Rèn kĩ năng viết đoạn văn nghị luận về một quan điểm, ý kiến

Khái niệm: Nghị luận về một quan điểm, ý kiến là bàn luận, đánh giá về một quan điểm, ý kiến về lĩnh vực tư tưởng, đạo đức, lối sống… của con người.. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠ

PHÒNG GD&ĐT QUẬN LONG BIÊN THCS ÁI MỘ - THCS LÝ THƯỜNG KIỆT

CHƯƠNG TRÌNH ÔN LUYỆN KIẾN THỨC CHO HỌC SINH LỚP 9

MÔN NGỮ VĂN

CHUYÊN ĐỀ RÈN KỸ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN

VỀ MỘT QUAN ĐIỂM, Ý KIẾN

Giáo viên: Nhữ Thị Thu Nhung

THCS Ái Mộ - Long Biên - Hà Nội

A Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức:

- Ôn lại kiến thức nghị luận về một quan điểm, ý kiến

- Các bước làm bài và cấu trúc đoạn văn nghị luận về một quan điểm, ý kiến

- Cách sửa một số lỗi thường mắc

2 Kỹ năng:

- Nhận biết và nắm vững cách làm dạng bài nghị luận về một quan điểm, ý kiến

- Viết đoạn văn nghị luận về một quan điểm, ý kiến

3 Thái độ:

- Có thái độ đúng đắn trước những quan điểm, ý kiến

B Nội dung:

1 Củng cố kiến thức về kiểu bài nghị luận về một quan điểm, ý kiến

2 Rèn kĩ năng viết một đoạn văn nghị luận về một quan điểm, ý kiến

3 Thực hành viết đoạn văn nghị luận về một quan điểm, ý kiến

I CỦNG CỐ KIẾN THỨC.

1 Khái niệm: Nghị luận về một quan điểm, ý kiến là bàn luận, đánh giá về một quan điểm, ý kiến về lĩnh vực tư tưởng, đạo đức, lối sống… của con người.

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ

TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ

Nghị luận về một vấn đề tư tưởng

Nghị luận về một quan điểm, ý kiến

Nghị

luận về

phẩm

chất

Nghị luận về tâm hồn, lối sống

Nghị luận về nhận thức

Nghị luận về các mối quan hệ

Nghị luận

về một quan điểm ý kiến

về vấn đề

xã hội

Từ cách ứng xử của danh tướng và thầy giáo trong văn bản trên, kết hợp với hiểu biết xã hội, em hãy (khoảng 2/3 trang giấy thi) “Cách ứng xử là tấm gương phản chiếu nhân cách của mỗi

người.”

Đề thi tuyển sinh lớp 10 THPT của Sở GD&ĐT Hà Nội các năm gần đây

Năm học 2020-2021

Năm học 2021-2022

Dựa vào đoạn trích trên kết hợp với những hiểu biết xã hội, hãy

b (khoảng 2/3 trang giấy) : “Phải chăng

tri thức làm nên giá trị con người?”

trình bày suy nghĩ

về ý kiến:

2 Nhận diện đề:

Trong đề thường xuất hiện các cụm từ: “nêu suy nghĩ của em”;

“trình bày suy nghĩ của em” … “về ý kiến”…

3 Cấu trúc đoạn văn nghị luận

Nghị luận về một vấn đề tư tưởng Nghị luận về một quan điểm, ý

kiến

- Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề.

- Giải thích

- Biểu hiện

- Bàn luận:

+ Đánh giá về quan điểm, ý kiến + Bày tỏ quan điểm cá nhân.

- Vai trò, ý nghĩa (tác hại)

- Mở rộng vấn đề

- Bài học nhận thức và hành động (chung, riêng).

- Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề.

- Giải thích

- Biểu hiện

- Vai trò, ý nghĩa (tác hại)

- Mở rộng vấn đề

- Bài học nhận thức và hành động

(chung, riêng).

4 Các bước viết đoạn văn nghị luận

01

TÌM HIỂU

ĐỀ

04

ĐỌC VÀ SỬA LỖI

02

TÌM Ý, LẬP DÀN Ý

03

VIẾT THÀNH VĂN

- Định hướng

dạng bài.

- Xác định nội

dung chính.

- Tìm và

gạch chân

các từ ngữ

quan trọng

trong đề.

- Tìm lí lẽ, dẫn chứng, kiểm soát hệ thống ý.

- Chủ động dung lượng các luận điểm.

-Lựa chọn dẫn chứng phù hợp.

- Đặt câu hỏi tìm ý, sắp xếp hợp lí.

Thế nào là …?

Đúng? Sai? Vì sao?

Khái niệm Bàn luận

…biểu hiện như thế nào?

Biểu hiện

Trái với … là gì? Mở rộng vấn đề

… cần làm gì? Bài học

- Tạo sự liên kết giữa các luận điểm.

- Làm nổi bật đối tượng và

có tính thuyết phục.

- Liên kết các ý, các luận điểm bằng từ ngữ, câu có tác dụng nối.

- Tìm và khắc phục các lỗi trong bài.

- Đọc lại bài, soát ý, dấu câu, dấu chữ, sửa bổ sung.

Phần II (4 điểm) Em hãy đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu:

Hai người bạn cùng đi qua sa mạc Trong chuyến đi, giữa hai người có xảy ra một cuộc tranh luận,

và một người nổi nóng không kiềm chế được mình đã nặng lời miệt thị người kia Cảm thấy bị xúc phạm, anh không nói gì, chỉ viết lên cát: “Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã làm khác đi những gì tôi nghĩ”.

Họ đi tiếp, tìm thấy một ốc đảo, và quyết định đi bơi Người bị miệt thị lúc nãy giờ bị đuối sức và chìm dần xuống Người bạn kia đã tìm cách cứu anh Khi đã lên bờ, anh lấy một miếng kim loại khắc trên đá: “Hôm nay người bạn tốt nhất của tôi đã cứu sống tôi”.

Người kia hỏi: Tại sao khi tôi xúc phạm anh, anh viết lên cát, còn bây giờ anh lại khắc trên đá?

Anh ta trả lời: “Những điều viết trên cát sẽ mau chóng xóa nhòa theo thời gian, nhưng không ai có thể xóa được những điều tốt đẹp đã được ghi tạc trên đá, trong lòng người”.

Vậy mỗi chúng ta hãy học cách viết những nỗi đau buồn, thù hận trên cát và khắc ghi những ân nghĩa trên đá ( Theo SGK, Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, trang 160).

Đề bài

II RÈN KĨ NĂNG VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT QUAN ĐIỂM, Ý KIẾN

Câu 3 Đọc văn bản trên có ý kiến cho rằng: “Bao dung là một món quà

vô giá” Từ nội dung văn bản, cùng hiểu biết

xã hội, em (khoảng 2/3 trang giấy thi).

Theo em ý kiến đó đúng hay sai?

hãy trình bày suy nghĩ về ý kiến trên

Bước 1: Tìm hiểu đề.

NỘI DUNG

Bao dung là một món quà vô giá

Câu 3 Đọc văn bản trên có ý kiến cho rằng: “Bao dung là

một món quà vô giá” Theo em ý kiến đó đúng hay sai? Từ nội

dung văn bản, cùng hiểu biết xã hội, em hãy trình bày suy nghĩ về

ý kiến trên (khoảng 2/3 trang giấy thi)

DẠNG

BÀI

Nghị luận về

một quan

điểm, ý kiến

HÌNH THỨC

Khoảng 2/3 trang giấy thi

PHẠM VI DẪN CHỨNG

Trong thực tế cuộc sống

Câu hỏi Mục đích

Thế nào là bao dung?

Bàn luận Đây là ý kiến đúng hay sai?

Lòng bao dung được biểu hiện như thế nào? Biểu hiện

Mọi người cần làm gì để thể hiện lòng bao dung? Bài học hành động

Bước 2: Tìm ý, lập dàn ý

- Bao dung là món quà vô giá

Nêu vấn đề

- Bao dung: là quan tâm, giúp đỡ; tha thứ cho lỗi lầm của người khác…

- Món quà vô giá: là món quà quý không thể mua được bằng tiền…

- Nhấn mạnh ý nghĩa của lối sống bao dung của mỗi người trong cuộc sống.

Giải thích

Bàn luận - Khẳng định: ý kiến đúng

- Ghi nhận sự nỗ lực sửa chữa lỗi lầm, luôn động viên khích lệ họ sửa chữa lỗi lầm.

Biểu hiện

- Không để ý, chấp nhặt trước sai lầm của người khác.

- Không tạo ra tâm lí mặc cảm cho người mắc lỗi lầm.

- Dẫn chứng

Ý nghĩa

Mở rộng

vấn đề

Bài học

- Người có lòng bao dung tâm hồn sẽ luôn thanh thản.

- Sự bao dung sẽ giúp người mắc lỗi lầm vượt qua mọi rào cản để sửa chữa.

- Bao dung có thể dung hòa mâu thuẫn, tạo ra một xã hội đoàn kết, yên bình, cuộc sống có tình người hơn.

- Người biết bao dung sẽ nhận được sự yêu quý, kính trọng, biết ơn.

- Trái ngược với bao dung là lối sống ích kỉ, hẹp hòi, thù hận Nó có thể đẩy người khác vào mặc cảm tội lỗi, dẫn đến sa ngã

- Sự bao dung cần đặt đúng chỗ, bao dung cho kẻ không biết hối lỗi

là tiếp tay cho cái ác.

- Bài học nhận thức: hiểu rõ ý nghĩa lớn lao của lòng bao dung trong cuộc sống…

- Bài học hành động: biết bao dung với anh chị em, với mọi người, học cách thấu hiểu, biết lắng nghe

- Bao dung là món quà vô giá.

Nêu vấn đề

- Bao dung: là quan tâm, giúp đỡ; tha thứ cho lỗi lầm của người khác…

- Món quà vô giá: là món quà quý không thể mua được bằng tiền…

- Nhấn mạnh ý nghĩa của lối sống bao dung của mỗi người trong cuộc sống.

Giải thích

Bàn luận - Khẳng định: ý kiến đúng

- Ghi nhận sự nỗ lực sửa chữa lỗi lầm, luôn động viên khích lệ họ sửa chữa lỗi lầm.

Biểu hiện

- Không để ý, chấp nhặt trước sai lầm của người khác.

- Không tạo ra tâm lí mặc cảm cho người mắc lỗi lầm.

- Dẫn chứng

Ý nghĩa

Mở rộng

vấn đề

Bài học

- Người có lòng bao dung tâm hồn sẽ luôn thanh thản.

- Sự bao dung sẽ giúp người mắc lỗi lầm vượt qua mọi rào cản để sửa chữa.

- Bao dung có thể dung hòa mâu thuẫn, tạo ra một xã hội đoàn kết, yên bình, cuộc sống có tình người hơn.

- Người biết bao dung sẽ nhận được sự yêu quý, kính trọng, biết ơn.

- Trái ngược với bao dung là lối sống ích kỉ, hẹp hòi, thù hận Nó có thể đẩy người khác vào mặc cảm tội lỗi, dẫn đến sa ngã

- Sự bao dung cần đặt đúng chỗ, bao dung cho kẻ không biết hối lỗi là tiếp tay cho cái ác.

- Bài học nhận thức: hiểu rõ ý nghĩa lớn lao của lòng bao dung trong cuộc sống…

- Bài học hành động: biết bao dung với anh chị em, với mọi người, học cách thấu hiểu, lắng nghe…

- Bám sát các ý trong dàn bài

Bước 3: Hướng dẫn viết đoạn

* Một số lưu ý:

Cách nêu

vấn đề

Cách

chuyển ý

Cách lấy và

đưa dẫn chứng

+ Cách 1 (trực tiếp): đi thẳng vào vấn đề

+ Cách 2 (gián tiếp): dẫn dắt bằng cách nêu những ý

có liên quan

+ Sử dụng các từ ngữ, câu có tác dụng liên kết.

+ Phù hợp tiêu biểu, xác thực, mang tính thời sự…

+ Đảm bảo tính hệ thống và sắp xếp hợp lí.

Một trong những cách ứng xử đẹp trong cuộc sống làm nên cốt cách con người Việt Nam là lòng

bao dung Có ý kiến cho rằng: “Bao dung là món quà vô giá” Trước hết, ta cần hiểu bao dung là quan

tâm, giúp đỡ; biết tha thứ cho lỗi lầm của người khác; còn món quà vô giá hiểu là món quà quý không

thể mua được bằng tiền Câu nói đã nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của lối sống bao dung của mỗi

người trong cuộc sống Sự bao dung được thể hiện rất phong phú đó là không để ý, chấp nhặt trước sai

lầm của người khác; không tạo ra tâm lí mặc cảm cho họ Bao dung còn là biết ghi nhận sự nỗ lực sửa

chữa lỗi lầm của người khác; khích lệ họ sửa chữa lỗi lầm Như ta đã biết khi học sinh mắc lỗi, các

thầy cô giáo sẽ bao dung, tha thứ Người có lòng bao dung tâm hồn sẽ luôn thanh thản, nhân ái, được

mọi người yêu quý, biết ơn Sự bao dung sẽ giúp người mắc lỗi lầm vượt qua mọi rào cản để sửa chữa

Quý hơn lòng bao dung sẽ tạo ra một xã hội đoàn kết, yên bình, cuộc sống có tình người hơn Tuy

nhiên, trong cuộc sống vẫn có những lối sống ích kỉ, hẹp hòi, thù hận Nó có thể đẩy người khác vào

mặc cảm tội lỗi, dẫn đến sa ngã Nhưng sự bao dung cần đặt đúng chỗ, bao dung cho kẻ không biết

hối lỗi là tiếp tay cho cái ác Như vậy, hiểu rõ ý nghĩa của lòng bao dung là làm đẹp cho cuộc đời.

Bước 4: Đọc bài và sửa chữa

Bàn luận



Dẫn chứng chưa tiêu biểu



Bài học hành động

Một trong những cách ứng xử đẹp trong cuộc sống làm nên cốt cách con người Việt Nam là

lòng bao dung Có ý kiến cho rằng: “Bao dung là món quà vô giá” Trước hết, ta cần hiểu bao dung

là quan tâm, giúp đỡ; biết tha thứ cho lỗi lầm của người khác; còn món quà vô giá hiểu là món quà quý không thể mua được bằng tiền Câu nói đã nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của lối sống bao dung của mỗi người trong cuộc sống Ý kiến trên hoàn toàn đúng đắn Sự bao dung được thể hiện rất phong phú đó là không để ý, chấp nhặt trước sai lầm của người khác, không tạo ra tâm lí mặc cảm cho họ Bao dung còn là biết ghi nhận sự nỗ lực sửa chữa lỗi lầm của người khác; khích lệ họ sửa chữa lỗi lầm Như ta đã biết bà Huỳnh Thị Tuyết (TP Hồ Chí Minh), mẹ của nạn nhân đã nói với Tòa rằng: con tôi đã chết, tôi không muốn chứng kiến thêm một cái chết nào nữa Vì vậy, mong tòa đừng tử hình bị cáo Tên sát nhân đã thoát khỏi bản án tử hình nhờ lòng bao dung của bà mẹ Người có lòng bao dung tâm hồn sẽ luôn thanh thản, nhân ái, được mọi người yêu quý, biết ơn Sự bao dung sẽ giúp người mắc lỗi lầm vượt qua mọi rào cản để sửa chữa Quý hơn lòng bao dung sẽ tạo ra một xã hội đoàn kết, yên bình, cuộc sống có tình người biết bao Tuy nhiên, trong cuộc sống vẫn có những lối sống ích kỉ, hẹp hòi, thù hận Nó có thể đẩy người khác vào mặc cảm tội lỗi, dẫn đến sa ngã Nhưng sự bao dung cần đặt đúng chỗ, bao dung cho kẻ không biết hối lỗi là tiếp tay cho cái ác Như vậy, hiểu rõ ý nghĩa của lòng bao dung mỗi người cần rèn luyện để trở thành người

