Chương 2: các tư tưởng kinh tế thời cổ đại và trung cổ

ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT KINH TẾ CHƯƠNG 2 CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ THỜI CỔ ĐẠI VÀ TRUNG CỔ Cuộc đấu giá nô lệ Thú vui tiêu khiển dã man của giới chủ nô Ép nô lệ phải chiến đấu với những con thú dữ bị bỏ đói lâu ngày Những nô lệ bị thua sẽ trở thành món ăn cho thú dữ Hình thức tra tấn dã man thời cổ đại Cưa người Máng tra tấn Tứ mã phanh thây Đóng đinh vào đầu MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong, sinh viên cần nắm được Hoàn cảnh ra đời, đặc điểm kinh tế chung của thời kì.

Cuộc đấu giá nô lệ

Thú vui tiêu khiển dã man của giới chủ nô: Ép nô lệ phải chiến đấu với những con thú dữ bị bỏ đói lâu

ngày

Những nô lệ bị thua sẽ trở thành món ăn cho thú

dữ

Hình thức tra tấn dã man thời cổ đại: Cưa người

Máng tra tấn

Tứ mã phanh thây

Đóng đinh vào đầu

PRU KHỞI NGHIỆP

MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Sau khi học xong, sinh viên cần nắm được:

1 Hoàn cảnh ra đời, đặc điểm kinh tế chung của thời kì

cổ đại.

2 Nắm vững nội dung, ưu điểm, hạn chế của những tư

tưởng kinh tế của các nhà kinh tế học thời kỳ này.

3 Làm được câu trắc nghiệm trong ngân hàng đề thi

PRU KHỞI NGHIỆP

NỘI DUNG BÀI HỌC:

1 Hoàn cảnh ra đời và đặc điểm kinh tế thời kỳ cổ đại

2 Các tư tưởng kinh tế chủ yếu của Hy Lạp cổ đại:

Xenophon, Platon, Aristoteles

3 Các tư tưởng kinh tế La Mã cổ đại: Carton

4 Các tư tưởng kinh tế Trung Quốc cổ đại: Khổng Tử,

Mạnh Tử, Lão Tử, Quản tự luận

1 HOÀN CẢNH RA ĐỜI VÀ ĐẶC ĐIỂM

I CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ THỜI CỔ ĐẠI

1 HOÀN CẢNH RA ĐỜI VÀ ĐẶC ĐIỂM

b Đặc điểm của tư tưởng kinh tế thời cổ đại

2 CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ CHỦ YẾU CỦA HY LẠP

CỔ ĐẠI

2 CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ CHỦ YẾU CỦA HY LẠP

CỔ ĐẠI

a Đại biểu Xenophon (430-345 TCN)

a Đại biểu Xenophon (430-345 TCN)

Của cải là những tư liệu tiêu dùng cá nhân Muốn có được của

cải thì chủ nô chỉ thoả mãn nhu cầu tối thiểu của nô lệ.

b Đại biểu Platon (427-347 TCN)

c Đại biểu Aristoteles (384-322 TCN)Các tư tưởng kinh tế chính của Aristoteles

c Các tư tưởng kinh tế của Aristoteles

3 CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ CHỦ YẾU CỦA LA MÃ CỔ ĐẠI

a Đại biểu Carton (234-149 TCN)

Để ngăn chặn cuộc khủng hoảng chính trị và kinh tế tại La Mã, hai ông yêu cầu giới hạn ngay việc chiếm hữu đất đai quá rộng và ổn định vị trí của các nông dân ở phân tán.

b Đại biểu Granky Tibery (163-132 TCN) và Gai (153-121 TCN)

Tư tưởng kinh tế thời cổ đại có đặc điểm:

a Chịu ảnh hưởng của thần học, sự kiểm soát về tư tưởng

của nhà thờ Đặc biệt, đạo cơ đốc giáo có quyền lực rất

cao và được sử dụng rộng rãi phục vụ giai cấp thống trị

b Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là hợp lý, coi sự

phân chia xã hội thành giai cấp chủ nô, nô lệ là đương nhiên

c Bảo vệ cho sự tồn tại của kinh tế hàng hóa, ít chú ý đến

những vấn đề kinh tế hàng hoá như giá trị, tiền tệ

d Được trình bày trong các bộ luật, những điều lệ phường

hội, pháp chế kinh tế của các thành phố, sắc lệnh và luật

lệ của nhà vua nhằm mục đích bảo vệ lợi ích của vua chúa, địa chủ, quý tộc, các tầng lớp giáo sỹ và thợ thủ công thành thị

Nhà tư tưởng chủ yếu của La

“Tư tưởng giá trị của ông tạo mầm mống cho tư tưởng giá trị - ích lợi Ông coi giá trị là một cái gì

đó có ích cho con người và con người biết sử dụng được ích lợi đó” là quan điểm của:

a Platon.

b Xenophon.

c Carton.

d Aristoteles.

