Slide thuyết trình Pháp luật về quản lý quỹ ngân sách nhà nước

Cholera Disease Pháp luật về quản lý quỹ ngân sách nhà nước (Tập trung vào nợ công) Những vấn đề lý luận chung về quản lý quỹ ngân sách nhà nước 01 Thực trạng pháp luật Việt Nam về quản lý nợ công 02 Một số vấn đề bất cập trong quản lý nợ công và kinh nghiệm của quốc tế, một số giải pháp cho Việt Nam 03 Kết cấu Những vấn đề lý luận chung về quản lý quỹ ngân sách nhà nước 01 Khái niệm, mô hình tổ chức, vai trò, ý nghĩa, các nguyên tắc cơ bản của quản lý quỹ ngân sách nhà nước Khái niệm, mục tiêu,.

Pháp luật về

quản lý quỹ

ngân sách nhà nước (Tập trung vào nợ công)

Những vấn đề lý luận chung về quản lý quỹ ngân sách nhà nước

số giải pháp cho Việt Nam

0

3

Kết cấu

Những vấn đề

lý luận chung về quản lý quỹ ngân sách nhà nước

01

Khái niệm, mô hình tổ chức, vai trò, ý nghĩa, các nguyên tắc cơ bản của quản lý quỹ ngân sách nhà nước

Khái niệm, mục tiêu, nguyên

tắc quản lý nợ công

1 1

1 2

Những vấn đề lý luận chung

về quản lý quỹ ngân sách Nhà nước

● Ngân sách nhà nước: toàn bộ các khoản thu, chi của

Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

● Quản lý quỹ ngân sách nhà nước: việc xây dựng kế

hoạch tạo lập, sử dụng ngân sách nhà nước tập trung các khoản thu, tổ chức và điều hòa vốn tiền mặt đảm bảo thực hiện chi trả tiền ngân sách nhà nước

1.1 Khái niệm, mô hình tổ chức, vai trò, ý nghĩa, các nguyên tắc cơ bản của quản lý quỹ ngân sách nhà nước

1.1.1 Khái niệm của ngân sách nhà nước, quản lý quỹ ngân sách nhà nước

• Quốc hội phân giao

nguồn thu và nhiệm

vụ chi cụ thể

Nguồn ngân sách địa phương

• Phân cấp cho các cấp tại địa phương

• Bao gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương

• Quốc hội xác định tổng khối lượng thu, chi trong năm ngân sách

1.1.2 Mô hình tổ chức quản lý ngân sách nhà nước

Căn cứ khoản 1 Điều 6 Luật Ngân sách nhà nước 2015:

Hệ thống ngân sách nhà nước được điều hành tốt

Nền kinh tế - xã hội ổn định

● Đảm bảo các nguồn lực tài chính quốc gia được huy động, phân phối sử dụng hiệu quả.

● Đảm bảo tính chủ động, sáng tạo trong hoạt động khai thác, sử dụng vốn ngân sách nhà nước

● Đảm bảo sự hài hòa về quyền lực trong quản lý kinh

tế - xã hội và quản lý ngân sách của các cấp chính quyền

1.1.3 Vai trò, ý nghĩa của

quản lý quỹ ngân sách nhà

nước

Nguyên tắc đầy đủ, trọn vẹn

• Mọi khoản thu, chi phải được ghi đầy đủ vào kế hoạch ngân sách.

• Mọi khoản chi phải được vào sổ và quyết toán rành mạch.

Nguyên tắc cân đối ngân sách

• Ngân sách nhà nước được lập và thu, chi ngân sách phải được cân đối.

• Các khoản chi chỉ được thực hiện khi có đủ các nguồn thu bù đắp.

Nguyên tắc thống nhất

Mọi khoản thu, chi phải tuân theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước; được dự toán hàng năm, được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

1.1.4 Các nguyên tắc cơ quản của

việc quản lý quỹ ngân sách nhà nước

Nguyên tắc công khai hóa

• Thu, chi ngân sách nhà nước được cụ thể hóa bằng số liệu.

