SKKN Sử dụng sơ đồ tư duy và bảng biểu để ôn tập cho học sinh lớp 11 phần: Lịch sử Việt Nam cận đại...

SKKN Sử dụng sơ đồ tư duy và bảng biểu để ôn tập cho học sinh lớp 11 phần Lịch sử Việt Nam cận đại từ 1858 1896” nhằm nâng cao chất lượng bài thi khảo sát học kì hai của bộ môn (phần trắc nghiệm khách quan) MỤC LỤC I MỞ ĐẦU 1 Lí do chọn đề tài Trang 1 2 Mục đích nghiên cứu 3 Đối tƣợng nghiên cứu 4 Phƣơng pháp nghiên cứu II NỘI DUNG SKKN Trang 3 1 Cơ sở lí luận 2 Thực trạng vấn đề 3 Giải pháp thực hiện 4 Hiệu quả III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ Trang 19 1 Kết luận 2 Kiến nghị IV TÀI LIỆU THAM KHẢO Tran[.]

M C L C

I M U

1 Lí do ch n đ tƠi Trang 1

2 M c đích nghiên c u

3 i t ng nghiên c u

4 Ph ng pháp nghiên c u

II N I DUNG SKKN Trang 3 1.C s lí lu n

2.Th c tr ng v n đ

3.Gi i pháp th c hi n

4 Hi u qu

III.K T LU N VÀ KI N NGH Trang 19

1 K t lu n

2 Ki n ngh

IV.TÀI LI U THAM KH O Trang 21

I M U

1 Lí do ch n đ tài

Có th nói lƠ tín hi u đáng m ng cho nh ng ng i d y l ch s n m h c

2016 - 2017 lƠ có m t s l ng l n h c sinh đƣ theo h c so v i các n m tr c

đó H c sinh l a ch n môn l ch s v i s đông không ph i lƠ s đam mê b môn mƠ lƠ b d n vƠo th đƣ r i T h p các môn KHXH có môn l ch s , mu n theo t h p nƠy thì b t bu c ph i h c môn l ch s đ tham gia kì thi THPTQG

Nh ng s th t thì s l ng đông d ng nh nó l i không t l thu n v i ch t

l ng h c t p c a HS, b i s h c sinh tham gia h c môn nƠy đa s lƠ nh ng HS

có h c l c TB, ch có m t s r t ít HS khá gi i Nh v y GV d y l ch s c ng

r i vƠo th ắti n thoái l ng nan”, ắn a m ng n a lo” M ng vì các em đƣ ch n

b môn đ thi, còn lo vì h c l c c a các em không t t ơy lƠ thách th c l n đ i

v i ng i tr c ti p gi ng d y b môn, lƠm sao đ các em thi có k t qu t t nh t trong khi trình đ có h n

i v i h c sinh 11, các em đang t p lƠm quen v i hình th c thi m i - tr c nghi m khách quan Nên vi c h ng d n ôn t p theo đ nh h ng thi m i lƠ đi u

c n thi t đ các em n m đ c ki n th c c b n Thông th ng kh i 11 đ phù

h p v i xu th m i, GV th ng ra đ theo hình th c tr c nghi m khách quan k t

h p v i t lu n

V y lƠm th nƠo đ lƠm ph n tr c nghi m có k t qu t t nh t đó lƠ bƠi toán khó đòi h i GV ph i tìm cách gi i Hay nói cách khác đó chính lƠ ph ng pháp d y

c a GV, áp d ng ph ng pháp gì, d y nh th nƠo đ đáp ng yêu c u c a th i

đ i

V i mong mu n nơng cao ch t l ng h c t p b môn, nơng cao ch t l ng thi

c cho HS lƠm bƠi theo hình th c thi m i, vƠo nh ng ngƠy cu i n m, khi mƠ kì thi h c kì II c a HS kh i 11 s p di n ra tôi đƣ th nghi m m t s ph ng pháp

d y h c tích c c đ ôn t p cho HS, ph ng pháp nƠy trên th c t đƣ phát huy

hi u qu Ph ng pháp đó đ c th hi n trong đ tƠi c a tôi, tôi mu n chia s

v i các b n đ ng nghi p đó lƠ:

S d ng s đ t duy và b ng bi u đ ôn t p cho h c sinh l p 11 ph n:

“L ch s Vi t Nam c n đ i t 1858-1896” nh m nâng cao ch t l ng bài thi

kh o sát h c kì hai c a b môn (ph n tr c nghi m khách quan)

2 M c đích nghiên c u:

- H th ng hóa ki n th c l ch s Vi t Nam c n đ i t 1858-1896 đ nơng cao

ch t l ng thi h c kì II c a b môn ( ph n tr c nghi m khách quan)

- T nh ng ki n th c đó các em s yêu h n, t hƠo h n v truy n th ng đ u tranh c a cha ông vƠ mai sau có nh ng đóng góp thi t th c đ xơy d ng quê

h ng đ t n c giƠu đ p h n

- Rèn luy n cho HS k n ng t ng h p, khái quát hóa v n đ T đó rèn luy n cho

h c sinh Ủ th c đ c l p, t gi i quy t đánh giá nhìn nh n các v n đ x y ra trong

cu c s ng

3 i t ng nghiên c u: S d ng s đ t duy vƠ b ng bi u đ ôn t p ph n

L ch s Vi t Nam c n đ i t 1858 đ n 1896

4 Ph ng pháp th c hi n: S d ng s đ t duy, b ng bi u lƠ ch y u đ l a

ch n nh ng ki n th c c b n nh t nh m nơng cao ch t l ng thi h c kì ph n tr c nghi m khách quan NgoƠi ra GV k t h p v i các ph ng pháp d y h c khác

nh phơn tích nh n xét, đ t cơu h i, s d ng kênh hình đ tránh s đ n đi u vƠ nhàm chán

II N I DUNG C A SKKN

1 C s lí lu n c a v n đ

- C n c vƠo tƠi li u chu n ki n th c chu n k n ng môn l ch s 11, c n c vƠo sách giáo khoa l ch s 11 c b n, c n c vƠo ch ng trình gi m t i môn l ch s

11 ậ B giáo d c vƠ đƠo t o th c hi n t n m 2012

- C n c vƠo ch ng trình t p hu n c a s GD vƠ T Thanh Hóa v ra đ thi theo hình th c tr c nghi m

2 Th c tr ng c a v n đ

L ch s c n đ i Vi t Nam đ c b t đ u t 1858-1896 lƠ m t b c tranh toƠn

c nh c a th i kì đ c coi lƠ suy tƠn c a ch đ phong ki n Vi t Nam c ng nh nguy c m t đ c l p ch quy n c a dơn t c, vì Pháp đƣ chính th c n súng xơm

l c n c ta vƠo n m 1858

Tuy nhiên, v i th c t hi n nay, h c sinh THPT đƣ b t đ u l a ch n môn l ch

s đ tham gia kì thi THPTQG vƠ thi theo hình th c tr c nghi m khách quan nên v n đ đ t ra lƠ: lƠm th nƠo giáo d c cho h c sinh yêu thích môn l ch s , lƠm th nƠo đ h c sinh th y đ c l ch s lƠ quá kh , nh ng l i lƠ đ ng l c c a

t ng lai, lƠm th nƠo đ các em th y r ng môn l ch s thi c ng d nh nh ng môn khác Mu n v y tr c h t các em ph i n m v ng đ c nh ng s ki n,

nh ng nhơn v t, nh ng hi n t ng l ch s c a dơn t c T t c nh ng mong

mu n y m c đích y lƠ trách nhi m c a các th y cô d y b môn, vƠ s n l c

h t mình c a HS

Chúng ta đƣ bi t ch ng trình sách giáo khoa l ch s 11 ph n: ắ L ch s c n

đ i Vi t Nam t 1858-1896” ch có 3 bƠi (t bài 19.20.21 ) S l ng bƠi ít, s

l ng ki n th c thì quá nhi u Nh v y d u giáo viên có gi ng hay đ n đơu, k

đ n đơu thì ki n th c đ ng l i trong đ u c a các em lƠ t m th i gi ng nh n c

đ lá khoai mƠ thôi

V n đ đ t ra đơy lƠ các em c n ph i đ c ôn t p, ph i đ c th c hƠnh liên

t c thì các em m i có đ c v n ki n th c c a mình Có m t th c t lƠ khi đ n

ti t ôn t p, thì chúng ta th ng ng i ho c né tránh hay chúng ta th ng b qua

nh t lƠ khi chúng ta ch m ch ng trình Th m chí sau m t n i dung l ch s l n

c ng không có ti t ôn t p theo phơn ph i ch ng trình Do đó h c sinh không

có đi u ki n nhìn l i nh ng ki n th c đƣ đ c khái quát hoá, ki n th c t ng h p

d n đ n tình tr ng h ng ki n th c r t nhi u, k t qu đ t đ c trong h c t p l ch

s r t kém Rõ rƠng vi c ôn t p lƠ đi u r t c n thi t, nh ng trong ch ng trình

l ch s 11, th i gian ôn t p cho ph n l ch s c n đ i Vi t Nam không có m t ti t nào, do đó h c sinh không có c h i đ nhìn l i nh ng ki n th c đƣ h c ơy

c ng lƠ nguyên nhơn khi n h c sinh d n d n lƣng quên quá kh vƠ tình tr ng các em xuyên t c l ch s , hi n đ i hoá l ch s ngƠy cƠng nhi u i u nƠy d n

đ n ch t l ng kh o sát h c kì II môn l ch s l p11 c a các n m v tr c

tr ng tôi r t kém t l đ t trung bình tr lên ch kho ng 45->49 % ầ.Tr c

th c tr ng trên, các nhà giáo d c l ch s ph i có nh ng bi n pháp kh c ph c Theo tôi bi n pháp quan tr ng nh t mang tính s ph m nh t lƠ: m a d m th m

lâu - ti n hƠnh ôn t p th ng xuyên cho các em có nh v y thì ch t l ng h c

t p b môn m i đ c c i thi n rõ r t.Tuy nhiên lâu nay chúng ta ôn t p cho h c sinh ch y u b ng ph ng pháp truy n th ng, cô đ c trò chép Ph ng pháp nƠy ch phù h p v i hình th c thi t lu n yêu c u di n đ t Ủ, phân tích, cơu ch ,

v n phong ch ít khi c th hóa th c b ng s đ t duy hay so sánh, th ng kê các s ki n, hi n t ng l ch s qua b ng bi u Nh ng th i th thay đ i, thi c thay đ i ( thi theo hình th c tr c nghi m khách quan) thì d ng nh ph ng pháp y không phù h p n a

Vi c s d ng s đ t duy vƠ b ng bi u đ c th hóa ki n th c, lƠm t i gi n

ki n th c, có l phù h p h n v i thi tr c nghi m khách quan Nh ng s th t thì

ph ng pháp nƠy tuy không m i nh ng c ng không đ c GV s d ng nhi u

Nh t lƠ trong các ti t ôn t p thì cƠng khó vì HS không có c h i ôn t p a ph n

lƠ GV v nhƠ giao cho HS t ôn đ thi Do đó ch t l ng thi h c kì n u coi nghiêm túc r t th p th m chí th p th m h i

Vì v y vi c s d ng s đ t duy vƠ b ng bi u s giúp HS kh c sơu vƠ nh lơu ki n th c h n i u nƠy hoƠn toƠn phù h p khi ta s d ng vƠo ôn thi h c kì

Ch c ch n ch t l ng thi theo hình th c m i ậ tr c nghi m khách quan s đ c nơng cao h n

3 Ph ng pháp th c hi n

3.1 S d ng s đ t duy đ c th hóa ki n th c và b ng bi u đ h th ng hóa ki n th c c n ôn t p:

- S đ t duy s s p x p ki n th c theo m ng, nhánh m t cách lo gic nh m kích thích nƣo ho t đ ng giúp cho vi c nh nhanh, nh lơu có hi u qu

- B ng bi u lƠ s h th ng các s ki n, hi n t ng l ch s hay so sánh các s

ki n, hi n t ng l ch s v i nhau

( S d ng hai ph ng pháp này làm cho ki n th c cô đ ng h n, không r m rà,

ng n g n, các ý rõ ràng i u này s phát huy hi u qu khi làm ph n tr c nghi m khách quan)

3.1.1 L a ch n kh i ki n th c đ thi t k s đ t duy g m:

* Hƣy ch ng minh gi a th k XIX, xƣ h i Vi t Nam là m t xƣ h i đang lên c n

s t tr m tr ng

* T i sao Pháp đánh B c kì l n th nh t ? Chi n s B c kì x y ra nh th nào?