Xenophon cho rằng:

a Phân công thúc đẩy phân công hàng hóa.

b Phân công nâng cao chất lượng công việc.

c Phân công phát triển mạnh ở nơi trao đổi phát

triển.

d Phân công lao động có vai trò thúc đẩy giao

lưu hàng hoá giữa các vùng, ở những nơi nào trao đổi phát triển mạnh thì phân công lao động phát triển mạnh.

Người đầu tiên phân tích giá trị trao đổi thông qua phương trình “5 cái giường = 1 ngôi nhà” là:

a Xenophon

b Platon

c Carton

d Aristotele

Aristoteles chia hoạt động thương nghiệp thành:

a Trao đổi tự nhiên: H-H

b Trao đổi thông qua tiền tệ: H-T-H

c Trao đổi nhằm mục đích làm giàu:

T-H-T’

d Trao đổi tự nhiên: H-H, trao đổi thông

qua tiền tệ: H-T-H, trao đổi nhằm mục đích làm giàu: T-H-T’

Thời kỳ cổ đại ở Phương Đông xuất hiện vào những năm:

a 3.000 trước Công nguyên

b 4.000 trước Công nguyên

c 2.000 trước Công nguyên

d 2.500 trước Công nguyên

Theo tư tưởng kinh tế của Platon, 2 thuộc tính quy định tiền tệ là:

a Thước đo giá trị và công cụ trao đổi

b Thước đo giá trị và kí hiệu giá trị

c Ký hiệu giá trị và công cụ trao đổi

d Công cụ trao đổi và đơn vị đo lường

của hàng hóa.

Aristoteles cho rằng hoạt động kinh tế là:

a Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị sử dụng.

b Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị trao đổi.

c Hoạt động có quan hệ với trao đổi nhằm mục đích

làm giàu

d Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị sử dụng

và giá trị trao đổi.

Xenophon cho rằng giá trị hàng hóa do:

a Lao động tạo ra.

b Tính hữu ích tạo ra

c Tiền tạo ra.

d Lao động và tính hữu ích tạo ra.

4 CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ THỜI KỲ CỔ ĐẠI

a Đại biểu Khổng Tử (552-479 TCN)

• Ông bảo vệ quyền lợi của tầng lớp trung lưu (giữa giới quý tộc và nhân dân) nên các quan điểm kinh tế của ông mang nhiều mâu thuẫn

a Đại biểu Mạnh Tử (372-289 TCN)

Khôi phục chễ độ sở hữu công xã ruộng đất, bảo vệ khởi nghĩa của công chúng

Dân là hàng đầu, vua là hàng thứ

Chống thuế nặng, bảo vệ quyền khởi nghĩa của dân chúng

Ủng hộ phân chia LĐ: LĐ chân tay, LĐ trí óc

Chia ruộng đất cho các đại thần với tiêu chuẩn cao hơn

b Phái Lão Tử

Trào lưu kinh tế gắn với giai cấp chủ nô và nông dân giàu có

Coi trọng nghề nông và nghề binh

Thừa nhận sự tích lũy trong ngân khố quốc gia, không thừa nhận

làm giàu tư nhân

Đánh giá cao vai trò của nhà nước

b Phái Lão Tử Đại biểu là Thượng Ưởng

• Cải cách ruộng đất

1

• Chống lại chế độ sở hữu công xã, ủng hộ tư hữu ruộng đất

2

• Chủ trương xóa bỏ “chế

độ tỉnh điền”

3

II CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ THỜI TRUNG CỔ

(phong kiến)

II CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ THỜI TRUNG CỔ

(phong kiến)

II CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ THỜI TRUNG CỔ

Nền kinh tế

• Nền KT lãnh địa, chế độ đại sở hữu

và hình thức địa tô hiện vật.

Chế độ

• Sở hữu phong kiến, ruộng đất chủ yếu tập trung vào tay quan lại, đại địa chủ

b Đặc điểm tư tưởng kinh tế thời Trung cổ

• Quan tâm đến những vấn đề của nền kinh tế

tự nhiên: không tin vào thương mại và lợi

nhuận thương nghiệp, cản trở kinh tế hàng hóa.

