PHÉP BIỆN CHỨNG VÈ MỐI LIEN HỆ PHỔ BIẾN VÀ VẬN DỤNG PHÂN TÍCH MỐI liên HỆ GIỮA XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ VỚI CHỦ ĐỘNG HỘI NHẬP KINH TẾ

Mối liên hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế...6 1.. Mối liên hệ biện chứng giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập q

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

=====000=====

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

PHÉP BIỆN CHỨNG VÈ MỐI LIEN HỆ PHỔ BIẾN VÀ VẬN DỤNG PHÂN TÍCH MỐI LIEN HỆ GIỮA XÂY DỰNG NỀN KINH TẾ ĐỘC LẬP TỰ CHỦ VỚI CHỦ ĐỘNG HỘI NHẬP

KINH TẾ QUỐC TẾ

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Bảo Nhi

Mã sinh viên: 2114110241 Lớp hành chính: Anh 13, Khối 5 Kinh tế, Khoá 60 Chuyên ngành: Kinh tế đối ngoại

Lớp tín chỉ: TRI114.5 Giáo viên hướng dẫn: Trần Huy Quang

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

I Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến của phép biện chứng duy vật 4

1 Phép biện chứng duy vật 4

2 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến 5

II Mối liên hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế 6

1 Thực trạng về xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ của Việt Nam 6

2 Thực trạng về chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 8

3 Mối liên hệ biện chứng giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập quốc tế 10

4 Giải pháp 11

KẾT LUẬN 14

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

MỞ ĐẦU

Hội nhập quốc tế là một quá trình tất yếu, có lịch sử phát triển lâu dài và có nguồn gốc, bản chất xã hội của lao động và sự phát triển văn minh của quan hệ giữa con người với con người Trong xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển phải có mối liên kết chặt chẽ với nhau Rộng hơn, ở phạm vi quốc tế, một quốc gia muốn phát triển phải liên kết với các quốc gia khác Trong một thế giới hiện đại, sự phát triển của kinh tế thị trường đòi hỏi các quốc gia phải mở rộng thị trường, hình thành thị trường khu vực và quốc tế Vì thế nước nào đóng cửa với thế giới là đi ngược lại xu thế của thời đại và khó tránh khỏi bị rơi vào lạc hậu, trái lại mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế tuy góp phần thúc đẩy kinh tế song nó cũng đặt ra thách thức “hòa nhập nhưng không hòa tan”

Đứng trước bài toán khó này, Đại hội Đảng IX đã đưa ra văn kiện về vấn đề xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với hội nhập kinh tế quốc tế Trong bối cảnh hiện nay đặt vấn đề xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế là hoàn toàn đúng đắn và chính xác Hai mặt đó có mối quan hệ biện chứng với nhau, bổ sung cho nhau nhằm phát triển nền kinh tế nước ta ngày càng vững mạnh theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Vận dụng triết học Mác – Lenin, với cơ sở lý luận là phép biện chứng duy vật về mối liên hệ phổ biến tôi viết bài tiểu luận về đề tài: “Phép biện chứng về mối liên hệ phổ biến và vận dụng phân tích mối liên hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế” với

mong muốn mọi người có một cách nhìn sâu sắc hơn, cặn kẽ hơn, toàn diện hơn về những nguy cơ thách thức cũng như thời cơ khi chúng ta tham gia vào quá trình hội nhập kết hợp với xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, và ảnh hưởng qua lại giữa việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với hội nhập kinh

tế quốc tế

NỘI DUNG

I Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến của phép biện chứng duy vật

1 Phép biện chứng duy vật

của chúng trong tư tưởng, trong mối quan hệ qua lại lẫn nhau của chúng, trong sự ràng buộc, sự vận động, sự phát triển và tiêu vong của chúng

thế giới thành các nguyên lý, quy luật khoa học nhằm xây dựng phương pháp luận khoa học

quan duy vật và phương pháp luận biện chứng; giữa lý luận nhận thức và logic biện chứng; được chứng minh bằng sự phát triển của khoa học

tự nhiên trước đó

thức và thực tiễn để giải thích quá trình phát triển của sự vật và nghiên cứu khoa học