* Nguyên nhơn nƠo d n đ n Pháp xơm l c n c ta?

* Nh ng nguyên nhơn nƠo lƠm cho cu c kháng chi n chi n ch ng Pháp c a nhơn dơn ta t 1858-1884 th t b i?

3.1.2 L a ch n kh i ki n th c đ thi t k b ng bi u ( b ng th ng kê, b ng so sánh) g m:

* L p b ng so sánh chi n s Ơ N ng vƠ Gia nh

* Các b c đ u hƠng c a tri u đình nhƠ Nguy n? Em có suy ngh gì v vi c tri u đình nhƠ Nguy n đƣ kí v i Pháp các b n hi p c trên?

* L p b ng th ng kê h th ng ki n th c v cu c kháng chi n ch ng Pháp c a tri u đình vƠ nhơn dơn ta t 1858-1884

* So sánh phong trƠo kháng chi n ch ng Pháp c a nhơn dơn ta t 1858-1884 v i phong trƠo C n v ng? i m khác bi t c b n c a 2 phong trƠo nƠy lƠ gì?

* Hƣy so sánh đ c đi m c a 2 giai đo n trong phong trƠo C n v ng

3.2 K t h p v i các ph ng pháp khác nh phân tích, đánh giá nh n xét đ

t ng hi u qu ti t ôn t p tránh s đ n đi u

3.3 GV h ng d n các em d sách giáo khoa và đánh d u ph n ki n th c có liên quan đ n câu tr l i c a các câu h i trên đ h c sinh d theo dõi tránh tình tr ng lúng túng

3.4 S d ng h th ng tranh nh, l c đ liên quan đ n n i dung câu h i đ

t o bi u t ng, h ng thú h c t p, làm cho h c sinh d hi u d nh trong quá trình ôn t p, s d ng ph n m m POWERPOINT

L u ý:

- Ch trình chi u nh ng s đ t duy, l c đ , tranh nh , b ng bi u ho c dàn

ý s l c h t s c ng n g n GV v n s d ng b ng đ gi ng cho HS, k t h p s

đ t duy và b ng bi u cho phù h p v i n i dung ôn t p

4 T ch c th c hi n

Do trong phơn ph i ch ng trình không có ti t ôn t p cho ph n nƠy mƠ mƣi

đ n ti t 34 m i có ti t ôn t p vì v y n u ti n hƠnh vƠo ti t 34 thì quá mu n vì lúc

này ta đƣ thi h c kì II r i nên GV ôn t p cho HS s không còn tác d ng Xét cho cùng v i th i đ i ngƠy nay h c sinh không có ni m đam mê l ch s mƠ các em

h c l ch s lƠ vì ngh a v ph i h c vƠ h c đ thi l y đi m nên vi c l a ch n ôn

t p đúng th i đi m lƠ đi u h t s c c n thi t Vì th l a ch n m t vƠi ti t đ ôn

t p cho h c sinh thi h c kì c ng lƠ đi u nên làm.V n đ đ t ra lƠ qu th i gian đơu? Chúng ta không lo v v n đ th i gian b i ch ng trình gi m t i đƣ cho chúng ta th i gian m t khác PPCT có 35 tu n nh ng th c h c lƠ 39 tu n nên chúng ta có qu th i gian đ ôn t p, c th lƠ:

Bài N i dung gi m t i

Bài 19 M c 2 - Th c dơn Pháp ráo ri t chu n b xơm l c Vi t Nam

N i dung c b n c a hi p c Nhơm Tu t

Bài 20 Gi m t i m c II.1- Tình hình vi t nam tr c khi pháp đánh B c kì l n

th nh t

M c III 1 ậ Pháp t n công c a bi n Thu n An

Gi m t i c ph n n i dung c a các hi p c Hác m ng vƠ Pat not bài 21 Gi m t i m c 2- Cu c kh i ngh a Ba ình

Do đó chúng ta có th giƠnh 2 ti t ôn t p cho HS trên ( P) b ng s đ t duy vƠ

b ng bi u

- GV gi i thi u các cơu h i nh ph n gi i pháp đ HS hình dung, gi i quy t

v n đ r i s p x p các Ủ thƠnh s đ t duy hay b ng bi u c th lƠ:

4.1 Hãy ch ng minh: Gi a th k XIX, xã h i Vi t Nam là m t xã h i đang lên c n s t tr m tr ng

Cơu h i nƠy đ n gi n ch c n h c sinh n m v ng n i dung SGK lƠ đ c.Vì

v y GV có th yêu c u các em d sách l t l i 1 l n r i g p sách l i sau đó nh c

l i theo Ủ chính, GV chi u thêm hình nh lính nhƠ Nguy n, nông dơn Vi t Nam

d i th i Nguy n đ h c sinh th y đ c s kh n kh c a ng i nông dơn vƠ s

l c h u v quơn s c a n c ta t đó HS s d liên h t i s b t l c trong vi c

gi i quy t v n đ xƣ h i vƠ v n đ b o v đ t n c c a nhƠ Nguy n Sau khi các

em trình bƠy s l c vƠ n m đ c các ý, giáo viên h ng d n HS l p s đ

t duy sau:

= > H u qu : xã h i Vi t Nam suy y u m i m t ,Vi t Nam s m tr thành đ i

t ng xâm l c c a các n c t b n ph ng Tây Ch ng t xã h i Vi t Nam

gi a th k XIX đang lên c n s t tr m tr ng

Nh v y c th ki n th c c b n trên s đ giúp h c sinh đ nh hình đ c h

th ng ki n th c vƠ giúp các em nh lơu h n phù h p v i hình th c thi tr c

nghi m h n

4.2 Nguyên nhân d n đ n Pháp xâm l c n c ta

GV g i Ủ cho các em nguyên nhơn sơu xa vƠ nguyên nhơn tr c ti p vƠ phơn tích các ý sau đó hình thƠnh s đ t duy nh d i đơy

Xƣ h i Vi t Nam

gi a th k XIX d i

th i Nguy n

Kinh t

Nông

nghi p

sa sút

Công

th ng nghi p đình

đ n

Xƣ h i

Các cu c kh i ngh a ch ng

l i tri u đình n ra kh p n i

Quơn đ i

l c h u

Ngo i giao

Th c hi n chính sách b quan to c ng

4.3 Chi n s à N ng và Gia nh

GV s d ng b n đ sau đ vƠ chi u trên mƠn hình giúp HS nh vƠ tái hi n

l i ơm m u c a Pháp khi ch n Ơ N ng lƠ đi m t n công đ u tiên GV nh c l i qua l c đ v v trí bán đ o S n TrƠ T ng t v i chi n s Gia nh c ng nh

