Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nhân giống và sản xuất rau an toàn tại xã Thụy Hương - huyện Chương Mỹ - thành phố Hà Nội

Bài viết trình bày việc xây dựng được mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nhân giống và sản xuất rau an toàn, hiệu quả kinh tế cao cho vùng chuyên canh rau, góp phần phục vụ xây dựng nông thôn mới ngoại thành Hà Nội.

Thông tin chung

Tên Đề tài: Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nhân giống và sản

Cơ quan chủ trì: Viện Nghiên cứu Rau quả

ĐTDĐ: 0912265778 Email: hungnqrifav@hn.vnn.vn

1 Đặt vấn đề

Rau là loại thực phẩm thiết yếu trong cuộc sống con người, cung cấp phần lớn khoáng chất và vitamin, góp phần cân bằng dinh dưỡng trong bữa ăn hàng ngày Rau cũng là cây trồng có giá trị kinh tế cao, là mặt hàng xuất khẩu của nhiều nước trên thế giới và là một trong những cây trồng chủ lực có sự tăng trưởng vượt bậc trong thời gian qua Sản lượng rau trên thế giới đã tăng hơn gấp 2 lần trong khoảng 30 năm trở lại đây

và đã vượt qua ngũ cốc về tổng giá trị thương mại toàn cầu Hiện nay, nhiều nước trồng rau với diện tích lớn, tại các nước đang phát triển tỷ lệ cây rau/cây lương thực là 2/1, còn ở các nước đang phát triển tỷ lệ này là ½

nói riêng đã phát triển đã tạo ra nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm phong phú và

ổn định cho người tiêu dùng trong nước, ngoài ra giá trị xuất khẩu của ngành rau quả có bước tiến vượt bậc đạt 2,36 tỷ USD cao hơn so với xuất khẩu lúa gạo (Kết quả năm 2016), hứa hẹn đây là ngành nông nghiệp có giá trị gia tăng cao và được quan tâm phát triển Tuy nhiên, các kỹ thuật sản xuất vẫn còn tập trung chủ yếu vào phát triển số lượng hơn là chất lượng sản phẩm, đặc biệt còn hạn chế trong việc áp dụng các quy phạm thực hành nông nghiệp tốt (GAP), nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm trong toàn bộ quá trình sản xuất từ cánh đồng tới bàn ăn

Xã Thuỵ Hương nằm ở phía Đông của huyện Chương Mỹ, có tổng diện tích đất

tự nhiên: 519,39ha Trong đó đất nông nghiệp là 394,69 ha chiếm 76,4% tổng diện tích,

có đường đê Đáy nối với quốc lộ 6 với chiều dài 2km Vùng dự án có đặc điểm khí hậu đặc trưng của đồng bằng Bắc bộ: khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh, ít m¬ưa

và mùa hè nóng, m¬ưa nhiều Khí hậu xã Thụy Hương cho phép phát triển sản xuất đa dạng nhiều loại rau khác nhau Địa bàn triển khai dự án đã đủ điều kiện cho sản xuất RAT với diện tích canh tác 97,4 ha của các hộ xã viên Hợp tác xã Rau an toàn Thụy Hương đã được Sở Nông nghiệp & PTNT Hà Nội cấp giấy chứng nhận điều điều kiện sản xuất rau an toàn

Với hạ tầng cơ sở, điều kiện tự nhiên, giao thông thuận tiện cho phép Thụy Hương phát triển thành vùng nông nghiệp sinh thái chuyên canh rau an toàn phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng của người dân trong huyện và Thủ đô Mặc dù vậy, việc sản xuất rau tại các vùng trồng rau của thành phố Hà Nội nói chung, của Thụy Hương nói riêng còn có những hạn chế:

Việc sản xuất không theo kế hoạch, chủ yếu mang tính chất cá thể nên diện tích cũng như đối tượng cây trồng chủ yêu căn cứ vào giá cả của thời vụ trước đó Do vậy, mất cân đối trong cơ cấu và diện tích dẫn đến việc sản xuất không ổn định

Đa phần người dân sản xuất các loại rau, thông dụng dễ làm nên thu nhập trên đơn vị diện tích thấp; tiêu thụ chủ yếu trong địa bàn xã và huyện Sản lượng rau của Thụy Hương cung cấp cho người tiêu dùng nội thành Hà Nội và các vùng lân cận còn rất hạn chế

