Quá trình, nguồn gốc hình thành nhà nước theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin:...3 CHƯƠNG 2: NGUỒN GỐC CỦA PHÁP LUẬT THEO HỌC THUYẾT CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN...5 2.1.. Nguồn gốc ra đời của
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
TIỂU LUẬN
MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG
Chủ đề: Nguồn gốc ra đời của nhà nước và pháp luật theo học thuyết Chủ nghĩa Mác-Lênin
Tên học phần : Pháp luật đại cương
Trang 2NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ CHẤM THI
Cán bộ chấm thi 1:
Cán bộ chấm thi 1:
Điểm: ……… Điểm: ………
CÁN BỘ CHẤM THI 1 CÁN BỘ CHẤM THI 2 KÝ TÊN KÝ TÊN
Trang 3MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC CỦA NHÀ NƯỚC THEO HỌC THUYẾT CHỦ
NGHĨA MÁC-LÊNIN 2
1.1 Khái niệm nhà nước: 2 1.2 Nguồn gốc ra đời của nhà nước theo quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin: 2
1.2.1 Quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin về nguồn gốc của nhà nước: 2 1.2.2 Quá trình, nguồn gốc hình thành nhà nước theo quan điểm của chủ
nghĩa Mác-Lênin: 3
CHƯƠNG 2: NGUỒN GỐC CỦA PHÁP LUẬT THEO HỌC THUYẾT CHỦ
NGHĨA MÁC-LÊNIN 5
2.1 Khái niệm pháp luật: 5 2.2 Nguồn gốc ra đời của pháp luật theo quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin: 5 KẾT LUẬN 7 TÀI LIỆU THAM KHẢO 8
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
-Nhà nước là một hiện tượng xã hội phức tạp, liên quan chặt chẽ tới lợi ích của giai cấp, tầng lớp và dân tộc Sự ra đời và phát triển của pháp luật có quan hệ mật thiết với quá trình phát triển của một đất nước, nhà nước Pháp luật là do nhà nước ban hành, phản ánh ý chí nhà nước của giai cấp thống trị, đồng thời pháp luật cũng được đặt ra để điều chỉnh các quan hệ xã hội Bởi vậy một đất nước, nhà nước sẽ không thể tồn tại và phát triển ổn định nếu thiếu pháp luật Trong tình hình hiện nay, cùng với
sự phát triển của kinh tế đất nước cũng như việc hội nhập với kinh tế quốc tế, vai trò của pháp luật ngày một quan trọng Chính vì thế để nhận thức được và làm sáng tỏ ý nghĩa cũng như vai trò quan trọng của nhà nước và pháp luật, em xin chọn đề tài “Nguồn gốc ra đời của nhà nước
và pháp luật theo học thuyết Chủ nghĩa Mác-Lênin” để nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là nhà nước và pháp luật và nguồn gốc ra đời của chúng Phạm vi nghiên cứu của đề tài là tập trung làm rõ nguồn gốc của nhà nước và pháp luật theo quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin Mục tiêu khi nghiên cứu nâng cao bồi dưỡng nhận thức bản thân, nắm được những nội dung cơ bản, nguồn gốc ra đời của nhà nước và pháp luật theo học thuyết Chủ nghĩa Mác-Lênin và hiểu rõ tầm quan trọng của nó Cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu dựa trên nền tảng của chủ nghĩa Mác–Lênin Kết cấu tiểu luận ngoài phần mở đầu và kết luận, tiểu luận bao gồm 2 phần (chương):
1 Nguồn gốc của nhà nước theo học thuyết Chủ nghĩa Mác-Lênin
2 Nguồn gốc của pháp luật theo học thuyết Chủ nghĩa Mác-Lênin
Trang 5CHƯƠNG 1: NGUỒN GỐC CỦA NHÀ NƯỚC THEO HỌC THUYẾT
CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN -1.1 Khái niệm nhà nước:
