng đắn Cho đến nay, quan niệm môn GDCD là môn học rất khô khan, trừu tượng, khó học, vẫn còn tồn tại khá nặng nề Tình trạng học sinh làm việc riêng, đưa môn khác ra học trong giờ GDCD vẫn còn hoặc học sinh có học bài nhưng học theo kiểu ngồi “đọc vẹt”, học thuộc lòng còn rất nhiều, vì thế mà sau khi học xong các em không nhớ được nội dung, mà nếu có nhớ thì cũng chỉ nhớ theo kiểu thuộc lòng, chứ không hiểu nội dung của bài học Đặc biệt, đối với một số học sinh các em chỉ biết đề cao và chú tâm những môn học theo khối mà coi thường môn GDCD Chính vì vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tạo hứng thú học tập của học sinh đối với bộ môn GDCD, giúp học sinh có thể hiểu, nắm vững được kiến thức là vấn đề quan trọng đang được các cấp quản lí giáo dục và giáo viên hết sức quan tâm
Trong chương trình GDCD lớp 11 hiện nay, tôi thấy bài “Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước” là một bài học hay thiết thực, cung cấp cho học
sinh những hiểu biết nhất định về nhiệm vụ kinh tế cơ bản ở nước ta hiện nay
đó là công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước.Trong đó, tiết 2 là một tiết học có ý nghĩa quan trọng để các em hiểu được nội dung của công nghiệp hóa,hiện đại hóa, từ đó các em biết tin tưởng vào đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước ta về công nghiệp hóa,hiện đại hóa,có tinh thần cố gắng rèn luyện để trở thành người lao động đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp cộng nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước… Với dung lượng kiến thức như thế, nếu giáo viên chỉ dạy đơn
Trang 3thuần bằng phương pháp thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp thì tiết học sẽ rất nhàm chán, chỉ dừng lại ở việc nhắc lại những kiến thức đã học mà thôi
Có nhiều phương pháp dạy học phát huy được tính tích cực của học sinh, trong đó việc khai thác hình ảnh trực quan vào giảng dạy môn GDCD là phương pháp thực sự có hiệu quả Thông qua hình ảnh trực quan, học sinh không chỉ hiểu kiến thức lý thuyết trong từng đơn vị kiến thức bài học mà còn nắm được qui luật phát triển của xã hội, hiểu rõ hơn về những hoạt động thực tiễn cuộc sống đã, đang và sẽ diễn ra; từ hình ảnh, học sinh sẽ có kĩ năng tư duy, quan sát, trí tưởng tượng, kĩ năng phân tích, mô tả kiến thức thực tế từ bên ngoài như: Kdusinxky đã từng nói “Hình ảnh được lưu giữ đặc biệt và vững chắc trong trí nhớ là những hình ảnh mà chúng ta thu thập được từ bên ngoài” vì trong hình ảnh, nó sẽ phản ánh đầy đủ, sinh động, thực tế cuộc sống của nhân dân với thành quả lao động mà người dân đã và đang tạo ra Từ đó, góp phần tạo cho bài giảng GDCD trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.Tuy nhiên hiện nay tranh ảnh phục vụ cho dạy học GDCD rất hạn chế,chủ yếu là do giáo viên tự sưu tầm
Qua thực tiễn giảng dạy trong nhiều năm của bản thân, tôi đã tiến hành khai thác hình ảnh trực quan sử dụng vào nhiều bài giảng rất có hiệu quả Đặc biệt, tôi tiến hành sử dụng máy tính kết nối máy chiếu để trình chiếu hình ảnh cho học sinh quan sát, sau đó gợi mở một số câu hỏi để học sinh tìm hiểu kiến thức và đã đem lại hiệu quả cao, gây hứng thú học tập cho học sinh, học sinh chủ động tìm hiểu kiến thức qua hình ảnh, từ đó góp phần tạo cho giờ học GDCD sinh động và hấp dẫn hơn Bởi vậy, tôi chọn đề tài “Khai thác hình ảnh
trực quan vận dụng vào giảng dạy bài 6: Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước- tiết 2- GDCD lớp11 ” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình với
mong muốn sẽ góp một phần nhỏ vào việc đổi mới phương pháp giảng dạy bộ
môn GDCD hiện nay
2 Mục đích nghiên cứu
Với đề tài nay,tôi đưa ra các hình ảnh và cách sử dụng các hình ảnh trong bài giảng để học sinh chủ động khai thác kiến thức,nhằm khắc sâu kiến thức cho học sinh Thông qua hình ảnh, sơ đồ,biểu bảng, học sinh hiểu nội dung và xác định được trách nhiệm của bản thân mình đối với sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước Từ đó góp phần giáo dục và định hướng cho học sinh tinh thần học tập để trở thành người lao động có trách nhiệm với đất nước Quá trình thực hiện đề tài, tôi mong muốn giờ học GDCD thực sự là một giờ học hấp dẫn, có ý nghĩa giáo dục và thực sự tạo được hứng thú học tập cho học sinh
3 Đối tượng nghiên cứu