Sản xuất với quy mô nhỏ còn chiếm tỷ lệ lớn, gây khó khăn cho việc áp dụng các kỹ thuật sản xuất mới, quy trình thực hành sản xuất tốt và quản lý VSATTP;

Sản xuất rau an toàn chưa được triển khai đồng bộ, khép kín từ việc quy hoạch sản xuất tới tổ chức quản lý và tiêu thụ sản phẩm

Sản lượng rau lớn được sản xuất chính vụ (vụ đông xuân) do đó gây hiện tượng

dư thừa, mất giá khi chính vụ nhưng lại khan hiếm và thiếu rau trong thời kỳ giáp hạt (trái vụ)

Trình độ của người sản xuất rau còn hạn chế, chưa nhận thức hết các nguy cơ của việc sản xuất không an toàn ảnh hưởng tới sức khỏe người sản xuất, người tiêu dùng

và nguy cơ gây ô nhiễm cho môi trường canh tác

Chính vì vậy, việc Xây dựng mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nhân giống và sản xuất rau an toàn tại xã Thụy Hương - huyện Chương Mỹ - thành phố Hà Nội là cần thiết để ứng dụng và nhân rộng trong sản xuất trong giai đoạn hiện nay

Xây dựng được mô hình ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nhân giống và sản xuất rau an toàn, hiệu quả kinh tế cao cho vùng chuyên canh rau, góp phần phục vụ xây dựng nông thôn mới ngoại thành Hà Nội

2.2 Mục tiêu cụ thể

chuyển giao công nghệ

cây giống/năm, cung cấp cây giống cho các vùng dự án và các vùng lân cận

- Xây dựng được 01 mô hình liên kết sản xuất, sơ chế, bảo quản và tiêu thụ rau

an toàn quy mô hơn 10 ha/mô hình, hiệu quả kinh tế tăng trên 20% so với trồng đại trà

theo hướng VietGAP

hào, đậu cô ve, súp lơ) Các quy trình đã được cán bộ của Viện Nghiên cứu rau quả hướng dẫn đầy đủ các bước từ khâu chuẩn bị, làm đất, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế đóng gói…

hướng dẫn, và tiếp nhận các quy trình chuyển giao là 20 người Về mức độ tiếp thu, làm

trên đồng ruộng tại các mô hình sản xuất rau an toàn trên địa bàn Hà Nội, các cán bộ kỹ

đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, kinh nghiệm để hướng dẫn kỹ thuật sản xuất các loại rau

gói

Thiên trường và HTX sản xuất và kinh doanh rau Thụy Hương 11 quy trình công nghệ

sơ chế, bao gói, bảo quản rau an toàn, áp dụng cho các đối tượng: rau muống, rau mồng

tơi, rau cải ngọt, rau cải xanh, rau cải bắp, rau cải ngồng, đậu cove, cà chua, cà pháo, bí

xanh, măng tây

3.2 Xây dựng mô hình liên kết sản xuất cây giống rau quy mô 200.000 cây giống rau

Dự án đã xây dựng được 01 nhà lưới sử dụng cho nhân giống rau với diện tích 720 m2,

tương đương 200.000 cây giống các chủng loại rau/năm Nhà lưới được khởi công ngày

4 tháng 8 năm 2015, hoàn thành nghiệm thu đưa vào sử dụng vào ngày 08 tháng 10 năm

2015

Viện Nghiên cứu Rau quả đã hướng dẫn, chuyển giao cho Công ty Cổ phần kinh

tế Thiên trường và HTX sản xuất và kinh doanh rau Thụy Hương 01 quy trình sản xuất

cây con giống rau trong vườn ươm bằng phương pháp gieo trên khay bầu giá thể

Cây con giống trong dự án được sản xuất trên khay bầu giá thể sử dụng máy gieo

hạt rau Sau khi được hướng dẫn, cán bộ kỹ thuật của Công ty Cổ phần kinh tế Thiên

trường và nông dân của HTX sản xuất và kinh doanh rau Thụy Hương đã nắm vững

được quy trình sản xuất cây con giống và chủ động được cây giống trong suốt quá trình