• Ngân sách nhà nước được quản lý rành mạch, công khai để mọi người dân có thể biết.

Nguyên tắc rõ ràng, trung thực, chính xác

• Ngân sách nhà nước được xây dựng rành mạch, có hệ thống.

• Các dự toán thu, chi phải được tính toán chính xác, đưa vào kế hoạch ngân sách.

• Không che đậy, bào chữa đối với tất cả các khoản thu, chi.

• Không lập quỹ đen, ngân sách phụ.

1.1.4 Các nguyên tắc cơ quản của

việc quản lý quỹ ngân sách nhà nước

● Khái niệm: tổng giá trị các khoản tiền mà Nhà nước

đi vay nhằm bù đắp cho các khoản thâm hụt ngân sách trong một thời điểm nào đó

● Phân loại: Căn cứ Điều 4 Luật Quản lý nợ công 2017:

1.2 Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc quản lý nợ công

1.2.1 Khái niệm, phân loại, ý nghĩa của

- Làm gia tăng nguồn lực cho Nhà nước.

- Đầu tư cơ sở hạ tầng, gia tăng năng lực sản xuất cho nền kinh tế

- Tận dụng nguồn tài chính nhàn rỗi trong dân cư

- Tận dụng sự hỗ trợ từ nước ngoài và tổ chức tài chính quốc tế

Quản lý nợ công là quá trình thiết lập và thực hiện

chiến lực quản lý nợ của Chính phủ nhằm huy động được nguồn tài chính với chi phí thấp nhất có thể với tầm nhìn trung và dài hạn, phù hợp với mức độ thận trọng về quản lý rủi ro

(Theo định nghĩa của WB và IMF)

1.2.2 Khái niệm quản lý nợ

công

1.2.3 Mục tiêu quản lý nợ

công

Giảm thiểu chi phí

Giảm thiểu rủi to

thị trường

Giảm thiểu rủi ro

đáo nợ

Nhà nước quản lý thống nhất về nợ công, bảo đảm việc thực thi trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Việc đề xuất, thẩm định, phê duyệt chủ trương vay, đàm phán, ký kết thỏa thuận vay và phát hành công cụ nợ, phân bố và sử dụng vốn vay phải đúng mục đích, hiệu quả.

Kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu an toàn nợ công, bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững và ổn định kinh tế vĩ mô.

1.2.4 Nguyên tắc quản lý nợ công

Căn cứ Điều 5 Luật Quản lý nợ công 2017:

Bên vay, bên vay lại, đối tượng được Chính phủ bảo lãnh chịu trách nhiệm thực hiện đầy đủ, đúng hạn các nghĩa vụ đối với khoản vay, khoản vay lại, khoản vay được Chính phủ bảo lãnh.

Bảo đảm chính xác, tính đúng, tính đủ nợ công; công khai, minh bạch trong quản lý nợ công và gắn với trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Thực trạng pháp luật Việt Nam

về quản lý nợ công

02

Quản lý việc huy động, sử dụng vốn vay và trả

nợ của Chính phủ

chương trình quản lý

nợ công 03 năm; kế hoạch vay, trả nợ công hàng năm

Cấp và quản lý

bảo lãnh Chính

phủ

Quản lý nợ của chính quyền địa phuơng

Đảm bảo khả năng trả nợ công

Kế toán, kiểm toán, thống kê, báo cáo, công bố thông tin

2

4

2

8

Điều 20 Luật Quản lý nợ công 2017: Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nợ công”

1 Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao trong quản lý nợ công

2 Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có liên quan đến quản lý nhà nước về nợ công phải chịu trách nhiệm cá nhân trong trường hợp xảy ra vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức

3 Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến quản lý

nợ công có trách nhiệm giải trình, báo cáo cấp có thẩm quyền việc đề xuất, thẩm định và phê duyệt chủ trương vay; đàm phán, ký kết thỏa thuận vay và phát hành công cụ nợ; phân bổ và sử dụng vốn vay; trả nợ và thực hiện các nghiệp vụ quản lý nợ công

