Slide bài giảng Pháp luật tài chính doanh nghiệp

PHÁP LUẬT TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP PHÁP LUẬT TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TS Nguyễn Thị Lan Hương Khoa Luật, ĐHQGHN I ĐẶT VẤN ĐỀ Tài sản cần thiết cho thành lập doanh nghiệp ? Phương thức huy động vốn và tăng vốn điều lệ? Biện pháp bảo vệ người góp vốn? Quản lý, giám sát vốn và tài sản? Kiểm soát quyết định và thực hiện dự án đầu tư? MUỐN ĐẠT MỤC ĐÍCH CẦN GÌ Lựa chọn ngành nghề kinh doanh phù hợp Lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh phù hợp (duy trì quan hệ liên kết kinh doanh, mở rộng qui mô vốn ).

I ĐẶT VẤN ĐỀ

• Tài sản cần thiết cho thành lập doanh nghiệp ?

• Phương thức huy động vốn và tăng vốn điều lệ?

• Biện pháp bảo vệ người góp vốn?

• Quản lý, giám sát vốn và tài sản?

• Kiểm soát quyết định và thực hiện dự án đầu tư?

06/15/24

MUỐN ĐẠT MỤC ĐÍCH

CẦN GÌ

• Lựa chọn ngành nghề kinh doanh phù hợp

• Lựa chọn hình thức tổ chức kinh doanh phù hợp (duy trì quan hệ liên kết kinh doanh, mở rộng qui mô vốn …)

• Lựa chọn mô hình quản trị nội bộ bảo đảm quản lý, giám sát, kiểm soát có hiệu quả hoạt động kinh doanh, quản lý, sử dụng vốn và tài sản

06/15/24

TRÁCH NHIỆM NGƯỜI QUẢN LÝ, ĐIỀU HÀNH

• Bảo đảm thu lợi nhuận

• Bảo đảm an toàn vốn đầu tư

• Chịu trách nhiệm trước cơ quan chủ sở hữu

06/15/24

TRÁCH NHIỆM CỦA DOANH

NGHIỆP VỚI ĐỐI TÁC

• Thực hiện nghĩa vụ theo thỏa thuận theo

hợp đồng

• Minh bạch hoạt động kinh doanh

06/15/24

NGHĨA VỤ TÀI CHÍNH CỦA DOANH

NGHIỆP ĐỐI VỚI NHÀ NƯỚC

• Công khai, minh bạch hoạt động tài chính theo qui định của pháp luật

• Nghĩa vụ trả nợ các khoản vốn vay ưu đãi

• Nghĩa vụ nộp thuế

06/15/24

Tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp nào

để khởi nghiệp, tham gia đầu tư?

• Tiêu chí: qui mô vốn

• Tận dụng lợi thế của cá nhân

• Hạn chế trách nhiệm đối với khoản nợ

• Cấu trúc quản trị phù hợp

06/15/24

Các giao dịch tài chính trong hoạt động của

QUAN HỆ TÀI CHÍNH CỦA

DOANH NGHIỆP

Quan hệ phát sinh trong quá trình tạo lập vốn

và tài sản, duy trì hoạt động kinh doanh, thực hiện các nghĩa vụ đối với Nhà nước

• Quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp

• Quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước

• Quan hệ giữa doanh nghiệp với các định chế tài chính

• Quan hệ doanh nghiệp với thị trường

06/15/24

– Nợ, lỗ, lãi của doanh nghiệp

– Điều chỉnh quan hệ lợi ích của doanh nghiệp với các chủ thể khác

06/15/24

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Giáo trình Luật tài chính Việt nam

• Những vấn đề pháp lý về tài chính doanh nghiệp, NXB CTQG 2013

• Tập bài giảng pháp luật TCDN

• Các bài viết có liên quan

06/15/24

II KHÁI QUÁT VỀ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

06/15/24

chuyển hóa các nguồn tài chính trong doanh

nghiệp phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh

mang lại lợi ích cho doanh nghiệp

06/15/24

2.CHỨC NĂNG

• Phân phối

• Giám đốc

06/15/24

3 NGUYÊN TẮC TRONG HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH

• Tuân thủ pháp luật

• Có kế hoạch

• Có hiệu quả

06/15/24

III KHÁI QUÁT PHÁP LUẬT

1 Nhóm quan hệ pháp luật

2 Các qui phạm pháp luật

06/15/24

06/15/24

• Quản lý doanh thu, chi phí

• Phân phối lợi nhuận

• Kiểm tra, kiểm soát; giám sát nội bộ

06/15/24

3 CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT

• Luật DN 2014, Luật kế toán 2015, Luật thuế TNDN, Luật CK

2006, SĐ 2010

• Nghị định 163/2018/NĐ-CP, 04/12/ 2018, qui định về phát

hành trái phiếu doanh nghiệp (Thay thế : Nghị định 90/2011)