Nhà nước là một tổ chức có quyền lực chính trị đặc biệt, có quyền quyết định cao nhất trong phạm vi lãnh thổ, thực hiện sự quản lí xã hội bằng pháp luật và bộ máy được duy trì bằng nguồn thuế đóng góp từ xã hội
1.2 Nguồn gốc ra đời của nhà nước theo quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin: 1.2.1 Quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin về nguồn gốc của nhà nước:
Theo học thuyết Chủ nghĩa Mác-Lênin, nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị Nhà nước là sản phẩm của xã hội, nó chỉ xuất hiện khi xã hội loài người đạt đến một giai đoạn phát triển nhất định Nhà nước không phải
là những hiện tượng vĩnh cữu và bất biến mà luôn vận động, phát triển, tiêu vong khi những điều kiện cho sự tồn tại của nó không còn nữa Và theo quan điểm của học thuyết Mác - Lênin, nhà nước có năm đặc trưng cơ bản sau đây:
- Nhà nước có quyền lực chính trị công cộng đặc biệt; có bộ máy cưỡng chế, quản lý những công việc chung của xã hội
- Nhà nước có quyền quản lý dân cư, phân chia lãnh thổ thành các đơn vị hành chính
- Nhà nước có chủ quyền quốc gia
- Nhà nước có quyền xây dựng, sáng tạo pháp luật và có quyền điều chỉnh các quan hệ xã hội bằng pháp luật
- Nhà nước có quyền ban hành các sắc thuế và thu thuế
Cho đến nay, đã có 4 kiểu nhà nước được hình thành: Nhà nước chủ nô, Nhà nước phong kiến, Nhà nước tư sản, Nhà nước vô sản (Nhà nước xã hội chủ nghĩa)
Trang 61.2.2 Quá trình, nguồ n gố c hình thành nhà nước theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin:
Nhà nước xuất hiện ở cuối thời kỳ cộng sản nguyên thủy, sau khi xã hội loài người trải qua ba lần phân công lao động (chăn nuôi tách khỏi trồng trọt -thủ công nghiệp tách khỏi nông nghiệp - sự xuất hiện của thương nghiệp) dẫn đến xuất hiện của hai tiền đề quan trọng Một là tiền đề về kinh tế, sự xuất hiện tư hữu Hai là tiền đề về mặt xã hội, sự xuất hiện của các giai cấp Hai tiền đề này dẫn đến sự mâu thuẫn giai cấp, đấu tranh giai cấp từ đó cần
có một tổ chức đứng ra ổn định xã hội dẫn đến nhà nước ra đời Vì vậy để giải thích nguồn gốc nhà nước phải phân tích và tìm hiểu toàn diện về điều kiện kinh tế xã hội, cơ cấu tổ chức của xã hội cộng sản nguyên thủy:
- Chế độ Cộng sản nguyên thuỷ (CSNT) và tổ chức thị tộc – bộ lạc: Lịch sử xã hội loài người đã trải qua 1 thời kỳ chưa có nhà nước, đó là chế độ CSNT Đây là hình thái kinh tế xã hội đầu tiên của loài người Xã hội này chưa có giai cấp, chưa có nhà nước nhưng nguyên nhân làm xuất hiện nhà nước đã nảy sinh từ trong xã hội này
Cơ sở kinh tế của CSNT là chế độ sở hữu chung về tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động Mọi người đều bình đẳng trong sản xuất và sản phẩm lao động được phân chia theo nguyên tắc bình quân Do đó xã hội đó không có người giàu, người nghèo, không phân chia giai cấp, không có đấu tranh giai cấp Cơ sở kinh tế đó đã quy định hình thức tổ chức, quản lý của xã hội đó Xã hội CSNT được tổ chức rất đơn giản, thị tộc là tế bào, là cơ sở cấu thành xã hội Thị tộc là hình thức tổ chức xã hội mang tính tự quản đầu tiên Để tồn tại và phát triển thị tộc cần đến quyền lực và
