TIỂU LUẬN TRIẾT học đề tài QUAN hệ GIỮA xã hội và tự NHIÊN và vấn đề bảo vệ môi TRƯỜNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ oOo TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC ĐỀ TÀI QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VÀ TỰ NHIÊN VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Sinh viên thực hiện Vũ Nguyên Khôi Mã sinh viên 2114330013 Lớp tín chỉ TRI114 6 K60 Số thứ tự 39 Giảng viên hướng dẫn TS Đào Thị Trang Hà Nội, tháng 11 năm 2021 1 MỤC LỤC A LỜI NÓI ĐẦU 3 1 Lý do lựa chọn đề tài 3 2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3 B NỘI DUNG 3 1 Cơ sở lý luận 4 1 1 Các khái niệm 4 1 1 1 Tự nhiên 4 1 1 2 Xã hội 4 1 2 Mố.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

……….oOo……….

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC

ĐỀ TÀI: QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VÀ TỰ NHIÊN VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ MÔI

TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Sinh viên thực hiện: Vũ Nguyên Khôi

Mã sinh viên: 2114330013 Lớp tín chỉ: TRI114.6 K60

Số thứ tự: 39 Giảng viên hướng dẫn: TS Đào Thị Trang

Hà Nội, tháng 11 năm 2021

MỤC LỤC

A LỜI NÓI ĐẦU 3

1 Lý do lựa chọn đề tài: 3

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu: 3

B NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 4

1.1 Các khái niệm: 4

1.1.1 Tự nhiên: 4

1.1.2 Xã hội: 4

1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa tự nhiên và xã hội: 4

1.2.1 Xã hội - bộ phận đặc thù của tự nhiên 4

1.2.2 Tự nhiên – con người – xã hội nằm trong một chỉnh thể 5

1.2.3 Tự nhiên - nền tảng của xã hội 5

1.2.4 Tác động của xã hội đến tự nhiên 6

1.2.5 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên 7

2 Bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay- Thực trạng và giải pháp: 8

2.1 Khái niệm về môi trường 8

2.2 Thực trạng vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam 8

2.2.1 Một vài khái quát về môi trường sinh thái ở Việt Nam 8

2.2.2 Thực trạng: 9

2.2.3 Nguyên nhân 11

2.2.4 Hậu quả 11

2.2.5 Một số giải pháp 11

C KẾT LUẬN 13

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

A LỜI NÓI ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài:

Triết học nghiên cứu thế giới với tư cách là một chỉnh thể, tìm ra những quy luật chung nhất, chi phối sự vận động của chỉnh thể đó nói chung, của xã hội, con người trong cuộc sống nói riêng và thể hiện nó một cách có hệ thống dưới dạng duy lý

Theo các nhà kinh điển Mác-Lê, thế giới thống nhất ở tính vật chất Con

người-Xã hội là biểu hiện khác so với các sinh vật khác của thế giới thống nhất ở tính vật chất Con người là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của tự nhiên, đồng thời trong quá trình phát triển tác động qua lại lẫn nhau bằng những hành động, ở các lĩnh vực khác nhau mà hình thành nên xã hội và tác động trở lại với tự nhiên Con người- xã hội và tự nhiên phải cùng tồn tại, phát triển trong cùng một chỉnh thể thống nhất, thường xuyên, liên tục và biện chứng Ang-ghen đã cảnh báo về hậu quả của việc mất cân bằng trong quan hệ giữa con người, xã hội và tự nhiên do chính con người gây nên: “Chúng ta cũng không nên quá tự hào về những thắng lợi của chúng ta đối với tự nhiên Bởi vì cứ mỗi lần

ta đạt được thắng lợi, là mỗi lần tự nhiên trả thù lại chúng ta.”

