SKKN Kỹ năng xử lý tình huống trong quản lý của hiệu trưởng trường mầm non Điền Trung, huyện Bá Thướ...

SKKN Kỹ năng xử lý tình huống trong quản lý của hiệu trưởng trường mầm non Điền Trung, huyện Bá Thước 1 1 MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài Điều 35 hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã khẳng định " Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu" là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, đây là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân trong đó lực lượng giáo viên chủ yếu và đông đảo nhất, biến mục tiêu giáo dục[.]

1 MỞ ĐẦU

1 1 Lý do chọn đề tài.

Điều 35 hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã khẳng định: " Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu" là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người, đây là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân trong

đó lực lượng giáo viên chủ yếu và đông đảo nhất, biến mục tiêu giáo dục thành hiện thực giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục

Xu thế phát triển giáo dục đòi hỏi thay đổi vai trò, chức năng của người giáo viên, người quản lý Xu thế đổi mới giáo dục đang diễn ra mạnh mẽ, đổi mới và nâng cao chất lượng dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước, đặt ra yêu cầu về phẩm chất và năng lực làm thay đổi vai trò và chức năng của người cán bộ quản lý trong thời đại mới Vì vậy trong thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương chính sách để xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

Chỉ thị 40 CT/TW ngày 15/6/2004 về việc xây dựng và nâng cao chất

lượng nhà giáo và cán bộ quản lý đã nhấn mạnh : " Phải tăng cường xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý một cách giáo dục"

Quản lý xã hội nói chung, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường nói riêng vừa là một khoa học vừa là một nghệ thuật để điều khiển sự vận hành của một

tổ chức được cấu thành bởi nhiều bộ phận và nhiều thành phần khác nhau, nhà quản lý làm việc một cách khoa học theo những quy luật vận hành riêng của quản lý

Quản lý là một hoạt động hết sức năng động phức tạp, tính năng động, phức tạp không chỉ thể hiện trong bản thân đối tượng quản lý là con người và

tổ chức với các bộ phận cấu thành của nó luôn luôn chứa đựng nhiều mâu thuẫn tinh tế, phức tạp, nhiều mối quan hệ đa dạng trong quá trình hướng tới mục tiêu, mặt khác, tổ chức đó lại được vận hành trong mối quan hệ tương tác

đa phương với môi trường tự nhiên và xã hội bao quanh nó Vì vậy trong công tác quản lý luôn xuất hiện những sự kiện, vụ việc, hoàn cảnh, tình huống, có những vấn đề bắt buộc người quản lý phải ứng phó, giải quyết Hầu hết các tình huống mà người quản lý gặp phải trong quá trình tiến hành hoạt động quản lý hay còn gọi là tình huống quản lý là những vấn đề phức tạp đòi hỏi người quản lý phải giải quyết hợp lý, hợp tình và có hiệu quả cho tổ chức Các tình huống quản lý xuất hiện ở tất cả các khâu trong chu trình quản lý Trong công tác kế hoạch, trong công tác tổ chức, trong chỉ đạo, trong kiểm tra đánh giá những việc giải quyết các tình huống quản lý đòi hỏi người quản lý phải

có kỹ năng Kỹ năng giải quyết tình huống là một kỹ năng quan trọng với người cán bộ quản lý nói chung, cán bộ quản lý trường Mầm non nói riêng Mặt khác Hiệu trưởng trường mầm non có vai trò quyết định đến chất lượng của nhà trường, vì nhiệm vụ của hiệu trưởng là tổ chức điều hành mọi công việc của nhà trường Đứng ở lí thuyết thông tin để xem xét thì bản chất của quản lý lãnh đạo là quá trình thu nhận, xử lý thông tin và ra quyết định trong quá trình tổ chức điều hành các hoạt động của nhà trường thì Hiệu

trưởng luôn giải quyết các tình huống trong quản lý.

