SKKN Làm thế nào để gây hứng thú cho học sinh trong học tập môn âm nhạc

SKKN Làm thế nào để gây hứng thú cho học sinh trong học tập môn âm nhạc 0 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THANH HOÁ * & *  SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LÀM THẾ NÀO ĐỂ GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG HỌC TẬP MÔN ÂM NHẠC Người thực hiện Ngô Thị Phương Thanh Chức vụ Giáo viên Đơn vị công tác Trường THCS Trần Mai Ninh SKKN thuộc lĩnh vực Môn Âm nhạc THANH HÓA NĂM 2016 SangKienKinhNghiem net 1 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LÀM THẾ NÀO ĐỂ GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG HỌC TẬ[.]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THANH HOÁ

* & *

-

Người thực hiện : Ngô Thị Phương Thanh

Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị công tác : Trường THCS Trần Mai Ninh

SKKN thuộc lĩnh vực: Môn Âm nhạc

THANH HÓA NĂM 2016

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM LÀM THẾ NÀO ĐỂ GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG

HỌC TẬP MÔN ÂM NHẠC ……*******……

Âm nhạc từ lâu đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu được trong đời sống con người Khi vui âm nhạc cất lên những tiếng hoan ca, khi buồn âm nhạc khẽ khàng len đến làm dịu lòng ta…

Âm nhạc và đặc biệt là những ca khúc đã trở thành người bạn lặng

lẽ của con người như thế

Vâng ! Có thể nói rằng âm nhạc đi sâu vào quần chúng không chỉ riêng của người lớn, mà tuổi thơ cũng được các nhạc sĩ viết tặng hàng ngàn ca khúc hay Những bài hát ấy đã nâng bước các em vui bước đến trường, động viên các em trong học tập, phấn đấu và rèn luyện, giáo dục các em lòng tự hào, niềm kính yêu Bác Hồ, yêu Đảng, yêu quê hương, tổ quốc, yêu gia đình, mái trường, thầy cô…Lớp lớp tuổi thơ đã được nuôi lớn tâm hồn trong những bài ca và trưởng thành cùng đất nước dân tộc

Hôm nay và mai sau những ca khúc ấy vẫn âm vang mãi và chắc chắn sẽ tiếp tục động viên, nuôi dưỡng tâm hồn Việt Nam cho tuổi thơ trong thời đại Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá đất nước

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong sự nghiệp giáo dục hiện nay, giáo dục toàn diện và xã hội hoá giáo dục được xem là phương hướng, mục tiêu xuyên suốt trong quá trình dạy học Việc Bộ giáo dục và đào tạo đưa bộ môn âm nhạc trở thành bộ môn khoa học để giảng dạy trong trường THCS là một bước đột phá, một dấu mốc quan trọng góp phần thực hiện tháng lợi

sự nghiệp giáo dục hiện nay

Âm nhạc trong trường THCS không nhằm đào tạo những người làm nghề âm nhạc, những diễn viên, nhạc sĩ, ca sĩ…mà chính là thông qua bộ môn để tác động vào đời sống tinh thần của các em, góp phần

cựng cỏc bộ mụn khỏc thực hiện mục tiờu giỏo dục của nhà trường phổ thong cũng như mục tiờu của bậc học Nhận thức này hết sức quan trọng để từ đú định ra nội dung học tập và phương phỏp giảng dạy thớch hợp

Hỡnh thành và phỏt triển năng lực cảm thụ õm nhạc của học sinh là

cả một quỏ trỡnh học tập, rốn luyện Nội dung học tập giảm bớt lớ thuyết xoay quanh những kớ hiệu ghi chộp đơn thuần, những bài tập nặng nề về kĩ thuật đọc nhạc

Qua môn học này học sinh có thể thấy được môn âm nhạc là một liều thuốc tinh thần, tạo sự hưng phấn trong học tập và cảm nhận

được phần nào sự hấp dẫn của thế giới âm nhạc “Tiếng hát vẫn là hoa

thơm, là không khí và là ánh sáng mặt trời của trái đất”

