SKKN Phân tích tác phẩm Vợ nhặt (Kim lân) từ thế giới quan của nhà văn

SKKN Phân tích tác phẩm Vợ nhặt (Kim lân) từ thế giới quan của nhà văn 1 Mục lục tài liệu tham khảo Thứ tự Tên tác phẩm Tác giả/ nhà xuất bản 1 Từ điển học sinh Nhà xuất bản giáo dục 2 Thơ Tố Hữu Tố Hữu 3 Từ điển văn học Nhà xuất bản thế giới 4 Truyện Kiều Nguyễn Du 5 Ngữ văn 11 Nhà xuất bản giáo dục 6 Ngữ văn 12 Nhà xuất bản giáo dục Người tham khảo Cao Thị Giản SangKienKinhNghiem net 2 Phân tích tác phẩm Vợ nhặt ( Kim lân) từ thế giới quan của nhà văn A Đặt vấn đề Phân tích tác phẩm văn học là[.]

Mục lục tài liệu tham khảo

Thứ tự Tên tác phẩm Tác giả/ nhà xuất bản

1 T ừ điển học sinh Nhà xuất bản giáo dục

3 T ừ điển văn học Nhà xuất bản thế giới

Người tham khảo

Cao Thị Giản

Phân tích tác phẩm Vợ nhặt ( Kim lân) từ thế giới

quan của nhà văn.

A.Đặt vấn đề

đối với người dạy văn và học văn Thông thường lâu nay, phân tích tác phẩm mới thực hiện thao tác giảng giải thế giới nghệ thuật để tìm nội dung tác phẩm Như vậy, phân tích tác phẩm còn thiếu đi một thao tác quan trọng nữa Đó là phải cắt nghĩa là tại sao tác giả phản ánh nội dung như thế? Như vậy, người cảm nhận tác phẩm mới khám phá được lớp nghĩa trên bề mặt tác phẩm, còn chiều sâu của nội dung tác phẩm – lớp trầm tích của nó vẫn còn thiếu vắng Để

được theo thế giới quan của nhà văn về con người và cuộc sống của nghÖ sü

cần thiết đối với việc dạy văn và học văn

B Giải quyết vấn đề

1 Cơ sở lý luận :

giới quan của nhà văn về con người và cuộc sống Từ đó, nó chi phối toàn bộ thế giới nghệ thuật của tác phẩm, cả về tổ chức và ý tưởng tác phẩm Nó chi phối về thể loại, hình tượng, ngôn ngữ, đề tài, chủ đề, kết cấu…

được phản ánh mà còn phải đề cập đến con người trong chiều sâu miêu tả của

học, thẩm mỹ - một dạng thế giới quan thể hiện sự cảm nhận khái quát mang tính chủ quan của tác giả về con người và từ đó khám phá ra nguyên tắc thẩm mỹ chi phối ngòi bút tác giả Việc nghiên cứu thế giới quan sẽ cho phép ta xác định được mức độ chiếm lĩnh con người cả về chiều rộng lẫn chiều sâu của bất kỳ hiện tượng văn học nào Qua đó, ta cũng sẽ xác định được sự đóng góp đích thực của nhà văn đó cho lịch sử phát triển của văn học dân tộc

tác phẩm văn học trên cơ sở ấy Dù hiện tượng văn học nào cũng phải cắt nghĩa, giải thích trên bình diện khoa học

mức độ nào Con người vừa là chủ thể vừa là đối tượng của sáng tạo văn học Vì vậy, muốn xác định giá trị của bất kỳ một hiện tượng văn học nào trong lịch sử

2.Cơ sở thực tế

thuật, giảng giải những yếu tố nghệ thuật để bật ra nội dụng được chuyển tải từ

thuật, nội dung ấy một cách khoa học, chưa cắt nghĩa, lý giải được những nội

nhiều sự hứng thú, tư duy của học sinh trong giờ học văn Bởi chỉ khi học sinh hiểu bài thì mới say mê học Muốt vậy, người dạy văn không thể không quan

3 Những giải pháp

a Thế giới quan là gì?