• Nghị định 58/2011 qui định chi tiết về Luật chứng khoán: NĐ 60/2015, sửa đổi bổ sung

• NĐ 71/6/2017 hướng dẫn về quản trị công ty áp dụng với công

ty đại chúng; TT 121/2012 BTC hết hiệu lực

• Nghị định 61/2013/NĐ-CP về việc ban hành quy chế giám sát

TC và đành giá hoạt động và công khai TC đối với DN do NN làm chủ sở hữu và DN có vốn nhà nước

06/15/24

VĂN BẢN

• Nghị định 99/2012/NĐ-CP về phân công, phân cấp thực hiện các quyền, trách nhiệm, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước và vốn Nhà nước đầu tư vào doanh nghiệp

• Thông tư 45/2013 TT-BTC ngày 25-4-2013 Thông tư

203/2006/BTC hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định

• Các văn bản khác

06/15/24

4 VAI TRÒ CỦA NHÀ NƯỚC

• Ban hành chính sách để định hướng phát

triển và điều chỉnh hoạt động TCDN

• Ban hành pháp luật để điều chỉnh các quan

hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực tài chíh

• Định ra thiết chế tác động vào hoạt động tài chính doanh nghiệp

• Xác lập cơ chế thanh tra, kiểm ta

06/15/24

5 QUAN HỆ VỊ TRÍ CỦA PHÁP LUẬT TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VỚI MỘT SỐ LĨNH

VỰC PHÁP LUẬT KINH DOANH

• Luật doanh nghiệp

– Các loại hình doanh nghiệp

– Thành lập, hoạt động, giải thể, tổ chức lại doanh nghiệp

– Tổ chức nội bộ doanh nghiệp

PHÁP LUẬT TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

VÀ CÁC NGUYÊN TẮC QUẢN TRỊ CÔNG

TY

• Là hệ thống các qui tắc để đảm bảo cho công ty được định hướng điều hành và kiểm soát một cách có hiệu quả vì

quyền lợi của cổ đông và những người có liên quan

• Nguyên tắc quản trị công ty đại chúng bao gồm:

a) Bảo đảm cơ cấu quản trị hợp lý; bảo đảm hiệu quả hoạt động của Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát;

b) Bảo đảm quyền lợi của cổ đông, những người có liên quan; c) Bảo đảm đối xử công bằng giữa các cổ đông;

d) Công khai, minh bạch mọi hoạt động của công ty.

06/15/24

CÔNG TY ĐẠI CHÚNG

a ) Công ty đã thực hiện chào bán cổ phiếu ra công

chúng;

b) Công ty có cổ phiếu được niêm yết tại Sở giao

dịch chứng khoán hoặc Trung tâm giao dịch chứng khoán;

c) Công ty có cổ phiếu được ít nhất một trăm nhà đầu

tư sở hữu, không kể nhà đầu tư chứng khoán

chuyên nghiệp và có vốn điều lệ đã góp từ mười tỷ đồng Việt Nam trở lên.

06/15/24

CÔNG TY NIÊM YẾT

• Là công ty đại chúng, có đủ điều kiện niêm yết

• Đã đăng ký niêm yết cổ phiếu giao dịch trên thị trường chứng khoán tập trung

06/15/24

Nguyên tắc quản trị công ty

niêm yết– Đảm bảo một cơ cấu quản trị hiệu quả

– Đảm bảo quyền lợi của cổ đông

– Đối xử công bằng giữa các cổ đông

– Đảm bảo vai trò của những người có quyền lợi liên quan đến công ty

– Minh bạch hóa trong hoạt động công ty

– HĐQT và BKS lãnh đạo và kiểm soát công ty có hiệu quả (TT 121)

06/15/24

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH

• Là việc lựa chọn và đưa ra các quyết định về tài

chính, tổ chức thực hiện những quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu trong hoạt động của doanh

nghiệp

• Đặc điểm:

– Quan hệ quản trị có sự tham gia của các chủ thể

là cơ quan quản trị nội bộ

– Nội dung quản trị tài chính : tạo lập, phân phối

và sử dụng vốn và tài sản

06/15/24

IV NỘI DUNG BÀI GiẢNG

1 Những vấn đề chung về tài chính doanh nghiệp

2 Pháp luật về vốn và tài sản của doanh nghiệp

3 Giám sát tài chính trong công ty MTVNN

4 Giám sát tài chính trong công ty cổ phần

5 Pháp luật về vốn điều lệ và phát hành cổ phần

6 Một số vấn đề nợ của doanh nghiệp

7 Pháp luật về phát hành trái phiếu của doanh

nghiệp

06/15/24

Câu hỏi

• Mối quan hệ giữa qui định về tài chính

doanh nghiệp và Luật CK?

