SKKN Phương pháp phát huy tính ứng dụng của các bài vẽ trang trí ở lớp 7, 8 tại trường thcs Cù Chính Lan SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GD& ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA ۞۞ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CỦA CÁC BÀI VẼ TRANG TRÍ Ở LỚP 7, 8 TẠI TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN Người thực hiện Dương Thị Hồng Oanh Chức vụ Giáo viên Đơn vị công tác Trường THCS Cù Chính lan SKKN thuộc lĩnh vực (môn) Mĩ Thuật THANH HÓA NĂM 2016 SangKienKinhNghiem net 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH H[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD& ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
- - ۞۞
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CỦA CÁC BÀI VẼ TRANG TRÍ Ở LỚP 7, 8 TẠI TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN
Người thực hiện: Dương Thị Hồng Oanh Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Cù Chính lan SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Mĩ Thuật
THANH HÓA NĂM 2016
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD& ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA
- - ۞۞
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHƯƠNG PHÁP PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CỦA CÁC BÀI VẼ TRANG TRÍ Ở LỚP 7, 8
TẠI TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN
Người thực hiện: Dương Thị Hồng Oanh Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Cù Chính lan SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Mĩ Thuật
THANH HÓA NĂM 2016
Trang 3MỤC LỤC
I PHẦN MỞ ĐẦU 2
A LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 2
B MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 2
C ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
D PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2
A CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2
1 Khái niệm: 2
2 Mục tiêu: 2
3 Những định hướng cơ bản về phương pháp phát huy tính ứng dụng của các bài vẽ trang trí cho học sinh lớp 7, 8 trường THCS Cù Chính Lan 2
B THỰC TRẠNG VIỆC DẠY- HỌC MĨ THUẬT- PHÂN MÔN VẼ TRANG TRÍ TRƯỚC KHI VIẾT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Ở TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN HIỆN NAY .2
1 Nhận xét chung: 2
2 Dạy- Học và kết quả học tập của học sinh đối với phân môn vẽ trang trí hiện nay .2
3 Nguyên nhân 2
C NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY TÍNH ỨNG DỤNG CHO HỌC SINH LỚP 7, 8 TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN .2
1 Giải pháp 1 2
2 Giải pháp 2 2
3 Giải pháp 3 2
4 Giải pháp 4 2
5 Giải pháp 5 2
6 Giải pháp 6 2
D KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI ỨNG DỤNG ĐỀ TÀI VÀO TỪNG BÀI GIẢNG TRONG PHÂN MÔN VỄ TRANG TRÍ LỚP 7, 8 .2
III KẾT LUẬN 2
1 Kết luận 2
2 Kiến nghị 2
LỜI CAM ĐOAN 2
Trang 4I PHẦN MỞ ĐẦU
Trang trí là một nhu cầu thiết yếu với con người, với xã hội và chiếm một
vị trí quan trọng trong đời sống (Kiến trúc đô thị, trang trí, nội ngoại thất, trang trí phục trang, trang trí điện ảnh, sân khấu.)
Phân môn trang trí được đưa vào từ lớp 6 tới lớp 9 nhằm tìm tòi, sáng tạo độc đáo của học sinh khi làm bài, chương trình và nội dung học trang trí ở THCS có sự sắp xếp mang tính đồng tâm, phát triển để học sinh tiếp cận môn học từ dễ đến khó Như trong trang trí trại hè, một bài gắn liền với đời sống sinh hoạt của học sinh được thể hiện bằng nhiều kiến thức tổng hợp (kiến thức kẻ chữ, trình bày, sắp xếp và bao quát) Trang trí lều trại, trang trí báo tường, trang trí bìa lịch treo tường, trang trí mặt nạ, tạo dáng và trang trí chậu cảnh, tạo dáng
và trang trí lọ hoa, đều có tính ứng dụng rất cao trong cuộc sống hằng ngày
thấy các em học sinh hoàn toàn có thể sử dụng kiến thức vẽ trang trí kết hợp với
sự sáng tạo của bản thân để làm ra một vật dụng mới, đẹp mắt và rất có ích trong cuộc sống thường ngày nếu có sự khơi gợi và hướng dẫn của người giáo viên
thức cơ bản vào trong trang trí để các em có thể tạo ra các sản phẩm có ích
được và thực hiện được bài trang trí cơ bản và trang trí ứng dụng Từ đó thúc đẩy khả năng tư duy, sự sáng tạo, tính tò mò sự hiếu kì của các em trên mọi chất liệu Giúp học sinh hiểu được giá trị của mĩ thuật cổ dân tộc Yêu quí trân trọng cái đẹp, có thị hiếu thẩm mĩ đúng đắn
ứng dụng của các bài vẽ trang trí cho học sinh lớp 7,8 trường THCS Cù Chính
của người lao động sáng tạo không ngừng
Đối với học sing trường THCS Cù Chính Lan đã từ lâu các em đa phần bị
mĩ thuật Nếu vận dụng đề tài này vào việc giảng dạy phân môn vẽ trang trí thì
sẽ phát huy tính hứng thú trong học tập trang trí ứng dụng cao của HS
Trang 5Là học sinh lớp 7, 8 trường THCS Cù Chính Lan và phân môn vẽ trang trí nhằm tìm ra những phương pháp dạy học hay, phù hợp để ứng dụng tích cực hóa hoạt động trang trí ứng dụng cho học sinh trong các bài vẽ trang trí và trong đời sống hàng ngày Bởi vì trang trí luôn gắn bó mật thiết đối với đời sống con người Thông qua cách ăn mặc, nếp sống, tiện nghi sinh hoạt… có thể đánh giá chất lượng, thị hiếu và phong cách sống của con người Nếu cuộc sống không có
cuộc sống thật nhàm chán Như vậy, trang trí là một nhu cầu thiết yếu, là mong muốn về tình cảm, ý thích, tâm lý của con người
- Phương pháp tìm hiểu thực tế
- Phương pháp quan sát trực quan
- Phương pháp luyện tập
Trang 6II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đổi mới PPDH là đổi mới cách dạy của giáo viên và cách học của HS để
trí là nghệ thuật sắp xếp đường nét, hình mảng, hình khối, đậm nhạt, màu sắc lên
mặt phẳng hay trong không gian để tạo nên sản phẩm hữu ích hay hình thể đẹp
với nội dung, yêu cầu của từng loại hình trong cuộc sống
Giáo dục thẩm mĩ, giúp HS hiểu về cái đẹp của thiên nhiên và của tác phẩm
Mĩ thuật Qua đó HS sẽ có cảm hứng tìm tòi và tạo ra cái đẹp, góp phần xây
dựng môi trường thẩm mĩ cho xã hội
Phát triển khả năng tư duy hình tượng, sáng tạo góp phần hình thành
phẩm chất người lao động mới, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa
của đất nước
của các bài vẽ trang trí cho học sinh lớp 7, 8 trường THCS Cù Chính Lan
Phát huy tính ứng dụng cho HS lớp 7, 8 qua các bài vẽ trang trí, không chỉ
có thể tổ chức một hoạt động ngoài giờ lên lớp cho các em học sinh khối lớp 8
trong dịp 26/3 sau khi đã được học bài “Trang trí lều trại” Hoặc có thể giao cho
bất kì em nào từ lớp 7 đến lớp 8 kẻ một câu khẩu hiệu phục vụ cho các hoạt
động cổ động hoặc tuyên truyền sau khi đã được học qua bài vẽ trang trí “ kẻ
chữ in hoa nét đều, kẻ chữ in hoa nét thanh nét đậm ( lớp 6), chữ trang trí ( Lớp
7), trình bày câu khẩu hiệu (lớp 8)”
TRƯỜNG THCS CÙ CHÍNH LAN HIỆN NAY.
Mĩ thuật, là một trong những môn học cần thiết cho sự phát triển cân đối,
hài hòa của HS Hiện nay môn mĩ thuật đã đưa vào chương trình học ở bậc
mục tiêu, chương trình, SGK, sách hướng dẫn thiết bị riêng cho dạy và học, GV
được đào tạo cơ bản, kết quả học tập của HS được đánh giá một cách nghiêm
túc
dạy bộ môn, tự làm đồ dùng dạy học sát với từng bài học và thực tế của trường
lượng còn xem nhẹ, đôi khi kết quả kiểm tra còn xem như đại trà, hoặc xem dạy-
Trang 7học MT là bề nổi, có tính chất phong trào Vì vậy dạy Mĩ thuật chưa thực sự phát huy khả năng suy nghĩ, tìm tòi, ứng dụng sáng tạo của HS
chưa được nghiên cứu đúng cách, đúng hệ thống, trang thiết bị đồ dùng dạy học chưa đủ và chưa đảm bảo tính thẩm mĩ
Đa số các giờ học bình thường theo thời khóa biểu diễn ra một cách buồn
tẻ theo kiểu thông tin một chiều, GVcũng sử dụng PP vấn đáp nhưng chủ yếu vẫn là thuyết trình và luyện tập HS không được quan sát bên ngoài thực tế, khi
vẽ không tìm tòi, suy nghĩ, bài vẽ trở nên dễ dãi, cẩu thả… Vấn đề kiểm tra, đánh giá, xếp loại cũng không được đề cao
3 Nguyên nhân
Chính là do chưa thực sự nhận thức đúng đắn mục đích, vai trò, vị trí của
một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên, và phụ huynh HS
Mục tiêu và nhiệm vụ của phương pháp này ở phạm vi rộng vì ngoài việc học sinh tìm hiểu đặc điểm nội dung, hình tượng, đường nét, màu sắc,bố cục…thì giáo viên phải truyền được cảm hứng cho học sinh Giúp HS thấy được
một nội dung yêu cầu của đề tài Từ đó HS sẽ có cảm hứng tìm tòi, sáng tạo ý tưởng mới trong cách sắp xếp bố cục trên giấy và ứng dụng ngoài thực tế
Sử dụng đồ dùng trực quan: Hướng dẫn HS quan sát các bức tranh của
họa sĩ và học sinh mang chủ đề của bài học, hoặc hướng dẫn HS quan sát trực tiếp ngoài môi trường xã hội
Ảnh trang trí mặt nạ cho buổi lễ Halowin
Trang 8
Hình ảnh trang trí ứng dụng, tạo dáng và trang trí mặt nạ
S ử dụng PP thuyết trình: Gv giới thiệu đề tài ở phạm vi rộng hơn, giới
thiệu để HS hiểu được ý nghĩa và tính thực tiễn của chủ đề đối với cuộc sống hàng ngày
Sử dụng PP vấn đáp gợi mở để HS hiểu đề tài ở mức độ sâu hơn, phạm vi
rộng hơn ngoài ra gợi mở để Hs có cảm xúc thể hiện được những ý tưởng mới
Dạy trên những gì HS nhìn thấy như hình vẽ, tranh ảnh, cả lời nói diễn cảm có hình ảnh có tính trực quan Phương pháp trực quan giúp HS lĩnh hội tri thức nhanh cụ thể Ngoài ra còn tác động đến xúc cảm của học sinh Bằng việc
sử dụng phương tiện trực quan, giáo viên cung cấp kiến thức cho học sinh từ
cảm hứng để HS suy nghĩ tìm tòi ý tưởng mới của bài
bảo rõ nội dung, tránh trùng lặp Cần phân loại đồ dùng dạy học như mô hình, hình ảnh, tranh hoặc thăm quan
Sử dụng đồ dùng dạy học đúng lúc, đúng chỗ, không lạm dụng Kết hợp nhịp nhàng giữa lời giảng và động tác chỉ đồ dùng DH cùng với nét vẽ minh họa
để cho sự lĩnh hội của học sinh được đồng thời bằng cả thị giác và thính giác
khác nhau
Cần chú ý tới vị trí trình bày đồ dùng dạy học: phải có ánh sáng chiếu tới,
Trang 9GV cần có kế hoạch sưu tầm bài vẽ trang trí của HS hoặc của họa sĩ để làm tư liệu giảng dạy Ngoài ra GV cần nghiên cứu, làm đồ dùng dạy học sát với từng bài học và thực tế của trường
Ví dụ: Tư liệu họa tiết trong trang trí
Hoa, lá, chim, thú, các hình hình học… được dựa trên thực tế, sau đó đơn giản và cách điệu làm họa tiết trang trí
Ví dụ: Ứng dụng trang trí hình vuông từ tư liệu họa tiết trang trí.