( Từ điển học sinh, Trang 552, Nhà xuất bản giáo dục, Hà nội 1972)

b Một vài ví dụ về thế giới quan của nhà văn trong văn học

Thế giới quan của nhà văn luôn thay đổi, cũng là một sản phẩm của lịch sử

tộc và ảnh hưởng của các mối quan hệ giao lưu văn hóa quốc tế

Vì thế, mỗi giai đoạn, mỗi trào lưu văn học đều có điểm riêng một thế giới

tượng, ngôn ngữ, đề tài, chủ đề, kết cấu…

bảy, tháng tám hàng năm Thế giới quan của người xưa là thế giới quan duy vật, quan niệm về cuộc sống, con người có vạn vật hữu linh: Sông có thần sông, núi

đất, con người Bởi vậy, nó chi phối sáng tạo nhân vật trong truyện thần thoại Sơn Tinh, Thủy Tinh là nửa người, nửa thần Từ đó, người nghệ sỹ dân gian xưa

lý giả : Do thần Sơn Tinh và Thủy tinh đánh nhau để tranh giành Mỵ Nương mà

sắc duy tâm Nguyễn Du quan niệm tài - mệnh tương đố, số mệnh ngự trị con người Mở đầu Truyện Kiều, Nguyễn Du viết:

Trải qua một cuộc bể dâu

dựng nhân vật Thúy Kiều tài, sắc, đức độ Nàng đã có người yêu Vì bị vu oan

đẩy nàng vào 15 năm lưu lạc, phải chịu cảnh thanh y hai lượt, thanh lâu hai lần

rồi Sở Khanh, Khuyển Ưng, Khuyển Phệ Bọn quan lại và người nhà của họ

Nguyễn Du mâu thuẫn khi lý giải do bi kịch của nàng Kiều không phải do xã hội đương thời suy tàn mà do số mệnh Tác giả viết:

Trời kia đã bắt làm người có thân

Nguyễn Du quan niệm về chữ tâm, tài:

Có tài mà cậy chi tài

là Xôphôclơ Tác phẩm được trình diễn vào khoảng từ 429 đến 425 tr CN Nhà văn có cái nhìn cuộc sống, con người bằng thế giới quan duy tâm, tin vào số mệnh và cuộc đấu tranh giữa của con người với số mệnh, chỉ ra sự vô lý và vô

mệnh nhưng đã khẳng định được ý chí tự do và nghị lực của con người Vở kịch

phận mình với nhân dân, không dùng quyền lực tối cao của một ông vua để che

dấu, lẩn tránh sự thật, khi biết mình phạm tội đã tự trừng phạt, sãn sàng rời ngai

nạn dịch đang giết hại nhân dân ÊDip cho người đến một đền thờ thiêng hỏi lý

kẻ giết vua Laiôx hiện đang ở thành phố này Người này đã giết vua cha và

là chính Êdip là thủ phạm, kẻ giết vua cha và chung chăn gối với mẹ Ê Dip vô

Tebơ, kết duyên với Jôcaxtơ và bị lời sấm truyền của thần Apôlông rằng đứa con

cừu lại dâng đứa bé đó cho nhà vua hiếm muộn ở thành Côranhtơ ÊDip lớn lên

sẽ bị phạm tội giết bố và lấy mẹ Chàng bỏ nhà ra đi vì sợ hãi Dọc đường do đụng độ, chàng đã giết gần hết người trên một chiếc xe ngựa, trong đó có một ông già, đó chính là Laiôx ÊDip đến thành Tebơ trừ diệt được quái vật Xphanh

điểm, hình dáng, tuổi tác, thời gian sảy ra cái chết của vua Laiôx, về số người đi

bang Pôlipơ qua đời và Ê -Dip phải trở về để kế vị Nhưng chàng không trở về

cừu Ê Dip cho gọi người chăn cừu, cuộc chất vấn càng sáng tỏ, chính ông ta được Jcaxtơ trao cho đứa bé bảo đi giết thì ông lại trao nó cho người đưa tin Côranhtơ Kết thúc vở kịch, Jcax – tơ treo cổ tự tử, Ê Dip tự tay trừng phạt mình chọc mù mắt mình và rời khỏi ngai vàng đi lang thang

c Thế giới quan niệm con người trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao.