 Nội dung của phép biện chứng duy vật: Gồm 2 nguyên lý cơ bản là nguyên lý về mối liên hệ phổ biến với 6 cặp phạm trù và nguyên lý về

sự phát triển với 3 quy luật Từ đó, ta rút ra nguyên tắc lịch sử - cụ thể: Để nắm được bản chất của đối tượng, ta cần xem xét sự hình thành, tồn tại và phát triển của nó vừa trong điều kiện, môi trường, hoàn cảnh vừa trong quá trình lịch sử, vừa ở từng giai đoạn cụ thể của quá trình đó, tức là xem xét mỗi vấn đề theo quan điểm sau đây: Một hiện tượng nhất định đã xuất hiện trong lịch sử như thế nào, hiện tượng đó đã trải qua những giai đoạn phát triển chủ yếu nào, và đứng trên quan điểm của sự phát triển đó để xem xét hiện nay và trong tương lai nó đã trở thành như thế nào

2 Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến:

 Khái niệm:

số chúng nhất định làm đối tượng kia thay đổi

ảnh hưởng lẫn nhau giữa các yếu tố, bộ phận trong một đối tượng hoặc giữa các đối tượng với nhau

 Các tính chất:

với con người; con người chỉ nhận thức thông qua các mối liên hệ vốn có của nó

o Tính đa dạng, phong phú: Mọi sự vật, hiện tượng đều có những mối liên hệ cụ thể và chúng có thể chuyển hoá cho nhau; ở những điều kiện khác nhau thì mối liên hệ có tính chất và vai trò khác nhau

 Ý nghĩa phương pháp luận: Nội dung của quan điểm toàn diện:

chính sự vật và trong sự tác động giữa sự vật đó với các sự vật khác

làm nổi bật cái cơ bản nhất của sự vật, hiện tượng

bản chất đó trong tổng thể các mối liên hệ của sự vật xem xét cụ thể trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể

 Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật:

o Khả năng – Hiện thực

II Mối liên hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

1 Thực trạng về xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ của Việt Nam

 Thành tựu:

nước (GDP) trong thời kỳ 1991-2000 đã tăng bình quân hàng năm là 7,4%, theo đó tổng giá trị GDP đạt gấp đôi năm 1990, GDP theo đầu người tăng 1,8 lần

nông, lâm, ngư nghiệp trong GDP đã giảm từ 38,7% năm 1990 xuống còn 25,4% năm 1999; công nghiệp và xây dựng đã tăng từ 22,6% lên 34,9%; dịch vụ từ 35,7% lên 40,1%

Mức sống của dân cư cả thành thị và nông thôn nhìn chung đã được cải thiện một bước rõ rệt thể hiện trên các mặt: GDP theo đầu người: trong 10 năm qua đã tăng 1,8 lần thu nhập bình quân mỗi người 1 tháng đã tăng 3,2 lần

 Khó khăn và thử thách:

giao hoán bất lợi, xuất phát từ việc xuất khẩu nông khoáng sản thô giá rẻ và nhập khẩu hàng cao cấp giá cao

mại buộc phải vay tiền nước ngoài Trong các năm 1995 đến nay,

chúng ta nhập siêu trên dưới 3 tỷ USD, nợ quốc tế tăng khoảng 2-3 tỷ USD/năm đế tránh vào thâm thủng của cán cân thương mại và ccas chi phí khác về ngoại tệ

tình hình nợ đáo hạn và vốn lời phải trả mỗi năm mỗi tăng Muốn trả nợ quốc tế, chỉ có 2 phương pháp: (a) xuất siêu để có dư cân thương mại để trả nợ, (b) hoặc vay nợ mới để có ngoại tệ trả nợ cũ Trong thập niên 90, chúng ta không có xuất siêu vậy phải áp dụng biện pháp vay nợ mới trả nợ cũ, cả vốn lẫn lãi, khiến cho nợ quốc tế gia tăng nhanh theo định luật kép Nợ quốc tế, nếu ước tính hơn 15 tỷ USD thì bằng đến khoảng 50% GDP của nước ta, ước tính khoảng