Giỏo dục thẩm mĩ trong nhà trường phổ thụng trong bốn mặt giỏo dục quan trọng nhất : Đức - Trớ - Thể - Mĩ Âm nhạc và mĩ thuật là những mụn học chủ yếu để thực hiện nhiệm vụ giỏo dục thẩm mĩ Cỏi đẹp trong nghệ thuật õm nhạc xuất phỏt từ tỏc phẩm, từ nghệ thuật trỡnh diễn tạo nờn những hỡnh tượng õm nhạc cú tỏc dụng mạnh mẽ làm rung động lũng người, hướng con người tới : Chõn - Thiện – Mĩ Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông nói chung và tầm quan trọng của môn học âm nhạc THCS nói riêng

Giáo dục phổ thông nhằm giáo dục học sinh phát triển toàn diện, không những nâng cao hiểu biết về kiến thức văn hoá mà còn phát huy năng lực cảm thụ âm nhạc và những năng khiếu âm nhạc khác

- Từ đặc trưng bộ môn thuộc phạm trù nghệ thuật đòi hỏi sự hứng thú cao

- Từ yêu cầu của việc đổi mới phương pháp là phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh Có như vậy các em mới có điều kiện khắc phục khó khăn tiếp nhận kiến thức mới

- Như chỳng ta đó biết xuất phát từ tâm lý lứa tuổi học sinh THCS

là lứa tuổi nhạy cảm hiếu động ham thích ca hát Nếu giáo viên gây

được hứng thú trong bài dạy sẽ tạo cho học sinh sự phấn chấn, hào hứng để tiếp thu bài học một cách có hiệu quả

- Từ thực tiễn giảng dạy cũng như thực tiễn của học sinh miền nỳi

ít có điều kiện để tiếp nhận tri thức về âm nhạc, nếu giáo viên tạo được

hứng thú trong giảng dạy và học tập sẽ giúp cho học sinh say mê học tập

- Từ những lý do nói trên, bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn âm nhạc 13 năm qua, tôi nhận thấy việc gây hứng thú cho học sinh trong học tập âm nhạc là một trong những giải pháp hết sức quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học Vì vậy nó là

động lực giúp tôi đi sâu nghiên cứu đúc rút kinh nghiệm này

PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI I- CƠ SỞ KHOA HỌC:

Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò rất to lớn, âm nhạc đem

đến những khoái cảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người

Trong những năm qua, từ khi nước ta bước sang thế kỷ XXI, sự nghiệp giáo dục được quan tâm và đầu tư hơn bao giờ hết, từ đó môn học âm nhạc ở trường THCS có điều kiện phát triển những bước cao hơn Cho đến ngày nay việc đưa âm nhạc vào học đường đã được chú trọng vì những lợi ích quan trọng của nó trong việc giáo dục học sinh thành những con người toàn diện

Bởi vậy việc dạy âm nhạc ở trường THCS mặc dù không nhằm đào tạo các em thành những con người hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp mà chủ yếu là giáo dục văn hoá âm nhạc, làm cho các em yêu thích nghệ thuật, biết cảm thụ và nhận biết âm nhạc một cách sâu sắc, hình thành ở học sinh một tâm hồn trong sáng, một thị hiếu âm nhạc lành mạnh, cách tư duy sắc sảo, lòng khát khao sáng tạo, giàu tình cảm nhanh nhẹn, hoạt bát và sống vui tươi

Âm nhạc phát triển tối đa những tố chất sinh lý, những phẩm chất tâm lý của lứa tuổi học sinh, tạo điều kiện để các em hoàn chỉnh và

cân đối về tâm hồn, trí tuệ và thể chất, làm phong phú tình cảm của lứa tuổi học trò

Mặt khác qua đó phát triển bồi dưỡng những mầm non nghệ thuật cho tương lai đất nước Đây là một môn học còn rất mới mẻ không giống những môn học khác, môn học mang tính nghệ thuật cao, học sinh học theo phương châm “học vui- vui học” Vì vậy tạo cho các em say mê hứng thú học tập là rất cần thiết

Ta đó biết rằng bất kỡ làm việc gỡ nếu cú hứng thỳ thỡ sẽ đi đến thành cụng, đặc biệt là đối với học sinh do đặc điểm tõm sinh lý lứa tuổi cỏc em Nếu thớch thỳ thỡ cỏc em sẽ làm tốt, khi hoạt động nhận thức của cỏc em dựa trờn cơ sở của hứng thỳ nú sẽ trở nờn hào hừng, thoải mỏi và dễ dàng

