SKKN Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Âm nhạc nhằm nâng cao chất lượng cho học sinh khối 8 trường THCS Nga Nhân 1 MỤC LỤC Phần I Mở đầu Trang 1 Lý do chọn đề tài 02 2 Mục đích nghiên cứu 02 3 Đối tượng nghiên cứu 02 4 Phương pháp nghiên cứu 03 Phần II Nội dung 1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 03 2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 03 3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 04 4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoat động giáo dục ,[.]
Trang 1MỤC LỤC:
Phần I Mở đầu Trang
1 Lý do chọn đề tài……….02
2 Mục đích nghiên cứu……… 02
3 Đối tượng nghiên cứu……… 02
4 Phương pháp nghiên cứu……….03
Phần II Nội dung 1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm ……… 03
2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm…… 03
3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề……… 04
4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoat động giáo dục , với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……….13
Phần III Kết luận, kiến nghị 1 Kết luận……… 14
2 Kiến nghị……….14
Trang 2I MỞ ĐẦU.
1 Lý do chọn đề tài.
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật phản ánh hiện thực khách quan bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Ở nhà trường THCS mục tiêu của môn học Âm nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản về nghệ thuật Âm nhạc, nhằm hình thành và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh, tạo nên một “Trình độ văn hoá Âm nhạc” nhất định, từ đó góp phần đào tạo học sinh phát triển toàn diện: Đức - Trí - Thể - Mĩ
Âm nhạc là một bộ môn năng khiếu giúp học sinh cảm thấy thoải mái, vui
vẻ hơn sau những giờ học căng thẳng từ đó phần nào thúc đẩy phong trào văn hóa văn nghệ trong lớp, trong trường thêm vui tươi lành mạnh, song giảng dạy
âm nhạc cho tất cả các đối tượng cũng cần có phương pháp, nghệ thuật để truyền tải được nội dung vì đa số học sinh có năng khiếu là rất ít Đổi mới phương pháp giáo dục nhằm tích cực hóa quá trình học tập của học sinh thì ngoài sự nghiên cứu về phương pháp truyền giảng, phương pháp tổ chức lớp học mỗi giáo viên cần phải nghiên cứu sử dụng các thiết bị công nghệ các phần mềm hổ trợ dạy học để ứng dụng Trong những năm trở lại đây, CNTT trong dạy học được đẩy mạnh và đã đạt được hiệu quả tích cực Một trong những yếu tố dễ nhận thấy nhất là một giờ học có ứng dụng CNTT thì việc truyền đạt kiến thức - luyện tập
kỹ năng của giáo viên được cải thiện rất nhiều, học sinh dễ tiếp thu bài, giờ học sinh động, lôi cuốn các em và chất lượng giờ học được nâng cao Tất cả các môn học đều có những nét đặc thù khác nhau, vì vậy việc vận dụng các thiết bị công nghệ và phần mềm tin học cũng khác nhau, nhưng nhìn chung ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học là một việc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dạy học và từng bước đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá, không những đáp ứng nhu cầu bộ môn mà còn dần dần tạo cho học sinh làm quen với phương pháp học tập hiện đại, giáo viên cũng từng bước nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ của mình để đáp ứng với yêu cầu công tác trong thời đại mới
Với bộ môn Âm nhạc, đặc thù của môn học là dễ lôi cuốn học sinh với điều kiện giáo viên giảng dạy phải biết sáng tạo trong phương pháp truyền giảng, luyện tập kỹ năng cho học sinh Chính vì thế, việc tìm tòi, sáng tạo các phương pháp dạy học tích cực trong bộ môn Âm nhạc luôn là nhu cầu cần thiết đối với mỗi giáo viên Bản thân tôi đã nhận thấy được tầm quan trọng của công
nghệ thông tin trong giảng dạy nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: "Ứng dụng
công nghệ thông tin vào giảng dạy Âm nhạc nhằm nâng cao chất lượng cho học sinh khối 8 trường THCS Nga Nhân”