người Việt Nam trong xã hội phong kiến nửa thực dân

những người lao động lương thiện như anh đi thả ống lươn, bác phó cối, người đàn bà góa mù Vì vậy, Chí là người lao động lương thiên Về sau, Tên ác bá cường hào Bá Kiến và chế độ vạn ác nhà tù lúc đó đã đảy Chí xuống hố thẳm cuộc đời- Chí bị tha hóa Chí bị tước đi mất bộ mặt người ngày nào của anh

vết sẹo do những mảnh sành chai mà chính tay Chí cào mặt, ăn vạ Chí làm những việc ấy khi Bá Kiến sai khiến Chí- tự bán rẻ nhân phẩm của mình lấy dần từng năm hào để uống rượu Chí đã mất đi bộ mặt người mà tạo hóa nhân từ cho Chí Chí cũng mất luôn nhân phẩm của con ngươi Chí đã đạp đổ bao nhiêu

người… Chí làm như vậy khi người ta sai khiến Chí và trong lúc say Cuộc đời của chí luôn gắn với những cơn say dài vô tận

Đối chiếu với thế giới nghệ thuật trong truyện ngắn của Nam Cao, ta thấy đâu đây rất nhiếu những nhân vật mang cái tên không phải của con người như

người mất hết hết lòng tự trọng như nhân vật người bà trong truyện Một bữa no)…

Tại sao xây dựng nhân vật Thúy Kiều mà cuộc đời là một tấn bi kịch nhưng Nguyễn Du vẫn để cho Thúy Kiều một tuyệt sắc giai nhân, Tâm hồn Kiều tuy bị

Từ thế giới quan đó, nó đã chi phối sáng tạo toàn bộ thế giới nghệ thuật

viên hướng dẫn học sinh theo các bước sau đây:

Bước 1: Phát hiện, khám phá được thế giới quan niệm của tác giả được dựa trên

Bước 2: Chia đoạn rồi tìm các yếu tố nghệ thuật như nhân vật trữ tình, hình tượng, hình ảnh, từ ngữ, các biện pháp tu từ, chi tiết, tình huống truyện, nhân vật…

Bước 3: Giảng giải các yếu tố nghệ thuật ấy( Xem như là giải mã) để tìm những cảm xúc, tình cảm, tư tưởng về cuộc sống mà tác giả muốn phản ánh

Bước 4: Tóm tắt nội dung toàn đoạn

Bước 5: Cắt nghĩa những vấn đề mà tác giả phán ánh bằng thế gới quan- cái nhìn của tác giả về con người, cuộc sống của tác giả

Bước 6: Nhắc lại nội dung toàn đoạn vừa phân tích

e Thực nghiệm phân tích Vợ nhặt ( Tác giả SKKN chỉ đề cặp khâu tìm hiểu

văn bản tác phẩm, phân tích truyện thiên về thảm họa nạn đói 1945 của nhân dân ta)

Bước 1: Định hướng phân tích-Xác định thế giới quan về con người, cuộc sống

+Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm: Tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân ra đời năm

chủ quyền, mất tự do, mất độc lập, sống kiếp ngựa trâu

thời vạn ác đã làm cho con người Việt Nam đến nạn đói 1945- nạn đói khủng khiếp Nạn đói gây tới cảnh chết người như ngả rạ, giá trị con người bị hạ giá

đến tột cùng Nhà văn Kim Lân đã nhìn thấy được chỉ có lực lượng cách mạng tiến bộ nhất mới đập tan thế lực phản động lúc bấy giờ- bọn thực dân Pháp, phát

bộ ấy nhân dân Việt Nam do Đảng cộng sản lãnh đạo nhất định đưa nhân dân Việt Nam giành độc lập, tự do, thoát khỏi nạn đói lịch sử ấy Tư đó, nó chi phối

tiết nghệ thuật đặc sắc…

động và phát triển Tác giả tin vào sự lãnh đạo của Đảng Hơn nữa, tác phẩm viết vào những tháng năm 1952- 1953, âm vang của cách mạng tháng Tám Bởi vậy kết thúc truyện, Kim Lân cho xuất hiện lá cờ đỏ sao

Đây là thành công của tác phẩm

hướng dẫn học sinh đi vào cảm nhận tác phẩm như sau:

2 Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm:

+Đế tài : Tác phẩm Vợ nhặt viết về người

-Tác phẩm Vợ nhặt thuộc đề tài,

thể loại gì? Truyện phản ánh điều

Giá trị ntn?

