Nghiên cứu đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình tự quản về an ninh trật tự tại các khu dân cư trong xây dựng nông thôn mới

Bài viết trình bày việc tổng kết, đánh giá mô hình tổ chức tự quản về an ninh trật tự hiệu quả trong nông thôn (điển hình ở miền Bắc, Trung và Nam); Đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình tự quản về an ninh trật tự tại các khu dân cư (phù hợp với đặc điểm văn hoá, phong tục tập quán, điều kiện kinh tế xã hội của vùng, miền).

Thông tin chung

Tên Đề tài: Nghiên cứu đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình tự quản về an ninh trật tự

Cơ quan chủ trì: Học viện Khoa học xã hội

ĐTDĐ: Email:

1 Đặt vấn đề

Trong tiến trình ba mươi năm đổi mới đất nước (1986-2016), cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh trật tự nói chung, trong đó có khu vực nông thôn được đặc biệt coi trọng Thực tế này trước hết thể hiện qua nhiều văn bản chính thức của Đảng và Nhà nước Ngay Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: “Mọi công dân phải tham gia việc giử gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội, chống địch phá hoại, bảo vệ Tổ quốc, coi đó là nghĩa vụ thiêng liêng và cao quý của

hành bằng sức mạnh của mọi lực lượng vũ trang và không vũ trang và bằng mọi phương tiện cần thiết” (Đảng Cộng sản Việt Nam 1986)

Hiến Pháp Việt Nam là văn bản pháp luật cao nhất, đã luôn đặt nhân dân là chủ thể của quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước Mặc dù nhà nước được bầu ra để thay mặt nhân dân quản lý xã hội, nhưng người dân có quyền tham gia và quyết định trong các vấn đề xã hội liên quan mật thiết đến cuộc sống của họ Điều 28, Hiến Pháp 2013 chỉ rõ bản thân công dân có quyền này, đồng thời, nhà nước có trách nhiệm tạo thuận lợi để người dân thực hiện nó: “1 Công dân có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội, tham gia thảo luận và kiến nghị với cơ quan nhà nước về các vấn đề của cơ sở,địa phương và cả nước” Như vậy, rõ ràng là vấn đề an ninh trật tự, an toàn xã hội đã rất được coi trọng không chỉ trong giai đoạn hiện nay mà còn ngay từ khi tiến trình đổi mới đất nước; vấn đề này được thể hiện trong các văn kiện quan trọng của Đảng và Nhà nước.Những văn bản chính sách nói trên chính là cơ sở lý luận quan trọng đối với việc thành lập và nhân rộng các mô hình tự quản về an ninh trật tự tại địa phương, đặc biệt tại nông thôn hiện nay

Ngày càng xuất hiện nhiều “điểm nóng” về ANTT liên quan đến tôn giáo, dân tộc, khiếu kiện, xuất phát từ những bức xúc, bất bình của nhân dân trước những việc làm sai trái, thiếu sót của cán bộ, chính quyền cơ sở trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, cơ chế, chính sách liên quan đến đền bù, thu hồi đất đai Do làm chưa triệt để,

chưa công bằng nên đã để một bộ phận nhân dân bị một số phần tử quá khích kích động dẫn đến manh động làm rối loạn ANTT ở một số địa phương

Hệ thống pháp luật về ANTT nói chung và về các mô hình tự quản nói riêng còn nhiều bất cập; chưa có văn bản nhằm cụ thể hoá Luật An ninh quốc gia, Luật Công an nhân dân về biện pháp vận động quần chúng bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an

dân, các ban ngành, hội đoàn cơ sở chủ động, tích cực tham gia công tác đẩu tranh bảo

vệ ANTT Mặt khác, còn chưa có sự quan tâm củng cố, xây dựng lực lượng Công an xã, bảo vệ cơ quan doanh nghiệp và các tổ chức quần chúng bảo vệ ANTT cũng như đầu

tư ngân sách, cơ sở vật chất, phương tiện và các điều kiện đối với lực lượng chuyên trách và lực lượng nòng cốt làm công tác bảo vệ ANTTvà làm công tác xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc Trên thực tế, cũng chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ban ngành, đoàn thể trong về công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội; công tác đấu tranh phòng chống tội phạm phong trào vận động quần chúng bảo vệ ANTQ còn hạn chế, bất cập, chưa ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ ANTT trong tình hình mới