Năng lực xử lý các tình huống của hiệu trưởng trường mầm non có quyết định đến uy tín của người hiệu trưởng và hiệu quả giải quyết các công việc của bản thân cũng như nhà trường

Quản lý trường Mầm non là một nghề khó khăn, phức tạp Để trở thành người quản lý giỏi đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có tri thức khoa học và nghệ thuật quản lý, giỏi tay nghề và thành thạo kỹ năng quản lý cũng là một trong những đổi mới mục tiêu đào tạo cán bộ quản lý giáo dục của Đảng và Nhà nước trong thời kỳ mới

Thực tế hiện nay thì kỹ năng xử lý các tình huống trong quản lý của Hiệu trưởng trường mầm non trên địa bàn huyện Bá Thước nói chung, của trường mâm non Điền Trung nói riêng còn hạn chế Vì vậy ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả của việc giải quyết các công việc Từ lí luận và thực tiễn quá trình công tác nên tôi chọn đề tài: " Kỹ năng xử lý tình huống trong quản lý của hiệu trưởng trường mầm non Điền Trung, huyện Bá Thước"

1.2 Mục đích nghiên cứu:

- Hệ thống hóa lý luận về kỹ năng xử lý tình huống trong quản lý của hiệu trưởng trường mầm non

- Phân tích thực trạng kỹ năng xử lý tình huống quản lý của hiệu trưởng trường mầm non huyện Bá Thước tỉnh Thanh Hóa

- Bước đầu đề xuất các biện pháp để phát triển các kỹ năng xử lý các tình huống của hiệu trưởng trường mầm non

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Quá trình xử lý tình huống quản lý của BGH trường mầm non Điền Trung

1.4 phương pháp nghiên cứu :

Để thực hiện nhiệm vụ của đề tài tôi xử dụng đồng bộ các nhóm nghiên cứu như sau:

1.4.1 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp trò chuyện

- Phương pháp điều tra viết

- Phương pháp chuyên gia

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

* Mục đích: Nhằm thu thập thông tin thực tế và lấy ý kiến cá nhân của BGH về kỹ năng sử lý tình huống quản lý của Hiệu trưởng

* Cách tiến hành: Quan sát, điều tra bằng phiếu, trao đổi, Lấy ý kiến của những người có kinh nghiệm, nghiên cứu lý luận, thực tiễn

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu lý luận:

* Mục đích: Hệ thống hoá lý luận và tìm các khái niệm làm công cụ nghiên cứu của đề tài

* Cách tiến hành: Đọc các tài liệu, các giáo trình để tìm kiếm thông tin

về lý luận có liên quan đến đề tài

1.4.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học: là phương pháp để xử lý thông tin, để tổng kết số liệu

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lý luận

* Tình huống quản lý là những mâut huẫn mà người cán bộ quản lý gặp phải trong hoạt động quản lý của mình và họ phải giải quyết

Có nhiều loại tình huống quản lý khác nhau: Tình huống quản lý bình thường và tình huống quản lý đặc biệt

- Tình huống quản lý bình thường là tình huống xảy ra thường ngày, mức

độ mâu thuẫn không lớn, người quản lý có thể dùng những biện pháp thông thường, quen thuộc để giải quyết

- Tình huống quản lý đặc biệt là tình huống xảy ra bất chợt hoặc chứa nhiều mâu thuẫn mới không bình thường mà người quản lý phải giải quyết một cách sáng tạo không theo những phương pháp cũ

* Cụ thể trong lĩnh vực quản lý giáo dục, nhà trường Tác giả Phan Thế Sủng đã phân tích sâu sắc khái niệm tình huống trong quản lý trường học " Tình huống trong quản lý trường học là những sự kiện, vụ việc, hoàn cảnh có vấn đề khẩn thiết, cấp bách nảy sinh trong quá trình tổ chức chỉ đạo hoạt động giáo dục và đào tạo trong nhà trường cũng như ngoài xã hội mà người quản lý trường học phải tham gia xử lý tình huống để đưa hoạt động của nhà trường trở lại trạng thái ổn định nhằm thực hiện có hiệu quả những mục tiêu giáo dục

và đào tạo đã được xác định."