Ngày nay, tư tưởng về sự “trả thù của tự nhiên” vẫn còn vẹn nguyên giá trị Các quốc gia, dân tộc, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển ngày càng nhận thực rõ sức tàn phá của sự “trả thù” của tự nhiên đối với con người, xã hội hiện nay ngày càng lớn, đang

là mối đe doạ trực tiếp đối với sự tồn vong của nhân loại, tác động mạnh mẽ tới sự phát triển bền vững hiện nay Mục tiêu phát triển chung của xã hội loài người là phát triển bền vững- đạt được sự phồn thịnh, tăng trưởng mạnh mẽ về kinh tế- vững chắc về xã hội và bảo vệ được các yếu tố tự nhiên, môi trường Song cùng tồn tại một thực tế là cùng với sự phát triển của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, kinh tế nói chung thì sự suy thoái của môi trường tự nhiên cũng đang là vấn đề cấp bách cần được đặt ra và giải quyết khi sự phát triển của các quốc gia, dân tộc trên thế giới đứng trước nhiều biến động phức tạp về xã hội và sự huỷ hoại môi trường ngày càng trầm trọng

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

Tiểu luận này được em lựa chọn nhằm một lần nữa đề cập đến quan điểm của Triết học Mac- Lê nin về mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội đồng thời, trên cơ sở: “Mối quan

hệ giữa xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay”

Từ góc nhìn và phân tích lý luận đó, tiều luận xem xét những yếu tố tác động đến môi trường và xã hội, sự tác động qua lại giữa chúng, tìm hiểu về thực trạng, nghiên nhân của sự tác động làm suy thoái và ô nhiễm môi trường tự nhiên ở Việt Nam hiện nay Từ

đó, có thể sẽ tác động đến nhận thức, ý thức và thay đổi tích cực trong mỗi cá nhân, hướng tới việc phát triển kinh tế, xã hội cùng với bảo vệ môi trường, tự nhiên ở Việt Nam hiện nay nói riêng và thế giới nói chung Đồng thời đưa ra những biện phá, giải pháp nhằm khắc phục, hạn chế những tác hại ảnh hưởng không tốt tới môi trường

B.NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1 Các khái niệm:

1.1.1 Tự nhiên:

Tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan vô cùng vô tận Nó là một trong những yếu tố cơ bản và cần thiết nhất cho sự sống, là điều kiện tất yếu và thường xuyên trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất xã hội

Tự nhiên cung cấp cho con người các điều kiện sống cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của con người từ những nhu cầu thiết yếu như nước, ánh sáng, thức ăn, cư trú… đến những nguồn cung cấp nguyên vật liệu cho quá trình phát triển vật chất, ý thức, trí tuệ, khả năng sáng tạo… cho con người

Con người có nguồn gốc từ tự nhiên Con người là sản phẩm và là một bộ phận đặc thù của tự nhiên trong quá trình hình thành và phát triển của mình, mà trong đó trí tuệ của con ngươì là sản phẩm cao nhất của vật chất

1.1.2 Xã hội:

Xã hội là hình thái vận động cao nhất của vật chất, là một bộ phận của tự nhiên Hình thái vận động này lấy mối quan hệ của con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với người làm nền tảng: “Xã hội không bao gồm các cá nhân mà xã hội là biểu hiện tổng số những mối liên hệ và những cá nhân với nhau”- Các Mác

Xã hội được hình thành thông qua những hoạt động có ý thức của con người chứ không phải tự phát như tự nhiên Qua quá trình hình thành và phát triển lâu dài, tự nhiên

có quy luật phát triển và xã hội cũng có lịch sử phát triển, vận động biến đổi không ngừng

1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa tự nhiên và xã hội:

1.2.1 Xã hội - bộ phận đặc thù của tự nhiên

Theo định nghĩa tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan vậy con người và xã hội loài người cũng là một bộ phận của thế giới vật chất ấy - con người và xã hội cũng là bộ phận của tự nhiên