Hứng thú trong học tập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, nuôi dưỡng ở các em lòng ham muốn chính đáng trong việc không ngừng vươn tới những đỉnh cao của việc nắm kiến thức, luôn tìm tòi học tập cái mới tích cực sáng tạo cái đã học vào hoạt động thực tiễn

Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho học sinh Đối với õm nhạc, tạo cho các em hứng thú trong học tập không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái về tinh thần

Là một giỏo viờn giảng dạy bộ mụn õm nhạc nhiều năm tại vựng đặc biệt khú khăn cũn nhiều thiếu thốn Song để tạo sự hấp dẫn của mụn học nhằm cuốn hỳt học sinh trong học tập là điều rất quan trọng

II/ PHẠM VI NGHIấN CỨU ĐỀ TÀI:

Học sinh THCS - đây là lứa tuổi có nhiều thay đổi về đặc điểm tâm sinh lý, các em bắt đầu có sự e ngại, chất giọng cũng có sự thay

đổi, có em đã thể hiện giọng điệu của người lớn, sự hồn nhiên của trẻ

em đã có sự giảm sút Một số em đã tỏ ra không thích hay còn e ngại khi trình bày một bài hát trước tập thể lớp vì vậy việc tạo cho học sinh hứng thú trong học tập là một điều hết sức cần thiết Từ thực tế giảng dạy âm nhạc trong 13 năm qua tôi xin mạnh dạn trình bày đề xuất để các thầy, cô và các bạn tham khảo

III/ THỰC TRẠNG:

Xuất phát từ sự thay đổi về mặt tâm sinh lý lứa tuổi và một số học sinh còn xem môn học âm nhạc là một môn phụ, các em chỉ quan tâm đến môn học mà các em đã định hướng cho nghề nghiệp tương lai sau này nên một số học sinh chưa thực sự hứng thú học

Thực trạng bản thân tôI là một giỏo viờn dạy ngay trung tâm thành phố,học sinh đa số đã được tiếp xúc với âm nhạc qua các trung tâm văn hóa,cung văn hóa thiếu nhi thành phố…nhưng việc được đào tạo chuyên sâu vào môn nhạc còn ít Thờm vào đú việc học tập mụn

õm nhạc đối với học sinh cũn khỏ mới mẻ, ngại ngựng Bởi vì đặc trưng của bộ môn âm nhạc là môn học có tính nghệ thuật cao so với nhiều bộ môn khác; nên trong quá trình cảm thụ của học sinh cũn nhiều khú khăn, bở ngỡ, thiếu cảm hứng Để cung cấp kiến thức khoa học giáo dục tư tưởng và rèn luyện kỷ năng cho học sinh, giáo viên cần phải làm cho học sinh đam mê và hứng thú học tập, làm cho quá trình học tập của các em trở nên tự giác tạo niềm vui trong sáng và bổ ích Bản thân nghệ thuật âm nhạc nói chung và môn âm nhạc ở trường THCS nói riêng là nguồn cảm hứng, là sự kích thích, sự say mê học tập của học sinh nhưng khụng phải dạy như thế nào cũng gõy được hứng thỳ cho học sinh vỡ theo từng khối lớp, từng lứa tuổi…

Xuất phát từ thực tế dạy học ở trường THCS hiện nay, áp dụng phương pháp dạy học mới: học sinh tự chủ động chiếm lĩnh kiến thức, giáo viên là người hướng dẫn điều khiển vì vậy việc tạo hứng thú học tập cho các em HS có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chất lượng dạy học

IV/ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

1/ Gây hứng thú cho học sinh ngay từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục:

Rõ ràng ngay từ khi giáo viên bước chõn vào lớp với thái độ vui

vẻ, thân mật đối với học sinh, việc đánh giá công bằng trong kiểm tra miệng của từng cỏ nhõn…điều là những yếu tố góp phần tạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị bước vào bài học

mới, nhưng sự hứng thú học tập của học sinh chỉ thực sự bắt đầu với phần giới thiệu bài mới tạo sự hấp dẫn đối với học sinh

2/ Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh nhằm gây hứng thú học tập cho các em.