Trong đề tài này, tôi chỉ tập trung đưa ra những hình ảnh, sơ đồ, ví dụ để
vận dụng vào dạy Bài 6 :Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước ( tiết 2), từ
đó yêu cầu học sinh xác định trách nhiệm của bản thân để góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước
Trang 44 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài được thực hiện dựa trên phương pháp nghiên cứu chính là phương pháp tư duy - lôgic,phương pháp quan sát khoa học, phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm và phương pháp thu thập thông tin
Trang 5II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lí luận của khai thác hình ảnh trực quan trong việc giảng dạy môn giáo dục công dân
Trực quan là phương pháp giảng dạy trong đó giáo viên sử dụng các phương tiện dạy học tác động trực tiếp đến cơ quan cảm giác của học sinh nhằm đạt hiệu quả cao và chất lượng giảng dạy cao.[1]
Sử dụng hình ảnh trực quan trong việc giảng dạy nói chung và giảng dạy môn GDCD nói riêng bắt nguồn từ lí luận nhận thức của triết học duy vật biện chứng Điểm xuất phát của quá trình nhận thức là thực tiễn.Đồng thời thực tiễn
là tiêu chuẩn kiểm tra nhận thức,kiểm tra chân lí.Vì thế quá trình nhận thức có thể biểu diễn theo sơ đồ sau: thực tiễn-nhận thức-thực tiễn,quá trình này diễn ra liên tục, không ngừng.Nhưng con đường nhận thức lại trải qua hai giai đoạn:nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính.Trong giai đoạn nhận thức cảm tính càng có nhiều cơ quan cảm giác tham gia vào quá trình phản ánh các sự vật hiện tượng của thế giới khách quan càng làm cho hiểu biết của con người đầy đủ,toàn diện,chính xác hơn, càng tạo ra cơ sở vững chắc cho nhận thức lí tính.Đối với tri thức khoa học phổ biến và trừu tượng như tri thức của môn GDCD,khi năng lực tư duy của học sinh phổ thông còn bị hạn chế lớn thì việc
sử dụng hình ảnh trực quan lại càng cần thiết.Hình ảnh trực quan càng gần gũi với cuộc sống của học sinh,càng gắn bó với kiến thức đã thu nhận được sẽ càng tăng thêm tác dụng.[1]
Để khai thác hình ảnh trực quan phù hợp với nội dung của mỗi bài dạy, giáo viên cần phải xác định kiến thức cơ bản và trọng tâm của bài, sau đó vận dụng khai thác hình ảnh vào bài dạy linh hoạt, hợp lý Như vậy, để khai thác hình ảnh trực quan, đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo về mặt kiến thức, thời gian, lựa chọn, phân loại tranh ảnh phù hợp với nội dung, hình thức tổ chức dạy học của từng bài, từng tiết, từng phần Đặc biệt, giáo viên phải biết sử dụng máy tính, máy chiếu thành thạo để soạn thảo và trình chiếu hình ảnh là yêu cầu hết sức quan trọng, quyết định sự thành công của mỗi tiết học
2 Thực trạng dạy và học môn GDCD khi chưa khai thác sử dụng hình ảnh trực quan trong giảng dạy.
Từ kết qủa theo dõi, việc giảng dạy môn học nhiều năm qua, tôi có thể nhận xét tổng quát thực trạng dạy học môn GDCD là chưa đáp ứng được mục tiêu, nhiệm vụ của môn học đề ra
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó:
Thứ nhất:Vì không thấy được tầm quan trọng của môn GDCD nên nhiều giáo viên không đầu tư cho giáo án,không thật sự tâm huyết trong bài giảng của mình.Do đó dẫn đến một thực tế là: Các giờ dạy môn GDCD giáo viên không
khắc sâu được kiến thức cơ bản và không giáo dục được lòng tin cho học sinh vào
những tri thức môn học.Từ chỗ không hiểu bài,dẫn đến học sinh không thích học môn GDCD.Các giờ học tẻ nhạt,nhàm chán học sinh không chú ý học.Điều này
cũng có nghĩa môn học không đáp ứng được mục tiêu nhiệm vụ đề ra
Trang 6Thứ hai:Theo quan niệm của nhiều giáo viên cũng như học sinh cho rằng, giảng dạy và học tập môn GDCD là một môn học khô khan, trừu tượng và khó tiếp thu vì kiến thức của môn học là kiến thức về triết học, về đường lối chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước Chính vì thế mà nhiều giáo viên và học sinh thường chán nản Trên thực tế, bên cạnh những giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học thì vẫn có nhiều giáo viên không muốn đổi mới hoặc cũng dạy theo hướng đổi mới nhưng còn mang nặng tính hình thức, đối phó Thứ ba: Nhiều học sinh chưa coi trọng môn GDCD do vậy học sinh không chịu học, chỉ tập trung học các môn thi để xét đại học
Từ thực tế dạy học ở trường trong nhiều năm qua,tôi đã chọn đối tượng thực nghiệm và đối chứng là học sinh 6 lớp 11:
11A4,11A5,11A6,11A7,11A8,11A9 có số lượng học sinh như nhau,trình độ nhận thức tương đương nhau,tinh thần thái độ học tập của học sinh 6 lớp đều rất tốt Tôi tiến hành dạy với 2 cách dạy khác nhau
Lớp 11A4,11A5,11A6 là 3 lớp thực nghiệm,tôi đã sử dụng phương pháp khai thác hình ảnh trực quan.Còn 3 lớp: 11A7,11A8,11A9 là các lớp đối chứng trong bài dạy tôi không sử dụng phương pháp khai thác hình ảnh trực quan.Sau khi dạy xong bài học không sử dụng phương pháp khai thác hình ảnh trực quan,tôi đã nêu câu hỏi khảo sát thái độ học sinh “ Em có thích học môn GDCD không” Kết quả tôi đã thu được như sau:
Đối tượng điều
tra Thích học thường Bình Không thích học Không thái độ tỏ
11A7,11A8,11A9
(135 học sinh) 0 học sinh(0 %)
55 học sinh (41 %)
55 học sinh (41 %)
25 học sinh (18%)
Xuất phát từ thực tiễn dạy học như vậy và từ chính kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, tôi nhận thấy rằng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ hiện nay cần đào tạo con người một cách toàn diện Muốn vậy,các em phải hứng thú say mê trong học tập Để làm được điều đó, bản thân giáo viên phải kích thích năng lực tư duy sáng tạo của học sinh qua các bài học bằng các phương pháp mới Chính vì vậy, tôi đã chọn phương pháp giảng dạy này làm đề tài nghiên cứu của mình
3 Các giải pháp thực hiện khai thác hình ảnh trực quan vận dụng vào giảng dạy tiết 2-Bài 6: Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước
3.1 Chuẩn bị hình ảnh trực quan
Mỗi hình ảnh trực quan phải có mục đích rõ ràng, phải có nội dung muốn chuyển tải, phải đảm bảo kích cỡ, độ nét tương ứng.Để đưa lại hiệu quả cao, khi khai thác hình ảnh, giáo viên cần kết hợp với miêu tả, phân tích, đánh giá nội dung trên hình ảnh
Tiết 2-Bài 6 “Công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước” là tiết học có nguồn
Trang 7gần gũi với học sinh và sát với nội dung kiến thức chuyển tải.Sử dụng các loại tranh tải từ mạng Intenet,các loại tranh sưu tầm từ các tập san, báo chí áp dụng vào bài dạy
Để khai thác hình ảnh có hiệu quả, yêu cầu giáo viên phải có kĩ năng sử dụng máy tính kết nối máy chiếu,sắp xếp hình ảnh,chọn hiệu ưng phù hợp
3.2 Khai thác vận dụng hình ảnh trực quan vào bài dạy
Tiết 11:
Bài 6
CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC (tiết 2)
I Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức.
- Nêu được nội dung cơ bản của CNH, HĐH ở nước ta
- Hiểu được trách nhiệm của công dân trong sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta
2 Về kĩ năng.
Biết xác định trách nhiệm của bản thân trong sự nghiệp CNH,HĐH đất nước
3 Về thái độ.
- Tin tưởng, ủng hộ đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về
CNH,HĐH đất nước
- Quyết tâm học tập, rèn luyện để trở thành người lao động đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp CHH,HĐH đất nước.[2]
II Phương tiện dạy học.
1 Chuẩn bị của GV.
- Sơ đồ, bảng biểu, máy chiếu các số liệu, thông tin liên quan đến nội dung bài học
2 Chuẩn bị của HS.
- SGK, vở ghi
III Phương pháp dạy học.
- Đàm thoại, giảng giải, trực quan…
- Kĩ thuật đặt câu hỏi,
IV Tiến trình lên lớp.
1 Ổn đinh lớp, giới thiệu
2 Bài cũ:
Trình bày tính tất yếu khách quan của CNH,HĐH ?
3 Bài mới
2 Nội dung cơ bản của CNH,HĐH ở nước ta.
a Phát triển mạnh mẽ LLSX
Hoạt động1: tìm hiểu nội dung phát triển mạnh mẽ LLSX.
GV: Dựa vào kiến thức bài 1 em hãy nhắc lại các yếu tố của quá trình sản xuất ? HS:Nhắc lại các yếu tố của quá trình sản xuất
GV phân tích khi phát triển mạnh mẽ LLSX thì trước hết phải cơ khí hóa nền sản xuất xã hội chính là quá trình CNH
Trang 8GV: Thực hiện cơ khí hóa nền sản xuất xã hội bằng cách nào?
HS:Trả lời câu hỏi
GV kết luận nội dung :Thực hiện cơ khí hóa nền sản xuất xã hội, bằng cách chuyển nền kinh tế từ chỗ dựa trên kĩ thuật thủ công sang dựa trên kĩ thuật cơ khí; chuyển nền văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp.[3]
GV: Em hãy nêu ví dụ cụ thể ở địa phương em về việc chuyển từ kĩ thuật thủ công sang kĩ thuật cơ khí?
Sau khi học sinh trả lời GV trình chiếu một số hình ảnh và phân tích rõ để học thấy được sự chuyển nền kinh tế từ chỗ dựa trên kĩ thuật thủ công sang dựa trên
kĩ thuật cơ khí; chuyển nền văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp