SKKN Chỉ đạo, tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa 0 MỤC LỤC Nội dung Trang 1 MỞ ĐẦU 1 1 1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1 1 2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2 1 3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2 1 4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2 2 NỘI DUNG 3 2 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT 3 2 2 THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT 4 2 3 CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 5 2 3 1 Quán triệt nhận thức về tầm quan trọng của việc áp dụng phương[.]
Trang 1MỤC LỤC
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA PHƯƠNG PHÁP BÀN TAY NẶN BỘT 3 2.2 THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP
2.3.1 Quán triệt nhận thức về tầm quan trọng của việc áp dụng
2.3.2 Tổ chức triển khai hiệu quả chuyên đề sử dụng phương pháp
2.3.3 Quản lí tốt các tiết học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn
2.3.4 Nâng cao kĩ năng áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào
dạy học thông qua đổi mới nội dung các buổi sinh hoạt chuyên môn 14 2.3.5 Đầu tư các điều kiện thuận lợi để áp dụng phương pháp “Bàn
tay nặn bột” vào dạy học Khuyến khích sử dụng đồ dùng dạy học tự
làm
17
2.4 HIỆU QUẢ CỦA VIỆC TỔ CHỨC CHỈ ĐẠO ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP
BÀN TAY NẶN BỘT VÀO DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG. 17
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
M ỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO, TỔ CHỨC ÁP DỤNG
PH ƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” VÀO DẠY HỌC Ở
TR ƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1-THÀNH PHỐ THANH HÓA
Người thực hiện: Vũ Thị Thương Chức vụ: Phó hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Điện Biên 1 SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lí
THANH HÓA NĂM 2018
Trang 2MỤC LỤC
2.1 Cơ sở lí luận của việc chỉ đạo tổ chức áp dụng phương pháp
“Bàn tay nặn bột” vào dạy học trong trường tiểu học 4 2.2 Thực trạng việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào
2.3 Các biện pháp chỉ đạo, tổ chức việc áp dụng phương pháp
“Bàn tay nặn bột” vào dạy học trong nhà trường 6 2.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng
của việc đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng phương
pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học
6
2.3.2 Nêu cao vai trò của cán bộ quản lí và tổ chuyên môn trong việc
sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy 7 2.3.3 Bồi dưỡng nâng cao kĩ năng áp dụng phương pháp “Bàn tay
nặn bột” vào dạy học cho giáo viên thông qua đổi mới nội
dung các buổi sinh hoạt chuyên môn
11
2.3.4 Quản lí tốt các tiết học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn
2.3.5 Đầu tư các điều kiện thuận lợi để áp dụng phương pháp “Bàn
tay nặn bột” vào dạy học Khuyến khích sử dụng đồ dùng dạy
học tự làm
15
2.3.6 Tạo động lực để giáo viên tích cực áp dụng phương pháp”bàn
2.4 Hiệu quả của việc sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” đối
với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà
trường
17
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:
Hiện nay, ngành giáo dục đang triển khai thực hiện Nghị quyết hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Do đó đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh là một nhiệm vụ cấp thiết và có tính thời sự
Tuy nhiên, để thực hiện đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo thì vai trò của người thầy vô cùng quan trọng, có tính quyết định Do đó, đòi hỏi người giáo viên không chỉ nắm vững kiến thức và phương pháp dạy học hiện đại
mà phải biết vận dụng các phương pháp thích hợp để tổ chức dạy học cho từng nội dung kiến thức cụ thể Có như vậy mới kích thích được sự say mê, hứng thú học tập, sáng tạo của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu mới của đất nước
Mục tiêu quan trọng của giáo dục hiện đại khi mà nền kinh tế tri thức đang dần dần chiếm ưu thế tại các quốc gia trên thế giới là hình thành cho học sinh một thế giới quan khoa học và niềm say mê, sáng tạo Phương pháp “Bàn tay nặn bột” là một phương pháp dạy học tích cực, thích hợp cho việc giảng dạy các kiến thức khoa học tự nhiên, đặc biệt là đối với bậc tiểu học, khi học sinh đang ở giai đoạn bắt đầu tìm hiểu mạnh mẽ các kiến thức khoa học, hình thành các khái niệm cơ bản về khoa học Tập trung phát triển khả năng nhận thức của học sinh, giúp các em tìm ra lời giải đáp cho những thắc mắc trẻ thơ bằng cách
tự đặt mình vào tình huống thực tế, từ đó khám phá ra bản chất vấn đề
Chương trình “Bàn tay nặn bột” là sự quy trình hóa một cách logic phương pháp dạy học, dẫn dắt học sinh đi từ chưa biết đến biết theo một phương pháp mới mẻ là để học sinh tiếp xúc với hiện tượng, sau đó giúp các em giải thích bằng cách tự mình tiến hành quan sát qua thực nghiệm Qua đó, học sinh
sẽ hình thành khả năng suy luận từ nhỏ và hình thành tác phong, phương pháp làm việc khi trưởng thành Đứng trước một sự vật hiện tượng, học sinh có thể đặt ra các câu hỏi, các giả thuyết từ những hiểu biết ban đầu, tiến hành thực nghiệm nghiên cứu để kiểm chứng và đưa ra những kết luận phù hợp thông qua thảo luận, so sánh, phân tích, tổng hợp kiến thức Mục tiêu của phương pháp
“Bàn tay nặn bột” là tạo nên tính tò mò, ham muốn khám phá và say mê khoa học của học sinh Ngoài việc chú trọng đến kiến thức khoa học, phương pháp
“Bàn tay nặn bột” còn chú ý nhiều đến việc rèn luyện kỹ năng diễn đạt thông qua ngôn ngữ nói và viết cho học sinh
Mặc dù vậy, trong thực tế triển khai và áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” nhiều đơn vị triển khai một cách qua loa, đại khái, chưa hiệu quả Việc chỉ đạo áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” của cán bộ quản lý nhà trường cũng chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu Nhiều cán bộ, giáo viên chưa hiểu hết ý nghĩa và tác dụng tích cực của phương pháp Mặt khác khi vận dụng phương pháp mới bao giờ cũng cần thời gian đầu tư, nghiên cứu và chuẩn bị nhưng một
Trang 4bộ phận giáo viên vẫn còn e dè ngại tiếp xúc với cái mới, ngại thay đổi nên việc
áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong dạy học chưa thực sự tích cực và phát huy hết hiệu quả Vì vậy nghiên cứu làm sao để tổ chức, chỉ đạo tốt việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học là một việc làm hết sức cần
thiết cho nên tôi đã chọn lựa nghiên cứu đề tài Chỉ đạo, tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa.
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Tôi chọn đề tài Chỉ đạo, tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa
nhằm mục đích đề xuất một số biện pháp chỉ đạo việc áp dụng phương pháp
“Bàn tay nặn bột” với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học, thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp dạy học của ngành Giáo dục và đào tạo, nâng cao hiệu quả quản lí cho cán bộ quản lí trường tiểu học, khẳng định những kết quả hoạt động tại cơ sở, đồng thời góp thêm kinh nghiệm để giúp cho việc áp dụng phương pháp”bàn tay nặn bột”trong trường tiểu học ngày một phát triển cả về bề rộng và chiều sâu
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu thực trạng việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”, các giải pháp để việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học đạt hiệu quả và những kết quả đạt được sau khi áp dụng các giải pháp vào thực
tế dạy học tại Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Trong quá trình nghiên cứu và viết sáng kiến kinh nghiệm tôi đã vận dụng những phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp phân tích
- Phương pháp điều tra, thu thập thông tin
- Phương pháp thực nghiệm
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm:
Trên cơ sở lí luận và thực tiễn kết hợp trên nền móng những giải pháp đã
áp dụng của những năm trước, năm học 2016 – 2017 tôi đã triển khai bổ sung một số những giải pháp nhằm chỉ đạo, tổ chức việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” ngày càng hiệu quả hơn như sau:
- Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học
- Nêu cao vai trò của cán bộ quản lí và tổ chuyên môn trong việc sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy
- Bồi dưỡng nâng cao kĩ năng áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học cho giáo viên thông qua đổi mới nội dung các buổi sinh hoạt chuyên môn
- Quản lí tốt các tiết học áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Tạo động lực để giáo viên tích cực áp dụng phương pháp”bàn tay nặn bột” vào dạy học
Trang 52 NỘI DUNG
2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC, CHỈ ĐẠO ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” VÀO DẠY HỌC TRONG NHÀ TRƯỜNG Dạy học khoa học dựa trên tìm tòi nghiên cứu là một phương pháp dạy và học khoa học xuất phát từ sự hiểu biết về cách thức học tập của học sinh, bản chất của nghiên cứu khoa học và sự xác định các kiến thức khoa học cũng như
kĩ năng mà học sinh cần nắm vững Phương pháp “Bàn tay nặn bột” cũng dựa trên sự tin tưởng rằng điều quan trọng là phải đảm bảo học sinh thực sự hiểu những gì được học Không phải là một quá trình học tập hời hợt với động cơ học tập dựa trên sự hài lòng từ việc khen thưởng mà là dạy học khoa học dựa trên tìm tòi nghiên cứu đi sâu với động cơ học tập được xuất phát từ sự hài lòng của học sinh khi đã học và hiểu được một điều gì đó dẫn đến sự hiểu biết ngày càng sâu hơn cùng với sự lớn lên của học sinh
“Bàn tay nặn bột” là một phương pháp dạy học tích cực dựa trên thí nghiệm, nghiên cứu, áp dụng giảng dạy cho các môn học tự nhiên Phương pháp này chú trọng tới việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệm tìm tòi nghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hoặc điều tra, trao đổi, thảo luận nhóm dưới sự hướng dẫn của giáo viên Với một vấn đề khoa học, học sinh có thể đặt ra câu hỏi, giả thiết từ hiểu biết ban đầu, tiến hành thí nghiệm, nghiên cứu, kiểm chứng, so sánh, phân tích, thảo luận
và đưa ra kết luận phù hợp Phương pháp này kích thích sự tò mò, ham mê khám phá của học sinh
Với phương pháp “Bàn tay nặn bột”, thầy cô giáo sẽ nêu vấn đề để học sinh tự đi tìm tình huống cần giải quyết thông qua hoạt động thực hành, thí nghiệm do chính các em tự làm, hoạt động thảo luận nhóm để đưa ra những giả thiết Thầy cô sẽ giúp học sinh chứng minh những giả thiết của các em và cùng các em tìm ra câu trả lời đúng
Tiến trình tìm tòi nghiên cứu khoa học trong phương pháp “Bàn tay nặn bột” là một vấn đề cốt lõi, quan trọng Tiến trình tìm tòi nghiên cứu của học sinh không phải là một đường thẳng đơn giản mà là một quá trình phức tạp Học sinh tiếp cận vấn đề đặt ra qua tình huống; nêu các giả thuyết, các nhận định ban đầu của mình, đề xuất và tiến hành các thí nghiệm nghiên cứu; đối chiếu các nhận định (giả thuyết đặt ra ban đầu); đối chiếu cách làm thí nghiệm và kết quả với các nhóm khác; nếu không phù hợp học sinh phải quay lại điểm xuất phát, tiến hành lại các thí nghiệm hoặc thử làm lại các thí nghiệm như đề xuất của các nhóm khác để kiểm chứng; rút ra kết luận và giải thích cho vấn đề đặt ra ban đầu Trong quá trình này, học sinh luôn luôn phải động não, trao đổi với các học sinh khác trong nhóm, trong lớp, hoạt động tích cực để tìm ra kiến thức Con đường tìm ra kiến thức của học sinh cũng đi lại gần giống với quá trình tìm ra kiến thức mới của các nhà khoa học
Trang 62.2 THỰC TRẠNG VIỆC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP “BÀN TAY NẶN BỘT” Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1 – THÀNH PHỐ THANH HÓA
2.2.1 Cán bộ quản lí
Trường Tiểu học Điện Biên 1 – Thành phố Thanh Hóa luôn đi đầu trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm
và có các giải pháp để giáo viên áp dụng có hiệu quả các phương pháp, kĩ thuật tích cực vào giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy học Đặc biệt đối với phương pháp “Bàn tay nặn bột” cán bộ quản lí nhà trường đã có sự chỉ đạo hết sức sát sao vì vậy việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” ở nhà trường trong những năm qua đã có nhiều sự chuyển biến rõ nét Hệ thống văn bản chỉ đạo cũng đã đề cập nhiều đến việc tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học
Đội ngũ cán bộ quản lý của trường đều nhiệt tình, có trình độ đào tạo đạt chuẩn, nhiều đồng chí có năng lực chuyên môn vững vàng, ham học hỏi, tích cực thúc đẩy việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào trong dạy học các môn Tự nhiên và xã hội (Lớp 1,2,3) và môn Khoa học (Lớp 4,5) trong nhà trường
2.2.2 Giáo viên:
Giáo viên đã tiếp thu rất nhanh phương pháp “Bàn tay nặn bột” Nhiều giáo viên đã tự nghiên cứu, tìm hiểu về phương pháp này trước đó nên việc lĩnh hội những điều cơ bản của “Bàn tay nặn bột” không có gì khó khăn Mặt khác, giáo viên có thể lựa chọn một số bài dạy để sử dụng phương pháp này chứ không phải là tất cả bài dạy của bộ môn phải thực hiện
Tuy nhiên, giáo viên đã hiểu biết về phương pháp “Bàn tay nặn bột” nhưng chưa mạnh dạn áp dụng phương pháp này vào dạy học dẫn đến chưa thực
sự nắm vững các bước thực hiện và kĩ năng vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” còn hạn chế Trong phương pháp “Bàn tay nặn bột”, vai trò tổ chức và hướng dẫn của người thầy rất quan trọng, có tính quyết định Để thực hiện phương pháp này, người giáo viên phải có kiến thức khoa học tự nhiên vững vàng và khả năng linh hoạt để ứng phó với mọi tình huống bất ngờ xảy ra trong tiết học nhưng hai điều này không phải giáo viên nào cũng có được
Trình độ giáo viên chưa đồng đều cả về chuyên môn và năng lực sư phạm Kiến thức về khoa học của một bộ phận giáo viên còn chưa sâu Vì vậy việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” chưa thực sự đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế Một số giáo viên còn chưa mạnh dạn hoặc ngại đầu tư thời gian chuẩn bị cho tiết dạy nên không áp dụng hoặc áp dụng không thường xuyên Giáo viên thường gặp nhiều khó khăn trong việc trả lời, giải đáp các câu hỏi cũng như khó khăn trong việc lí giải thấu đáo các thắc mắc của học sinh nêu ra trong quá trình học Đây là một trở ngại rất lớn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực nói chung và phương pháp “Bàn tay nặn bột” nói riêng
Tổ chức áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” đòi hỏi giáo viên phải linh hoạt xử lí, nếu tổ chức không tốt không những không mang lại lợi ích mà còn ảnh hưởng chất lượng hoạt động dạy và học trên lớp nên giáo viên chưa tích cực áp dụng hoặc áp dụng nhưng chưa hợp lí, kém hiệu quả
Trang 72.2.3 Học sinh:
Nhìn chung các em học sinh ngoan, ham học, biết chủ động học tập và năng động, tích cực tìm tòi kiến thức, nhưng còn nhiều học sinh có vốn kiến thức thực tế chưa phong phú, chưa thực sự mạnh dạn, tự tin trong việc phát biểu
ý kiến thể hiện quan điểm của mình, chưa tích cực tư duy khám phá vấn đề
Bo một số giáo viên chưa áp dụng thường xuyên nên dẫn đến một bộ phận học sinh chưa quen với các bước hoạt động của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
Bên cạnh đó số học sinh trên một lớp đông nên việc tổ chức học tập theo nhóm gặp nhiều khó khăn
2.3 CÁC BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO, TỔ CHỨC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP
“BÀN TAY NẶN BỘT” VÀO DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC ĐIỆN BIÊN 1 – THÀNH PHỐ THANH HÓA
Đế thực hiện có hiệu quả việc vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, gắn giáo dục kiến thức kĩ năng với năng lực, phẩm chất, giúp học sinh chủ động tìm tòi khám phá kiến thức, tích cực tham gia các hoạt động học tập và giúp hình thành
và khắc sâu kiến thức cho học sinh, nhà trường đã thực hiện một số giải pháp như sau:
2.3.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên về tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học.
Để thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng nhu cầu giáo dục hiện nay, việc tiếp thu, chọn lọc và triển khai các phương pháp dạy học tích cực mới cho giáo viên là một việc làm cần thiết Không còn tồn tại hình thức dạy học theo kiểu trò thụ động ngồi chờ thầy truyền đạt kiến thức mà dạy học hiện nay hoàn toàn để học sinh làm chủ tiết học, các em tự nghiên cứu, thực hành, trao đổi, thảo luận so sánh đối chiếu để tự tìm ra kiến thức, người thầy chỉ đóng vai trò tổ chức định hướng cho học sinh Cùng với các phương pháp dạy học tích cực khác, phương pháp “Bàn tay nặn bột” là một phương pháp dạy học mới đáp ứng được các yêu cầu trên Nhưng trong việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học thì vai trò của giáo viên là rất quan trọng bởi khó mà chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học đạt kết quả cao khi giáo viên không muốn đổi mới Vì vậy người cán bộ quản lí cần nắm vững tầm quan trọng của phương pháp “Bàn tay nặn bột” và thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:
- Cán bộ quản lí cần có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học và triển khai việc đưa phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học một cách cụ thể, tránh qua loa, đại khái
- Tổ chức các buổi sinh hoạt tư tưởng, chính trị như tổ chức cho cán bộ giáo viên được nghe thời sự, được đọc sách báo, để nắm được sự biến chuyển của xã hội, sự phát triển về kinh tế, văn hoá giáo dục của địa phương của đất nước, nắm vững đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, để giúp mọi thành viên trong nhà trường nâng cao nhận thức hiểu biết về chính trị- xã hội, làm cho
họ có ý thức quan tâm đến những vấn đề cấp thiết của cuộc sống, của thời đại
Trang 8- Tổ chức cho cán bộ, giáo viên học tập các văn bản pháp quy Giáo dục và đào tạo Giúp cán bộ giáo viên hiểu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của mình và mọi người, ý thức được trách nhiệm của mình trong mỗi công việc được giao, xây dựng tập thể sư phạm đoàn kết, nhất trí cộng đồng trách nhiệm, cùng nhau thực hiện nhiệm vụ, phấn đấu vì mục đích chung Giúp giáo viên có nhận thức đúng đắn về đổi mới phương pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu, mục tiêu giáo dục hiện đại và đào tạo con người lao động năng động, tự tin, linh hoạt, sáng tạo phù hợp với làn sóng đổi mới kinh tế và xã hội hiện nay
- Tổ chức cho cán bộ quản lí và giáo viên cốt cán đi tiếp thu chuyên đề do Phòng giáo dục và đào tạo triển khai một cách đầy đủ, nghiêm túc
- Xây dựng kế hoạch triển khai phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học, bàn bạc thống nhất trong đội ngũ cán bộ cốt cán rồi triển khai đến tất cả các cán bộ giáo viên trong nhà trường, nhằm thống nhất nội dung thực hiện, bàn biện pháp thực hiện tích cực và từng bộ phận có kế hoạch cụ thể
- Xây dựng cụ thể kế hoạch áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học phù hợp với tình hình của trường và của địa phương trên cơ sở hướng dẫn của Sở GD&ĐT và Phòng GD&ĐT thành phố Thanh Hóa
- Giao cho tổ trưởng chuyên môn thống nhất trong tổ khối căn cứ vào điều kiện thực tế, lựa chọn nội dung trong các bài dạy của từng môn học ở khối lớp mình giảng dạy có thể áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” phù hợp
- Tập trung chỉ đạo tốt việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở các lớp có hiệu quả
- Thường xuyên kiểm tra, đánh giá việc áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học
2.3.2 Nêu cao vai trò của cán bộ quản lí và tổ chuyên môn trong việc sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giảng dạy.
2.3.2.1 Đối với cán bộ quản lí:
Tổ chức cho giáo viên tham gia học tập các chuyên đề về đổi mới phương pháp, tiếp cận với các phương pháp dạy học tích cực đặc biệt là phương pháp
“Bàn tay nặn bột” nhằm làm cho giáo viên thấy rõ ưu điểm nổi bật của phương pháp này: Học sinh là người chủ động trong các hoạt động học tập, tự xây dựng kiến thức thông qua khám phá, thử nghiệm, thảo luận, hợp tác với bạn, dưới sự định hướng, giúp đỡ của giáo viên Qua đó học sinh nắm vững kiến thức, phát triển năng lực nhận thức và tư duy sáng tạo; phát triển năng lực quan sát, thực hành; kĩ năng làm việc hợp tác theo nhóm, Góp phần phát triển năng lực tự học, hình thành được ở học sinh tác phong và thói quen làm việc khoa học, thói quen độc lập suy nghĩ, sáng tạo trong hành động Bởi vậy, ngay sau khi tiếp thu chuyên đề áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học do Phòng GD&ĐT tổ chức thì Ban giám hiệu nhà trường bắt tay ngay vào việc thực hiện triển khai và vận dụng phương pháp dạy học mới một cách hết sức nghiêm túc
a Xây dựng kế hoạch triển khai chuyên đề: Ban giám hiệu nhà trường
lên kế hoạch triển khai chuyên đề với những yêu cầu cụ thể như sau:
* Mục đích:
Trang 9- Nâng cao kiến thức và kĩ năng của giáo viên trong công tác dạy học; tạo điều kiện cho giáo viên từng bước làm quen và vận dụng phương pháp “ Bàn tay nặn bột” để thực hiện đa dạng hóa hình thức tổ chức dạy học
- Thiết thực góp phần nâng cao chất lượng dạy học các môn Khoa học, Tự nhiên và Xã hội qua việc từng bước xây dựng và hình thành cho học sinh hứng thú khám phá và thực hành khoa học; kĩ năng nắm bắt, tái tạo và tiếp thu kiến thức một cách bền vững, góp phần phát triển tư duy khoa học, tư duy ngôn ngữ
và kĩ năng hợp tác trong học tập
- Đẩy mạnh phong trào đổi mới hình thức tổ chức hoạt động dạy học; tạo điều kiện cho giáo viên vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” để tổ chức dạy học gắn với kinh nghiệm sống của học sinh
* Thời gian: 1 ngày
* Nội dung: Tổ chức triển khai và áp dụng việc sử dụng phương pháp
“Bàn tay nặn bột” vào dạy học môn học Khoa học lớp 4,5 và môn TN&XH lớp
1, 2, 3
* Cách tiến hành: Để mang lại hiệu quả thiết thực trong việc tổ chức chuyên đề, chúng tôi đã đổi mới cách triển khai Trước đây, ở mỗi chuyên đề, người báo cáo trình bày lí thuyết người nghe chỉ nghe và ghi chép Ở hình thức này, giáo viên thụ động tiếp nhận kiến thức dẫn đến hiệu quả chuyên đề không cao Để có được hiệu quả cao trong việc tổ chức chuyên đề, cần phải phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của giáo viên, giáo viên phải thực sự được nghiên cứu, được suy nghĩ Vì vậy, tôi đã tiến hành tổ chức chuyên đề về phương pháp “Bàn tay nặn bột” theo các bước sau:
- Gửi toàn bộ tài liệu tập huấn về phương pháp “Bàn tay nặn bột” qua mail cho giáo viên nghiên cứu trước
- Giáo viên thảo luận trong tổ chuyên môn
- Triển khai và thảo luận tập trung
- Tổng kết và vận dụng
b Tiến hành triển khai chuyên đề:
Bước 1: Cung cấp tài liệu, băng hình,… về phương pháp “Bàn tay nặn bột” trước cho giáo viên và yêu cầu giáo viên nghiên cứu; xem băng hình một tiết dạy minh họa có sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” Trong bước này tôi yêu cầu giáo viên ghi lại những thông tin mới và những băn khoăn thắc mắc
có liên quan đến phương pháp “Bàn tay nặn bột” Đồng thời phân công cho giáo viên cốt cán chuẩn bị dạy một tiết minh họa theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” (Người phụ trách chuyên đề giúp đỡ giáo viên lựa chọn bài dạy minh họa, chuẩn bị bài dạy; bố trí địa điểm dạy minh họa có đủ chỗ ngồi cho người dự quan sát thuận lợi)
Bước 2: Giáo viên thảo luận trong tổ chuyên môn về phương pháp “Bàn tay nặn bột”, về nội dung tiết xem băng đĩa Định hướng cho giáo viên tập trung vào các vấn đề cụ thể như: Cách nêu tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề; mức độ phù hợp và hấp dẫn của tình huống xuất phát; Cách gợi ý để học sinh đưa ra các câu hỏi thắc mắc; Cách hợp tác học tập của học sinh trong nhóm;
Trang 10Cách hướng dẫn học sinh thảo luận, cách ghi vở thí nghiệm và thời điểm ghi vở thí nghiệm…
Bước 3: Triển khai và thảo luận tập trung:
Cán bộ quản lí phụ trách chuyên đề sẽ triển khai đến giáo viên một số nội dung cơ bản như sau:
- Khái niệm phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Sự ra đời và phát triển của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Bản chất của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Mục tiêu của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Các nguyên tắc của phương pháp “Bàn tay nặn bột”
- Tiến trình dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”
Cần chú trọng triển khai chi tiết và kĩ càng về tiến trình dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” kèm theo những vấn đề trọng tâm cần lưu ý vì đây là phần khá nhiều giáo viên gặp lúng túng trong quá trình thực hiện Ví dụ:
* Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề: Câu hỏi nêu vấn đề cần
đảm bảo yêu cầu phù hợp với trình độ, kích thích tính tò mò, thích tìm tòi của học sinh
* Bộc lộ biểu tượng ban đầu: Khi yêu cầu học sinh trình bày biểu tượng
ban đầu, giáo viên có thể yêu cầu qua nhiều hình thức: có thể bằng lời nói, bằng cách viết hay vẽ để biểu hiện suy nghĩ
* Đề xuất câu hỏi và phương án thí nghiệm: Từ những khác biệt về biểu
tượng ban đầu của học sinh, giáo viên giúp học sinh đề xuất các câu hỏi, chú ý xoáy sâu vào những sự khác biệt liên quan đến kiến thức trọng tâm của bài học
Từ các câu hỏi được đề xuất, giáo viên đề nghị các em đề xuất thí nghiệm tìm tòi - nghiên cứu để tìm câu trả lời cho các câu hỏi
* Tiến hành thí nghiệm tìm tòi - nghiên cứu: Khi tiến hành thực hiện thí
nghiệm, giáo viên nêu rõ yêu cầu và mục đích thí nghiệm hoặc yêu cầu học sinh cho biết mục đích thí nghiệm chuẩn bị tiến hành Khi học sinh làm thí nghiệm, giáo viên bao quát lớp, quan sát từng nhóm
* Kết luận, hợp thức hóa kiến thức: Sau khi thực hiện thí nghiệm tìm tòi -
nghiên cứu, các câu trả lời dần dần được giải quyết, kiến thức được hình thành Giáo viên có nhiệm vụ tóm tắt, kết luận và hệ thống lại
Sau khi triển khai lí thuyết sẽ chuyển sang tổ chức luôn hoạt động dạy minh họa cho giáo viên dự Trước khi tổ chức dạy minh họa thì định hướng cho giáo viên quan sát theo dõi và yêu cầu có sổ sách ghi chép lại toàn bộ tiến trình của hoạt động dạy học cùng những nhận xét hay băn khoăn thắc mắc của mình Lưu ý để người dự giờ tập trung quan sát hoạt động học tập của học sinh, định hướng quan sát để trả lời những câu hỏi như: Tình huống xuất phát có phù hợp không? Câu hỏi nêu vấn đề có gần gũi và dễ hiểu? Mọi thành viên trong nhóm
có hoạt động tích cực không? Tiến trình có hợp lí và đảm bảo hay không?
Dự hoạt động minh họa xong sẽ tổ chức trao đổi, thảo luận Yêu cầu giáo viên xác định các bước theo tiến trình gắn với nội dung minh họa Trao đổi những băn khoăn thắc mắc sau khi dự hoạt động dạy minh họa