Việc xây dựng mô hình tự quản về ANTT, nhân rộng điển hình tiên tiến tuy được đầu tư, xây dựng nhiều nhưng việc sơ kết, đánh giá lựa chọn những mô hình

cốt làm công tác dân vận còn thiếu về số lượng, chưa đảm bảo về chất lượng, chính

việc hình thành và nhân rộng các mô hình tự quản về an ninh trật tự nói chung, đặc biệt đối với khu vực nông thôn nói riêng

2.1 Mục tiêu chung

(điển hình ở miền Bắc, Trung và Nam);

hợp với đặc điểm văn hoá, phong tục tập quán, điều kiện kinh tế xã hội của vùng, miền)

về an ninh trật tự của Việt Nam;

được lựa chọn nghiên cứu

- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện và nhân rộng mô hình tổ chức tự quản về an ninh trật

tự tại khu dân cư phù hợp với các đặc điểm văn hoá, phong tục tập quán, điều kiện kinh

tế xã hội của từng vùng, miền trong cả nước

ninh trật tự

3.1 Thực trạng các mô hình tự quản về an ninh trật tự

Bảo vệ an ninh trật tự và an toàn xã hội được xem là nhiệm vụ của hệ thống công

an hay quân đội Mặc dù hai lực lượng vũ trang này được xây dựng chính để bảo đảm tình hình an ninh, khi về các địa bàn cơ sở, lực lượng này cũng chỉ là một phần trong số nhiều bên liên quan tham gia vào công tác bảo đảm an ninh trật tự cấp khu dân cư Có thể thấy hiện nay hệ thống bảo vệ an ninh trật tự tại nông thôn có sự phối hợp chặt chẽ

từ cấp xã tới cấp thôn, với sự tham gia của các thành phần đoàn thể chính trị xã hội và các đoàn thể, nhóm tự quản v.v

Ở cấp xã, tổ chức đảng, UBND xã, và công an xã là ba tổ chức có vai trò quan trọng đối với việc quản lý tình hình an ninh trật tự trên địa bàn Trong đó, tổ chức đảng đóng vai trò chỉ đạo về mặt đường lối, triển khai các chiến lược lớn về an ninh trật tự UBND xã với vai trò là chính quyền cấp cơ sở, thực hiện việc triển khai các chương trình và cuộc vận động cụ thể để đảm bảo an ninh trật tự theo đường lối đảng Trên thực

tế, Chủ tịch UBND xã thường là bí thư hoặc phó bi thư Đảng bộ xã, do đó vai trò của tổ chức đảng và chính quyền hầu như hòa lẫn với nhau, rất khó phân tách rạch ròi

Thực tế cho thấy, lực lượng công an xã – thôn vẫn là lực lượng chính nhằm đảm bảo an ninh trật tự Kinh nghiệm thu thập từ thực địa cho thấy rằng nếu lực lượng này càng mạnh thì vai trò của tổ tự quản an ninh trật tự sẽ tự động hạn chế đi, bởi vì sự lớn mạnh của lực lượng công an sẽ giúp trấn áp tình hình tội phạm và khi đó, không nhất thiết phải có các hình thức tổ chức tự quản an ninh nữa Ở cấp thôn, cách tổ chức cũng gần như tương tự cấp xã, với sự tham gia của nhiều bên liên quan khác nhau Thông thường, có một tổ chức gọi chung là Ban An ninh trật tự thôn (tên gọi này có thể khác nhau tùy vào từng vùng miền và địa phương), bao gồm nhiều lực lượng khác nhau nhằm đảm bảo an ninh trật tự cho cộng đồng

Các mô hình tự quản hiện nay có thực sự hiệu quả trong việc xây dựng và duy trì

an ninh, trật tự xã hội ở nông thôn là điểm đáng lưu ý mà nghiên cứu quan tâm Để có thể đưa ra các giải pháp nhằm phát triển các mô hình tự quản về an ninh trật tự thì điều cốt yếu là tích sâu hơn hoạt động của các tổ chức tự quản về an ninh trật tự ở địa bàn nghiên cứu thông qua kế hoạch hoạt động, quỹ hoạt động, người đóng góp, họp định kỳ

Kết quả khảo sát ở địa bàn nghiên cứu về kế hoạch hoạt động hàng năm của các tổ/ ban tự quản bao gồm ban an ninh nông thôn, ban công tác mặt trận, tổ hòa giải, ban dân vận, lượng dân quân tự vệ cho thấy phần lớn các tổ/ ban tự quản đều thực hiện kế hoạch hoạt động do cấp trên giao Dữ liệu nghiên cứu cho thấy một tỷ lệ khá cao những người trả lời đánh giá về hiệu quả hoạt động của các tổ/ban tự quản chủ yếu là mức đánh giá tương đối hiệu quả và mức đánh giá rất hiệu quả Trong đó tỷ lệ cao nhất của đánh giá rất hiệu quả là Tổ hòa giải chiếm đến 44,4%; tỷ lệ thấp nhất của mức đánh giá là tương đối hiệu quả của Ban dân vận chỉ chiếm 12,5% Ngược lại với mức đánh giá tích cực về hiệu quả hoạt động của các tổ/ ban hòa giải Mức đánh giá không hiệu quả lắm cao nhất là Ban công tác mặt trận chiếm tỷ lệ 18,8% Như vậy, nhìn chung mức đánh giá hiệu quả tích cực vẫn chiếm tỷ lệ cao và mức độ đánh giá không hiệu quả chiếm tỷ

lệ thấp

Hoạt động tự quản làng xã không hoàn toàn độc lập với sự quản lý nhà nước bởi những cá nhân chủ chốt trong các hoạt động tự quản này thường là những cán bộ cơ sở kiêm nhiệm, hoạt động dựa trên chủ trương, chính sách của nhà nước Do đó, hương ước ra đời với mục đích dung hợp mới quan hệ giữa quản lý và tự quản làng xã.Nếu như hương ước, quy ước là những định chế phi chính thức, thể hiện tác động một cách ẩn tàng thông qua định hướng nhận thức, điều chỉnh hành vi của dân chúng, thì họp thôn

là nơi quyền lực tập thể của thôn được thể hiện, cụ thể hóa và tác động trực tiếp tới người dân

Tổ hòa giải thôn ở đây được hiểu là các tổ hoà giải ở cơ sở theo quy định của Luật Hòa Giải (2013) Theo quy định của Luật Hòa Giải (2013), tổ hòa giải khi thành lập sẽ có tổ trưởng và các hòa giải viên Căn cứ tình hình thực tế của mỗi địa phương

mà các thành phần nhân sự của tổ hòa giải thôn sẽ có từ 3 đến 5 thành viên bao gồm: đại diện Ban điều hành thôn/xóm/ấp, đại diện Hội phụ nữ, người cao tuổi, Cựu chiến binh, Uỷ ban Mặt trận tổ quốc và một số người dân có uy tín tại địa phương, được nhân dân tôn trọng, tạo được niềm tin trong cộng đồng dân cư Người chịu trách nhiệm và điều phối chung là tổ trưởng, thường là trưởng thôn, già làng hoặc trưởng ban mặt trận tùy vào điều kiện và thực tế địa phương Trong đó, mỗi tổ hòa giải có từ 03 hòa giải viên trở lên, trong đó có hòa giải viên nữ Đối với vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số,

tổ hòa giải sẽ phải có hòa giải viên là người dân tộc thiểu số Hòa giải cơ sở là việc hòa giải viên hướng dẫn, giúp đỡ các bên ở thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ dân phố, khu phố, khối phố và cộng đồng dân cư khác đạt được thỏa thuận, tự nguyện giải quyết với nhau các mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật theo quy định của Luật Hòa Giải Thực tế các tổ hòa giải thôn được thành lập chủ yếu dưới hình thức lồng ghép và kiêm nhiệm, bỏ qua những thủ tục liên quan đến bầu chọn mà giới thiệu trực tiếp hoặc có chỉ định từ Ủy ban nhân dân xã

Dòng họ gồm những người cùng huyết thống Bởi vậy, đặc trưng tự quản của dòng họ là tính huyết thống và mang trong nó những giá trị và chức năng xã hội cơ bản

Cũng cần thấy rằng, quan hệ dòng họ, làng xã chẳng qua cũng chỉ là sự mở rộng của các mối quan hệ gia đình trong cùng một cộng đồng với nhau, tuy nhiên mức độ gắn kết của

nó có thể sẽ ít hơn Mặc dù vậy, quan hệ xã hội dựa trên tình cảm, duy tình có thể nói luôn là đặc trưng của các mô hình tự quản ở nông thôn, đó là cơ sở hình thành và cũng

là nguyên tắc hoạt động cơ bản trong các mô hình tự quản này Dựa trên những trị xã hội cơ bản nay, dòng họ tự quản ra đời và hoạt động một cách có quy tắc với những điều

lệ, quy định về ứng xử và bảo tồn những nét văn hóa riêng của dòng họ Những quy định, điều lệ được cụ thể hóa trong hương ước hay tộc ước Điều này góp phần đảm bảo

an ninh trật tự xã hội, trước hết là từ những thành viên trong dòng họ rồi đến trật tự xã hội nói chung

Nhóm hộ gia đình tự quản chuyên môn là một mô hình theo cấu trúc định cư Các loại hình tổ chức tự quản thông qua nhóm hộ gia đình trong khu dân cư góp phần quan trọng lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội, ổn định an ninh chính trị, quản lý xã hội của các tỉnh thành, tạo ra những biến đổi tích cực, sâu sắc trong các cộng đồng dân cư, phát huy được dân chủ ở cơ sở Do đó, bên cạnh hoạt động của tổ liên gia tự quản, ở các địa phương cũng được khuyến khích thành lập những mô hình nhóm gia đình tự quản hoạt động chuyên về một vấn đề cụ thể hay nhu cầu nào đó, ví dụ như nhóm gia đình thu gom rác thải sinh hoạt đảm bảo vệ vệ sinh môi trường hay nhóm hộ gia đình tự quản lý rừng

nhưng đồng thời cũng có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và áp dụng các chính liên quan để đảm bảo an ninh trật tự Có thể thấy, hoạt động của các mô hình

tự quản đa phần là tự nguyện và theo nhu cầu của từng địa phương và đây cũng là điểm giống và khác nhau cơ bản giữa các địa phương vùng miền được khảo sát

Xây dựng nông thôn mới và việc nhân rộng các mô hình tự quản về an ninh trật

tự Sau hơn 5 năm thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, tiêu chí đảm bảo

an ninh trật tự là một trong những mục tiêu hàng đầu của các xã, thôn trong nỗ lực phát triển kinh tế, xã hội Trên cơ sở Nghị quyết số 26-NQ/TƯ về “Nông nghiệp, nông dân,

quốc gia về nông thôn mới, trong đó có Tiêu chí số 19 về “An ninh, trật tự xã hội”, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 23/2012/TT-BCA quy định về khu dân cư, doanh nghiệp, nhà trường đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự” cùng nhiều văn bản, kế hoạch triển khai thực hiện Tiêu chí số 19 trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới hiện tượng, vấn đề tiêu cực gây bất ổn xã hội nhằm phát huy truyền thông yêu nước, đạo đức tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Để thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới, bên cạnh việc phát triển kinh tế-xã hội, thì việc đảm bảo an ninh trật tự là nhiệm vụ trọng tâm,

là nền tảng cho sự phát triển bền vững xã hội nông thôn Việt Nam hiện nay

3.2 Tình hình an ninh trật tự nông thôn hiện nay

Trên cơ sở Nghị quyết số 26-NQ/TƯ về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn”, Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, trong đó có Tiêu chí số 19 về “An ninh, trật tự xã hội”, Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 23/2012/TT-BCA quy định về khu dân cư, doanh nghiệp, nhà trường đạt tiêu chuẩn “An toàn về an ninh, trật tự” cùng nhiều văn bản, kế hoạch triển khai thực hiện Tiêu chí số 19 trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

Qua 5 năm triển khai Tiêu chí số 19 về “An ninh, trật tự xã hội, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn cả nước nói chung và địa bàn nông thôn nói riêng cơ bản được giữ vững ổn định Công an, chính quyền và các cấp hội đoàn cơ sở

đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, làm cho cán bộ và các tầng lớp nhân dân nhận thức được tầm quan trọng của việc thực hiện nội dung tiêu chí giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn Nhờ đó, phong trào quần chúng bảo vệ ANTQ ở

hoạt động thường xuyên, phát triển sâu, rộng xuống cơ sở Hình thức ngày càng đa dạng, phong phú hơn, gắn kết tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng Nhiều đơn vị, địa phương lồng ghép tuyên truyền qua hoạt động văn hóa, văn nghệ (phim ảnh, sân khấu, các cuộc thi viết, vẽ…), tổ chức hội thi về đề tài bảo vệ ANTT; cổ vũ động viên người tốt, việc tốt, các điển hình tiên tiến trong phong trào quần chúng bảo vệ

trường; hướng dẫn cán bộ, công nhân viên, nhân dân tham gia xây dựng các quy ước, hương ước, tự nguyện ký cam kết không vi phạm pháp luật… Tại các địa bàn tôn giáo, dân tộc, vùng sâu, vùng xa, chính quyền cùng với các lực lượng vũ trang, ban ngành, đoàn thể cơ sở đã tích cực vận động nhân dân đẩy mạnh sản xuất, bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc; phối hợp vận động, tranh thủ, phát huy vai trò người có uy

nhiều chiến dịch tấn công trấn áp các loại tội phạm hình sự, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm, tệ nạn ma túy ở các vùng nông thôn, đặc biệt là những địa bàn trọng điểm, phức tạp, địa bàn du lịch, biên giới Những nỗ lực này đã góp phần phát huy vai trò tích cực của quần chúng nhân dân trong bảo vệ ANTT, đấu tranh chống tội phạm ở nông thôn hiện nay, với một số kết quả tiêu biểu như sau:

Bảng 1 Kết quả đấu tranh chống tội phạm ở nông thôn hiện nay

2014 2.556 xã 72,82%

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Tiêu chí số 19 “An ninh, trật tự

xã hội” còn nhiều hạn chế, như tiến độ triển khai còn chậm; Chưa phát huy được sức mạnh của hệ thống chính trị cơ sở; Sự phối hợp giữa lực lượng công an và các ban,

Về nguyên nhân khách quan

Thứ nhất là do nông thôn Việt Nam là địa bàn rộng lớn, chiếm 80% diện tích và

71 % dân số, 58% lao động trong cả nước Địa hình nông thôn phong phú, đa dạng như vùng ven đô thị , vùng trung du, vùng núi, vùng cao, đồng bằng, duyên hải, biên giới, trong đó phần lớn cơ sở hạ tầng còn thấp kém, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nhiều phức tạp về ANQG, TTATXH Đồng thời, địa bàn nông thôn là nơi tập trung sinh sống của 54 dân tộc anh em, với 964 dòng họ theo 6 đạo chính là đạo Phật, Thiên Chúa giáo, Hòa Hảo, Cao Đài, Tin Lành và Hồi giáo Mỗi dân tộc, tôn giáo, dòng họ ở từng vùng đều có những đặc điểm tâm lý, phong tục, tập quán khác nhau tác động và ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận động quần chúng tham gia phòng ngừa tội phạm, đảm bảo an ninh, trật tự

Thứ hai, sự tác động của cơ chế thị trường và sự bùng nổ của các dịch vụ thông tin, công nghệ, nhất là Internet, tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, cùng với lối sống buông thả, thực dụng, tệ nạn xã hội và tội phạm gia tăng nhanh chóng, ngày càng nghiêm trọng với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt, gây bức xúc trong dư luận xã hội và làm giảm lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của chính quyền và các cơ quan chức năng

Tình hình về tệ nạn xã hội, tai nạn và ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, tai nạn lao động ngày càng nghiêm trọng.Tình trạng chặt phá rừng đầu nguồn bừa bãi, dẫn đến ô nhiễm gây lũ lụt, hạn hán; ô nhiễm nguồn nước rất cao, việc không đảm bảo nước sạch, vệ sinh an toàn thực phẩm cộng với các dịch cúm gà, lở mồm long móng lây lan gây nên tình trạng nhiễm bệnh rất lớn, bên cạnh đó là hàng nghìn vụ ngộ độc thức