2.1 Nhiệm vụ, quyền hạn và trách

nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá

nhân trong quản lý nợ công

● Chỉ tiêu an toàn nợ công: hệ thống chỉ tiêu quy

định mức trần và ngưỡng cảnh báo về nợ công do Quốc hội quyết định

2.2 Chỉ tiêu an toàn nợ công; kế hoạch vay, trả nợ công 05 năm; chương trình quản lý nợ công 03 năm; kế hoạch vay, trả nợ công hàng năm

2.2.1 Chỉ tiêu an toàn nợ công

● Bao gồm:

- Nợ công so với tổng sản phẩm quốc nội

- Nợ của Chính phủ so với tổng sản phẩm quốc nội

- Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách nhà nước hàng năm

- Nợ nước ngoài của quốc gia so với tổng sản phẩm quốc nội

- Nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của quốc gia so với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ

2.2 Chỉ tiêu an toàn nợ công; kế hoạch vay, trả nợ công 05 năm; chương trình quản lý nợ công 03 năm; kế hoạch vay, trả nợ công hàng năm

2.2.1 Chỉ tiêu an toàn nợ công

● Quy định về chỉ tiêu an toàn nợ công:

- Định hướng về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm

- Tình hình thực hiện các chỉ tiêu an toàn nợ công giai đoạn 5 năm trước

- Tốc độ tăng trưởng, tỉ lệ tiết kiệm nội bộ

- Cân đối thu, chi, bội chi ngân sách; nhu cầu huy động vốn vay, khả năng trả nợ; ngoại tệ; nhu cầu, cơ cấu vốn đầu tư toàn xã hội, các cân đối kinh tế vĩ mô khác

- Tình hình, khả năng huy động vốn

- Kinh nghiệm, thông lệ quốc tế

2.2.1 Chỉ tiêu an toàn nợ công

Chiến lược, cơ bản, lâu

dài

Nguồn lực bên trong

Quan trọng, phục vụ mục tiêu phát triểnkinh tế - xã hội

Nguồn lực bên ngoài

2.2.2 Kế hoạch vay, trả nợ công

trong 5 năm (giai đoạn 2021 – 2025)

Huy động, phân bổ, quản lý, sử dụng có hiệu quả tổng thể các nguồn lực

2.2.2 Kế hoạch vay, trả nợ công

trong 5 năm (giai đoạn 2021 – 2025)

Mục tiêu:

• Tổng thu ngân sách nhà nước: ~ 8,3 triệu tỉ đồng

• Tổng chi ngân sách nhà nước: ~ 10,26 triệu tỉ đồng

• Tổng đầu tư phát triển nguồn ngân sách nhà nước: ~ 2,87 triệu tỉ đồng

• Tỉ lệ bội chi: bình quân 3,7% GDP

2.2.2 Kế hoạch vay, trả nợ công

trong 5 năm (giai đoạn 2021 – 2025)

Định hướng công tác tài chính quốc gia:

• Về thu ngân sách nhà nước: khẩn trương sửa đổi, hoàn thiện

hệ thống chính sách thu; thúc đẩy tăng thu, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững; đẩy mạnh biện pháp khai thác dư địa thu, chống thất thu, giảm nợ đọng thuế, mở rộng cơ sở thuế

• Về chi ngân sách nhà nước: từng bước tái cơ cấu theo hướng

tăng tỉ trọng đầu tư phát triển, giảm ti trọng chi thường xuyên, đảm bảo chi đúng quy định của pháp luật

• Về cân đối ngân sách nhà nước: chỉ chi trong khả năng của

nền kinh tế và chỉ vay trong khả năng trả nợ; kiểm soát, rà soát theo đúng quy định, hiệu quả

Về vay, trả nợ của chính quyền địa phương:

Khống chế hạn mức bội chi và nợ theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước 2015

Về hạn mức vay thương mại nước ngoài của doanh nghiệp, tổ chức tín dụng:

Phương thức tự vay, tự trả

Nội dung kế hoạch vay và trả nợ chi tiết hàng

năm của Chính phủ:

2.2.4 Kế hoạch vay, trả nợ công hàng

năm

Kế hoạch vay trong nước:

- Kế hoạch huy động vốn cho ngân sách nhà nước.