• Mối quan hệ giữa qui định về tài chính DN

và Luật kế toán?

• Mối quan hệ giữa qui định về TCDN và

Luật thuế TNDN

06/15/24

V YÊU CẦU

• Làm một bài luận: Tình huống tự chọn lý

thuyết hoặc bài tập có bất cập liên quan đến hoạt động tài chính doanh nghiệp, bình luận

sự việc, áp dụng pháp luật, chỉ ra bất cập

pháp luật và kiến nghị

06/15/24

THỰC HÀNH PHÁP LUẬT VỀ

VỐN ĐIỀU LỆ VÀ PHÁT

HÀNH CỔ PHẦN

A VỀ VỐN ĐIỀU LỆ

1 Đặc điểm CTCP

2 Khái niệm vốn điều lệ

3 Quan hệ giữa cổ phần và vốn điều lệ

1 ĐẶC ĐIỂM CỦA CÔNG TY

CỔ PHẦN

• Có tư cách pháp nhân

• Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau

• Cổ đông có thể là cá nhân tổ chức với số lượng là

3, không hạn chế số lượng tối đa

• Cổ đông chịu trách nhiệm hữu hạn

• Cổ phần được tự do chuyển nhượng

• Công ty được quản lý, điều hành bởi HĐQT và

TGĐ, một người có thể kiêm nhiệm 2 chức danh

LÝ DO LỰA CHỌN CÔNG TY

CỔ PHẦN

• Có khả năng xã hội hóa nguồn vốn góp

• Cơ chế dân chủ trong quản lý công ty

2 KHÁI NIỆM VỐN ĐIỀU LỆ

Vốn điều lệ CTCP là tổng giá trị mệnh giá cổ phần đã bán các loại Vốn điều

lệ của CTCP tại thời điểm đăng ký thành lập DN là tổng giá trị mệnh giá cổ phần các loại đã được đăng ký mua và được ghi trong Điều lệ (Điều 111

Khoản 1 LDN 2014)

Vốn điều lệ

Đủ vốn điều lệ tại thời điểm thành lập:

• “Cổ phiếu được quyền chào bán và được thanh toán đầy đủ” (Khoản 2 Điều 111)

• Cổ phần chưa thanh toán trong 90 ngày, HĐQT được quyền bán (Điều 112, 3c)

VỊ TRÍ CỦA VỐN ĐIỀU LỆ TRONG

CẤU TRÚC VỐN CỦA CTCP

• Vốn là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản của doanh nghiệp được sử dụng vào các hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích lợi nhuận.

• Cơ cấu vốn: vốn chủ sở hữu và vốn tín dụng

• Vốn chủ sở hữu: Vốn điều lệ và phần lãi chưa phân phối

– Chênh lệch đánh giá lại tài sản

– Quĩ hình thành trong quá trình kinh doanh: quĩ đầu tư phát triển, quĩ dự trữ, quĩ khen thưởng, phúc lợi

• Vốn tín dụng

– Vay các tổ chức, cá nhân

– Vay ngân hàng, và tổ chức tín dụng khác

– Phát hành hối phiếu (nhận nợ)

Vốn điều lệ trong tương quan

3 Quan hệ giữa các loại cổ phần

và vốn điều lệ

• Xác định quyền của cổ đông sở hữu cổ phần

trong tương quan với lợi ích về tài sản của

CTCP

• Đối với :

– cổ phần phổ thông:

– Cổ phần ưu đãi

• Cổ phần ưu đãi biểu quyết

• Cổ phần ưu đãi cổ tức: quyền ưu tiên nhận cổ tức

• Cổ phần ưu đãi hoàn lại: trả lại phần vốn góp

CỔ PHIẾU

• Cổ phiếu do CTCP phát hành dưới hình thức chứng

chỉ hoặc bút toán ghi sổ (Luật DN Điều 85 Khoản 1

2005) hoặc dữ liệu điện tử xác nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của CTCP (Điều 120 Luật 2014 – tương thích với Luật CK )