Theo tác giả để xử lý các tình huống quản lý nhà trường, người quản lý phải vận dụng tổng hợp kiến thức kinh nghiệm của bản thân tìm tòi và xử lý các phương tiện, phương pháp, cách thức phù hợp để xử lý chúng một cách tối ưu

Bản thân thấy đây là định nghĩa đầy đủ hợp lý Vì vậy trong quá trình nghiên cứu về kỹ năng xử lý tình huống của hiệu trưởng trường Mầm Non, tôi

sử dụng định nghĩa này

Kỹ năng được hiểu là khả năng vận dụng các tri thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tiễn

Theo tác giả A.G.Côvaliôv, cho rằng kỹ năng khác với sự khéo léo:

- Khéo léo là thuộc tính của con người nắm được các kỹ năng Chúng ta

đo năng lực con người bằng sự khéo léo

- Kỹ năng có cấu trúc bao gồm: Tri thức về phương thức thực hiện thao tác và hành động

Theo cách hiểu này thì kỹ năng quản lý là khả năng của người quản lý vận dụng các tri thức khoa học vào thực tiễn công tác để thực hiện có hiệu quả các hoạt động quản lý

Kỹ năng là một vấn đề đã được rất nhiều tác giả trong và ngoài nước nghiên cứu Các tác giả đưa ra những định nghĩa, những quan niệm khác nhau

về kỹ năng Có thể khái quát lại thành hai loại quan niệm về kỹ năng như sau: Tác giả Trần Trọng Thủy quan niệm " Kỹ năng mặt kỹ thuật của hành động, con người nắm được cách hành động tức là các kỹ thuật hành động, có

kỹ năng "

Trong từ điển Tiếng Việt, kỹ năng được định nghĩa là " Khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế"

Như vậy theo quan niệm này, kỹ năng là phương tiện thực hiện hành động phù hợp với mục đích và điều kiện hành động nào đó là người nắm vững các tri thức về hoạt động và thực hiện hành động theo đúng yêu cầu của nó mà không tính đến kết quả hành động

Một số tác giả Việt Nam cũng quan niệm kỹ năng là năng lực của con người thực hiện một công việc có kết quả

Trong từ điển tâm lý cũng định nghĩa " Kỹ năng là năng lực vận dụng có kết quả những tri thức về phương pháp hành động đã được chủ thể lĩnh hội để thực hiện những nhiệm vụ tương ứng"

Gần đây các nhà biên soạn từ điển GDH đã phân biệt rõ kỹ năng bậc 1 và

kỹ năng bậc 2

- Kỹ năng bậc 1: " Là khả năng thực hiện đúng hành động phù hợp với những mục tiêu và điều kiện cụ thể tiến hành hành động ấy, cho dù đó là hành động cụ thể hay hành động trí tuệ "

- Kỹ năng bậc 2: " Là khả năng thực hiện hành động một cách thành thạo, linh hoạt sáng tạo phù hợp với những mục tiêu trong các điều kiện khác nhau "

Như vậy, muốn có kỹ năng về một hành động nào đó con người phải có

đủ 3 yêu cầu:

- Có tri thức về hành động đó, nghĩa là nắm được mục đích cách thức, các điều kiện để thực hiện hành động

- Tiến hành hành động theo đúng yêu cầu của nó

- Đạt kết quả hành động không chỉ trong điều kiện quen thuộc mà cả trong điều kiện thay đổi nhất định

- Kỹ năng xử lý tình huống trong quản lý dựa trên các quan niệm đã trình bày ở trên về khái niệm kỹ năng Tôi hiểu về kỹ năng xử lý tình huống như sau:

Kỹ năng xử lý tình huống quản lý là sự thực hiện có kết quả hành động

xử lý tình huống quản lý xảy ra trên cơ sở vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có thể hành động phù hợp với những điều kiện cho phép Kỹ năng xử lý tình huống quản lý không chỉ đơn thuần là mặt kỹ thuật của hành động xử lý tình huống quản lý mà còn là biểu hiện năng lực quản lý của nhà quản lý

Hiện nay người ta chia kỹ năng xử lý tình huống của người quản lý thành các nhóm sau

- Nhóm kỹ thuật : Gồm kỹ năng sử dụng các phương tiện kỹ thuật và kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ của người quản lý