Tám 1945

+Thể loại truyện ngắn +Nội dung: Qua tác phẩm Vợ nhặt,Kim Lân khái quát một hiện tượng xã hội ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám:

đẩy vào nạn đói khủng khiếp- bi kịch diệt

xuống tột cùng

của văn xuôi hiện đại Việt Nam Tác phẩm

mới mẻ

+Vượt lên nạn đói (khủng khiếp năm 1945)

->Kết cấu tác phẩm như sau:

Phần 1: Tình huống truyện: Nạn đói từ đâu

Phần 2: Con người hướng về niềm tin, sự sống

đói tràn tới xóm ngụ cư TRàng nhặt được vợ

+Nạn đói tràn vào xóm ngụ cư lúc nào -Những người đi lại vật vờ như những bóng

-Ý nghĩa của tình huống truyện

ntn?

tính cách, tư tưởng ntn?

Từng đoàn người lũ lượt kéo từ Thái bình,

thực

nhặt được vợ Tràng gặp cô gái cùng mấy cô đang ngồi chực chờ ở kho thóc xem có ai

vài câu vậy thôi chứ không chủ chòng ghẹo

Thế là cô gái ấy theo Tràng về làm vợ

người và giá trị con người bị hạ xuống tột cùng

niềm tin, sự sống

về nhà

người phụ nữ ở nhà mình, chào bà bằng mẹ

chúng tôi lấy nhau chẳng qua là cái số Ban đầu bà ngạc nhiên->bà hiểu ra bao nhiêu cơ sự->bà thấy tủi và thương con, người ta dựng vợ gả chồng là lúc ăn ra, làm nên, đằng này chúng nó lấy nhau là lúc đói, không biết

mà làm ăn, không ai giàu ba họ, sau này còn

cụ Tứ thương con, lạc quan, hướng về niềm

+ Nhân vật Tràng :

người đàn bà theo mình về làm vợ, xóm ngụ

cư ai cũng bảo: Thời buổi này, nuôi mình

thị về nhà ra mắt mẹ mình Từ khi có vợ,

mơ…Tràng nghĩ mình phải có trách nhiệm với gia đình…-> Quên đi cái đói, cái chết đến cận kề, Tràng hướng về hạnh phúc gia đình, sự sống

hiểu rõ làm chồng

-Liệu cặp vợ chồng trẻ có sống

dịu dàng và biết lo toan.-> Khát sống, khát yêu

đói, và hạnh phúc vì cuối truyện có chi tiết

nghĩa là:

Sau cách mạng tháng Tám năm 1945,

nguyện đi theo cách mạng nên có cái

sự vật, sự việc trong quá trình vận động và phát triển Tác giả tin vào sự

phẩm viết vào những tháng năm

cuộc tổng khởi nghĩa cách mạng tháng

phúc cho nhân dân., giúp nhân dân ta

bọn phát xít,đế quốc, thực dân, phong kiến phản động gây ra -> Tác phẩm

e Kiểm tra kết quả áp dụng SKKN

C Kết luận

tích tác phẩm văn học mới đạt hiệu quả cao trong giờ dạy và học văn ở THPT

nghiệp đã đọc SKKN này và xin chân thành cảm ơn các bạn

Nga Sơn, ngày 22- 5- 2017

Cao Thị Giản

Phân tích truyện tác phẩm Tấm Cám

từ quan niệm về con người, thế giới quan

của nhà văn

A.Đặt vấn đề

đối với người dạy văn và học văn Thông thường lâu nay, phân tích tác phẩm mới thực hiện thao tác giảng giải thế giới nghệ thuật để tìm nội dung tác phẩm Như vậy, phân tích tác phẩm còn thiếu đi một thao tác quan trọng nữa Đó là phải cắt nghĩa là tại sao tác giả phản ánh nội dung như thế? Như vậy, người cảm nhận tác phẩm mới khám phá được lớp nghĩa trên bề mặt tác phẩm, còn chiều sâu của nội dung tác phẩm – lớp trầm tích của nó vẫn còn thiếu vắng Để

tìm được lớp trầm tích ấy, người phân tích tác phẩm khi và chỉ khi cát nghĩa được quan niệm về con người và cuộc sống, thế giới quan của nghÖ sü

người, thế giới quan của tác giả khi phân tích tác phẩm là một điêù cần thiết

văn THTH Vì vậy, đề tài: Phân tích tác phẩm Chí Phèo Nam Cao) từ quan niệm về con người, thế giới quan của nhà văn là rất cần thiết đối với việc dạy văn và học văn