th

GV gi ng khái quát v di n bi n c a hai chi n s , GV g i HS trình bƠy k t qu

c a hai chi n s nƠy

Sau đó GV h ng d n HS hình thƠnh b ng sau vƠ trình chi u

Chi n s à N ng Gia nh

Âm m u c a

Pháp

sâu, tàu l n vào ra neo

đ u an toàn làm bàn đ p

đ b t n công lên đ t

li n

- T à N ng t n công ra

- Nam kì là vùng kinh t giàu có, nhi u lúa

g o, chi m Nam kì đ c t đ t con đ ng

ti p t l ng th c cho tri u đình nhà Nguy n t phía nam lên

- L c l ng chính quy c a tri u đình m ng

- T Nam kì có th ng c sông Mê Kông

Nguyên nhân

NN sâu xa

Do nhà

Nguy n th c

hi n chính sách c m đ o ,

gi t đ o

NN tr c ti p

C PK

kh ng

ho ng

suy y u

m i

m t

Do chính

sách “b quan to

c ng” c a

nhà

Nguy n

Do Pháp

chuy n

sang giai

đo n đ

qu c ch ngh a c n nhi u thu c đ a

Vi t Nam

giàu tài nguyên thiên nhiên,

nhân l c

d i dào

Hu bu c tri u đình ph i

đ u hàng và k t thúc chi n tranh

chi m Cao Miên, lên Vân Nam Trung

Qu c

- ánh Nam kì ít g p s ph n ng c a nhà Thanh và đ phòng quân Anh khi h chi m

đ c h ng c ng và Xing Ga Po

Di n bi n: - 31/8/1858, 3000 liên

quân Pháp Tây Ban Nha

b trí trên 14 chi n thuy n dàn tr n tr c

c a bi n à N ng - Pháp g i t i h u th đòi

n p thành à N ng

- 1/9/1859, không đ i câu

tr l i chúng đ b lên bán đ o S n Trà

- T tháng 8/1959 ->

2/1959, quân dân ta anh

d ng ch ng tr th c hi n

chính sách v n không nhà tr ng và đ y lùi nhi u đ t t n công c a

đ ch

- 9/2/1859, Pháp -> V ng Tàu -> Sài Gòn

- 16/2/1859, Pháp -> Gia nh

- 17/2/1859, Pháp đánh Gia nh

- Quân tri u đình tan rã nhanh chóng, các đôi dân binh chi n đ u d ng c m

- 1860, Pháp sa l y Trung Qu c, ch đ

l i Gia nh 1000 tên trên m t chi n tuyên dài Tri u đình t b c h i đánh - Pháp mà xây đ n Chí Hòa trong th th

hi m

- Các đ i ngh a d ng ngày đêm chi n đ u

v i k thù

K t qu - B c đ u làm th t b i

k ho ch “đánh nhanh

th ng nhanh” c a Pháp

- Pháp sa l y Gia nh và à N ng, r i vào th ti n thoái l ng nan

- Nh ng tri u đình l i có s phân hoá ,t

t ng ch hoà lan ra làm lòng ng i li tán

4.4 T i sao Pháp đánh B c kì l n th nh t? Chi n s B c kì x y ra nh

th nào ?

GV cho HS đ c l t l i vƠ yêu c u các em lên b ng v ch các Ủ quan tr ng Sau đó GV trình chi u s đ t duy đ n gi n nh sau:

-* Nguyên nhân pháp đánh B c kì l n th nh t:(ch trình chi u trên 1 slide)

Nhi u tài nguyên thiên nhiên

V trí đ a lí quan tr ng

Giao thông thu n ti n

- GV chi u trên slide theo 3 ý nh d i đây)

+ B c kì là mi ng m i

ngon

+ ánh B c kì ít nh t c ng bu c tri u đình th a nh n

v m t pháp lí ch quy n c a Pháp 3 t nh mi n Tây

Tung gián đi p ra B c -> dò la tình hình

* Công cu c chu n b B t liên l c v i uy Puy

Lôi kéo các tín đ công giáo -> làm n i ng

* Duyên c :Tri u đình m i Pháp ra gi i quy t v uy Puy đang gây r i Hà

N i ch p c h i pháp kéo quân ra B c kì

* Các s ki n Pháp đánh B c kì l n th nh t GV h ng d n các em li t kê các s ki n sau

- 5/111873: Gác nie đ n Hà N i gi trò khiêu khích

- 16/111873 : Gác nie tuyên b m c a sông H ng áp d ng bi u thu quan m i

- 19/11/ 1873 : Pháp g i t i h u th đòi t ng đ c Nguy n Tri Ph ng n p khí

gi i

- 20/11/1873 : Pháp n súng đánh thành Hà N i

- 12/12/1873: Pháp đem quân đi đánh các t nh đ ng b ng B c Kì

GV ch yêu c u h c sinh hình thƠnh giƠn Ủ s l c nh trên không c n quá chi

ti t c th vì nh v y khi n th c s ôm đ m, r m rƠ vƠ h c sinh khó ghi chép trên màn hình

4.5 Các b c đ u hàng Pháp c a nhà Nguy n thông qua các b n Hi p c

GV chi u s đ khái quát sau:

V hoàn c nh, n i dung c a các hi p c này, GV h ng d n các em l p

b ng so sánh sau đó GV chi u thông tin ph n h i nh sau:

Th i

gian kí

Hoàn

c nh - Sau th ng l i Trung Qu c, Pháp

kéo v Gia nh và

- 1873, Pháp

đánh B c kì

l n th nh t

- Vua T c qua đ i , tri u đình

- Hi p c

gây nên s

Các b c đ u

hƠng c a nhƠ

Nguy n qua

b n hi p c

Nhơm Tu t 5/6/1862

Giáp Tu t 1874

Hac m ng 25/8/1883

Patonot 6/6/1884