2 Mục đích nghiên cứu.
- Đối với giáo viên: Giúp giáo viên có những giờ dạy Âm nhạc hiệu quả nhất
- Đối với học sinh: Giúp học sinh nâng cao chất lượng cho việc học môn Âm nhạc của học sinh lớp 8 bậc THCS
Trang 33 Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh lớp 8-Trường THCS Nga Nhân
4 Phương pháp nghiên cứu.
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu qua nội dung SGK, SGV lớp 8
Nghiên cứu qua tài liệu bồi dưỡng giáo viên THCS môn Âm nhạc
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tế
Nghiên cứu qua giảng dạy thực tế ở trường THCS Nga Nhân
Qua việc đánh giá kết quả học tập của học sinh
* Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ
Dạy tiết thể nghiệm có đồng nghiệp dự giờ rút kinh nghiệm
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong công việc đổi mới các phương pháp và hình thức day học theo cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học và phát hiện theo giải quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Do sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông mà mọi người đều có trong tay nhiều công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy học nói chung và phần mềm dạy học nói riêng Nhờ có sử dung các phần mềm này
mà học sinh hứng thú tham gia bài học hơn trong môi trường học tập Nhờ có máy tính điện tử mà việc thiết kế giáo án và giảng dạy trên máy tính trở nên sinh động hơn, tiết kiệm được nhiều thời gian hơn so với cách dạy theo phương pháp truyền thống, chỉ cần “bấm chuột” vài giây trên màn hình hiện ra ngay nội dung của bài giảng với những hình ảnh, âm thanh sống động thu hút được sự chú ý và tạo hứng thú nơi học sinh Thông qua giáo án điện tử giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn trong giờ học
Quá trình nhận thức của các em rất cần đến những phương tiện trực quan động chính vì đặc điểm đó mà sử dựng đồ dùng dạy học thông qua công nghệ thông tin đới với các em rất cần thiết Nhận thức được điều ấy trông năm học bản thân đã cố gắng để học hỏi và ứng dụng vào giảng dạy bước đầu tạo bước triển hơn nữa trong nhưng năm tiếp theo góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục nhằm nâng cao chất lượng bộ môn mình giảng dạy
2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, BGH nhà trường, cha mẹ HS, trường tôi có 2 phòng học được trang bị thiết bị dạy học hiện đại máy tính và màn hình lớn, phòng máy tính riêng của giáo viên và học sinh Tất cả đều nối mạng Internet
- Bên cạnh đó BGH nhà trường rất chú trọng về việc nâng cao chất lượng, ứng dụng CNTT vào dạy học
- Bản thân luôn nhiệt tình, sáng tạo, có ý thức đổi mới phương pháp dạy học
Trang 42.2 Khó khăn
- Đối với học sinh trường THCS Nga Nhân đa phần các em là con em nông
thôn và lao động tự do nên các em ít được quan tâm đến việc học tập Vì vậy với môn học âm nhạc cũng không ngoại lệ, học sinh không lo học, vì thế hiểu biết
về âm nhạc đang còn hạn chế, chưa sâu rộng, không kích thích các em học tập
Đa phần các em bị chi phối, ảnh hưởng về các môn chính, môn phụ Các em phải tập trung cho các môn chính, lo cho thi, lo đánh giá, nên phần nào sao nhãng việc học môn Âm nhạc
Cơ sở vật chất cho việc dạy và học như: nhạc cụ, băng, đĩa nhạc kém chất lượng, tranh ảnh để phục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc còn thiếu nhiều tuy đã được nghiên cứu và sản xuất nhưng chưa đủ đáp ứng cho dạy - học Âm nhạc, sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo khác rất hiếm Trong khi đó yêu cầu của bộ môn lại cần phải có những trang thiết bị hiện đại (video, đài đĩa,… )
để phục vụ cho việc dạy và học
2.3 Kết quả thực trạng
Từ thực trạng trên bản thân đã tự tận dụng những thiết bị dạy học sẵn có, đồng thời phải tự sáng tạo sưu tầm thêm như: Nhạc cụ gõ đơn giản, tranh ảnh về nhạc sĩ và băng đĩa nhạc v…v Chưa áp dụng CNTT vào giảng dạy:
Kết quả năm học 2014- 2015
Đạt Chưa đạt
Lớp Năm học
2014- 2015
8 Học kỳ II 45 38 84,4 7 15,6
3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đê.
Cũng như các môn học khác, môn học Âm nhạc nhằm trang bị cho lớp trẻ một trình độ văn hóa âm nhạc trong một tổng thể của chương trình giáo dục toàn diện Nội dung môn âm nhạc sẽ phải bao gồm một số kỹ năng tối thiểu về ca hát, những vấn đề về lí thuyết âm nhạc sơ giản, hướng dẫn nghe nhạc, tìm hiểu âm nhạc giúp các em nâng cao năng lực cảm thụ và yêu thích môn học này
Hiện nay, ngoài các thiết bị nghe - nhìn rất phong phú và hiện đại; các phần mềm soạn nhạc, hoà âm cũng được phát triển không ngừng Việc nghiên cứu và ứng dụng một chức năng nhỏ trong các phần mềm ấy đưa vào trong dạy hát hoặc tập đọc nhạc rất thuận tiện bởi tính năng chung của các phần mềm này
là rất dễ sử dụng, không đòi hỏi người dùng phải có kiến thức chuyên sâu về máy tính, người sử dụng chỉ cần tiếp cận và khai thác một vài lần là có thể sử dụng thành thạo Bên cạnh đó, ngoài sự hỗ trợ của các thiết bị nghe - nhìn, giáo viên có thể kết hợp các phần mềm này trong giáo án điện tử, đảm bảo việc truyền giảng kiến thức và luyện tập kỹ năng cho học sinh sẽ được thực hiện một cách linh động, giờ học hát cũng như giờ học tập đọc nhạc sẽ được thực hiện
Trang 5một cách nhẹ nhàng nhưng không kém phần sinh động, học sinh sẽ cảm thấy thích thú khi thực hành bộ môn và kết quả giờ học sẽ được nâng cao rõ rệt
3.1 Hướng dẫn sử dụng phần mềm ENCORE trong Âm nhạc:
- Trước hết phải cài đặt phần mềm ENCORE vào máy vi tính
- Khởi động vào chương trình ENCORE sẽ hiển thị màn hình như sau:
Riêng thanh công cụ ( NOTES ) chúng ta có thể di chuyển sao cho thuận tiện cho việc chép nhạc
Do đặc trưng của các bài hát và bài TĐN hay những ca khúc được giới thiệu trong Âm nhạc thường thức đều sử dụng khuông nhạc đơn nên chúng ta dùng Ctrl+N sẽ xuất hiện màn hình:
Sau đó bấm OK màn hình sẽ xuất hiện dạng:
Ch ọn s ố 1 1111
Ch ọn Single Staves
Trang 6Khi đã xuất hiện hình trên thì chúng ta vào các chức năng để điền những thông tin cần thiết vào bản nhạc sau đó thì Click vào thanh công cụ những nốt nhạc có trong bài TĐN hay bài hát sau đó kéo chuột đến khuông nhạc và Click vào Sau khi viết hoàn chỉnh các nốt nhạc chúng ta tiến hành viết lời :
Click vào thanh công cụ cho đến xuất hiện thanh Graphics (có thể vào [Windows Palette Graphics] ta cũng được thanh Graphics.
- Click vào biểu tượng chữ L, báo hiệu ENCORE đang ở chế độ ghi chép Trên thanh Menu chữ Notes đổi thành chữ Text (ENCORE) đổi từ chế độ ghi
notes sang chế độ ghi chữ Click vào Text, chọn Font sẽ xuất hiện như sau:
Chọn Font chữ, kiểu chữ, cỡ chữ, lúc này Click vào nơi muốn ghi lời chương trình hiện ra một ô chữ nhật dạng :
- Bấm chuột ở chấm đen và rê về phía phải để tạo vùng ghi lời
Lưu ý : Khi chép xong, ô chữ nhật sẽ biến mất Nếu chúng ta muốn vào lại
để sửa lời thì chuyển vào chế độ ghi lời và Click chuột dưới hàng lời nhạc, ô chữ
Trang 7nhật sẽ xuất hiện Với bản nhạc có nhiều lời, chúng ta nên để mỗi lời trong một ô chữ nhật để tiện cho việc chỉnh sửa
- Chúng ta có thể dời vị trí cả dòng lời một cách dễ dàng bằng cách Click vào mũi tên và bấm chuột vào lời nhạc rà đến vị trí thích hợp
Ví dụ: Tiết 5 - với bài TĐN số 2:
3.2 Ứng dụng phần mềm ENCORE trong các phân môn cụ thể:
* Đối với bài Tập đọc nhạc:
- Giáo viên sẽ tạo được một bài TĐN giống hệt như bài TĐN được in trong SGK điều này giúp học sinh dễ quan sát bởi vì các bài TĐN đều được trích
từ các ca khúc và thường rất ngắn
- Bài TĐN được thể hiện trên toàn màn hình giúp giáo viên có thể hướng dẫn cách thực hiện các kí hiệu, cao độ, trường độ dễ dàng và học sinh dễ nắm bắt Phần mềm ENCORE khi thực hiện bài tập đọc nhạc sẽ có tiếng phách gõ và được hiển thị trên màn hình một cách chính xác và rõ ràng Chức năng biểu diễn theo các kí hiệu âm nhạc được soạn sẵn được thực hiện tự động, học sinh dễ dàng theo dõi bài và nắm bắt cao độ, trường độ, các âm hình tiết tấu
Với phần mềm này, nếu giáo viên tạo được bản tập đọc nhạc giống với cách trình bày trong sách giáo khoa thì hiệu quả bài dạy sẽ rất tốt TĐN là một phân môn khó với đa số học sinh, các em chuẩn bị bài ở nhà và khi quan sát trên màn hình với cách trình bày giống y hệt các em đã soạn thì việc thực hành bài TĐN sẽ được tiến hành một cách dễ dàng
Phần mềm này có khả năng hiển thị toàn màn hình, do đó giáo viên có thể tận dụng tối đa diện tích của màn hình chiếu để hiển thị bài TĐN rõ ràng, sử dụng công cụ Custom View trên thanh công cụ và nhập vào tỉ lệ % tương ứng
Để tạo chú ý ở một số kí hiệu, hình nốt đặc biệt, hay đơn giản là muốn đổi màu
Trang 8sắc cho toàn bộ bài TĐN để lôi cuốn hơn có thể sử dụng chức năng đổi màu sắc cho các đối tượng trong bản nhạc ở mục Score Color (trình đơn View)
- Trong quá trình TĐN chúng ta có thể tách rời từng câu hay ghép các câu để tập
Ví dụ: Bài TĐN số 7
Sau khi tập xong câu 1và câu 2 chúng ta sẽ ghép câu 1-2:
Nhìn chung, đây là một phần mềm thông dụng nhất trong các phần mềm soạn nhạc, phần mềm này có thể được ứng dụng không chỉ riêng môn học TĐN
mà còn có thể các phân môn khác Tuy vậy, trong thực tế ứng dụng các phần mềm thì ENCORE tỏ ra hiệu quả hơn hẳn đối với phân môn TĐN bởi những tính năng phù hợp của nó
* Đối với bài hát:
- Giáo viên tự mình chép được một bản nhạc bao gồm cả lời ca và giai điệu
- Phần mềm này thuận tiện cho giáo viên trong quá trình giảng dạy ví dụ như: Khi dạy hát giáo viên cần có bộ tranh bài hát để học sinh quan sát tuy nhiên
ở trường THCS mới chỉ có bộ tranh bài hát lớp 8-9 chưa có bộ tranh bài hát lớp 6-7 nên khi dạy giáo viên phải tự viết ở bảng phụ điều đó làm mất thời gian và tính thẩm mĩ nhưng nếu ứng dụng được phần mềm này thì chúng ta không còn