phương pháp khác đó là hệ thống câu hỏi gợi mở hoặc dùng lời nhận xét gợi
mọi học sinh( giỏi, khá, trung bình…) Tạo điều kiện để học sinh phát huy khả năng và tư duy theo chiều sâu trong nhận thức thẩm mĩ, kĩ năng vẽ trang trí
Trước khi dạy bài mới, giáo viên cần nghiên cứu kĩ các tình huống, các vấn đề cần gợi mở và gợi mở phải phù hợp với lực học của từng đối tượng học sinh
những kiểu dáng chậu cảnh nào khác? Em hãy miêu tả về hình dáng, họa tiết của chậu đó” (Tạo dáng và trang trí chậu cảnh- lớp 8)
động và tranh đề tài giống và khác nhau ở điểm nào? Đây là câu hỏi khó, HS có thể trả lời thiếu hoặc sai Nhưng qua câu hỏi này đã tác động đến suy nghĩ và
Trang 10nhu cầu muốn tìm hiểu của học sinh Lúc này giáo viên có thể sử dụng hình ảnh
về sự giống và khác nhau của hai thể loại tranh này Hoặc ở hoạt động thực hành
có thể gợi mở về cách vẽ Như em thấy nét vẽ này hoặc hình vẽ này đã được đẹp
chưa ( đối với hs trung bình và yếu), giáo viên cần chỉ ra những sai sót một cách
cụ thể đồng thời yêu cầu học sinh tự sửa theo khả năng của mình “Em nhớ lại
(đối với học sinh khá) Các em hãy quan sát lại bài mình và tìm ra những chỗ
chưa được đẹp? Em có thể sửa chúng đẹp hơn không? (đối với học sinh giỏi)
Những câu hỏi trên có ý nghi vấn,đồng thời tin vào khả năng của học
sinh,khích lệ ,động viên để các em tự sửa bài mình đẹp hơn
Về đánh giá bài vẽ tranh giáo viên cũng có thể sử dụng PP gợi mở để
hướng dẫn học sinh tự đánh giá bài trong lớp:
VD: Em thấy trong lớp có bao nhiêu bạn vẽ đúng nội dung và có bao
nhất ? vì sao?
Nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh vì được suy nghĩ
trước và đoán được nội dung mà giáo viên sẽ giảng, các em sẽ không bị động
tiếp thu kiến thức Khai thác nội dung bài vẽ và suy nghĩ xem bài vẽ có thể ứng
dụng vào hoạt động gì trong cuộc sống
hỏi và đặt giả thiết cho những câu trả lời của học sinh, kết hợp thêm các câu hỏi
gợi mở mỗi khi học sinh chưa trả được, hoặc trả lời sai Mỗi hoạt động dạy –
học cần sử dụng vấn đáp vào đúng trọng tâm kiến trức của hoạt động đó
thực hành thì nhận thức lý thuyết mới rõ dần Kiểm tra và gợi ý để các đối tượng
học sinh phát huy hết khả năng của mình.Thông qua thực hành, học sinh được
củng cố về kiến thức lý thuyết, biết vận dụng lý thuyết vào thực thành để tạo nên
một bài vẽ có hiệu quả
Giáo viên quan sát lớp, điều hành thời gian đảm bảo thời gian đúng tiến độ
Chỉ ra thiếu sót ngay trên bài học sinh vì tất cả cái sai, cái đúng, cái hợp lí
thể ngay trên từng bài vẽ Đây là một trong những phương pháp đặc thù của
với từng HS, góp ý, khích lệ để mỗi em hoàn thành bài vẽ theo khả năng của
mình
Trang 116 Giải pháp 6
hiệu quả Qua hoạt động nhóm giáo dục cho học sinh có tinh thần tập thể, biết phối hợp với mọi người trong các công việc sau này
Phương pháp học tập này được tiến hành dưới nhiều hình thức tùy thuộc vào bài tập là câu hỏi hay bài thực hành:
+ Thảo luận câu hỏi
TỪNG BÀI GIẢNG TRONG PHÂN MÔN VỄ TRANG TRÍ LỚP 7, 8.
dụng kiến thức phân môn vẽ trang trí để sáng tạo ra những vật dụng có ích trong cuộc sống cụ thể vào trong các bài dạy và kết quả thu được như sau:
Kết quả phân môn vẽ trang trí lớp 7
Tiết 4 : Tạo họa tiết trang trí
Tiết 7 : Tạo dáng và trang trí lọ hoa
Trang 12Từ lọ dầu gội đã hết + giấy màu+ keo dán+ bút dạ = một sản phẩm lọ họa mới lạ
Từ lọ nước giặt đã hết tạo thành một lọ cắm hoa độc đáo bằng giấy màu.
Tiết 10 : Trang trí đồ vật có dạng hình chữ nhật
Đèn ngủ từ ống mút, chai nhựa, khung ảnh từ bìa cứng, kẹp áo, dâu ruy bang
Tiết 15 : Chữ trang trí
Trang 13Chữ trang trí theo chữ cái tên bằng cúc các loại với nhiều kích cỡ, khâu trên vải
có trang trí thêm hoa vải, hạt vòng, chỉ thêu…
Tiết 18 : Trang trí bìa lịch treo tường.
Bằng những vật dụng không dùng nữa + sự sáng tạo + ứng dụng kiến thức
Bìa lịch được làm bằng nắp chai, bìa cat tong, bìa cứng, giấy màu, keo dán, bút
dạ và vẽ trên một tấm vải cũ…
Tiết 23 : Trang trí đĩa tròn.