2

• Tư tưởng kinh tế Trung cổ chịu ảnh hưởng của thần học, sự kiểm soát tư tưởng của nhà thờ.

3

2.CÁC TƯ TƯỞNG KINH TẾ CHỦ YẾU THỜI

CHI PHÍ LĐ

LỢI ÍCH SP

LỢI ÍCH SP

GIÁ CẢ CÔNG BẰNG

GIÁ CẢ CÔNG BẰNG

Người đầu tiên đưa ra thuật ngữ giá cả công bằng

Giá cả công bằng phù hợp với

giá cả trung bình, do đó phù

hợp với chi phí lao động

Giá cả công bằng phù hợp với

giá cả trung bình, do đó phù

hợp với chi phí lao động

Cùng một hàng hoá có thể có

giá cả công bằng khác nhau

tuỳ theo sự đánh giá của các

đẳng cấp khác nhau.

Cùng một hàng hoá có thể có

giá cả công bằng khác nhau

tuỳ theo sự đánh giá của các

đẳng cấp khác nhau.

Tư tưởng kinh tế của Thomas d’Aquin (1225 -1274)

Ban đầu ông bảo vệ nền kinh tế

tự nhiên, chống lại hoạt động

thương mại và cho vay nặng lãi

Quan niệm về địa tô và lợi nhuận

thương mại: Đó là sự trả công cho

LĐ gắn liền với việc quản lý tài sản

ruộng đất Thu địa tô là hợp lý

Có rủi ro

b

Tư tưởng kinh tế của Thomas d’Aquin (1225 -1274)

3 TƯ TƯỞNG KINH TẾ PHONG KIẾN Ở TRUNG QUỐC

Ruộng đất của Nhà nước

• Công điền, vương điền, quan điền… Chính

sách quan điền: Nhà nước đem ruộng đất cho quan trực tiếp quản lý và chia cho nông dân cày cấy.

Ruộng đất tư nhân

• Hạn chế viêc gia tăng ruộng đất của quan

lại, địa chủ để củng cố chế độ phong kiến tập quyền

b Quan điểm về thuế và thương mại

Thu nhiều loại thuế Không ủng hộ buôn bán

c Nhà kinh tế tiêu biểu

Tư tưởng KT của Vương Mãng

Tư tưởng KT của Vương An Thạch

4 TƯ TƯỞNG KINH TẾ PHONG KIẾN Ở NHẬT BẢN

Nhà nước khuyến khích khai hoang, nhưng cũng vì thế mà ruộng đất tư nhân ngày càng phát triển, ruộng đất nhà

nước ngày càng thu hẹp Do đó nhà nước lại ban hành

nhiều chính sách hạn chế bớt sự phát triển của sở hữu

ruộng đất tư

Nhà nước khuyến khích khai hoang, nhưng cũng vì thế mà ruộng đất tư nhân ngày càng phát triển, ruộng đất nhà

nước ngày càng thu hẹp Do đó nhà nước lại ban hành

nhiều chính sách hạn chế bớt sự phát triển của sở hữu

Câu 1: Đâu là đặc điểm của tư tưởng kinh tế thời kì cổ đại là :

A Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là hợp lý, coi sự phân chia

xã hội thành giai cấp tư bản và nô lệ là đương nhiên

B Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là không hợp lý

C Đánh giá cao vai trò của ngành nông nghiệp và kinh tế tự nhiên, chống lại xu hướng phát triển của kinh tế hàng hóa, coi thường vai trò của thủ công nghiệp và thương nghiệp.

D Coi sự phân chia xã hội thành giai cấp chủ nô và nô lệ là không hợp lý

Câu 2: Ai là người cho rằng “ Phân công lao động có vai trò

thúc đẩy giao lưu hàng hóa giữa các vùng, ở những nơi nào trao đổi phát triển mạnh thì phân công lao động phát triển

Câu 3: “Giá trị hàng hóa do tính hữu ích tạo ra” là quan

Câu 4: Quan điểm về thương mại trong tư tưởng kinh tế

phong kiến ở Trung Quốc cho rằng :

A Nghề buôn là cơ sở của nền kinh tế phong kiến

B Nghề buôn góp phần làm cho nông dân thêm giàu có

C Nghề buôn không phải là cơ sở của nền kinh tế phong kiến,

sự giàu có của lái buôn làm cho nông dân càng thêm nghèo khổ

D Nghề buôn không ảnh hưởng gì tới đời sống của nông dân, độc lập hoàn toàn ra khỏi cuộc sống của nông dân