Nguồn gốc của con người là tự nhiên Quá trình phát triển của tự nhiên đã sản sinh

ra sự sống và theo quy luật tiến hóa, trong những điều kiện nhất định, con người đã xuất hiện từ động vật Con người sống trong giới tự nhiên như mọi sinh vật khác bởi con người là một sinh vật của tự nhiên Ngay cả bộ óc con người, cái mà con người vẫn tự nào cũng chính là sản phẩm cao nhất của vật chất Chính tự nhiên là tiền đề cho sự tồn tại

và phát triển của con người Con người ra đời không chỉ nhờ những quy luật sinh học mà còn nhờ lao động Lao động là một quá trình được tiến hành giữa con người với tự nhiên, trong quá trình này con người khai thác và cải tiến giới tự nhiên để đáp ứng nhu cầu tồn tại của mình Trong lao động cấu tạo cơ thể người dân hoàn thiện và do nhu cầu trao đổi thông tin ngôn ngữ xuất hiện Lao động và ngôn ngữ là hai kích thích chủ yếu chuyển biến bộ não động vật thành bộ não người, tâm lý động vật thành tâm lý người

Sự hình thành con người đi kèm với sự hình thành các quan hệ giữa người với người, cộng đồng người dân thay đổi từ mang tính bầy đàn sang một cộng đồng mới khác hẳn về chất, ta gọi đó là xã hội Đây cũng là quá trình chuyển biến từ vận động sinh học thành vận động xã hội

1.2.2 Tự nhiên – con người – xã hội nằm trong một chỉnh thể

Con người và xã hội không chỉ là một bộ phận của tự nhiên Hơn thế tự nhiên - con người - xã hội nằmtrong một chỉnh thể thống nhất

Theo nguyên lý về tính thống nhất vật chất của thế giới thì thế giới Tui vô cùng phức tạp, đa dạng và được cấu thành từ nhiều yếu tố khác nhau sau trong suy đến cùng có

ba yếu tố cơ bản là tự nhiên, con người và xã hội loài người Ba yếu tố này thống nhất với nhau trong một hệ thống tự nhiên - con người - xã hội bởi chúng đều là những dạng thức khác nhau những trạng thái đặc tính mối quan hệ khác nhau của vật chất đang vận động Thế giới vật chất luôn luôn vận động theo những quy luật tất cả các quá trình trong

tự nhiên con người và xã hội đều chịu sự chi phối của quy luật phổ biến nhận định Sự hoạt động của các quy luật đó đã nối liền các yếu tố của thế giới thành một chỉnh thể thống nhất vĩnh viễn và phát triển không ngừng trong không gian và theo thời gian

Con người là sản phẩm của tự nhiên Con người tạo ra xã hội Con người vốn tồn tại trong tự nhiên nhưng sau khi tạo ra xã hội thì lại không thể tách rời xã hội Để trở thành một con người đích thực con người cần đời sống trong môi trường xã hội, trong mối quan hệ qua lại giữa người với người Có người mang trong mình bản tính tự nhiên

và bản chất xã hội

Chính vì thế ta có thể nói rằng con người còn là hiện thân của sự thống nhất giữa

xã hội và tự nhiên

1.2.3 Tự nhiên - nền tảng của xã hội

Xã hội và tự nhiên thống nhất với nhau nên nó tương tác với nhau Đây là một mối quan hệ biện chứng hai chiều, trước hết ta xét chiều thứ nhất là những tác động của tự nhiên lên xã hội loài người

Tự nhiên vô cùng quan trọng với xã hội Tự nhiên vừa là nguồn gốc của sự xuất hiện

xã hội vừa là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội

Tự nhiên là nguồn gốc của sự xuất hiện xã hội vì xã hội được hình thành trong sự tiến hóa của thế giới vật chất

Tự nhiên là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội vì chính tự nhiên đã cung cấp những điều kiện cần thiết nhất cho sự sống của con người và cũng chỉ có tự nhiên mới cung cấp được những điều kiện cần thiết cho các hoạt động sản xuất xã hội Theo Mác, con người không thể sáng tạo ra được cái gì nếu không có giới tự nhiên, nếu không

có thể giới hữu hình bên ngoài Đó là vật liệu trong đó lao động của con người được thực hiện, trong đó lao động của con người tác động, từ đó và nhờ đó, lao độn của con người sản xuất ra sản phẩm

Tóm lại tự nhiên đã xung cấp mọi thứ cho sự tồn tại của xã hội, mọi thứ mà lao động của con người cần Mà chính lao động đã tạo ra con người và xã hội do đó vai trò của tự nhiên với xã hội là vô cùng to lớn