- Kế hoạch huy động vốn cho đầu tư phát triển

Kế hoạch vay nước ngoài được thực hiện thông qua các hình thức huy động vốn gồm vay phát triển chính thức, vay ưu đãi, vay thương mại và được chi tiết theo chủ nợ nước ngoài

Kế hoạch trả nợ được chi tiết theo chủ nợ, phân định trả nợ gốc và trả nợ lãi; trả nợ trong nước và trả nợ nước ngoài

Theo Nghị định số 94/2018/NĐ-CP ngày 30/6/2018, việc phát hành công cụ nợ trên thị trường trong nước đảm bảo các nguyên tắc:

- Nằm trong kế hoạch phát hành được cấp có thẩm quyền quyết định

- Bộ Tài chính thay mặt Chính phủ phát hành công cụ nợ của Chính phủ hoặc ủy quyền cho Kho bạc nhà nước phát hành

- UBND cấp tỉnh phát hành trái phiếu chính quyền địa phương

- Tuân thủ quy định của pháp luật về phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết, giao dịch công cụ nợ trên thị trường chứng khoán

2.3 Quản lý việc huy động, sử dụng

vốn vay và trả nợ của Chính phủ

2.3.1 Quản lý việc huy động vốn vay

Việc phát hành trái phiếu Chính phủ trên thị trường quốc tế đảm bảo:

- Có đề án được Chính phủ phê duyệt

- Phù hợp với luật pháp tại thị trường phát hành

- Mục đích phát hành: bù đắp bội chi ngân sách trung ương cho đầu tư phát triển theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, cơ cấu nợ lại của Chính phủ

2.3 Quản lý việc huy động, sử dụng

vốn vay và trả nợ của Chính phủ

2.3.1 Quản lý việc huy động vốn vay

Việc vay vốn nước ngoài dưới hình thức thỏa thuận vay, hiệp định vay đảm bảo:

- Chỉ vay cho đầu tư phát triển, không vay cho chi thường xuyên

- Các khoản vay mới phải được đánh giá theo quy định của Luật Quản

lý nợ công

- Đề xuất dự án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

- Chương trình, dự án đã được cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư

2.3 Quản lý việc huy động, sử dụng

vốn vay và trả nợ của Chính phủ

2.3.1 Quản lý việc huy động vốn vay

Các khoản vay từ nguồn tài chính khác phải đảm bảo:

- Được cấp có thẩm quyền quyết định

- Hình thức vay: theo quyết định của cấp có thẩm quyền hoặc thỏa thuận vay

- Xác định rõ mức tiền vay, kỳ hạn, lãi suất, các khoản chi phí liên quan, phương thức trả nợ, thời hạn trả nợ, gia hạn nợ, phạt chậm trả; quyền và trách nhiệm của các bên liên quan; các điều kiện, điều khoản liên quan

2.3 Quản lý việc huy động, sử dụng

vốn vay và trả nợ của Chính phủ

2.3.1 Quản lý việc huy động vốn vay

Vốn vay trong nước Vốn vay nước ngoài của

Chính phủ

- Bù đắp bội chi ngân sách TW và địa phương.

- Bù đắp thiếu hụt tạm thời của ngân sách TW;

đảm bảo thanh khoản của thị trường trái

phiếu Chính phủ.

- Chi trả nợ gốc đến hạn.

- Cơ cấu lại các khoản nợ của Chính phủ.

- Bù đắp bội chi ngân sách TW.

- Cho vay lại.