thực hiện dự án cũng như cung cấp cho người sản xuất vùng lân cận

đốt sít, cao 10-12 cm, 4-5 lá

Súp lơ 13.000 60.000 73.000 không dị hình, rễ trắng quấn

đều bầu, ngọn phát triển tốt,

Lượng cây giống này chủ yếu phục vụ cho việc thực hiện mô hình của dự án

3.3 Xây dựng mô hình liên kết sản xuất, sơ chế, đóng gói và tiêu thụ rau an toàn 3.3.1 Xây dựng mô hình liên kết rau an toàn

cho Hợp tác xã rau an toàn Thụy Hương Sau khi xây dựng xong Viện Nghiên cứu rau quả đã bàn giao nhà lưới cho đơn vị sử dụng là HTX sản xuất và kinh doanh rau Thụy Hương

Bên cạnh việc xây dựng các nhà lưới như đã nêu trên, dự án cũng triển khai xây dựng được 5.000 m2 nhà lưới đơn giản sản xuất rau trái vụ tại Công ty Cổ phần kinh tế Thiên Trường bằng vốn đối ứng của Công ty Nhà lưới đã được sử dụng để sản xuất rau trái

vụ đối với một số chủng loại rau như: cà chua, cải ăn lá, súp lơ, su hào… Trong suốt quá trình triển khai dự án, nhà lưới đã được sử dụng hết công suất và sử dụng đúng mục đích để sản xuất các loại rau trong dự án đảm bảo tiêu chuẩn VSATTP

3.3.1.2 Tổ chức sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP

đến tháng 12 năm 2016

*Kết quả mô hình sản xuất rau an toàn năm 2015

Trong năm 2015, mô hình sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP được triển khai

Diện tích sản xuất các loại rau trong mô hình được thể hiện cụ thể ở bảng sau:

Bảng 2 Diện tích và thời vụ triển khai các chủng loại rau trong mô hình tại

Như vậy, trong năm 2015 dự án đã triển khai được 5 ha mô hình sản xuất 13 loại rau

và được công ty Thiên trường phân phối trên hệ thống cửa hàng của công ty

9 Đậu cô ve 0,3 8,92

Trong năm 2016, mô hình sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP được triển khai

tích các loại rau sản xuất trong nhà lưới là 2,19 ha sản lượng đạt 61,51 tấn, chủ yếu là

Trong nhà lưới

Ngoài đồng

Trong nhà lưới

Ngoài đồng

(ha)

VSATTP và được phân phối tại các cửa hàng của Công ty Thiên Trường

4 Cải canh 1,10 27,38

3.3.1.3 Cấp chứng nhận VietGAP

Song song với quá trình sản xuất, Viện Nghiên cứu Rau quả đã mời VinaCERT

- đơn vị đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chỉ định là đơn vị chứng nhận sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP Mã số chỉ định: VietGAP-TT-13-02 giám sát, đánh giá quá trình sản xuất

Quá trình giám sát, đánh giá các bước thực hành nông nghiệp tốt, các tiêu chí đánh giá cơ sở sản xuất rau tại Công ty Cổ phần Kinh tế Thiên trường và HTX sản xuất

giá, cơ quan chứng nhận cũng đã lấy mẫu sản phẩm gửi đi phân tích Kết quả các chỉ

và một số chủng loại vi sinh vật đều ở dưới ngưỡng cho phép, các loại rau trong dự án

hào, đậu cô ve, bí xanh, cà chua, cà pháo: Giấy chứng nhận số

VietGAP-TT-13-02-01-0012 ngày 14 tháng 6 năm 2016 theo quyết định số 986/QĐ-VICB ngày 14 tháng 6 năm

2016

19 tháng 7 năm 2016

3.3.2 Xây dựng mô hình liên kết sơ chế rau an toàn

Căn cứ theo năng suất mô hình, các tiêu chuẩn khác về VSATTP và kích thước các thiết

bị sơ chế bảo quản rau an toàn, nhà sơ chế đóng gói được thiết kế 120m2, và được bố trí như sơ đồ mặt bằng nhà sơ chế bảo quản rau an toàn