Ứng dụng kiến thức bài Trang trí đĩa tròn để tái chế và trang trí những chiếc đĩa nhựa, thìa nhựa cũ… tạo thành vật dụng trang trí trong cuộc sống
Làm mới chiếc gương tròn từ những chiếc thìa nhựa và màu vẽ Hay tạo biển tên hình đĩa nhựa tròn trang trí giấy màu bên trong cho phòng riêng.
Tiết 28 : Trang trí đầu báo tường.
Trang 14Đầu báo bằng giấy, bìa cattong, dây thừng, lá cây khô.
Ngoài cách vẽ báo tường thông thường các em học sinh, sử dụng rơm, dây ruy băng, giấy xốp, dây dù, lá cây để làm đầu báo tường theo lối trang trí tự do
Tiết 31 : Trang trí tự do
Với các kiến thức đã học, bốn em học sinh lớp 8A đã sử dụng gáy giáo
điện, kéo, kìm, giấy dán đủ họa tiết để sáng tạo ra một chiếc đèn ngủ được trang trí đẹp mắt và tiện dụng
Từ lõi giấy vệ sinh, bút dạ đen các em đã sáng tạo ra các con vật ngộ nghĩnh để trang trí góc học tập
Kết quả: Phân môn vẽ trang trí lớp 8:
Tiết 1 : Trang trí quạt giấy.
Sử dụng giấy màu, dây len, que nhựa để tạo thành những chiếc quạt giấy
đủ màu sắc, tiện Chỉ với bìa cứng, giấy màu, keo, bút dạ, các em học sinh đã tạo
nóng bức
Trang 15Tiết 4 : Tạo dáng và trang trí chậu cảnh.
ngộ nghĩnh sau đó sơn màu Có thể xỏ lỗ hai bên, buộc dây thừng để treo
Hay với một hộp bánh đã bỏ đi, các em đã sử dụng giấy xốp màu, bút dạ, kéo, keo dán đã tạo ra một chậu cảnh đẹp mắt
Tiết 12,13 : Trình bày bìa sách ( Lớp 8) Với những tấm bìa cứng, cát tông, hộp
hấp dẫn người xem
Trang 16Sản phẩm sáng tạo của các em sau tiết học Trình bày bìa sách
Tiết 16,17 : Tạo dáng và trang trí mặt nạ.
Tạo ra chiếc mặt nạ trung thu từ bìa cứng, rổ, mẹt, dây len, màu vẽ…
Tiết 24,25 : Vẽ tranh cổ động
Trang 17Tiết 26 : Trang trí lều trại
Trang 18III KẾT LUẬN
1 Kết luận
lâu Đặc biệt trong thời kì đổi mới, đất nước ta chuyển từ cơ chế tập trung quan
tế tư nhân
Vì vậy phát huy tính ứng dụng trong GD là vấn đề tất yếu nhằm đào tạo lớp người mới năng động, sáng tạo, đủ sức giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tiễn phát triển của đất nước Bởi vì nó cung cấp, rèn luyện cho học sinh những kĩ năng cơ bản để tiếp thu và giải quyết bài học, gieo mầm và thúc đẩy sự
thuật nên được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau, cần có những tiết tham quan dã ngoại hoặc tổ chức học theo nhóm… Mĩ thuật không có công thức,
mới, với nhiều hình, nhiều vẻ cái đẹp có quy định chung chung, không có đáp số
hướng dẫn chung cho cả lớp và cho từng đối tượng học sinh, phát hiện kịp thời cái đúng sai để động viên uốn nắn Vì vẽ trang trí với nhiều thể loại và hình ảnh
hoạt động trong cuộc sống của con người và trang trí nội, ngoại thất Vì vậy giờ học vẽ trang trí GV cần gợi ý để học sinh vận dụng hết khả năng quan sát tinh tế của mình, và GV cần truyền cảm hứng cho HS điều đó sẽ quyết định cho một bài vẽ sinh động với những điều ngộ nghĩnh đáng yêu Muốn được như vậy thì
GV phải nghiên cứu và vận dụng tốt các phương pháp dạy học để mang lại hiệu quả tốt cho mục tiêu đề ra
hiểu biết đối với nghề nghiệp, với xã hội, hoàn thiện nhân cách và lối sống trong
của lớp 7, 8 tôi thấy các em học sinh thích thú, yêu thích môn học hơn, các em say mê tìm tòi sáng tạo để làm mới các đồ vật và số lượng các đồ vật được các
em tái chế, làm mới ngày một nhiều lên
Đề nghị Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khoá, thành lập các câu lạc bộ năng khiếu mĩ thuật với nội dung mở rộng