hệ thống quản lý để thực hiện quyền lực đó Hệ thống quản lý của công xã thị tộc là Hội đồng thị tộc (cơ quan quyền lực cao nhất của thị tộc bao gồm các thành viên đã trưởng thành) và Tù trưởng (người đứng đầu thị tộc do Hội đồng thị tộc bầu ra) Quyền lực trong tổ chức thị tộc là quyền lực xã hội do tất cả các thành viên tổ chức
ra và phục vụ lợi ích của cả cộng đồng
Trang 7Tuy rằng trong xã hội CSNT chưa có nhà nước nhưng quá trình vận động
và phát triển của nó đã làm xuất hiện những tiền đề về vật chất cho sự tan rã của tổ chức thị tộc - bộ lạc và sự ra đời nhà nước
- Sự tan rã của tổ chức thị tộc và sự xuất hiện của nhà nước:
Trong quá trình sống và lao động sản xuất, con người ngày 1 phát triển hơn
đã luôn tìm kiếm và cải tiến công cụ lao động làm cho năng suất lao động ngày càng tăng Đặc biệt sự ra đời của công cụ lao động bằng kim loại làm cho sản xuất ngày càng phát triển, hoạt động kinh tế của xã hội trở nên phong phú và đa dạng Ở thời kỳ này diễn ra 3 lần phân công lao động và sau 3 lần phân công lao động thì năng suất lao động tăng lên, sản phẩm lao động làm ra cho xã hội ngày càng nhiều hơn, từ đó dẫn đến sự dư thừa của cải so với nhu cầu tối thiểu cho sự tồn tại của con người Một số người trong thị tộc lợi dụng ưu thế của mình để chiếm đoạt của cải dư thừa đó để biến thành tài sản riêng cho mình dẫn đến sự phân hóa giàu nghèo, giữa người
có của và người không có của, sự phân hóa giàu nghèo này dẫn đến hiện tượng phân tầng xã hội, phân chia thành các tầng lớp khác nhau từ đó dẫn đến phân chia giai cấp đồng thời và kéo theo xuất hiện mâu thuẫn giai cấp
và điều không tránh khỏi là đấu tranh giai cấp Từ đó chế độ tư hữu đã hình thành trong xã hội và ngày càng trở nên rõ rệt hơn Đây chính là nguyên nhân, nguồn gốc và là tiền đề rõ ràng cho sự ra đời của nhà nước
Trang 8CHƯƠNG 2: NGUỒN GỐC CỦA PHÁP LUẬT THEO HỌC THUYẾT
CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN
-2.1 Khái niệm pháp luật:
Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do nhà nước ban hành (hoặc thừa nhận) để điều chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp với ý chí của giai cấp thống trị và được nhà nước bảo đảm thực hiện
Pháp luật có 3 chức năng chính đo là chức năng điểu chỉnh các quan hệ
xã hội, chức năng bảo vệ và chức năng giáo dục
2.2 Nguồn gốc ra đời của pháp luật theo quan điểm Chủ nghĩa Mác-Lênin:
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác–Lênin khẳng định, cũng như nhà nước, pháp luật là sản phẩm của sự phát triển xã hội Pháp luật ra đời và tồn tại gắn liền với xã hội có giai cấp, nó là sản phẩm của sự phát triển xã hội vừa mang tính khách quan (sinh ra do nhu cầu đòi hỏi của xã hội đã phát triển đến một giai đoạn nhất định) vừa mang tính chủ quan (phụ thuộc ý chí nhà nước của giai cấp, lực lượng thống trị) Pháp luật không phải là ý chí của thượng đế hay của một lực lượng siêu nhiên nào ngoài trái đất gán ghép vào xã hội Pháp luật nảy sinh trong đời sống xã hội và là kết quả của sự biến đổi xã hội từ xã hội không có giai cấp sang xã hội có giai cấp:
luật Để quản lý, điều chỉnh các quan hệ xã hội khi đó người ta dựa vào tập quán, đạo đức, tín điều tôn giáo,… là những công cụ điều chỉnh thể hiện ý chí và bảo vệ lợi ích chung của các thành viên trong xã hội nên được mọi người thừa nhận và tự giác tuân theo
+ Nguyên nhân làm xuất hiện nhà nước cũng chính là nguyên nhân làm xuất hiện pháp luật, nghĩa là khi xã hội phát triển đến một giai
Trang 9đoạn nhất định thì những công cụ quản lý như đạo đức, tập quán, tín điều tôn giáo, … không còn đủ khả năng hoặc không thể duy trì quản lý xã hội được nữa, vì ý chí các thành viên trong xã hội không còn thống nhất; lợi ích các giai cấp trong xã hội đã có sự khác biệt, thậm chí đối lập với nhau Trong điều kiện đó, để có thể giữ cho xã hội trong vòng “Trật tự”, đồng thời bảo vệ được lợi ích của giai cấp mình, giai cấp, lực lượng thống trị đã thông qua nhà nước hình thành ra một công cụ điều chỉnh mới là pháp luật
Theo quan điểm Mác –Lênin cho rằng, pháp luật được hình thành chủ yếu bằng hai con đường cơ bản như sau:
+ Thứ nhất, nhà nước tuyên bố (thừa nhận) một số các quy tắc
đã có sẵn trong xã hội như tập quán, đạo đức, tín điều tôn giáo … thành pháp luật và dung quyền lực nhà nước bảo đảm cho chúng được tôn trọng, được thực hiện
+ Thứ hai, nhà nước đặt ra những quy tắc xử sự mới Những quy tắc này thường do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đặt ra thông qua những trình tự, thủ tục, hình thức nhất định
Trang 10KẾT LUẬN
-Như vậy ta có thể thấy nhà nước và pháp luật có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau không thể tách rời, nhà nước xuất hiện dẫn đến sự xuất hiện của pháp luật, pháp luật là cơ sở để nhà nước tồn tại và phát triển Đồng thời hiểu được nguồn gốc và sự ra đời của nhà nước và pháp luật theo học thuyết của Mác-Lênin là do sự phát triển của xã hội, cụ thể hơn chính là do sự phân chia giai cấp trong xã hội dẫn đến những mâu thuẫn, xung đột, từ đó cần có sự xuất hiện của nhà nước và pháp luật để giữ gìn trật tự đồng thời phát triển, bảo vệ lợi ích của một quốc gia và công dân của quốc gia đó Vì vậy, việc nghiên cứu tìm hiểu nguồn gốc sự ra đời của nhà nước và pháp luật này đã mở rộng thêm kiến thức cũng như tạo tiền đề cho chúng ta tìm hiểu sâu hơn về pháp luật Từ đó học tập, vận dụng chúng vào đời sống góp phần hình thành những thế hệ công dân
có hiểu biết về pháp luật và ý thức thượng tôn pháp luật cũng như để bảo vệ quyền lợi chính mình, người thân, bạn bè phát triển đất nước
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
-1. Thế giới pháp luật < https://thegioiluat.vn/bai-viet/nguon-goc-va-
con-duong-hinh-thanh-phap-luat-theo-quan-diem-chu-nghia-mac-%E2%80%93-lenin-1359/ >
2. Học luật < https://hocluat.vn/nguon-goc-ban-chat-chuc-nang-cua-nha-nuoc/ >
3. Bách khoa toàn thư mở Wikipedia < https://vi.wikipedia.org/wiki/H
%E1%BB%8Dc_thuy%E1%BA%BFt_v% E1%BB%81_nh%C3%A0_n
%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%E1%BB%A7a _ch%E1%BB%A7_ngh
%C4%A9a_Marx_Lenin#S%E1%BB%B1_ra_% C4%91%E1%BB%9Di_c%E1%BB
%A7a_nh%C3%A0_n%C6%B0%E1 %BB%9Bc >
4. GS TS Mai Hồng Quì (2015) Nhà xuất bản Đại học Sư phạm Giáo trình Pháp luật đại cương
5. TS Hoàng Thị Việt Anh Nhà xuất bản Tư pháp Tài liệu hướng dẫn môn học Pháp luật đại cương Tái bản lần thứ nhất