30 tỷ USD

vốn quốc tế Tuy nhiên các công ty nước ngoài chỉ đầu tư ở Việt Nam nếu họ thấy có lợi Như vậy, chúng ta ở trong thế yếu, chỉ có khả năng hạn chế họ bớt lợi mà thôi, nhưng nếu đầu tư mà chỉ thu được lợi ít, họ sẽ ngưng hay giứoi hạn đầu tư Kinh nghiệm cho thấy, trong thập niên 90, những thiết bị được đầu tư ở Việt Nam, thường là những thiết bị cũ, thị phần các doanh nghiệp Việt Nam giảm nhanh trong khi thị phần các công ty có vốn nước ngoài tăng nhanh, nhiều công ty phía Việt Nam có phần hùn khoảng 30% nhờ phần đóng góp mặt bằng, nhà đất đã chuyển thành công ty có vốn nước ngoài 100%

do nhiều lý do, trong số đó có lý do phía nước ngoài đề nghị tăng vốn nhưng bên Việt Nam không có khả năng đáp ứng Nếu tình hình này tiếp tục, người nước ngoài sẽ làm chủ dần dần hầu hết các doanh

nghiệp lớn ở Việt Nam, khi ấy, sẽ khó giữ được độc lập tự chủ kinh

tế quốc gia

Sự phối hợp 4 nguy cơ trên có khả năng đưa đến tình hình mất độc lập tự chủ kinh tế, tài chính, tiền tệ, gây ra tình cảnh lệ thuộc vào nước ngoài Đảng đã xác định là độc lập tự chủ kinh tế là nền tảng cơ bản đảm bảo sự bền vững của độc lập tự chủ về chính trị, do đó cần phải có biện pháp xây dựng nền kinh

tế tự chủ về chính trị, do đó cần phải có biện pháp xây dựng nền kinh tế tự chủ và chủ động trong việc hội nhập vào kinh tế quốc tế

2 Thực trạng về chủ động hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam:

 Thành tựu:

của các thế lực thù địch, tạo dựng được môi trường quốc tế, khu vực thuận lợi cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nang cao vị thế nước ta trên chính trường và thương trường thế giới

thị trường do Liên Xô và hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới tan rã gây nên, mà cũng mở rộng được thì trường xuất nhập khẩu

(FDI), bổ sung cho nguồn vốn trong nước, kết hợp nội lực với ngoại lực, tạo được những thành tựu kinh tế to lớn, quan trọng

càng lớn, đồng thời giảm đáng kể nợ nước ngoài

một đội ngũ cán bộ quản lý kinh doanh năng động, sáng tạo

o Từng bước đưa hoạt động của các doanh nghiệp và cả nền kinh tế vào môi trường cạnh tranh, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh

 Khó khăn và thử thách:

nghị quyết của Đảng và văn kiện của Nhà nước và trên thực tế đó được thực hiện từng buóc, nhưng nhận thức về nội dung, bước đi, lộ trình hội nhập cũng giản đơn; các ngành, các cấp và khá đông cán bộ chưa nhận thức đầy đủ những thách thức và cơ hội để từ đó có kế hoạch chủ động vươn lên vượt qua thách thức, nắm bắt thời cơ để phát triển; không ít chủ trương, cơ chế, chính sách chậm được đổi mới cho phù hợp với yêu cầu hội nhập

cơ quan Trung ương và một số thành phố lớn, sự tham gia của các ngành, các cấp, của các doanh nghiệp cũng yếu và chưa đồng bộ Vì vậy, chưa tạo được sức mạnh tổng hợp cần thiết bảo đảm cho quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đạt hiệu quả cao

kinh tế quốc tế, một lộ trình hợp lý thực hiện các cam kết quốc tế

pháp quốc tế, năng lực quản lý kém, trình độ công nghệ cũng lạc hậu, hiệu quả sản xuất kinh doanh và khả năng cạnh tranh cũng yếu, tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào sự bao cấp và bảo hộ của Nhà nước cũng nặng

o Môi trường kinh doanh ở nước ta tuy đã được cải thiện đáng kể song chưa thật thông thoáng: hệ thống luật pháp cũng thiếu, chưa đồng

bộ, chưa đủ rõ ràng và nhất quán; kết cấu hạ tầng phát triển chậm; trong bộ máy hành chính cũng nhiều biểu hiện của bệnh quan liêu và

tệ nạn tham nhũng, trình độ nghiệp vụ yếu kém, nguồ3.n nhân lực chưa được đào tạo đến nơi đến chốn

chức chỉ đạo chưa sát và kịp thời; các cấp, các ngành chưa quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp chuẩn bị tham gia hội nhập Đây là nguyên nhân sâu xa của những yếu kém, khuyết điểm trong hợp tác kinh tế với nước ngoài