Tự nhiên có thể tác động thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất xã hội; có thể thúc đẩy hoặc kìm hãm xã hội phát triển bởi nó là nền tảng của xã hội

1.2.4 Tác động của xã hội đến tự nhiên

Tự nhiên tác động đế xã hội nhiều như thế nào thì xã hội cũng tác động lại vào tự nhiên như thể

Trước hết phải khẳng định lại rằng xã hội là một bộ phận của tự nhiên như vậy mỗi thay đổi của xã hội cũng có nghĩa là tự nhiên thay đổi Bên cạnh đó xã hội còn tương tác với phần còn lại của tự nhiên một cách mạnh mẽ Sự tương tác này thông qua các hoạt động thực tiễn của con người trước hết là quá trình lao động sản xuất Lao động là đặc trưng cơ bản đầu tiên phân biệt hoạt động của con người với động vật Song lao động cũng là yếu tố đầu tiên, cơ bản nhất, quan trọng nhất tạo nên sự thống nhất hữu cơ giữa

xã hội và tự nhiên Bởi "lao động trước hết là một quá trình diễn ra giữa con người và tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình, con người làm trung gian, điều tiết và kiểm soát sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên”

Sự trao đổi chất giữa con người và tự nhiên thể hiện ở chỗ: tự nhiên cung cấp cho con người điều kiện vật chất để con người sống và tiến hành hoạt động sản xuất Cũng chính trong quá trình sử dụng những nguồn vật chất này con người đã làm biến đổi nó và các điều kiện môi trường xung quanh tức là làm biến đổi tự nhiên một cách mạnh mẽ Hoạt động sống và lao động sản xuất của con người trong xã hội là vô cùng phong phú nên sự tác động vào tự nhiên cũng vô cùng phong phú nên sự tác động vào tự nhiên cũng

vô cùng phong phú như khai thác khoáng sản, đánh bắt cá hay kể cả đốt rừng, đấy trả rác thải ra tự nhiên

Thực tế xã hội luôn tác động tự nhiên Giờ đây với sức mạnh của khoa học công nghệ, một lực lượng dân số khổng lồ, sự tác động này trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết Vấn đề hiện nay là trong quá trình tác động này con người cần kiểm tra, điều tiết việc sử dụng khai thác, bảo quản các nguồn vật chất của tự nhiên, nếu không thì khủng hoảng sẽ xảy ra, sự cân bằng của hệ thống tự nhiên - xã hội sẽ bị đe dọa Ấy vậy mà hiện nay con người lại đang đi ngược lại với những điều đúng đắn: Con người chính là sinh vật có khả năng làm biến đổi tự nhiên nhiều nhất - Chính vì vậy họ đang là sinh vật tàn phá thiên nhiên khủng khiếp nhất

Tóm lại trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên xã hội có vai trò ngày càng quan trọng Để giữ gìn môi trường tồn tại và phát triển của mình con người cần nắm chắc các qui luật tự nhiên, kiểm tra điều tiết sử dụng hợp lí, bảo quản khai thác có hiệu quả đảm bảo khả năng tái tạo các nguồn vật chất của tự nhiên, đảm bảo cân bằng hệ thống tự nhiên

- xã hội

1.2.5 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên

Có nhiều yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội trong đó quan trọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và sự độ nhận thức, vận dụng qui luật tự nhiên,

xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người

Quan hệ xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội:

Thông qua các hoạt động của con người lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội đã trở nên gắn bó và quy định lẫn nhau Sự gắn bó và quy định này phụ thuộc vào trình độ phát triển của xã hội mà tiêu chí để đánh giá là phương thức sản xuất Sự ra đời của những phương thức sản xuất mới quyết định sự biến chuyển về chất của xã hội loài người Chính phương thức sản xuất quy định tính chất của mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội vì mỗi phương thức sản xuất khác nhau sẽ có những công cụ lao động khác nhau để khai thác giới tự nhiên, sẽ có những mục đích tiến hành sản xuất khác nhau Khi công cụ thay đổi, mục đích sản xuất của mỗi chế độ sản xuất thay đổi thì tính chất của mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên cũng thay đổi theo