Câu 5: Quan điểm về ruộng đất trong tư tưởng kinh tế phong kiến ở Nhật Bản:

A Ban hành chính sách khai hoang ruộng đất, mở rộng đất đai

B Cấm việc khai hoang ruộng đất

C Ban hành các chính sách khai hoang ruộng đất, làm cho ruộng đất nhà

nước bị thu hẹp, ruộng đất tư ngày càng phát triển

D Khuyến khích khai hoang ruộng đất

Câu 6: Tư tưởng kinh tế thời cổ đại có đặc điểm:

A Chịu ảnh hưởng của thần học, sự kiểm soát về tư tưởng của nhà thờ Đặc biệt, đạo cơ đốc giáo có quyền lực rất cao và được sử dụng rộng rãi phục vụ giai cấp thống trị.

B Coi tồn tại của chế độ chiếm hữu nô lệ là hợp lý, coi sự phân chia xã hội thành giai cấp chủ nô và nô lệ là đương nhiên.

C Bảo vệ cho sự tồn tại của kinh tế tự nhiên, ít chú ý đến những vấn đề kinh

tế hàng hoá như giá trị, tiền tệ.

D Được trình bày trong các bộ luật, những điều lệ phường hội, pháp chế kinh

tế của các thành phố, sắc lệnh và luật lệ của nhà vua nhằm mục đích bảo vệ lợi ích của vua chúa, địa chủ, quý tộc, các tầng lớp giáo sỹ và thợ thủ công thành thị.

Câu 7: Nhà tư tưởng chủ yếu của La Mã cổ đại là:

A Platon

B Xenophon

C Carton

D Aristoteles

Câu 9: “Ông coi lợi nhuận chính là số dư thừa ngoài giá trị” là

quan điểm của:

A Platon(427-347TCN).

B Xenophon(430-345TCN).

C Carton(234-149TCN).

D Aristoteles(384-322TCN).

Câu 10: Xenophon cho rằng:

Phân công thúc đẩy phân công hàng hóa.

Phân công nâng cao chất lượng công việc.

Phân công phát triển mạnh ở nơi trao đổi phát triển.

Phân công lao động có vai trò thúc đẩy giao lưu hàng hoá giữa các

vùng, ở những nơi nào trao đổi phát triển mạnh thì phân công lao động phát triển mạnh.

Câu 11: Các đại biểu chủ yếu của Trung Quốc thời cổ đại là:

A Xenophon, Khổng Tử, Carton

B Granky Tibery, Gai

C Khổng Tử, Mạnh Tử

D Thomas More,Tomado Campanen, Gai

Câu 12: Người đầu tiên phân tích giá trị trao đổi thông qua phương trình “5 cái giường = 1 ngôi nhà” là:

A Xenophon

B Platon

C Carton

D Aristotele

Câu 13: Aristoteles chia hoạt động thương nghiệp

thành:

A Trao đổi tự nhiên: H-H

B Trao đổi thông qua tiền tệ: H-T-H

C Trao đổi nhằm mục đích làm giàu: T-H-T’

D Trao đổi tự nhiên: H-H; trao đổi thông qua tiền tệ: H-T-H; trao đổi nhằm mục đích làm giàu: T-H-T’

Câu 14: Thời kỳ cổ đại ở Phương Đông xuất hiện vào những năm:

A 3.000 trước Công nguyên

B 4.000 trước Công nguyên

C 2.000 trước Công nguyên

D2.500 trước Công nguyên

Câu 15: Theo tư tưởng kinh tế của Platon, 2 thuộc tính quy định tiền tệ là:

A Thước đo giá trị và công cụ trao đổi.

B Thước đo giá trị và kí hiệu giá trị.

C Ký hiệu giá trị và công cụ trao đổi.

D Công cụ trao đổi và đơn vị đo lường của hàng hóa.

Câu 16: Aristoteles cho rằng hoạt động kinh tế là:

A Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị sử dụng.

B Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị trao đổi.

C Hoạt động có quan hệ với trao đổi nhằm mục đích làm

giàu

D Hoạt động gắn liền với việc tạo ra giá trị sử dụng và giá trị trao đổi.