• Chứng khoán là bằng chứng xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu đối với phần vốn góp hoặc

tài sản của tổ chức phát hành dưới hình thức chứng

chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử (LCK Điều

6 Khoản 2)

Điều 117 LDN Cổ phần ưu đãi cổ tức và quyền của cổ đông UĐCT

1 Cổ phần ưu đãi cổ tức là cổ phần được trả cổ tức với mức cao hơn so với mức cổ tức của cổ phần phổ thông hoặc mức ổn định hằng năm Cổ tức được chia hằng năm gồm cổ tức cố định và

II PHÁT HÀNH, CHÀO BÁN

CỔ PHẦN

• Luật doanh nghiệp 2014

• Luật chứng khoán, 2006, sửa đổi năm 2010

• TT 162/2015/TT-BTC ngày 26/10/2015

hướng dẫn chào bán chứng khoán ra công

chúng, chào bán cổ phiếu để hoán đổi phát hành thêm cổ phiếu mua lại cổ phiếu, bán cổ

p hiếu quĩ và chào mua công khai cổ phiếu

1 Khái niệm chào bán cổ phần

• Chào bán cổ phần là việc công ty tăng thêm số

lương cổ phần được quyền chào bán và các cổ

phần đó trong quá trình hoạt động để tăng vốn điều

lệ (Khoản 1 Điều 122).

• Phân biệt : phát hành (cổ phần dự định phát hành); chào bán lần đầu, chào bán bổ sung (Luật CK)?

Câu hỏi: có mâu thuẫn giữa Luật CK và Luật DN

về khái niệm chào bán không?

• Qui định “chào bán cổ phần ra công chúng, cháo bán

cổ phần của công ty niêm yết và đại chúng thực hiện theo các qui định của pháp luật về chứng khoán”

(Điều 122 Kho ản 3)

3 Phân biệt phát hành và chào

• Luật CK: Chào bán cổ phần riêng lẻ của

Công ty niêm yết, CTCP đại chúng

• LDN: Chào bán của CTCP theo Luật doanh nghiệp

5 THẨM QUYỀN QUYẾT

ĐỊNH PHÁT HÀNH

• Thẩm quyền của ĐHĐCĐ: tăng vốn điều lệ

• Thẩm quyền của HĐQT: đề xuất phương án phát hành, quyết định những vấn đề thuộc thẩm quyền

6 LỢI ÍCH KINH TẾ CỦA

VIỆC PHÁT HÀNH

• Giảm chi phí vay ngân hàng (lãi suất)

• Chi trả cổ tức khi có lợi nhuận, hạn chế áp lực đối với công ty

• Duy trì cơ cấu cổ đông theo mục đích (cổ đông chi phối, nhóm cổ đông kiểm soát)

BÌNH LUẬN về nguyên tắc đủ

vốn điều lệ

Điều 84 Cổ phần phổ thông của cổ đông

sáng lập (Luật DN 2005 )

4 Trường hợp các cổ đông sáng lập không

đăng ký mua hết số cổ phần được quyền chào

bán thì số cổ phần còn lại phải được chào bán

và bán hết trong thời hạn ba năm, kể từ

ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận

ĐKKD

Nghĩa vụ thanh toán CP đăng ký mua (Điều 112 Luật DN 2014

1 Các cổ đông phải thanh toán đủ số cổ phần đã đăng ký mua trong thời hạn 90 ngày, kể từ ngày được cấp

II.2 Thực hiện phát hành, chào

bán cổ phần

1 Phương thức phát hành, chào bán trong

giai đoạn thành lập công ty

2 Tăng vốn trong quá trình hoạt động

– Số còn lại chào bán ra công chúng

2 TĂNG VỐN ĐIỀU LỆ

– Phát hành cổ phiếu mới để huy động thêm vốn theo qui định của pháp luật kể cả trường hợp cơ cấu lại nợ của công ty theo hình thực chuyển nợ thành vốn góp cổ phần theo thỏa thuận giữa công

ty và các chủ nợ.

– Chuyển đổi trái phiếu thành cổ phần : Nghị định phát hành trái phiếu doanh nghiệp NĐ 90/2011/NĐ-CP

– Trả cổ tức bằng cổ phiếu: Điều 93 khoản 2 LDN sử dụng lợi

nhuận sau thuế được tích lũy để bổ sung vốn điều lệ và trả cổ

tức thay tiền mặt

– Phát hành cổ phiếu mới để thực hiện sáp nhập một bộ phận hoặc

toàn bộ doanh nghiệp khác vào công ty - hoán đổi cổ phần

– Kết chuyển thặng dư để bổ sung tăng vốn điều lệ

CÂU HỎI

• Đánh giá tính thống nhất của pháp luật điều chỉnh phát hành/chào bán cổ phần?