Hệ thống thiết bị sơ chế, đóng gói sản phẩm rau an toàn (theo tiêu chuẩn VietGAP) được Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch thiết kế, lựa chọn Công ty TNHH xây dựng kỹ thuật và thương mại Quyết Thắng chế tạo theo yêu cầu công nghệ với năng suất 500 - 700kg/h

Trên các thiết bị, phần tiếp xúc với sản phẩm được chế tạo bằng vật liệu SUS 304, dễ vận hành và vệ sinh công nghiệp, không bám bụi bẩn Sản phẩm rau an toàn thành phẩm sau khi sơ chế, bảo quản phải đạt các yêu cầu về dinh dưỡng, cảm quan, thương mại và đặc biệt đảm bảo các yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm

Thời gian vận hành mô hình thử nghiệm công nghệ và thiết bị sơ chế, đóng gói một số loại rau an toàn: 15/10/2016 đến 11/12/2016 Trong quá trình triển khai mô hình các cán

bộ kĩ thuật của Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch đã hướng dẫn các cán bộ kĩ thuật và công nhân của Công ty Thiên Trường chi tiết từng công đoạn của quy trình công nghệ, áp dụng thử nghiệm triển khai trên 11 đối tượng rau, chia thành nhiều đợt (16 đợt) để phù hợp với thực tế sản xuất Các loại rau sau khi thu hoạch đều được chuyển qua khâu sơ chế (ngâm rửa, loại bỏ và làm sạch chất bẩn), sau đó chuyển qua khâu làm ráo, đóng gói và bảo quản

3.4 Xây dựng mạng lưới sản xuất, quản lý chất lượng và tiêu thụ sản phẩm RAT theo hướng VietGAP

(sơ chế, đóng gói, chế biến) và doanh nghiệp tiêu thụ nhằm chủ động giải quyết " đầu

hướng dẫn chuyển giao công nghệ về kỹ thuật về sản xuất các loại rau theo tiêu chuẩn

theo VietGAP như mồng tơi, cải ăn lá, cà pháo, măng tây Công ty Cổ Phần Kinh tế Thiên Trường có trách nhiệm tổ chức sản xuất các loại rau (cà chua, su hào, su lơ, cải

Việc sản xuất các loại rau thuộc dự án được thực hiện tại HTX sản xuất RAT Thụy Hương và Công ty Cổ phần Kinh tế Thiên Trường Kết quả thực hiện mô hình về diện tích, năng suất, chất lượng của các loại rau đã thực hiện được trình bầy ở mục 2.3

3.4.2 Quản lý chất lượng

hướng dẫn trong quá trình sản xuất để kịp thời giải quyết những yếu tố phát sinh

Trường

Để làm tốt công tác tiêu thụ sản phẩm, dự án đã thực hiện một số hoạt động quảng bá,

người mua hàng…

Trong quá trình thực hiện dự án,Viện Nghiên cứu rau quả xây dựng Website và tổ chức quảng bá các sản phẩm rau của dự án qua website (http://www.rauantoanthuyhuong)

cũng như hình ảnh về các mô hình sản xuất rau trong dự án

rau của dự án Khách tham dự hội nghị đánh giá cao kết quả thực hiện mô hình và sẵn

tăng tính hấp dẫn và giá trị sản phẩm

Trong năm 2015, sản phẩm của dự án được Công ty Cổ phần kinh tế Thiên Trường cung

Trung Văn, Nam từ Liêm Tổng sản lượng rau bán được là 141,5 tấn rau các loại với

Trong năm 2016 là năm rất khó khăn cho các đơn vị sản xuất cũng như kinh doanh do

Như vậy qua quá trình thực hiện dự án đã hình thành mối liên kết 3 nhà gồm nhà khoa

đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm được tổ chức chứng nhận kiểm tra và cấp giấy

chứng nhận đủ tiêu chuẩn VietGAP Nhà doanh nghiệp là Công ty Cổ phân kinh tế Thiên trường có nhiệm vụ tổ chức sản xuất một số loại rau trong dự án và đặc biệt là cam kết

trên

đoạn hiện nay

3.5 Đào tạo, tập huấn kỹ thuật

3.5.1 Đào tạo tập huấn kỹ thuật sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP

Ngay sau khi dự án được phê duyệt, Viện Nghiên cứu Rau quả đã cùng các đơn vị phối

Đào tạo kỹ thuật viên (TOT, với 2 lớp cho 15 học viên): Đối tượng được đào tạo là

Thiên Trường Các thành viên tham gia được đào tạo về kỹ thuật sản xuất rau và kỹ năng quản lý, giám sát sản xuất theo các tiêu chí của VietGAP

được bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng về chuyên môn Nắm vững được những yêu cầu

cơ bản trong sản xuất rau an toàn và RAT theo VietGAP, quy trình sản xuất từng loại

được chuyển giao và sẽ là những cán bộ kỹ thuật trực tiếp chỉ đạo thực hiện mô hình, và

3.5.2 Đào tạo tập huấn kỹ thuật sơ chế đóng gói và bảo quản sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP

Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình sản xuất rau an toàn trong 2 năm thực hiện dự án

Trong năm 2015, với mức đầu tư hơn 1,23 tỷ đồng cho sản xuất 5 ha rau các loại, sản lượng thu được 170,6 tấn, tiêu thụ trong mô hình liên kết được 141,5 tấn với tổng kinh

Trong năm 2016 tổng đầu tư cho mô hình hơn 2,48 tỷ trên quy mô 10,45 ha, tổng sản lượng các loại rau thu được 366,39 tấn, tiêu thụ trong mô hình liên kết được 297,15 tấn

hơn đáng kể so với sản xuất đại trà, dao động từ 14,79-41,60%, mức bình quân là 27,87% Như vậy, có thể thấy rau được sản xuất trong mô hình do được ứng dụng kỹ

gói, được bao tiêu sản phẩm theo chuỗi là lý do giúp hiệu quả kinh tế của sản xuất cao hơn so với sản xuất đại trà

- Áp dụng quy trình sản xuất rau an toàn theo hướng VietGAP sẽ tạo ra các sản phẩm

rau, rau an toàn thương phẩm yêu cầu chủ yếu những lao động trẻ và phụ nữ nên cũng

hơn, hạn chế được sâu bệnh hại so với cây giống sản xuất bằng phương pháp truyền

theo hướng VietGAP Đây là lực lượng nòng cốt của địa phương, truyền đạt kiến thức,

thu nhập cao cho người sản xuất Người tiêu dùng được tiêu thụ các sản phẩm an toàn,

Sau 2 năm triển khai, đến nay dự án đã hoàn thành các mục tiêu, nội dung, quy mô sản phẩm thể hiện ở các nội dung sau:

Đã điều tra bổ sung, đánh giá hiện trạng sản xuất rau của địa phương từ đó lựa chọn điểm và có giả pháp về kỹ thuật thích hợp cho sản xuất rau của dự án và địa phương

- Dự án đã đầu tư xây dựng 01 nhà lưới kiên cố để sản xuất cây giống rau diện tích 720 m2 đảm bảo cung cấp cho thị trường 20 vạn cây con giống/năm

đó 4900 m2 sư dụng vốn ngân sách và 5000 m2 vốn đối ứng của dân

chế rau sau thu hoạch

bị khác phục vụ quá trình trồng và chăm sóc các loại cây trong mô hình

lượng tốt, giúp cây sinh trưởng phát triển tốt hơn vượt so với hợp đồng 7.040 cây tương đương 1,8%

tương đơng 3% so với kế hoạch, sản lượng thu được 5536,99 tấn đạt tiêu chuẩn VietGAP

và thu lãi được 736,441triệu đồng

cao chất lượng các loại rau khi cung cấp ra thị trường

phẩm rau đảm chất chất lượng cho người tiêu dùng

Nghiên cứu rau quả- HTX sản xuất và kinh doanh rau Thụy Hương- Công ty Cổ phần Kinh tế Thiên Trường) về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới trong sản xuất và tiêu thụ rau

an toàn, hầu hết các loại rau sản xuất trong dự án được doanh nghiệp (Công ty Cổ phần Kinh tế Thiên Trường) tiêu thụ giúp người dân yên tâm sản xuất, sản phẩm sản xuất ra

có chất lượng cao đảm bảo VSATTP nâng cao hiệu quả mô hình, có tác dụng lan tỏa và

mở rộng sản xuất