B Giải quyết vấn đề

1 Cơ sở lý luận :

niệm của con người và cuộc sống Từ đó, nó chi phối toàn bộ thế giới nghệ thuật của tác phẩm cả về tổ chức và ý tưởng tác phẩm Nó chi phối về thể loại, hình tượng, ngôn ngữ, đề tài, chủ đề, kết cấu…

hội được phản ánh mà còn phải đề cập đến con người trong chiều sâu miêu tả của hình tượng nghệ thuật – nghĩa là đề cập đến những quan niệm có tính chất triết học, thẩm mỹ - một dạng thế giới quan thể hiện sự cảm nhận khái quát mang

xác định được mức độ chiếm lĩnh con người cả về chiều rộng lẫn chiều sâu của bất kỳ hiện tượng văn học nào Qua đó, ta cũng sẽ xác định được sự đóng góp đích thực của nhà văn đó cho lịch sử phát triển của văn học dân tộc

tác phẩm văn học trên cơ sở ấy Dù hiện tượng văn học nào cũng phải cắt nghĩa, giải thích trên bình diện khoa học

d Xuất phát từ nguyên lý: Văn học là nhân học.Ta có thể đi đến kết luận rằng

mức độ nào Con người vừa là chủ thể vừa là đối tượng của sáng tạo văn học Vì vậy, muốn xác định giá trị của bất kỳ một hiện tượng văn học nào trong lịch sử

2.Cơ sở thực tế

thuật, giảng giải những yếu tố nghệ thuật để bật ra nội dụng được chuyển tải từ

thuật, nội dung ấy một cách khoa học, chưa cắt nghĩa, lý giải được những nội

nhiều sự hứng thú, tư duy của học sinh trong giờ học văn Bởi chỉ khi học sinh hiểu bài thì mới say mê học Muốn cắt nghĩa một cách thấu đáo những vấn đề ấy

3 Những giải pháp

nghĩa cề con người

trình PTTH

chịu sự chi phối của cá tính sáng tạo của nhà văn, truyền thống văn hóa dân tộc

thực tại và quan niệm con người của tác giả

Từ quan niệm về con người của nhà văn, Nó chi phối đến tác phẩm về thể loại, hình tượng, ngôn ngữ, đề tài, chủ đề, kết cấu…

Hình ảnh Ngô Tử Văn có dũng khí, không sợ tà ma Ngô Tử Văn có hành động

người của tác giả (được phát ngôn qua nhân vật Thổ thần) như sau: “ Người ta sống ở đời, xưa nay ai không phải chết, miễn là chết đi còn tiếng về sau là đủ” Đây là triết lý lập danh của Nho gia mà Nguyễn Dữ tiếp thu được một cách sâu sắc và cũng là triết lý tiến bộ của nhân dân ta

Nhân vật Chí Phèo mà Nam Cao xây dựng là một điển hình về bi kịch của con người Việt Nam trong xã hội phong kiến nửa thực dân

những người lao động lương thiện như anh đi thả ống lươn, bác phó cối, người đàn bà góa mù Vì vậy, Chí là người lao động lương thiên Về sau, Tên ác bá cường hào Bá Kiến và chế độ vạn ác nhà tù lúc đó đã đảy Chí xuống hố thẳm cuộc đời- Chí bị tha hóa Chí bị tước đi mất bộ mặt người ngày nào của anh

vết sẹo do những mảnh sành chai mà chính tay Chí cào mặt, ăn vạ Chí làm những việc ấy khi Bá Kiến sai khiến Chí- tự bán rẻ nhân phẩm của mình lấy dần từng năm hào để uống rượu Chí đã mất đi bộ mặt người mà tạo hóa nhân từ

người… Chí làm như vậy khi người ta sai khiến Chí và trong lúc say Cuộc đời của chí luôn gắn với những cơn say dài vô tận