Câu 17: Quan điểm về thương mại trong tư tưởng kinh tế phong kiến ở Trung Quốc cho rằng:

A Nghề buôn không phải là cơ sở của nền kinh tế

phong kiến, sự giàu có của lái buôn làm cho nông dân càng thêm nghèo khổ.

B Đại thương nghiệp có thể theo đuổi một mục đích chân lý cần thiết, thu lợi nhuận không mâu thuẫn với lòng từ thiện.

C Phát triển thương nghiệp, đẩy mạnh buôn bán hang hoá.

D Thương nghiệp có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại của nhà nước.

Câu 18: Theo quan điểm về ruộng đất trong tư

tưởng kinh tế phong kiến ở Nhật Bản:

A Nhà nước đem ruộng đất do mình trực tiếp quản

lý chia cho nông dân cày cấy.

B Ban hành các chính sách khai hoang ruộng đất,

do đó ruộng đất nhà nước bị thu hẹp, ruộng đất tư ngày càng phát triển.

C Ruộng đất thuộc quyền quản lý của Nhà nước gọi

là công điền, vương điền, quan điền.

D Triều đại phong kiến đem ruộng đất bán hoặc cấp cho quý tộc làm bổng lộc và tổ chức thành đồn điền, điền trang.

Câu 19: Thời đại Trung Cổ (thời đại Phong kiến) bắt đầu từ:

A Cuối thế kỷ thứ IV, đầu thế kỷ thứ V, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XV

B Cuối thế kỷ thứ IV, đầu thế kỷ thứ V, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XIV

C Cuối thế kỷ thứ V, đầu thế kỷ thứ VI, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XV

D Cuối thế kỷ thứ IV, đầu thế kỷ thứ V, tồn tại đến cuối thế kỷ thứ XIII.

Câu 20: Các tư tưởng kinh tế thời Trung cổ bảo vệ lợi ích cho:

A Vua chúa, quý tộc, địa chủ.

B Thương nhân.

C Nông dân.

D Vua chúa, quý tộc, địa chủ, thương nhân.

Câu 21: Thomas Aquin cho rằng: Ruộng đất có nhiều

ưu thế hơn so với tiền tệ vì:

A Ruộng đất mang lại thu nhập (địa tô) nhờ sự giúp đỡ

của tự nhiên còn thu nhập của tiền tệ cho vay là sự lừa dối

B Ruộng đất làm cho tinh thần đạo đức tốt lên còn tiền tệ gây ra những thói hư, tật xấu, lòng tham lam,vị kỷ của con người

Ruộng đất có thể nhìn thấy rõ, không có sự lừa lọc như

tiền tệ

C Ruộng đất mang lại thu nhập (địa tô) nhờ sự giúp đỡ

của tự nhiên.Trong khi đó thu nhập của tiền tệ cho vay là

sự lừa dối Ruộng đất làm cho tinh thần đạo đức tốt lên

còn tiền tệ gây ra những thói hư, tật xấu, lòng tham lam,vị

kỷ của con người

D Ruộng đất có thể nhìn thấy rõ, không có sự lừa lọc như tiền tệ

Câu 22: Ý nào không phải là đặc điểm kinh tế thời trung cổ:

A Bảo vệ sự tồn tại của kinh tế tự nhiên, ít chú ý đến các vấn đề kinh tế hàng hóa, coi tiền chỉ đơn thuần là đơn vị đo lường

B Coi sự tồn tại của chiếm hữu nô lệ là hợp lý, sự phân chia xã hội thành chủ nô và nô lệ là đương nhiên

C Chịu ảnh hưởng của thần học, sự kiểm soát tư

tưởng của nhà thờ

D Tư tưởng kinh tế được trình bày trong các bộ luật, điều lệ thường hội, pháp chế kinh tế của các thành phố, sắc lệnh và luật lệ của nhà vua

Câu 23: Theo Augustin Siant ý nghĩa của giá cả công bằng là:

A Giá cả công bằng phù hợp với giá cả trung bình, do đó phù hợp với chi phí lao động Cùng một hàng hoá có thể

có giá cả công bằng khác nhau tuỳ theo sự đánh giá của các đẳng cấp khác nhau

B Giá cả công bằng phù hợp với giá cả thấp do đó phù hợp với chi phí lao động

C Giá cả công bằng phù hợp với giá cả cao, do đó đem lại quyền lợi cho người lao động và thương nhân

D Cùng một hàng hóa có thể có giá cả công bằng thùy thuộc sự đánh giá của người mua về lợi ích của sản

phẩm