- Nhóm kỹ năng nhận thức: là khả năng thu nhập và xử lý thông tin, khả năng nhìn xa, trông rộng, thấy được các mối quan hệ đa chiều, phức tạp của sự vật, hiện tượng, thấy vấn đề mấu chốt và đề ra được các mục tiêu, phương hướng của tổ chức, đề ra các biện pháp thực hiện khả thi, hợp lý Tức là người quản lý phải có kỹ năng dự báo, lập kế hoạch xây dựng chiến lược, giải quyết những vấn đề và ra quyết định, kỹ năng tiến hành các hoạt động quản lý đội ngũ…

- Nhóm kỹ năng làm việc với con người: là khả năng hiểu con người, thu

hút lôi kéo và khả năng cộng tác với người khác để thực hiện thành công mục tiêu của tổ chức

Người quản lý phải có kỹ năng giao tiếp, ứng xử thường ngày, phát biểu,

tổ chức hội họp, tham mưu, soạn thảo văn bản …

Chỉ khi có được các kỹ năng quản lý như trên thì người Hiệu trưởng mới biến các tri thức quản lý thành những hành động thực tiễn để cải tạo công tác quản lý nhà trường nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ

Quá trình hình thành kỹ năng là một quá trình phức tạp, đòi hỏi người quản lý phải có tri thức, hiểu mục đích hình thành kỹ năng, biết cách thực hiện thao tác hành động và sử dụng các phương tiện để thực các hành động đó Vì thế người hiệu trưởng trường Mầm non phải được đào tạo có hệ thống tri thức khoa học kỹ thuật và kỹ năng thực hành, đồng thời yêu cầu trong quá trình học tập phải tích cực, chủ động sáng tạo, biết vận dụng kiến thức mới tiếp thu được vào quá trình giải bài tập vào công tác quản lý một cách khoa học và phù hợp với thực tiễn của mình

2.1.1 Kỹ năng xử lý tình huống của Hiệu trưởng trường Mầm Non.

Kỹ năng xử lý tình huống của Hiệu trưởng trường Mầm non là sự thực hiện có kết quả hành động xử lý tình huống xảy ra trong hoạt động quản lý của Hiệu trưởng trường Mầm non trên cơ sở người Hiệu trưởng vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm đã có để hành động phù hợp với điều kiện cho phép nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển của nhà trường

Trước một tình huống quản lý nảy sinh trong quá trình hoạt động, người Hiệu trưởng trường Mầm non phải vận dụng mọi kiến thức, kinh nghiệm đã tích lũy được để xử lý tình huống đó " theo một quy trình và giải quyết có kết qủa " Kiến thức đó có thể là lĩnh vực chuyên môn của từng môn học trong trường, có thể là kiến thức về tâm lý giáo dục, kiến thức về quản lý giáo dục Những kinh nghiệm mà người Hiệu trưởng vận dụng có thể là kinh nghiệm của bản thân, có thể là những bài học rút ra từ việc xử lý tình huống của những người khác, ở trường khác, ở địa phương khác

Kỹ năng xử lý tình huống của Hiệu trưởng trường mầm non là tổ hợp của

5 kỹ năng thành phần cấu trúc trên kỹ năng xử lý tình huống Mỗi kỹ năng thành phần được đánh giá dựa trên các chỉ báo cụ thể Tôi xin đề xuất các chỉ báo như sau:

2.1.1.1 K ỹ năng nhận thức vấn đề, xác định mâu thuẫn trong tình

hu ống.

a Xác định các giữ liệu cho từng tình huống

b Phán đoán nguyên nhân

c Xác định vấn đề cần giải quyết

2.1.1.2 Kỹ năng huy động những tri thức và kinh nghiệm có liên quan.

a Tri thức về chuyên môn, tâm lý học, giáo dục khoa học quản lý

b Kinh nghiệm sống

c Kỹ năng hoàn thành phương án

Đề xuất một số phương án xử lý cho dù trong số đó có phương án có thể thấy ngay là không hợp lý

2.1.1.3 Kỹ năng lựa chọn phương án xử lý hợp nhất và tiến hành xử lý

tỡnh huống theo phương ỏn đó lựa chọn.

a Đỏnh giỏ về tớnh hiệu lực, tớnh hiệu quả, tớnh khả thi

b Rỳt ra bài học kinh nghiệm

Sơ đồ húa mối quan hệ giữa cỏc kỹ năng thành phần của kỹ năng xử lý tỡnh huống của hiệu trưởng trường mầm non như sau:

2.1.1.4- Một số yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng xử lý tỡnh huống của hiệu trưởng trưởng trường mầm non.