Ngày nay, khi có khoa học và kĩ thuật phát triển song với chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa thì con người coi tự nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là đối tượng chiếm đoạt nhằm mục đích lợi nhuận Khủng hoảng môi trường đã xảy ra ở nhiều nơi và đang đe dọa sự sống của nhân loại Để tồn tại và phát triển con người phải chung sống hòa bình với thiên nhiên, thay đổi cách đối xử với tự nhiên mà quan trọng nhất là phải xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa - nguồn gốc sâu xa của việc phá hoại

tự nhiên nhằm tối đa hóa lợi nhuận Nhiệm vụ này là nhiệm vụ của tất cả mọi người Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn:

Mối quan hệ giữa tự nhiên và con người được thể hiện thông qua hoạt động của con người Song con người hành động theo suy nghĩ do đó mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng nó trong các hoạt động thực tiễn

Một nhận thức tốt đi kèm với những hành động theo quy luật thì con người đã tạo ra một thế giới hài hòa, thuận lợi cho sự phát triển lâu dài của xã hội Ngược lại, nếu làm trái quy luật, chỉ khai thác, chiếm đoạt những cái có sẵn trong giới tự nhiên thì sự nghèo nàn đi của giới tự nhiên và việc phá vỡ cân bằng hệ thống tự nhiên - xã hội là không tránh khỏi Con người sẽ phải trả giá và chịu diệt vong

Việc nhận thức quy luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quy luật của xã hội và đồng thời vận dụng chúng trong thực tiễn

Thời đại ngày nay khoa học kĩ thuật phát triển, nhận thức đã được nâng lên nhiều vấn đề còn lại là phải hành động cho đúng

Để tuân theo các quy luật tự nhiên thì việc xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa là con đường duy nhất

2 Bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay- Thực trạng và giải pháp:

2.1 Khái niệm về môi trường

Môi trường là toàn bộ những điều kiện mà trong đó con người sinh sống Khái niệm này bao hàm cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Ở đây, chúng ta sẽ chỉ chủ yếu xét đến môi trường tự nhiên Môi trường tự nhiên là điều kiện thường xuyên và tất yếu đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội Như vậy trong mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội thì môi trường đại diện cho bộ phận còn lại của tự nhiên bên cạnh bộ phận đặc thù của tự nhiên là xã hội

Vai trò của môi trường sinh thái đối với xã hội trong quá trình lịch sử ở những giai đoạn khác nhau cũng được thể hiện một cách khác nhau Nhưng luôn đứng ở vị trí rất quan trọng, thiết yếu Với tốc độ phát triển vượt bậc của xã hội, thiên nhiên không đơn thuần tác động vào cuộc sống của con người như ở thời kỳ khai sinh sự sống nữa,

mà ngày càng chịu nhiều ảnh hưởng từ cuộc sống, sinh hoạt của con người

Với sự ra đời của công nghiệp, sự gia tăng dân số, con người đang dần chiếm lĩnh, phá huỷ tự nhiên Xã hội ngày càng phát triển thì con người càng phải quan tâm đến việc bảo vệ môi trường Với một môi trường sinh thái bị tàn phá nặng nề, xã hội loài người sẽ không thể bền vững, sớm sẽ bị diệt vong

Nằm trong mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội, môi trường và ảnh hưởng của nó đến sự tồn tại và phát triển của xã hội có lẽ là vấn đề quen thuộc nhất, nó thường xuyên được nhắc đến quanh ta Môi trường là gì? Môi trường là toàn bộ những điều kiện mà trong đó con người sinh sống Khái niệm này bao hàm cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Sự sống của con người trên trái đất tốt hay không, môi trường chính là yếu

tố quan trọng quyết định điều đó Môi trường gồm môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Nó được hình thành xung quanh cuộc sống của con người, chi phối đời sống con người, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của con người Mối quan hệ giữa con người và con người với môi trường được xem là mối quan hệ biện chứng tự nhiên xã hội trong sự phát triển bền vững ở nước ta Đó là phát triển trong mức độ duy trì chất lượng môi trường, giữ cân bằng giữa môi trường và sự phát triển