có lòng bao dung, biết cho đi để sống đẹp Mỗi chúng ta cần biết bao dung với bạn bè, anh chị em, với mọi người, cần học cách lắng nghe để thấu hiểu người khác mới có thể bao dung.

thức

Nội

dung

- Chưa đúng hình thức đoạn văn - Lùi đầu dòng, viết hoa chữ cái đầu tiên

- Chưa đảm bảo dung lượng - Đúng độ dài quy định

- Diễn đạt lủng củng - Diễn đạt mạch lạc, rõ ràng

- Thiếu liên kết hoặc liên kết chưa

- Thiếu ý hoặc viết lan man - Bám sát cấu trúc đoạn, các câu cùng

hướng về chủ đề

- Dẫn chứng chưa chọn lọc hoặc không

có dẫn chứng - Dẫn chứng phù hợp, cụ thể, có sức thuyết phục.

- Phần liên hệ chung chung, thiếu cụ

thể, chưa cập nhật thực tế đời sống,

còn mang tính khẩu hiệu

- Liên hệ phải gắn với những hành động cụ thể, thiết thực của bản thân

III LUYỆN TẬP

Bài tập : Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

“ Lối sống tối giản là lối sống cắt giảm đồ dùng trong nhà đến mức tối đa, chỉ giữ lại

những vật dụng cần thiết nhất Lợi ích của lối sống này không đơn thuần chỉ là lợi ích bên ngoài như không gian thoáng đãng, dọn dẹp dễ dàng… Mà nó còn mang lại lợi ích cho chúng ta Tôi đã thay đổi suy nghĩ của mình về cách sống, về quan niệm hạnh phúc

mà bất cứ ai cũng mong muốn […]

Bản thân tôi từng nghĩ tích lũy càng nhiều đồ đạc là càng thể hiện được giá trị của bản thân, là càng hạnh phúc Tôi từng là kiểu người rất thích các đồ dùng và chẳng vứt

bỏ cái gì được Không những thế lúc đó tôi còn muốn sắm thêm nhiều đồ đạc trong nhà

[…]” (Trích “Lối sống tối giản của người Nhật”, Sasaki Fumio)

Câu 3 Có ý kiến cho rằng: “Nhà cửa xe hơi không còn là thước đo của giới trẻ ngày

nay Ngày càng nhiều giới trẻ trên thế giới không muốn tiết kiệm tiền để sở hữu những tài sản có giá trị này”.

(Khoảng 2/3 trang giấy thi)

Em có đồng ý hay không đồng ý với ý kiến này? Hãy trình bày suy

- Đồng tình: Sống phải biết dừng lại ở mức đủ, cân bằng giữa cuộc sống vật chất và tinh thần,…

Chú ý:

Bàn luận

- Vừa đồng tình vừa không đồng tình: Cuộc sống là phải hưởng thụ, bởi vật chất đem lại cho con người rất nhiều tiện ích, là động lực để kích thích sự phát triển cuộc sống Thế nhưng không thể đốt hết sức lực, thời gian chỉ vì cung phụng cho nhu cầu vật chất

- Không đồng tình: Cuộc sống là phải vươn đến đỉnh cao, giá trị vật chất cũng là một thước đo sự thành công của con người, vì thế con người làm việc cố sức để đạt đến mục tiêu đó…

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn tập các kiến thức lí thuyết về kiểu bài nghị luận về quan điểm, ý kiến.

- Hoàn thiện các bài tập.

CH O T M BI T ÀO TẠM BIỆT ẠM BIỆT Ệ