• Luật doanh nghiệp cần bổ sung qui định

nào nhằm bảo đảm công bằng trong phát

hành cổ phần và quyền ưu tiên mua cổ phần với giá khác nhau?

III QUI ĐỊNH CHÀO BÁN CỔ

PHẦN

1 Chào bán cổ phần riêng lẻ

1 CHÀO BÁN CỔ PHẦN

RIÊNG LẺ

1.1 Công ty chưa đại chúng

1.2 Chào bán riêng lẻ đối với công ty chưa đại chúng 1.3 So sánh

ĐIỀU KIỆN CHÀO BÁN TRÁI

PHIẾU RIÊNG LẺ

• Điều 12a LCK: là việc tổ chức chào bán chứng khoán cho dưới 100 nhà đầu tư,

không kể nhà đầu tư chuyên nghiệp và

không sử dụng phương tiện thông tin đại chúng và internet

1.1 Công ty niêm yết, công ty đại

vòng 1 năm

• Có hồ sơ đăng ký chào bán riêng lẻ

Đợt chào bán cách nhau 6 tháng

Chào bán riêng lẻ của CTNY

Phải được xác định và được ĐHĐCĐ chấp thuận

trước khi chào bán:

(1) Việc chào bán dẫn tới tổ chức, cá nhân hoặc một nhóm liên quan sở hữu vượt 25% số cổ phiếu có quyền biểu quyết.

(2) Bán cho một tổ chức, cá nhân hoặc một nhóm liên quan từ 10% trở lên vốn điều lệ trong một đợt chào bán hoặc trong các đợt chào bán trong 12

tháng gần nhất (NĐ 60, sửa đổi NĐ 58)

1.2 Chào bán riêng lẻ đối với

công ty chưa đại chúng

1 Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày ra

quyếtđịnh chào bán cổ phần riêng lẻ, công ty phải thông báo việc chào bán cổ phần riêng lẻ với Cơ

quan đăng ký kinh doanh Kèm theo thông báo chào bán cổ phần riêng lẻ phải có các tài liệu sau đây:

a) Nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông về chào bán cổphần riêng lẻ;

b) Phương án chào bán cổ phần riêng lẻ đã được

ĐHĐCĐ thông qua

Thông báo chào bán cổ phần riêng

• Tên, địa chỉ trụ sở chính, mã số doanh nghiệp;

• Tổng số cổ phần dự định chào bán; các loại cổ phần chào bán và số lượng cổ phần chào bán mỗi loại;

• Thời điểm, hình thức chào bán cổ phần;

• Họ, tên, chữ ký của người đại diện theo pháp luật của công ty;

Quyền chào bán

• Thông báo với cơ quan đăng ký doanh nghiệp “ Công ty có quyền bán cổ phần sau 05 ngày làm việc, kể từ ngày gửi thông báo mà không nhận được ý kiến phản đối của Cơ quan đăng ký kinh doanh”;

• Công ty thực hiện đăng ký thay đổi vốn điều lệ với cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn

10 ngày, kể từ ngày hoàn thành đợt bán cổ phần.

3 So sánh

• Mức độ xã hội hóa nguồn vốn

• Yêu cầu bảo vệ nhà đầu tư

• Bảo đảm quyền kiểm soát huy động vốn (cơ quan nội bộ)

• Bảo đảm ổn định nội bộ công ty

4 Tình huống chào bán

4.1 PTI phát hành 30 triệu cổ phiếu cho

Dongbu của Hàn Quốc

4.2 Tình huống chào bán trái phiếu của REE4.3 Phát hành trái phiếu của Công ty Thành thành công Biên hòa

ĐIỀU KIỆN CHÀO BÁN TRÁI

PHIẾU RIÊNG LẺ

• Điều 12a LCK: là việc tổ chức chào bán chứng khoán cho dưới 100 nhà đầu tư,

không kể nhà đầu tư chuyên nghiệp và

không sử dụng phương tiện thông tin đại chúng và internet

4.1 PTI phát hành 30 triệu cổ phiếu cho Dongbu của Hàn Quốc

• PTI tăng vốn lên gần 804 tỷ đồng, tương đương với khối lượng phát hành lên tới

60% tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành vừa qua HĐQT chỉ cần xin ý kiến cổ đông thông qua việc phát hành để chào bán riêng

lẻ cho đối tác chiến lược; còn giá bán, đối tác bán… đều được ủy quyền hết cho

HĐQT

Điều kiện chào bán Trái phiếu

riêng lẻ CTNY

• Được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận

• Được UBCK chấp thuận