2.1.2 Cỏc yếu tố chủ quan.

2.1.2.1 Vốn kiến thức và kinh nghiệm của Hiệu trưởng.

Bao gồm những kiến thức chung, kiến thức về chuyờn mụn, kiến thức về tõm lý giỏo dục, quản lý giỏo dục kinh nghiệm sống và kinh nghiệm quản lý Đõy là yếu tố quan trọng nhất, cú ảnh hưởng nhiều nhất đến kỹ năng xử lý tỡnh huống vốn kiến thức, kinh nghiệm này là cơ sở để chủ thể nhận thức và biểu đạt vấn đề, hỡnh thức cỏc phương ỏn xử lý, lựa chọn phương ỏn tối ưu, lý giải

cơ sở khoa học của phương ỏn xử lý, đỏnh giỏ kết quả và rỳt ra những bài học kinh nghiệm, gúp phần tạo nờn kỹ năng xử lý tỡnh huống Người Hiệu trưởng trường mầm non vững vàng cú hiểu biết về đặc điểm tõm lý con người, cú kinh nghiệm ứng xử giao tiếp, kinh nghiệm quản lý để cú thể xử lý tốt cỏc tỡnh huống nảy sinh và từ đú hỡnh thành cho mỡnh kỹ năng xử lý tỡnh huống

2.1.2.2 Kỹ năng tư duy sỏng tạo của người Hiệu trưởng.

Xử lý tỡnh huống của Hiệu trưởng mầm non là một quỏ trỡnh tư duy tớch cực, đũi hỏi nhà quản lý phải cú những phẩm chất nhất định của tư duy, trong

đú tớnh sỏng tạo là một phẩm chất quan trọng Khả năng tư duy sỏng tạo của người quản lý giỳp cho việc xỏc định chớnh xỏc vấn đề cần xử lý, đề xuất ra những phương ỏn khỏc nhau để xử lý tỡnh huống và lựa chọn sỏng suốt phương ỏn tối ưu Khi tỡm tũi và lựa chọn phương ỏn xử lý tỡnh huống của

Kỷ năng sử lý tình huống của HT trường mầm non

Kỹ năng nhận

thức vấn đề xác

định mâu thuẫn

trong tình huống

Kỹ năng đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm

Kỹ năng lựa chọn phương án xử lý

và tiến hành xử lý tình huống

Kỹ năng huy động

kinh nghiệm tri

thức và kinh

nghiệm có liên

thành các phương

án xử lý tình huống

hiệu trưởng trường Mầm Non có thể dựa vào kinh nghiệm vào những cách làm của Hiệu trưởng trường mầm non khác trong những trường hợp tương tự Tuy nhiên có những tình huống mà phương án xử lý thông thường không còn thích hợp hoặc hiệu quả không cao, bằng khả năng sáng tạo nhà quản lý sẽ tìm được phương án xử lý hợp lý hơn Khả năng tư duy sáng tạo cũng giúp cho người Hiệu trưởng phán đoán nhìn nhận về những tác động kéo theo của việc xử lý mỗi tình huống

2.1.2.3 Trình độ đào tạo về chuyên môn quản lý.

Trình độ đào tạo về chuyên môn quản lý tạo nên tiềm năng, làm điểm tựa vững chắc cho việc hình thành và phát triển kỹ năng xử lý tình huống của Hiệu trường trường mầm non, được đào tạo theo một chuyên ngành, phải nắm vững về chuyên môn giúp cho người Hiệu trưởng chỉ đạo hoạt động dạy học trong nhà trường Bên cạnh đó những kiến thức về quản lý mà người Hiệu trưởng nói chung và Hiệu trưởng trường mầm non nói riêng thu nhận được qua các hình thức như tham dự các khóa đào tạo, bồi dưỡng về quản lý hay hình thành tự học đều có tác dụng tích cực đối với họ trong việc phát triển, rèn luyện kỹ năng xử lý các tình huống