3 Mối liên hệ biện chứng giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với hội nhập kinh tế quốc tế có mối liên hệ khăng khít, biện chứng với nhau Trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế đã trở thành một xu thế khách quan, chi phối sự phát triển của các nước trên thế giới, để phát triển bền vững, hiệu quả mỗi quốc gia phải xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, đồng thời thực hiện chủ động hội nhập kinh tế quốc tế Có xây dựng được nền kinh tế độc lập tự chủ thì mới tạo được cơ sở kinh tế, cơ sở vật chất - kỹ thuật của chế độ chính trị độc lập, tự chủ Độc lập tự chủ về kinh tế là nền tảng vật chất để đảm bảo cho sự độc lập tự chủ, bền vững về chính trị Thực tế nhiều nước cho thấy không thể có độc lập tự chủ về chính trị nếu bị lệ thuộc về kinh tế

Có lẽ sau khi nghiên cứu kỹ đề tài chúng ta có thể nhận ra rằng không thể có độc lập tự chủ khi không có hội nhập kinh tế quốc tế, giữa chúng có mối liên hệ biện chứng với nhau Chỉ có xây dựng một nền kinh tế độc lập

tự chủ chúng ta mới có đầy đủ tư cách và tự lực để chủ động hội nhập đúng hướng và có hiệu quả và ngược lại chỉ có chủ động hội nhập kinh tế quốc

tế chúng ta mới nhanh chóng bổ sung cho nội lực còn khiếm khuyết thiếu hụt rút ngắn con đường phát triển nhằm không ngừng tự hoàn thiện mình để giữ vững nền độc lập tự chủ Hơn nữa chúng ta chủ động hội nhập chính là chúng ta chủ động bảo vệ và quyết tâm bảo vệ bằng được mục tiêu độc lập tự chủ trong phát triển Độc lập tự chủ để mở cửa chủ động hội nhập để bảo vệ độc lập tự chủ Mối quan hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ với hội nhập kinh tế quốc tế là mối quan hệ tương hỗ, có tính biện chứng; hội nhập càng chất lượng thì độc lập tự chủ càng cao Độc lập tự chủ càng cao thì càng có điều kiện chủ động, tích cực hội nhập Việc xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ hiện nay không hề mâu thuẫn với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế toàn cầu hoá kinh tế

4 Giải pháp

 Thứ nhất, giữ vững độc lập, tự chủ trong việc xác định chủ trương, đường lối, chiến lược phát triển kinh tế đất nước Đây là vấn đề quan trọng hàng đầu, bài học kinh nghiệm qua hơn 35 năm đổi mới, bảo đảm cho xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế

 Thứ hai, phát triển doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh trở thành nòng cốt của kinh tế đất nước; giữ vững các cân đối lớn, chú trọng bảo đảm an

12

ninh kinh tế; không ngừng tăng cường tiềm lực kinh tế quốc gia; nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước tác động tiêu cực từ những biến động của bên ngoài Hiện nay, “Nhiều doanh nghiệp nhà nước hiệu quả sản xuất, kinh doanh còn thấp; tình trạng nợ, thua lỗ, lãng phí còn lớn Phần lớn doanh nghiệp tư nhân có quy mô nhỏ, trình

độ công nghệ thấp, năng lực tài chính và quản trị yếu” Vì vậy, cần phải thúc đẩy doanh nghiệp phát triển lớn mạnh, bảo đảm tốt an ninh kinh tế và không ngừng tăng cường tiềm lực kinh tế quốc gia, khả năng chống chịu trước tác động tiêu cực từ bên ngoài

 Thứ ba, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ kinh tế quốc tế, qua đó, vừa khai thác tiềm năng, lợi thế của các thị trường, vừa tránh lệ thuộc vào một thị trường, một đối tác, nhất là khi thị trường hay đối tác đó có

sự biến động

 Thứ tư, hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với những điều ước quốc

tế và cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết Những năm qua, thực hiện chính sách đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế, Việt Nam đã ký kết, tham gia nhiều điều ước, cam kết quốc tế và các hiệp định thương mại tự do thế hê ̣ mới với những cam kết sâu rộng, toàn diên ̣ Bởi vậy, để nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế, góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, cần phải hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với những điều ước quốc tế và cam kết quốc tế mà Việt Nam đã ký kết

 Thứ năm, thực hiện nhiều hình thức hội nhập kinh tế quốc tế với các lộ trình linh hoạt, phù hợp với điều kiện, mục tiêu của đất nước từng giai đoạn Hội nhập kinh tế quốc tế bao gồm nhiều hình thức với mức độ và yêu cầu khác nhau, như: thỏa thuận thương mại ưu đãi, khu vực thương mại tự do, liên minh thuế quan, thị trường chung, liên minh kinh tế, v.v

13