SKKN Thiết bị dạy học là phương tiện, là điều kiện vật chất để đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu họ...

SKKN Thiết bị dạy học là phương tiện, là điều kiện vật chất để đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học A ĐẶT VẤN ĐỀ I Cơ sở lý luận Đất nước ta đã và đang trên đà phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa, vấn đề chất lượng nguồn lực con người là vấn đề rất cần được quan tâm Đổi mới phương pháp giảng dạy là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, là sự sống còn của mỗi cơ sở đào tạo Phương pháp giảng dạy là yếu tố quan trọng và ảnh hưởn[.]

A: ĐẶT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận

Đất nước ta đã và đang trên đà phát triển công nghiệp hóa hiện đại hóa, vấn

đề chất lượng nguồn lực con người là vấn đề rất cần được quan tâm Đổi mới phương pháp giảng dạy là một trong những yêu cầu cấp thiết đối với ngành giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, là sự sống còn của mỗi cơ sở đào tạo Phương pháp giảng dạy là yếu tố quan trọng và ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đào tạo Một phương pháp giảng dạy khoa học, phù hợp sẽ tạo điều kiện để giáo viên, và người học phát huy hết khả năng của mình trong việc truyền đạt, lĩnh hội kiến thức và phát triển tư duy Một phương pháp giảng dạy khoa học sẽ làm thay đổi vai trò của người thầy đồng thời tạo nên sự hứng thú, say mê và sáng tạo của học sinh Vì vậy, vai trò mới của người giáo viên trở thành nhân tố kích thích trí tò mò của học sinh, mài sắc thêm năng lực nghiên cứu độc lập, tăng cường khả năng tổ chức, sử dụng kiến thức và khả năng sáng tạo Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy mới đòi hỏi phải có cơ sở vất chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học phù hợp, đồng bộ Thiết bị đồ dùng dạy học là những phương tiện vật chất giúp cho giáo viên và học sinh tổ chức hợp lý có hiệu quả, quá trình giáo dục, đối

với các môn học trong nhà trường nhằm thực hiện chương trình dạy học Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học, thiết bị đồ dùng dạy học là một trong

những điều kiện cơ bản không thể thiếu để giáo viên, học sinh thực hiện mục tiêu dạy học Hơn nữa thiết bị đồ dùng dạy học tạo điều kiện trực tiếp cho học sinh huy động mọi năng lực hoạt động nhận thức, tiếp cận thực tiễn, nâng cao

khả năng tự học, rèn luyện kỹ năng học tập và thực hành Thiết bị đồ dùng dạy

học là vật chất hữu hình tưởng như là vô tri vô giác nhng dưới sự điều khiển

của người giáo viên, thiết bị đồ dùng dạy học thể hiện khả năng sư phạm của

nó : Làm tăng tốc độ truyền thông tin, tạo ra sự lôi cuốn, hấp dẫn làm cho giờ

học sinh động, hiệu quả hơn

Nếu việc "Dạy chay, dạy suông" làm cho người học thụ động không phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo thì sự hỗ trợ đắc lực của thiết bị sẽ

là cầu nối giữa người dạy và người học, làm cho hai nhân tố này gắn kết với nhau trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phương pháp đào

tạo và làm cho chất lượng giảng dạy và học tập được nâng cao

Trong những năm gần đây bậc tiểu học cũng được quan tâm nhiều đến đổi mới phương pháp dạy học, từ thiết bị đồ dùng dạy học và đánh giá kết quả

học tập của học sinh

Theo quan điểm triết học duy vật biện chứng: " Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn đó là con đường biện

chứng của nhận thức chân lý, nhận thức hiện thực khách quan", quan điểm này

càng có giá trị với học sinh tiểu học Hơn nữa theo quan điểm dạy học hiện đại: Quá trình dạy học không chỉ nhằm mục tiêu duy nhất là giúp học sinh

nhận thức một số kiến thức kỹ năng cụ thể mà bằng cách dạy nào đó các em phát huy tính tích cực chủ động, phát triển năng lực sáng tạo Theo đó vai trò

của giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn, truyền đạt thông tin kiến thức, còn

học sinh có vai trò chủ động sáng tạo trong việc tiếp thu tri thức Để làm tốt được điều này thì sự hỗ trợ của đồ dùng dạy học là không thể thiếu được

Đối với học sinh tiểu học, thiết bị dạy học lại càng đặc biệt quan trọng vì

nó giúp các em quan sát sự vật, hiện tượng một cách trực quan, giúp học sinh

nhận thức sâu hơn nội dung bài học, hình thành tốt kỹ năng kỹ xảo

Tóm lại thiết bị dạy học là phương tiện, là điều kiện vật chất để đổi mới

phương pháp dạy học ở tiểu học

II C ơ sở thực tiễn

* Về đồ dùng dạy học :

Khi nói đến việc sử dụng đồ dùng thiết bị dạy học, người giáo viên nghĩ ngay đến các vật dụng trực quan cụ thể, các vật tư, hoá chất, mẫu vật, mô hình, tranh ảnh Các tài liệu, ấn phẩm, sách giáo khoa, vở bài tập, phiếu bài học …

Trong những năm qua, các trường tiểu học đã được cung cấp khá nhiều trang thiết bị và đồ dùng dạy học, có những thùng đồng bộ để dạy cho cả cấp

học và những bộ va-li để dạy theo lớp nhưng thống kê theo danh mục thì số

lượng vẫn chưa đáp ứng được đầy đủ

Ví d ụ: Ở phân môn luyện từ và câu ( lớp 2, 3) hay từ ngữ ( lớp 4, 5), đồ

dùng dạy học mà Công ty sách và thiết bị trường học sản xuất, cung cấp cho các trường hiện nay chủ yếu là các loại tranh ảnh, song một số tranh ảnh do

sản xuất chung cho tất cả các trường tiểu học trong cả nước nên so với kiến

thức hiểu biết của học sinh từng vùng có lúc thừa loại này nhưng lại thiếu loại khác

* Về giáo viên :

Từ thực tế thiết bị đồ dùng dạy học còn thiếu, bản thân giáo viên còn

ngại sử dụng, cán bộ phụ trách thiết bị ở trường lại kiêm nhiệm những việc khác nên việc mượn, trả gặp nhiều khó khăn Đây là một trong những nguyên nhân làm cho giáo viên lên lớp sử dụng đồ dùng thiếu thường xuyên

Trong quá trình sử dụng đồ dùng dạy học, một số giáo viên còn lúng túng Chẳng hạn khi dạy giải nghĩa từ họ nghĩ rằng cứ đưa ra tranh ảnh, vật

thật cho học sinh quan sát là đảm bảo điều kiện để giải nghĩa từ Trên thực tế, nhiều tranh ảnh, vật thật chưa cung cấp hết nghĩa của từ cần giảng mà phải có

sự hỗ trợ bằng lời nói của giáo viên

Mặt khác tuy rằng 100 % giáo viên đều nhận thức đúng ý nghĩa, tác dụng

to lớn của đồ dùng dạy học trong quá trình hình thành kiến thức cho học sinh, nhiều giáo viên đã biết vận dụng đúng lúc, đúng chỗ và đúng mức độ các đồ dùng dạy học Song cũng có nhiều giáo viên vẫn chưa hiểu rõ cấu tạo của bộ

đồ dùng từng khối, lớp mà mình phụ trách, chưa biết rõ số lượng đồ dùng trong bộ đồ dùng dạy học, chưa nhớ phạm vi sử dụng của các đồ dùng dạy học cho các tiết dạy Đặc biệt những thao tác kỹ thuật trong khi sử dụng đồ dùng

dạy học theo những dụng ý sư phạm còn ít được giáo viên chú ý

Ví dụ: Giáo viên dạy toán lớp 2 khi hình thành bảng nhân 2 cho học sinh

đã làm như sau :

+ Bước 1: Giáo viên lấy một tấm nhựa có 2 chấm tròn và nói :"2 được

lấy một lần ta viết là 2 x 1 = 2"

+ Bước 2: Đáng lẽ giáo viên cầm lấy 2 tấm nhựa như trên và gắn liên

tiếp lên bảng để gợi hình ảnh trực quan giúp học sinh diễn đạt " 2 được lấy hai

lần, ta viết 2 x 2 = 2 + 2 = 4" thì giáo viên lại chỉ lấy tiếp 1 tấm nhựa có 2

chấm và gắn bên cạnh tấm đã lấy ở bước 1 Như vậy giáo viên đã tạo ra diễn đạt sai ở học sinh " Có 2 chấm tròn, lấy thêm 2 chấm tròn nữa được tất cả 4

chấm tròn"

* Về cơ sở vật chất trường học:

Được sự quan tâm của các cấp các ngành trong những năm vừa qua cơ

sở vật chất trường học đã được đầu tư và nâng cấp, song thực tế vẫn còn hết

sức khó khăn, thiếu các phòng chức năng, phòng đồ dùng thiết bị Tất cả các điều kiện trên cũng là một khó khăn cho việc bảo quản và sử dụng đồ dùng dạy

học

Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi xin mạnh dạn đề xuất một

số kinh nghiệm, giải pháp nhằm giúp cho giáo viên : " Sử dụng có hiệu quả đồ

dùng dạy học ở tiểu học "

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Đặc điểm tình hình nhà trường

Theo tìm hiểu nhiều năm qua tại trường tiểu học Quảng Hưng và Quảng Đông công tác thư viện, thiết bị luôn được quan tâm, bổ sung, quản lý và sử dụng

đồ dùng, thiết bị phục vụ dạy học trên lớp được tiến hành thường xuyên nhưng chỉ

là hình thức, quản lý chưa quan tâm đúng mức hiệu quả còn hạn chế chất lượng học tập học sinh chưa cao

Nhận thức về ý nghĩa của đồ dùng dạy học trong đổi mới phương pháp học hiện nay ở cán bộ, giáo viên chưa đồng đều Đổi mới phương pháp giảng dạy chưa được đẩy mạnh Cơ sở vật chất phục vụ đổi mới phương pháp giảng dạy còn nghèo nàn

Trường Tiểu học Quảng Hưng và trường Tiểu học Quảng Đông luôn có tổ chức Công đoàn vững mạnh là chỗ dựa vững chắc để nhà trường triển khai nhiệm

vụ năm học, Công tác Đoàn - Đội luôn được quan tâm, chuyên môn và tổ chức các hoạt động giáo dục có hiệu quả, các trang thiết bị, đồ dùng dạy học được cấp trên quan tâm cấp phát bổ sung kịp thời, phong trào tự làm đồ dùng dạy học được giáo viên hưởng ứng tích cực, nhà trường được Đảng ủy, UBND, các tổ chức đoàn thể, Ban đại diện cha mẹ học sinh quan tâm

II Giải pháp thực hiện

1 Th ống nhất về nhận thức

- Tăng cường công tác quản lý của nhà trường với thiết bị, đồ dùng dạy

học

- Nâng cao nhận thức về vai trò, tác dụng của đồ dùng dạy học trong quá trình dạy học đối với mỗi cán bộ và giáo viên

- Luôn giáo dục cho mội giáo viên ý thức đi sâu tìm hiểu về cấu tạo đồ dùng dạy học thuộc khối lớp mà mình phụ trách về phạm vi sử dụng của mỗi

đồ dùng dạy học trong các tiết dạy từ đó có phương pháp, thao tác kỹ thuật khi

sử dụng đồ dùng dạy học theo dụng ý sư phạm của bài dạy ( thời điểm dùng,

thứ tự thao tác trong khi dùng, dụng ý sư phạm trong khi dùng…)

- Đầu tư thời gian, tâm sức tự làm và cải tiến đồ dùng dạy học

2 V ề công tác quản lý của nhà trường:

Ngay từ đầu năm học, việc bố trí, sắp xếp cán bộ phụ trách thư viện, thiết bị, có thời gian làm việc phù hợp, tạo điều kiện cho giáo viên mượn và

trả Riêng các va-li đồ dùng dạy học theo lớp, nhà trường kiểm kê theo danh

mục, giải quyết cho giáo viên mượn nguyên cả bộ ngay từ đầu năm học và cuối

năm học trả lại Có như vậy giáo viên mới có thể chủ động trong việc sử dụng

cũng như có kế hoạch tự làm các loại thiết bị và đồ dùng dạy học còn thiếu

Để giúp cho việc bảo quản và sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học Nhà

trường đã tham mưu chính quyền địa phương vận động tổ chức, cá nhân, phụ huynh học sinh hỗ trợ, giúp đỡ cung cấp mỗi lớp 1 tủ dùng chung để bảo quản

đồ dùng dạy học và được để ngay tại lớp học, rất thuận lợi cho giáo viên và

học sinh khi sử dụng đồ dùng thiết bị

3 Nâng cao n ăng lực khai khác, sử dụng, bổ sung đồ dùng, thiết bị đối với giáo viên :

Mỗi giáo viên phải nắm vững các danh mục đồ dùng dạy học đã được cung cấp trên cơ sở đó giáo viên hoặc tổ khối chuyên môn có thể sắp xếp theo

từng chủ đề, đề tài Để giải quyết một số thiết bị đồ dùng còn thiếu, giáo viên

trong cùng một tổ phối hợp với nhau sưu tầm, tự làm thêm đồ dùng theo chủ

đề, đề tài

Ví dụ : Khi dạy tự nhiên xã hội hoặc đạo đức, tranh ảnh, đồ dùng phục

vụ cho dạy các môn này có nhiều trên báo chí, báo ảnh, bưu ảnh, lịch tờ hoặc hoa quả, vật thật … Giáo viên có thể lựa chọn để sử dụng làm phong phú thêm

đồ dùng dạy học của mình Tuy nhiên khi chọn tranh ảnh, vật thật giáo viên

cũng phải chú ý đến tính điển hình, phản ánh trung thực và chính xác, đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm và tính mỹ thuật

4 T ổ chức nghiên cứu sử dụng đồ dùng dạy học mới.

Vấn đề đổi mới thiết bị đồ dùng dạy học được đặt ra đồng bộ với chương trình và sách giáo khoa các môn học Chính vì vậy sau mỗi đợt tập huấn về

giảm tải chương trình …yêu cầu các tổ chuyên môn dành thời gian để nghiên

cứu kỹ lưỡng, tìm hiểu chi tiết về bộ đồ dùng dạy học để từ đó lĩnh hội đầy đủ

về cấu tạo và phạm vi sử dụng đồ dùng dạy học Còn một số bất hợp lý trong

bộ đồ dùng dạy học mà chỉ khi lên lớp giáo viên mới nhận ra Chính vì vậy, chúng tôi đề nghị chọn bài dạy thích hợp để thực hành trực tiếp vào một số đồ dùng dạy học Các giáo viên khác sẽ góp ý vào thao tác thực hành trên đồ dùng

dạy học và từ đó cũng thấy rõ những gì cần tiếp tục hoàn thiện ở đồ dùng dạy

học

Ví dụ : Bảng đa năng để dạy toán 2 có bề ngang quá hẹp, khi giáo viên

gắn các bảng 100 ô vuông để biểu diễn các số ( giúp học sinh quan sát để so sánh hoặc hình thành thuật tính) thì không có chỗ để biểu diễn đủ ví dụ trong sách giáo khoa Hoặc 1 số thanh kẹp bằng nhựa để cài các bảng ô vuông, thẻ ô vuông thì không khít, vì thế khi giáo viên thực hiện ở trên lớp các thẻ thường

bị đổ hoặc không ngay ngắn, mất nhiều thời gian điều chỉnh mà cũng không đảm bảo tính thẩm mỹ

5 Vi ệc tổ chức cải tiến và tự làm đồ dùng

Xuất phát từ thực tế khi nghiên cứu kỹ các bộ đồ dùng, thấy được một số

hạn chế và những bất hợp lý còn tồn tại ở đó Hơn nữa hiện nay việc nâng cao

chất lượng giáo dục cần đòi hỏi nhà trường phải có đầy đủ đồ dùng thiết bị dạy

học và các thiết bị đồ dùng đó phải đảm bảo phù hợp, có tác dụng tích cực trong việc dạy và học Trong mấy năm gần đây, chúng tôi tổ chức nhiều phong trào thi đua trong đó có phong trào " Tự làm và cải tiến đồ dùng, thiết bị dạy

học" Chúng ta có thể:

- Sưu tầm tranh ảnh có ở các loại báo, hoạ báo, tạp chí, bìa lịch…

- Sưu tầm các vật dụng như : Vỏ hộp, can nhựa, vỏ chai, dây thép…

- Chọn các loại vật liệu sẵn có ở địa phương như : Trái cây, hoa, gỗ, tre,

rơm, đất …

Ví dụ : Khi dạy các bài trong môn Tiếng Việt, môn Tự nhiên xã hội, môn Đạo đức, môn Nghệ thuật giáo viên hướng dẫn học sinh sưu tầm các loại tranh ảnh theo các chủ đề về quê hương đất nước, rừng, núi, biển, con người, con vật

…

+ Tổ chức cho các nhóm, tổ trong lớp thi đua trưng bầy sản phẩm, tập

hợp thành sản phẩm chung của cả lớp để sử dụng dạy học theo các chủ đề thích

hợp, làm phong phú thêm nguồn thiết bị dạy học

+ Làm các thanh hình chữ nhật ( Bằng gỗ, bìa), có các chấm tròn để học

bảng nhân toán 2

- Thiết bị đồ dùng dạy học tự làm, tự cải tiến thường sát với nội dung bài

học

- Hình thành được thói quen tiết kiệm cho giáo viên và học sinh

- Góp phần làm phong phú thiết bị dạy học

Qua quá trình học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp, qua quá trình giảng dạy ở trên lớp, bản thân giáo viên đã tiến hành cải tiến một số đồ dùng dạy học, đem áp dụng và thấy có hiệu quả đó là các đồ dùng sau :

Ví dụ 1: Dụng cụ trực quan gợi ý cách cộng qua 10 ( lớp 2)

Để dạy học sinh lớp 2 biện pháp cộng qua 10, chẳng hạn bài "9 cộng với

1 số: 9 + 5 " Ta thường dùng cách : " Tách 1 ở số sau để cộng với 9 cho đủ 10

rồi cộng tiếp với phần còn lại ở số sau"

9 + 5 = 9 + 1 + 4 = 14

1+4 10 Khi dạy giáo viên hay sử dụng đồ dùng trực quan như sau :

+ Đặt 9 hình tròn màu trắng ở hàng trên

+ Đặt thêm 5 hình tròn màu đen ở hàng dưới

Sau đó đưa một hình tròn màu đen lên hình trên để hàng trên có đủ 10 hình tròn Lấy10 hình tròn ở hàng trên cộng với 4 hình tròn còn lại ở hàng

dưới để có 14 hình tròn.(Hoặc sử dụng mô hình que tính như sách giáo khoa )

Cách sử dụng trực quan kiểu này, tuy giúp học sinh hiểu rõ biện pháp tính hơn song "Giáo viên thường phải thông báo cho học sinh là trước hết cần đưa một hình tròn màu đen lên trên để hàng trên có đủ 10 hình tròn" ( Từ đó rút ra ghi nhớ: Tách 1 ở số sau) Nếu giáo viên không làm như thế thì học sinh đại trà (không là học sinh khá, giỏi) không tự nghĩ ra Sở dĩ giáo viên thường

phải làm như vậy là vì cách xếp 9 hình tròn trắng theo một hàng ngang như trên không có tác dụng gợi ý ( hoặc khó nhìn ra ) cho học sinh về việc "Hàng trên còn thiếu một hình tròn nữa thì mới đủ 10"

Sau tìm tòi học tập giáo viên tiến hành dùng đồ dùng trực quan khác để

khắc phục điểm mất tự nhiên này như sau :

Cài 9 hình tròn vào một tấm bìa có chia thành 10 ngăn (2 hàng mỗi hàng

5 ngăn) Tấm bìa này có thể khoét thành 10 ô vuông sau đó gắn vào bảng nỉ Sau đó thêm 5 hình tròn nữa gài vào một tấm bìa khác(như hình vẽ)

Nhìn vào đó học sinh thấy rõ là trong miếng bìa còn một ô chưa có hình tròn nào nên các em sẽ tự nghĩ ra ngay được biện pháp tính là cần phải "Lấy

một hình tròn ở bên phải bỏ thêm vào ô đó để miếng bìa đủ 10 hình tròn Còn

bốn hình tròn ở ngoài

Vậy 9 + 5 = 9 + 1 + 4 = 10 + 4 = 14

Chỉ cần cải tiến đồ dùng trực quan một chút thôi Đáng lẽ xếp 9 hình tròn thành một hàng thì học sinh không thấy rõ đợc chỗ còn thiếu ( cho đủ

chục) thì ta lại xếp thành 2 hàng thế là lộ ngay ra chỗ còn thiếu ( cần bù thêm cho đủ chục)

Với đồ dùng dạy học này giáo viên có thể áp dụng khi dạy tất cả các bài khác về cộng qua 10 ở lớp 2 Ví dụ : 6 + 5 ; 7 + 5 ; 8 + 5 ; 9 + 5

Ví dụ 2 : Khi nghiên cứu trong sách giáo khoa và vở bài tập môn toán

lớp 1, giáo viên thấy rất nhiều tiết học có dạng bài : Số ? ở dạng bài này nếu

sử dụng bảng nỉ trong bộ đồ dùng để giảng dạy thì hình ảnh và biểu tượng khác với sách giáo khoa, học sinh không hiểu được về tập hợp Để làm phong phú hơn, sinh động hơn, hiệu quả hơn khi học sinh luyện tập thực hành, giáo viên đã dựa vào dạng bài đó để cải tiến đồ dùng dạy học như sau:

- Vật liệu gồm : Bảng nỉ, 1 miếng bìa cứng có kích thớc vừa bằng bảng

nỉ, băng gắn, thanh cài

- Cách làm: khoét trên tấm bìa 2 hình chữ nhật dạng màn hình tivi cạnh nhau Phía dới 2 hình chữ nhật khoét 3 ô vuông sao cho vừa gài đủ số và dấu phép tính trong bộ đồ dùng Hai hình bên cạnh tương ứng với hai hình chữ

nhật to ở trên ( Hình vẽ )

- Cách sử dụng : Gắn tấm bìa đã khoét ô vuông vào bảng nỉ có gắn thanh cài ở từng hình chữ nhật cài các chấm tròn, bông hoa , con cá có số lượng

mà tổng 2 hình chữ nhật nhỏ hơn 10, tuỳ theo bài học ở 3 ô bên dưới giáo viên cài sẵn các số tương ứng Học sinh sẽ được làm bài tập : Số ?

Rõ ràng nhìn đồ dùng này học sinh biết được ô bên trái có 6 chấm tròn ,

ô bên phải có 3 chấm tròn , cả 2 ô có 9 chấm tròn

Sau khi học sinh nêu kết quả , giáo viên lật dấu ? ra thì kết quả đã có sẵn trong bảng cài để học sinh đối chiếu giống như kiểu trong trò chơi :" Hãy chọn giá đúng "

Đồ dùng này còn để dùng cho việc dạy dạng bài so sánh số, tính tổng

Tương tự cải tiến thành đồ dùng dạy bài: Viết phép tính thích hợp (Lớp1)

+ Vật liệu gồm: Bảng nỉ, một miếng bìa có kích cỡ ……băng dính, thanh cài…

+ Cách làm :

- Khoét 1 hình chữ nhật ở miếng bìa như màn hình ti vi cỡ 25 x 38 cm

- Khoét 5 ô vuông ở phía dới miếng bìa sao cho vừa gài đủ các số, dấu phép tính

- Phô tô các hình trong sách bài tập của học sinh

- Gắn miếng bìa đó vào bảng nỉ ( có thanh gài)

- Khi dạy bài nào ta gắn dạng hình của bài tập đó vào màn hình ti vi

Ví dụ: Luyện tập bài phép cộng trong phạm vi 4 ( Hình vẽ )

Ta gài ảnh 3 con vịt đang bơi, 1 con chạy đến Cho học sinh lên gài phép tính vào ô bên dưới để giải quyết bài tập trên, tương tự gài hình khác ta có phép tính khác Đồ dùng này áp dụng để cho học sinh luyện tập cộng trừ trong

phạm vi 10, thuận lợi trong việc sử dụng đồ dùng trực quan

Giáo viên nghĩ rằng ai làm nghề nào thì cũng phải có một bộ đồ nghề để hành nghề đó Chính vì vậy giáo viên cũng không ngại khi đầu tư vào bộ đồ nghề dạy học của mình

6 S ử dụng đồ dùng của học sinh

Nói đến thiết bị đồ dùng dạy học ta không chỉ quan tâm đến thiết bị đồ dùng dạy học của người thày mà đồ dùng học tập của trò cũng giữ một vị trí quan trọng trong việc hình thành kiến thức kỹ năng cho chính bản thân các em

bởi vì dạy học là tổ chức hoạt động học tập để học sinh tự hình thành kiến thức

như vậy đồ dùng học tập của học sinh cũng là phương tiện, là điều kiện vật

chất để đổi mới phơng pháp dạy học Nói cách khác đổi mới phương pháp dạy

học là phải đổi mới cách sử dụng đồ dùng học tập cho học sinh Nhận thức được tầm quan trọng của đồ dụng dạy học của học sinh Ngay từ đầu năm học

trong các buổi sinh hoạt chuyên môn chúng tôi yêu cầu giáo viên đã giành

thời gian thảo luận các vấn đề này

Ví dụ : Với học sinh lớp 1 đồ dùng học toán của học sinh bao gồm : Sách giáo khoa, bộ đồ dùng học toán thực hành, bảng con, vở bài tập, trong đó chúng tôi xác định bộ đồ dùng học toán thực hành của học sinh là cần thiết và quan trọng nhất

+ Sách giáo khoa toán 1 được biên soạn theo tinh thần đổi mới, trong đó

thể hiện rõ quá trình hình thành kiến thức, có định hướng về cách dạy cho giáo viên, sách in màu đẹp, có nhiều hình vẽ, trình bày khoa học hấp dẫn Sách trình bày " mở" không thông báo kiến thức bài học mà để học sinh suy nghĩ tìm tòi, phát hiện kiến thức, hệ thống bài tập đa dạng, gây hứng thú và phát huy được khả năng sáng tạo của học sinh Sách giáo khoa toán 1 có ý nghĩa

như một đồ dùng dạy học, nếu hiểu được nội dung, mục đích, ý tưởng giúp các

em sử dụng hợp lý thì học sinh sẽ học toán tốt hơn

+ Bộ đồ dùng học toán thực hành là 1 tiến bộ của thiết bị dạy học, là cơ

sở vật chất cho đổi mới phương pháp dạy học toán Khi sử dụng đồ dùng học toán thực hành học sinh được hoạt động bằng tay với các vật thật : que tính dùng để hình thành biểu tượng về số có 2 chữ số và các phép tính trong phạm

vi 100, bộ chữ số, dấu phép tính và dấu so sánh để thực hành so sánh số và tính toán trong giờ học toán tiện lợi Học sinh lớp 1 nhờ có đồ dùng thực hành mà

"Cái tay làm khôn cái đầu" Đồ dùng thực hành còn giúp giáo viên tổ chức học

tập theo nhóm, theo cặp một cách thuận lợi đây là điểm quan trọng nhất với

việc học toán của lớp 1

Mặc dù đã hiểu sâu sắc về bộ đồ dùng học toán của học sinh nhưng thực

tế 1 số giáo viên lớp 1 còn lúng túng khi hướng dẫn học sinh sử dụng bởi vì

thời gian của một tiết học chỉ 35 - 40 phút Học sinh lớp 1 những ngày đầu đi

học chân tay còn vụng về, lóng ngóng cùng với sự lúng túng trong tổ chức hoạt động của giáo viên đã làm cho đa số tiết học bị quá giờ Nhưng tồn tại đó sẽ được khắc phục khi lớp học đi vào nề nếp Học sinh quen với hoạt động thực hành, giáo viên quen với tổ chức hoạt động học tập

+ Bảng con: Là đồ dùng học tập truyền thống nhưng tại thời điểm này nó

vẫn còn có tác dụng tích cực Nhờ bảng con học sinh được thực hành kỹ năng

viết, làm tính, giáo viên có thể đánh giá việc nắm vững kiến thức, kỹ năng viết,

kỹ năng tính của học sinh Sử dụng bảng con làm thay đổi trạng thái học tập, khích lệ sự cố gắng của mỗi học sinh và tạo không khí thi đua học tập trong

lớp

+ Vở bài tập : là một sáng kiến trong những năm gần đây, sử dụng vở bài

tập để củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng khá tiện lợi ở mỗi tiết học ở buổi

2 Vở bài tập giúp cho cá thể hoá việc dạy học Mỗi học sinh thực hành theo

khả năng và tốc độ riêng của mình Tuy nhiên nếu lạm dụng vở bài tập sẽ ảnh

hưởng đến kỹ năng trình bày của học sinh

+ Đổi mới phương pháp dạy học toán 1 phải phù hợp với trình độ của

học sinh Học sinh lớp 1 hẳn hết đã qua lớp mẫu giáo, đã làm quen với các

chữ và số, nhiều em đã biết viết, biết làm tính cộng, trừ, kiến thức trong sách giáo khoa quá quen thuộc và đơn giản đối với 1 số em Chính vì vậy dạy toán

lớp 1 càng khó hơn, giáo viên phải có biện pháp thích hợp để học sinh không

thấy nhàm chán, không bị cảm giác học lại

Mặc dù đã biết các số, biết làm tính nhưng các em không nắm vững được

bản chất của kiến thức Giáo viên còn phải hình thành chính xác kiến thức và

hướng dẫn các thao tác "Chuẩn", tận dụng vốn kinh nghiệm của học sinh để hình thành, củng cố, khắc sâu, phát triển kiến thức với mỗi đối tượng, huy động được tất cả học sinh trong lớp tham gia vào quá trình học tập, đặc biệt ưu tiên các em học yếu, hỗ trợ tích cực để các em theo kịp trình độ chung nên có thêm bài cho học sinh giỏi

6 Nguyên t ắc sử dụng đồ dùng dạy học của bản thân giáo viên

Một điều cuối cùng tôi muốn nói ở đây đó là muốn nâng cao hiệu quả khi sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học giáo viên phải tuân theo những nguyên

tắc sau đây :

- Gắn với nội dung của sách giáo khoa

- Phù hợp với hình thức dạy học bộ môn

- Phù hợp với kế hoạch bài học

- Đúng mục đích, đúng lúc, đúng chỗ

- Tự làm và cải tiến đồ dùng dạy học phải phù hợp điều kiện kinh tế

nhưng vẫn phải đảm bảo được tính chính xác, khoa học, thẩm mỹ

Ví dụ 1: Trong bài xé dán hình chữ nhật, hình vuông môn nghệ thuật

(phần thủ công lớp 1) giáo viên không cần thiết phải sử dụng bản đồ, mô hình

hộp Đối với bài này giáo viên chỉ cần xé mẫu của hình trên khổ giấy to có kẻ

ô để học sinh dễ quan sát, thực hành

Ví dụ 2: Trong các bài thực hành giáo viên chỉ dùng thiết bị dạy học giới thiệu vật mẫu, tranh ảnh… để học sinh quan sát, phân tích khi chuẩn bị thực hành Sau khi chia nhóm, học sinh có thể thảo luận nhóm, thực hành hoàn thành sản phẩm một cách độc lập sáng tạo

Ví dụ 3: Trong bài ôn tập môi trờng và sức khoẻ, giáo viên có thể tổ chức cho học sinh tự đánh giá qua bài tập cá nhân ( dùng phiếu học tập vào cuối giờ dạy