2.1.2.4 Thâm niên làm quản lý.

Điều này giúp họ có kinh nghiệm xử lý các tình huống Tuy nhiên các tình huống quản lý diễn ra trong thực tiễn hoạt động của nhà trường mầm non

là rất đa dạng, hầu như không lặp lại những việc giải quyết các tình huống được hiệu trưởng nhà trường tiến hành thường xuyên, theo thời gian sẽ tạo cho

họ những kinh nghiệm, những bài học quý báu, góp phần hình thành và phát triển kỹ năng xử lý tình huống ở họ

2.1.2.5 Độ tuổi.

Độ tuổi của một con người thường có liên quan chặt chẽ đến kinh nghiệm sống và kinh nghiệm công tác của người đó Theo quy định của điều lệ trường mầm non Hiệu trưởng trường Mầm Non phải là giáo viên đã dạy học ít nhất 5 năm ở bậc mầm non hoặc bậc học cao hơn Như vậy nếu xét cả quá trình học tập, công tác thì độ tuổi tối thiểu để một giáo viên có thể được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng trường Mầm Non là gần 30 tuổi Đây là độ tuổi mà lúc

đó họ đã tích lũy được cho bản thân một lượng kiến thức và kinh nghiệm để có thể đảm nhiệm công tác của người quản lý Tuy nhiên độ tuổi càng lớn thì người quản lý càng có bề dày kiến thức, kinh nghiệm sống, kinh nghiệm quản

lý phong phú, vững vàng hơn, đảm bảo cho việc giải quyết các tình huống nảy sinh trong cuộc sống cũng như trong hoạt động quản lý nhà trường có kết quả tốt hơn

2.1.2.6 Uy tín của người quản lý.

Uy tín của người quản lý là khả năng tác động, sự ảnh hưởng đến người khác, cảm hóa người khác, làm cho họ tin tưởng, tự nguyện, tự giác phục tùng tiếp nhận và hành động theo tác động của người quản lý trong quá trình tiến hành hoạt động theo tác động của người quản lý Trong trường mâm non nếu người Hiệu trưởng tạo dựng được uy tín của bản thân đối với tập thể nhà trường thì sẽ thường xuyên nhận được sự tin tưởng, đồng tình và tuân thủ từ phía những cán bộ giáo viên Điều đó tạo ra sự tự tin cho người Hiệu trưởng

mạnh dạn đề xuất các phương án và lựa chọn phương án tối ưu trong xử lý tình huống bởi họ biết rằng họ được mọi người tin tưởng và ủng hộ

2.1.3 Các yếu tố khách quan.

2.1.3.1 Đặc điểm văn hóa vùng miền.

Yếu tố văn hoá tập thể, văn hóa vùng miền có ảnh hưởng đến việc xử lý tình huống quản lý Cùng nội dung tình huống như nhau nhưng xảy ra ở hai trường mầm non thuộc hai vùng văn hóa khác nhau thì việc xử lý cũng không thể giống nhau Điều này đòi hỏi người hiệu trưởng phải có kiến thức về văn hóa các vùng miền, dân tộc am hiểu về phong tục tập quá của địa phương nơi trường đóng để xem xét xử lý những tình huống quản lý có liên quan

2.1.3.2 Đặc điểm của tập thể và cá nhân dưới quyền.

Người quản lý thường xuyên làm việc với tập thể và cá nhân Việc xử lý tình huống quản lý một mặt chịu ảnh hưởng của đặc điểm tập thể và cá nhân, mặt khác việc xử lý tình huống quản lý lại có những tác động trực tiếp hay gián tiếp ở những mức độ khác nhau đến tập thể và từng trường là tập hợp các nhà giáo với hoạt động đặc thù là hoạt động dạy học Đảng Bộ, Công đoàn, Đoàn thanh niên, ở một trường mầm non có tập thể đoàn kết, cấp dưới thuần nhất thường ít nảy sinh tình huống phức tạp và ngay cả khi nảy sinh tình huống quản lý phức tạp thì việc xử lý tình huống thường thuận lợi hơn Ngược lại, nếu tập thể không thuần nhất thì dễ nảy sinh nhiều vấn đề, tình huống phức tạp và xử lý vấn đề cũng khó khăn hơn