2.2 Thực trạng vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam

2.2.1 Một vài khái quát về môi trường sinh thái ở Việt Nam

Về mặt tự nhiên, Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, vị trí địa lý kéo dài vĩ độ, kiến tạo địa chất phức tạp với ba phần tư diện tích là đồi núi Việt Nam có môi trường tự nhiên phân hoá mạnh mẽ, tạo thành nhiều vùng sinh thái: vùng đồng bằng,

đồi núi, vùng trung du, vùng duyên hải… Trong các vùng sinh thái đó, cư dân tập trung chủ yếu ở vùng đồng bằng, trung du với hình thức sản xuất nông nghiệp chiếm 80% dân

số cả nước, diện tích đất nông nghiệp chiếm %, trong đó đất trồng chiếm 2/3 diện tích Đối với nước ta, việc xem xét hiện trạng và đặc điểm của môi trường sinh thái, cần phải xem xét từ những vấn đề điều kiện thiên nhiên, thể chế chính trị, điều kiện kinh tế xã hội, những yếu tố truyền thống văn hoá và phân tích những mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình tác động qua lại giữa con người tự nhiên và xã hội ở bối cảnh chịu ảnh hưởng mạnh

mẽ của các yếu tố hiện đại như kỹ thuật, công nghệ, cơ chế thị trường, văn hoá, quan niệm…

2.2.2 Thực trạng:

Hiện trạng môi trường sinh thái của Việt Nam vô cùng đa dạng và phức tạp và được qui định bởi trình độ phát triển của nước ta hiện nay Trong giai đoạn phát triển hiện nay, Việt Nam đồng thời tồn tại các nền văn minh lúa nước nông nghiệp, cơ sở hạ tầng và tồn tại xã hội đang ở mức thấp, điều kiện kinh tế đang phát triển Sinh thái nước

ta đang đứng trước những hậu hoạ cạn kiệt, khan hiếm các nguồn tài nguyên thiên nhiên

và những vấn đề ô nhiễm môi trường nghiêm trọng Trong quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá, sự phát triển công nghiệp với những công nghệ ít thân thiện với môi trường, đồng thời, hệ thống chính sách, cơ chế ít hiệu quả với môi trường cùng với một bộ phận nhân dân thiếu hiểu biết sẵn sàng khai thác đến cạn kiệt nguồn tại nguyên môi trường vì cuộc sống và lợi nhuận Với quy mô hơn 90 triệu dân, đặt ra những vấn đề gay gắt về môi trường, dân sinh, cải thiện đời sống tăng thu nhập và vấn đề khai thác và bảo vệ tài nguyên môi trường Hiện nay hiểm hoạ môi trường sinh thái ở nước ta dưới tác động của quá trình hiện đại hoá công nghiệp hoá, biến đổi khí hậu, nhất là mâu thuẫn giữa phát triển và lạc hậu, do ảnh hưởng của nếp suy nghĩ, nếp làm thói quen của người sản xuất nhỏ, tiểu nông chưa hoàn thiện Có thể thấy một số biểu hiện cụ thể của vấn đề môi trường ở Việt Nam hiện nay như sau:

Thiên nhiên nước ta ngoài ảnh hưởng của chiến tranh trước đây còn bị phá hoại bởi hoạt động vô ý thức, thái độ tuỳ tiện, vô trách nhiệm, thiếu kế hoạch trong việc khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên Theo thống kê, trước năm 1945, rừng bao phủ chiếm tỷ lệ 43,8%, hiện nay chỉ còn hơn 28% (tức là dưới mức báo động 30%), trong

đó rừng nguyên thuỷ chỉ còn khoảng 10% Trung bình hàng năm Việt Nam mất 200 ngàn

ha rừng Nhiều tỉnh miền núi như Sơn La là 11%, Lai Châu là 7,88%, Lào Cai là 5,8% Những tổn thất về rừng là không thể bù đắp được và đang gây ra tổn thất lớn về kinh tế, những thiệt hại do thiên tai, bão lụt gây ra