ăn, có những vụ ngộ độc tập thể gây nguy hiểm tính mạng cho cả hàng trăm người Thứ ba, các thế lực thù địch không ngừng chống phá bằng chiến lược “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ với âm mưu, thủ đoạn thâm độc, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, chia rẽ khối đại đoàn kết, thống nhất trong Đảng và tình đoàn kết trong nhân dân, trong các dân tộc và tôn giáo

Về nguyên nhân chủ quan

Thứ nhất, công tác đấu tranh phòng chống tội phạm phong trào vận động quần chúng bảo vệ ANTQ còn hạn chế, bất cập, chưa ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ bảo

vệ ANTT trong tình hình mới Ở nhiều địa phương, việc thực hiện phong trào này mang nặng tính hình thức, nội dung đơn điệu, thiếu sáng tạo nên nên hiệu quả chưa cao, chưa tạo điều kiện để đông đảo quần chúng được trực tiếp tham gia; chưa huy động được các nguồn lực xã hội của các cơ quan, doanh nghiệp, nhà trường…tích cực tham gia bảo vệ ANTT

3.3 Nguồn thông tin và tình hình an ninh trật tự ở nông thôn hiện nay

Liên quan đến việc tiếp cận thông tin về an ninh trật tự qua các phương tiện truyền thông, kết quả khảo sát cho thấy người dân thường dựa vào tivi/đài phát thanh, báo in, loa phát thanh trong xã/thôn và internet Biểu đồ dưới đây phản ánh mức độ phổ biến của việc tiếp cận thông tin về an ninh trật tự qua các phương tiện truyền thông này 3.3.2 Tình hình an ninh trật tự tại địa phương

Trước hết, liên quan đến các vụ việc mất an ninh trật tự mà người dân ở các dân biết, kết quả khảo sát đề cập đến 10 nhóm vụ việc diễn ra trong 12 tháng vừa qua tính đến thời điểm khảo sát, cụ thể là: Cãi nhau trong thôn/buôn/ấp; đánh nhau trong thôn/buôn/ấp, đánh bạc trong thôn/buôn/ấp, say rượu gây rối nơi công cộng ở thôn/buôn/ấp; trộm cướp trong thôn/buôn/ấp; các tệ nạn xã hội (mại dâm, nghiện hút, v.v.); tranh chấp đất đai; kiện cáo (bằng miệng hoặc bằng văn bản); tai nạn giao thông trên địa bàn thôn/buôn/ấp; người lạ khả nghi đi vào thôn/buôn/ấp Kết quả khảo sát về những vụ việc trên mà người dân biết được trình bày qua bảng dưới đây

Bảng 2 Tỷ lệ xẩy ra các vụ việc trong thôn/xóm/buôn/ấp

(%)

10 Người lạ khả nghi đi vào thôn/buôn/ấp 143/700 20,4 Nguồn: Các tác giả tổng hợp từ dữ liệu đề tài "Nghiên cứu đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình tự quản về an ninh trật tự tại các khu dân cư trong xây dựng nông thôn mới", 2015 Bảng số liệu trên cho chúng ta thấy trong 10 nhóm các vụ việc trên chúng ta có thể chia thành hai nhóm lớn Nhóm thứ nhất là nhóm những vụ việc vi phạm luật hình

sự bao gồm: đánh nhau trong thôn/buôn/ấp, đánh bạc trong thôn/buôn/ấp, say rượu gây rối nơi công cộng ở thôn/buôn/ấp; trộm cướp trong thôn/buôn/ấp; các tệ nạn xã hội (mại dâm, nghiện hút, v.v.) Nhóm thứ hai là nhóm những vụ việc không vi phạm luật hình

sự nhưng gây mất an ninh trật tự hoặc tạo ra nguy cơ gây mất an ninh trật tự, bao gồm: Cãi nhau trong thôn/buôn/ấp; tranh chấp đất đai; kiện cáo (bằng miệng hoặc bằng văn bản); tai nạn giao thông trên địa bàn thôn/buôn/bản/ấp; người lạ khả nghi đi vào thôn/buôn/ấp Nhìn một cách tổng thể thì bảng số liệu cho chúng ta thấy mấy điểm đáng lưu ý sau đây