Trình độ của đội ngũ cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến xử lý tình huống quản lý Nếu đội ngũ cán bộ giáo viên trong trường có trình độ đồng đều và cao hơn thì trước một tình huống quản lý việc xác định và lựa chọn phương án

xử lý tình huống rơi vào những đối tượng có trình độ hạn chế sẽ đòi hỏi người hiệu trưởng khi xử lý tình huống phải kiên trì và phân tích cụ thể mới xử lý được triệt để mâu thuẫn Tuy nhiên nếu tình huống quản lý liên quan đến đối tượng có trình độ cao hơn thì không hẳn việc đã thuận lợi, bởi nó càng đòi hỏi

và yêu cầu cao với Hiệu trưởng khi xử lý tình huống quản lý và vì vậy người hiệu trưởng cũng phải có trình độ, hiểu biết thấu đáo về vấn đề có liên quan để chọn phương án xử lý thuyết phục

2.1.3.3 Sự cung cấp và xử lý thông tin.

Thông tin và chất liệu để người quản lý các vấn đề nảy sinh trong hoạt động quản lý Để xử lý tình huống quản lý có kết quả tốt người Hiệu trưởng mầm non cần có những thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời về sự việc Tuy nhiên trong thực tiễn quản lý trường học không phải mọi thông tin thu nhận luôn chính xác đầy đủ Có những tình huống người quản lý phải xử lý trong tình trạng thiếu thông tin hoặc có thông tin nhưng đó là những thông tin nhiễu

do sự vô tình hoặc cố ý của con người Cũng có những trường hợp có đủ thông tin do sự vô tình hoặc cố ý của con người Cũng có những trường hợp có đủ thông tin nhưng khả năng xử lý thông tin của người quản lý bị hạn chế Tất cả những điều này đều ảnh hưởng đến kỹ năng xử lý tình huống quản lý của Hiệu trưởng trường Mầm Non

Qua quá trình nghiên cứu những lý luận về tình huống của quản lý và ký năng sử lý tình huống của hiêụ trưởng trường Mầm non cho thấy:

Trong hoạt động quản lý nói chung, quản lý trường mầm non riêng luôn xuất hiện những tình huống quản lý đòi hỏi người quản lý phải xử lý để đảm bảo sự

ổn định và phát triển của tổ chức Việc xử lý các tình huống quản lý của hiệu trưởng trường Mầm Non là việc thực hiện có kết quả hành động xử lý tình huống quản lý xảy ra trong hoạt động quản lý trường Mầm Non, trên cơ sở người hiệu trưởng vận dụng những tri thức, những kinh nghiệm, những kỹ năng tư duy sáng tạo… đã có để hành động phù hợp với những điều kiện cho phép nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triển của nhà trường, và tạo dựng uy tín của bản thân người hiệu trưởng

Kỹ năng xử lý tình huống quản lý của hiệu truởng trường mầm non chịu sự tác động của một yếu tố chủ quan và khách quan Những yếu tố này tạo nên những điều kiện thuận lợi hoặc gây ra những khó khăn trở ngại cho hiệu trưởng trường mầm non trong quá trình xử lý tình huống

2.2 Thực trạng kĩ năng xử lý tình huống trong quản lý của BGH trường Mầm Non Điền Trung huyện Bá Thước tỉnh thanh hóa trong 5 năm trở lại đây.