lo lắng đến việc thiếu tranh bài hát mà ngược lại chúng ta sẽ có những bài hát soạn trên máy với những hình ảnh sinh động màu sắc thay đổi càng làm tăng tính tò mò hứng thú của học sinh với bộ môn
- Đối với phần mềm này giáo viên cũng có thể chia câu, chia đoạn để dễ dàng tập cho học sinh
- Trong bước giáo viên hát mẩu giáo viên không trình bày mà sử dụng phần mềm để mở giai điệu để cho học sinh nhẩm theo
Trang 9Tóm lại, giáo viên khi soạn một bài dạy hát theo phần mềm ENCORE rất tiện lợi và tiết kiệm thời gian Với tính năng hiển thị toàn bộ bài hát trên màn hình sẽ giúp cho một tiết dạy hát trở nên dễ dàng hơn giờ học hát sẽ đạt hiệu quả cao
Ví dụ : Học bài hát: Lý dĩa bánh bò- Tiết 4
“ LÝ dÜa b¸nh bß ”
Ngoài phần mềm ENCORE còn có phần mềm CAKEWALK PRO AUDIO cũng rất thuận lợi cho việc dạy hát Đây là một phần mềm chuyên dùng trong hòa âm và ghi âm, phần mềm này có khả năng trình diễn các bài nhạc MIDI với chất lượng rất tốt
* Đối với Âm nhạc thường thức:
- Chúng ta có thể ứng dụng phần mềm ENCORE để trình chiếu các tác phẩm của những nhạc sĩ được giới thiệu trong SGK Âm nhạc 6-7-8-9
- Cũng như một bài hát hay một bài TĐN đối với các tác phẩm trong Âm nhạc thường thức cũng vậy chúng ta có thể đánh hoàn chỉnh một tác phẩm để khi chúng ta trình bày tác phẩm đó có thể trình chiếu tác phẩm lên màn hình để học sinh tiện theo dõi
Ví dụ: Tiết 10 - có phần Âm nhạc thường thức - Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu và
bài hát Bóng cây kơ- nia
Trang 11Do đặc trưng của phân môn Âm nhạc thường thức đó là: Khi giới thiệu một tác phẩm Âm nhạc thường kèm theo những hình ảnh và thông tin về tác giả nên ngoài phần mềm ENCORE còn có phần mềm PROSHOW GOLD với chức năng chụp những hình ảnh hay tạo một đoạn phim về nhạc sĩ đó
Ví dụ: Chụp hình ảnh của các nhạc sĩ như:
Nhạc sĩ: Phan Huỳnh Điểu Nhạc sĩ: Môda
Sau khi nghe giới thiệu nhạc sĩ thì việc giáo viên cho học sinh nghe nhạc, hoặc giới thiệu các tác phẩm nổi tiếng của các nhạc sĩ là vô cùng có ý nghĩa Trong bất kỳ thời gian nào về sau này, hễ cứ thấy nghe thấy nét nhạc nào đó đã được nghe, học sinh đều có thể trả lời được ngay tên nhạc sĩ sáng tác một cách rất chính xác, hay khi nhìn thấy tấm chân dung của nhạc sĩ nào thì các em cũng nói ngay được tên nhạc sĩ đó, bởi vì trong tâm trí của các em đã có ấn tượng sâu sắc, nhờ những kiến thức đã được thay đổi cách thức truyền đạt mà công nghệ thông tin là công cụ hữu ích nhất để thực hiện điều đó
3.3 Một số thiết bị công nghệ khác ứng dụng trong dạy học môn âm nhạc:
Ngoài ứng dụng CNTT, trong giảng dạy bộ môn Âm nhạc cũng đòi hỏi những thiết bị nghe - nhìn khác Một trong những thiết bị được sử dụng rộng rãi
và quan trọng nhất trong dạy học âm nhạc là đàn Organ, kế đến là hệ thống âm thanh, màn hình để minh họa bài giảng Nhưng trong thực tế khi thực hiện bài giảng đa số giáo viên đều mắc phải một vấn đề là hầu hết các bài hát trong chương trình đều có âm vực vượt quá tầm cử giọng hát của học sinh Nếu để nguyên cao độ hiển thị trên màn hình giống như sách giáo khoa thì học sinh không hát được, nhưng dùng chức năng dịch giọng của phần mềm thì tên cao độ
và khoá nhạc thay đổi thì không đúng Vấn đề ở đây làm sao giữ được cao độ như bài học được in trong sách giáo khoa nhưng âm thanh khi phát ra đã được dịch Muốn làm được điều đó chúng ta phải sử dụng một thiết bị là MIDI Cable,