Thứ nhất, liên quan đến nhóm vụ việc vi phạm luật hình sự, trong 12 tháng tính đến thời điểm được khảo sát, nhiều người được hỏi, từ gần một phần năm đến gần một nửa số người được hỏi (tùy từng vụ việc) nói họ có biết những vụ việc cụ thể gây mất

an ninh trật tự ở trong thôn/bản/buôn/ấp Đây thực sự là điều đáng quan tâm đối với an ninh trật tự ở khu vực nông thôn Đáng lưu ý là có đến 47,1% những người được hỏi nói rằng có hiện tượng trộm cắp trong thôn/bản/buôn/ấp của họ trong 12 tháng vừa qua Như vậy, trên cơ sở phán ánh của người dân thì chúng ta thấy trộm cắp ở nông thôn là vấn

đề nổi cộm

Thứ hai, trong nhóm các vụ việc chưa vi phạm luật hình sự, một bộ phận lớn những người trả lời nói rằng họ có biết những vụ việc gây mất an ninh trật tự ở địa bàn thôn/buôn/bản/ấp của mình Cụ thể là có đến 63,4% số người trả lời nói là họ có hiện tượng cãi nhau Đây là điểm đáng lưu ý liên quan đến môi trường sống hòa thuận giữa những người dân, hộ gia đình, và trong các hộ gia đình ở khu vực nông thôn Thêm nữa, tranh chấp đất đai cũng là vấn đề mà rất nhiều người (40,9%) nói rằng trong thôn/buôn/bản/ấp có vấn đề này Bên cạnh đó, việc kiện cáo liên quan đến đất đai cũng

có gần một phần ba số người trả lời (31,9) nói là họ có biết việc này ở thôn/bản/buôn/ấp của họ trong 12 tháng vừa qua Điều đáng lưu ý ở đây nữa là vấn đề tai nạn giao thông

Có đến 36,2% số người trả lời nói rằng có tai nạn giao thông ở thôn/bản/buôn/ấp của họ

tự ở nông thôn Ngoài ra, hơn một phần năm số người trả lời nói có hiện tượng người lạ khả nghi đi vào thôn/buôn/ấp của họ trong 12 tháng vừa qua tính đến thời điểm khảo sát

Một câu hỏi quan trọng đặt ra ở đây là mức độ phổ biến của những hiện tượng này ở các địa bàn được khảo sát như thế nào qua ý kiến của những người được hỏi Kết

quả khảo sát về nhóm những vụ việc vi phạm luật hình sự được thể hiện qua bảng dưới đây

Bảng 3 Đánh giá về tình hình tệ nạn xã hội ở các địa phương

Tỉnh

Tệ nạn xã hội (ma túy, mại dâm…)

Số

người

Tỷ

lệ (%)

Số người

Tỷ

lệ (%)

Số người

Tỷ

lệ (%)

Số người

Tỷ

lệ (%)

Số người

Tỷ

lệ (%) Thái

Quảng

Nghệ

Đắc

Bình

Đồng

Cà

Tổng 228/701 32,5 199/697 28,6 129/700 18,4 173/262 66,0 223/329 67,8 Nguồn: Các tác giả tổng hợp từ dữ liệu đề tài "Nghiên cứu đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình tự quản về an ninh trật tự tại các khu dân cư trong xây dựng nông thôn mới", 2015

Bảng số liệu trên cho chúng ta mấy nhận xét đáng lưu ý Thứ nhất, liên quan đến hành vi đánh bạc, so với các địa phương khác thì Bình Thuận là nơi mà có tỷ lệ cao nhất (68,3%) những người trả lời nói rằng có việc đánh bạc diễn ra trong thôn/bản/buôn/ấp Các tỉnh Đồng Nai, Cà Mau thì tỷ lệ này cũng chiếm hơn một phần ba số người trả lời Các địa phương được khảo sát khác, tỷ lệ người nói có hành vi đánh bạc cũng chiếm khoảng một phần tư đến một phần năm số người trả lời