2.2.1 Thuận lợi:

Trường mầm non Điền Trung là trường đã đạt chuẩn từ năm 2006, có số CBGV tương đối ổn định, đa số giáo viên là người địa phương nên thuận tiện trong hoạt động của nhà trường

Đội ngũ có trình độ chuẩn và trên chuẩn, giáo viên trẻ, nhiệt tình, sáng tạo trong các hoạt động

Hiệu trưởng là người có kinh nghiệm quản lý lâu năm, tình cảm, nhiệt tình trong công việc, Phó hiệu trưởng trẻ khỏe, năng động nhiệt tình

Luôn tiếp nhận thông tin hai chiều thường xuyên, liên tục Đã xử lý nhiều tình huống trong quản lý giáo dục

Nhà trường luôn huy động được số trẻ trong độ tuổi đến lớp đông, đạt tỷ

lệ cao, CSVC tương đối đủ, số cháu 5 tuổi được huy động về khu trung tâm để được bán trú

2.2.2 Khó khăn:

Về chuyên môn Hiệu trưởng giao cho 2 Phó hiệu trưởng nên có những tình huống sảy ra về chuyên môn thì Hiệu trưởng giải quyết chưa làm chị em thỏa mãn Đã xử lý nhiều tình huống trong quản lý nhưng vẫn chưa thực sự khoa học, chưa rõ nét giữa đúng và sai, xử lý còn chung chung chưa triệt để Khả năng tư duy sáng tạo còn hạn chế, nhận thức vấn đề, xác định mâu thuẫn trong các tình huống chưa thực sự sáng suốt, xác định giữ liệu cho từng tình huống hay phán đoán nguyên nhân, xác định vấn đề cần giải quyết chưa thực sự chính xác

Kỹ năng hình thành các phương án xử lý tình huống chưa nhanh, chưa nhậy, việc huy động kinh nghiệm tri thức và kinh nghiệm quản lý hay kinh nghiệm có liên quan chưa logic, chưa khoa học

Kỹ năng đánh giá kết quả, rút ra bài học kinh nghiệm chưa thực sự rõ nét, còn chung chung, khen, chê không đúng lúc đúng chỗ nên chưa tạo được động lực cho chị em phấn đấu

Nhiều lúc xử lý tình huống chưa có chính kiến nên tập thể sư phạm có

thói quen không có ý kiến trong Hội nghị mà hay có ý kiến ở bên ngoài, các ý kiến ở bên ngoài thường đa chiều, nắm bắt thông tin cũng khó chính xác và khó giải quyết

Chưa thẳng thắn trong việc xử lý các tình huống, còn hay nể nang, sợ mất lòng, có tư tưởng dĩ hòa nên kỷ cương có phần ảnh hưởng và hiệu quả công việc chưa cao như việc phân công nhiệm vụ cho CBGV đầu năm BGH đã họp bàn thống nhất sau đó mới đưa ra Hội đồng nhà trường để triển khai nhưng một CBQL lại nói với giáo viên rằng "e muốn chị ở lớp lớn cho đỡ khổ nhưng

e có ý kiến mà xếp không nghe mà lại theo ý kiến của chị A nên chị phải phụ trách nhóm trẻ vất vả cho chị quá…" Hiệu trưởng biết nhưng không nói gì cho rằng không nói nữa là mọi chuyện êm đẹp

Kỹ năng lựa chọn các phương án xử lý và tiến hành xử lý tình huống còn hạn chế, như việc giải quyết các ý kiến của phụ huynh, của giáo viên về chuyên môn thì đúng nhưng chưa thấu tình, chưa khéo léo để lồng việc tuyên truyền trong nội dung được giải quyết nên một số phụ huynh, giáo viên chưa thực sự hài lòng

Qua quá trình công tác tại đơn vị trước đây với cương vị là Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và bây giờ với cương vị là Hiệu trưởng cũng đã được xử lý các tình huống song mỗi thời điểm các tình huống đều khác nhau,

có thể là không lặp lại và số lượng tình huống nhiều hơn và phức tạp hơn Qua quá trình thực hiện nhiệm vụ và nghiên cứu tôi đã đưa ra một số khảo sát như sau:

Với câu hỏi: " Theo đồng chí để xử lý tốt tình huống quản lý, người Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trường mầm non cần có những kỹ năng nào?"

Tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 1 Những kỹ năng cần có để xử lý tình huống quản lý.

5 Có hiểu biết về cá nhân và đơn vị của mình

Bảng 2: Đánh giá về mức độ quan trọng của việc rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống của hiệu trưởng trường mầm non

Đánh giá về mức độ quan trọng T

trọng Quan trọng Không quan trọng

1 Có điều kiện vận dụng, củng cố vốn 90.0 10.0 0