Thực chất của việc học tập là chuổi vấn đề được đặt ra, được nhận thức rồi được đặt ra và được nhận thức ra ở mức độ cao hơn, đặc trưng

của học môn âm nhạc chủ yếu là thực hành, thực hành là “sợi chỉ đỏ”

xuyên suốt quá trình dạy và học Thông qua thực hành để dạy lý thuyết, lấy lý thuyết để củng cố kỹ năng thực hành trên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp một cách tối ưu (tránh thời gian chết) để tất cả học sinh được nhìn, nghe và luyện tập nhiều Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học, giáo viên đặt ra nhiều câu hỏi vừa sức đối với học sinh, học sinh dể hiểu, dể nhớ, hay cho các em nghe, tự thể hiện nhiều thì sẽ rất có hứng thú học tập và giờ dạy sẽ đạt kết quả cao hơn

3/ Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học:

Tránh cách dạy thông báo khô khan tẻ nhạt Giáo viên phải nắm chắc đặc trưng môn học âm nhạc để có cách dạy cho phù hợp, giờ học

âm nhạc phải là giờ học nghệ thuật hấp dẫn với phương châm: “học vui - vui học” Tránh dạy lý thuyết trừu tượng và dạy tập đọc nhạc nặng nề, căng thắng Phải vận dụng, kết hợp cỏc phương pháp; sử dụng hợp lớ cỏc phương tiện thiết bị và phải phự hợp với từng kiểu bài trong cỏc hoạt động dạy và học Phải linh hoạt cỏc khõu theo hướng tích cực hoá hoạt động của học sinh Bổ sung sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động, hấp dẫn, đa dạng hoá cách thức truyền đạt ở mỗi bài học mỗi tiết dạy

* Đối với học hát:

Muốn gây hứng thú cho học sinh thì giáo viên là người có vai trò hết sức quan trọng, đó là quá trình chuẩn bị của giáo viên: giọng hát, phong cách biểu diễn cách tiến hành dạy hát theo lối móc xích, giáo viên hát mẫu rồi bắt nhịp cho học sinh hát theo, giáo viên có thể đánh

đàn giai điệu cho học sinh nghe từng câu ngắn và tập hát lời ca

Sau khi tập hết toàn bộ lời ca của bài hát, giáo viên tập cho học

sinh một số động tác múa phụ hoạ cho bài hát Học sinh kết hợp một

số động tác múa đơn giản hoặc vỗ tay theo nhịp Cuối cùng cho học sinh biểu diễn theo nhóm và từng cá nhân thể hịên giọng hát của mình kết hợp múa phụ hoạ

Vớ dụ dạy bài : Tuổi đời mờnh mụng

 Đối với dạy nhạc lý - tập đọc nhạc:

Lâu nay khi dạy về nhạc lý giáo viên thường định nghĩa, giảng giải

ít xuất phát từ thực tiễn âm nhạc qua các ví dụ sinh động để rút ra nhận nhận xét, kết luận Về tập đọc nhạc các giáo viên chịu ảnh hưởng sâu sắc phương pháp dạy cho học sinh chuyên nghiệp âm nhạc, gây nên

tâm lý căng thẳng nặng nề không cần thiết, làm cho học sinh cảm thấy nặng nề trong giờ tập đọc nhạc Những tiết dạy như vậy thường kém hiệu quả, học sinh không hứng thú học Vì vậy để tạo cho các em sự hứng thú trong giờ học lý thuyết và tập đọc nhạc, trước hết giáo viên nên cho học sinh tập đọc cao độ và đánh đàn giai điệu từng câu cho các em nghe Kỹ năng thể hiện trường độ và tiết tấu phải được quan tâm nhiều hơn nữa bằng những bài tập riêng trong nhiều tiết học Giáo viên đàn từng câu ngắn để các em đọc theo đúng tên nốt nhạc và cuối cùng học sinh trong lớp đọc đúng được cả bài đọc nhạc

Dạy nhạc lý - Tập đọc nhạc, giáo viên phải thật nhẹ nhàng Khi cho học sinh thể hiện bài thì giáo viên nên cho những học sinh khá thể hiện bài trước để những học sinh trung bỡnh cảm nhận và tự tin hơn khi các em đứng dậy thể hiện bài

Vớ dụ dạy bài :