2.3.2 Quản lý việc sử dụng vốn vay

Về mục đích sử

dụng:

2.3.2 Quản lý việc sử dụng vốn vay

Về xây dựng dự toán:

Các bộ, ban, ngành địa phương

xây dựng dự toán sử dụng vốn vay, dự toán ngân sách nhà nước

Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư

2.3.2 Quản lý việc sử dụng vốn vay

Về bố trí vốn đối ứng:

- Chương trình, dự án vay nước ngoài được áp dụng cơ chế cấp phát toàn bộ: vốn đối ứng được bố trí trong ngân sách nhà nước hàng năm của cơ quan chủ quản theo phân cấp quản lý ngân sách và từ các nguồn tài chính khác

- Chương trình, dự án được áp dụng cơ chế cho vay lại: chủ dự án bố trí từ vốn chủ sở hữu hoặc nguồn vốn hợp pháp khác

• Cho vay vốn ODA, vốn ưu đãi nước ngoài là một phương thức hỗ

trợ vốn của Chính phủ cho các đối tượng được vay lại để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư

• Đối tượng được vay lại: chính quyền địa phương cấp tỉnh, đơn vị

sự nghiệp công lập, doanh nghiệp

• Cơ quan cho vay lại: Bộ Tài chính, ngân hàng chính sách của Nhà

nước, tổ chức tín dụng được Bộ Tài chính ủy quyền

2.4 Quản lý cho vay lại vốn ODA, vay

ưu đãi nước ngoài

2.4.1 Các quy định pháp luật hiện hành

Điều kiện đối với

Điều kiện cho vay lại vốn ODA, vốn ưu đãi

nước ngoài: Điều 36 Luật Quản lý nợ công

2017.

Quy định về tỉ lệ cho vay: Nghị định số 97/2018/NĐ-CP ngày

30/6/2018

2.4.1 Các quy định pháp luật hiện

hành

Nghị định số 79/2021/NĐ-CP ngày 16/8/2021

Tỉ lệ bổ sung cân đối từ

ngân sách trung ương so với

tổng chi cân đối ngân sách địa

phương

Tỉ lệ cho vay lại vốn vay

ODA, vay ưu đãi

Tình hình cho vay lại vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài tại Việt Nam

- Tổng số vốn vay về cho vay lại giải ngân từ nhà tài trợ nước ngoài (2011 – 2019): ~ 12,5 tỉ USD

- Dự nợ cho vay lại (2012 – 2019) tăng trưởng dương

- Số vốn ODA cho vay lại giải ngân có nhiều biến động

2.4.2 Thực trạng của việc cho vay lại

vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài

Tình hình cho vay lại vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài tại Việt Nam

2.4.2 Thực trạng của việc cho vay lại

vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài

Tình hình cho vay lại vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài tại Việt Nam

- Vấn đề quản lý, xử lý rủi ro tín dụng được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ

- Góp phần quan trọng vào tăng trưởng và phát triển kinh tế

- Góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các địa phương

- Góp phần chia sẻ rủi ro giữa ngân sách nhà nước và cơ quan cho vay lại

2.4.2 Thực trạng của việc cho vay lại

vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài

Thực trạng quản lý hoạt động cho vay lại vốn ODA, vốn ưu đãi nước ngoài tại Việt Nam còn tồn tại một số hạn chế

- Thiếu đồng bộ giữa tỉ lệ cho vay lại và phân bổ kế hoạch vốn đầu

tư công trung hạn nguồn ngoài nước

- Tỉ trọng cho vay lại còn thấp so với tỉ trong vốn cấp phát

- Vướng mắc trong thực hiện thủ tục cho vay lại

- Phát sinh một số dự án cho vay lại quá hạn, không trả được nợ

- Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay lại, hiệu quả trong việc sử dụng nguồn vốn chưa được thiết lập đầy đủ

2.4.2 Thực trạng của việc cho vay lại

vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài

2.5 Cấp và quản lý bảo lãnh Chính

phủ

• Khái niệm bảo lãnh Chính phủ: cam kết của Chính phủ bằng

văn bản bảo lãnh với bên cho vay về việc thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc, lãi trong trường hợp đến hạn trả nợ mà bên vay không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ

• Đối tượng được bảo lãnh Chính phủ: Doanh nghiệp có dự án

đầu tư thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