* Đối với dạy âm nhạc thường thức:

Phân môn này bao gồm các nội dung: Giới thiệu tác giả - tác

phẩm, nghe nhạc và một số kiến thức liên quan đến đời sống âm nhạc

để tạo ra hứng thú đối với phân môn này giáo viên có thể tiến hành dưới các hình thức:

- Đọc truyện, kể chuyện

- Xem tranh và giải thích

- Nghe băng nhạc hoặc giáo viên tự trình bày tác phẩm

Trường hợp đọc, kể chuyện theo sách có thể giáo viên đọc cho cả lớp nghe Nếu cần tóm tắt ý chính và nêu câu hỏi cho học sinh trả lời Bài nào có tranh minh hoạ thì giáo viên nên sưu tầm và phóng to những hình vẻ trong sách treo lên bảng

Mỗi câu chuyện kể phải nhấn mạnh những ý chính để gây ấn tượng cho các em

Vớ dụ : * Nhạc sĩ Trần Hoàn.

- Cho HS đọc phần giới thiệu trong SGK( Hoặc GV giới thiệu)

Treo ảnh Trần Hoàn

- Túm tắt về tiểu sử và sự nghiệp nhạc sĩ Trần Hoàn:

Nhạc sĩ Trần Hoàn (1928-2003)

+ Tờn thật: Nguyễn Tăng Hớch

+ Bỳt danh: Hồ Thuận An

+ Cỏc ca khỳc nổi tiếng: Sơn nữ ca, Lời người ra đi, Lời ru trờn nương, Lời bỏc dặn trước lỳc đi xa…

+ ễng được nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chớ Minh về văn học nghệ thuật

- Cho HS nghe 1 số trớch đoạn của cỏc bài hỏt nờu trờn

* Bài hỏt Một mựa xuõn nho nhỏ.

- Giới thiệu sơ lược về bài hỏt

- GV đàn và hỏt cho HS nghe toàn bài.

- Yờu cầu HS nờu cảm xỳc khi nghe bài hỏt…

Bên cạnh đó lời nói, giọng hát, phong cách của giáo viên là hết sức quan trọng, đây là một trong những yếu tố gây nên hứng thú học tập đối với học sinh

4/ Đưa một số trò chơi để nâng cao hiệu quả bài học, tạo hứng thú cho học sinh.

Thực tế cho thấy nếu trong một tiết học giáo viên dành ít thời gian tổ chức trò chơi cho học sinh thì học sinh rất hào hứng học Trong

âm nhạc có rất nhiều trò chơi nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh, nhưng trò chơi phải phù hợp với từng bài học cụ thể

Ví dụ: Trong học hát có trò chơi “Nhìn tranh đoán tên bài

hát”, “Nghe nhạc đoán bài hát”, “nghe tiết tấu đoán câu hát”.

Trong tiết tập đọc nhạc có thể cho học sinh chơi trò chơi “Nghe

nhạc đoán tên nốt nhạc”, hoặc “ghi tiết tấu của bài hát”.

Đồ - rờ - mi - pha - son - la - si - đụ

5/ Sử dụng phương tiện dạy học, đó là một yếu tố gõy xỳc cảm trong học tập cho học sinh.

Một giờ học sinh động giáo viên không thể không sử dụng phương tiện dạy học Đồ dùng dạy học phổ biến đó là sách giáo khoa, nhạc cụ và tranh ảnh Các phương tiện đó giáo viên phải biết sử dụng cho phù hợp với nội dung từng bài học Biết minh hoạ một cách nhuần nhuyễn, thú vị thì sẽ kích thích được hứng thú học tập của các em Qua quá trình dạy học đã cho thấy, nếu chỉ lặp đi lặp lại những kiến thức và nội dung trong sách giáo khoa thì học sinh sẽ không hứng thú học tập

và vai trò của giáo viên trên lớp cũng không phát huy được Mặt khác nếu biết kết hợp và lồng ghép phù hợp một số nội dung ngoài sách giáo khoa thì tiết học sẽ rất hấp dẫn và sinh động Vì vậy giáo viên cần phải biết kết hợp kiến thức sách giáo khoa nhưng cũng cần mở rộng kiến thức một cách khoa học Đặc biệt với môn âm nhạc Giáo viên