Diện tích đất trồng trọt đang bị xói mòn, thu hẹp tăng mạnh khoảng 13,4 triệu ha Nguyên nhân chính của tình trạng này là thói quen du canh, du cư, khai thác gỗ vô tội vạ,

mở mang giao thông, xây dựng thuỷ điện… chưa theo quy hoạch đồng bộ…

Tình trạng ô nhiêm môi trường sinh thái gia tăng đang là vấn đề nan giải hiện nay, đang trực tiếp ảnh hưởng tới cuộc sống của chính con người và xã hội Những năm gần đây chúng ta luôn phải gánh chịu những hậu quả nặng nề do thiên tai gây ra và do công

tác bảo vệ môi trường có nhiều bất cập Môi trường vẫn từng ngày từng giờ bị chính các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người làm ô nhiễm nghiêm trọng hơn Theo báo cáo của Vụ quản lý các khu kinh tế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), Việt Nam có khoảng 325 khu công nghiệp được thành lập cùng hàng trăm cụm công nghiệp ở các địa phương Theo báo cáo giám sát của Ủỷ ban khoa học công nghệ và môi trường của Quốc hội, tỷ lệ các khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung một số địa phương rất thấp, có nơi chỉ đạt 15%-20% như Bà Rịa- Vũng Tàu, Vĩnh Phúc Đến nay mới có 60 khu công nghiệp có xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung chiếm 42% số khu công nghiệp đã vận hành Và 20 khu công nghiệp đang xây dựng hệ thống xử lý nước thải Bình quân mỗi ngày các khu công nghiệp thải khoảng 30.000 tấn chất thải rắn, lỏng khí và chất thải độc hại khác Có khu vực nồng độ NH3 trong nước vượt gấp nhiều lần tiêu chuẩn cho phép (sông Thị Vải); hàm lượng chì trong nước vượt nhiều lần qui chuẩn cho phép Các hoạt động công nghiệp trong các nhà máy đã phá vỡ hệ thống thuỷ lợi, tạo ra những cánh đồng hạn hán ngập úng và ô nhiễm nguồn tưới nước, gây trở ngại rất lớn cho sản xuất nông nghiệp của bà con nông dân Nhìn chung, hầu hết các cụm, khu công nghiệp trên cả nước đều chưa đáp ứng được những tiêu chuẩn về môi trường theo qui định Thực trạng

đó làm cho môi trường sinh thái ở một số địa phương bị ô nhiễm nghiêm trọng

Cộng đồng dân cư nhất là các cộng đồng dân cư lân cận với các khu công nghiệp đang phải đối mặt với những thảm hoạ về môi trường như khói bụi, khí thải, chất thải công nghiệp; Dân cư các thành thị, đô thị ngày càng tăng nhanh, tình trạng ô nhiễm ở mức báo động, hệ thống cấp thoát nước không đáp ứng đủ nhu cầu, xuống cấp, lạc hậu, nguồn nước sạch ngày càng cạn kiệt, ô nhiễm Nước thải, rác thải sinh hoạt vô cơ và hữu

cơ ở đô thị hầu hết không được xử lý môi trường mà trực tiếp thải ra môi trường, hoặc xử

lý thô sơ như chôn lấp rác thải…Trong số khoảng 34 tấn rác thải rắn y tế mỗi ngày, thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh chiếm đến 1/3; bầu khí quyển có mức Benzen và Sunfua Đioxit đáng báo động theo một báo cáo của Chương trình môi trường của Liên hiệp quốc, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu Châu Á về mức độ ô nhiễm bụi Nồng độ bụi ở đô thị vượt quá nhiều lần chỉ tiêu cho phép Nồng độ khí thải CO2 nhất là

ở các thành phố lớn, khu công nghiệp vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,5 đến 2,5 lần Ngoài

ra, ô nhiễm tiếng ồn cũng là vấn đề nan giải đối với các khu dân cư

Bên cạnh đó, Tài nguyên khoáng sản Việt Nam: Nước ta nằm giữa hai vành đai tạo khoáng lớn của thế giới là Thái Bình Dương và Địa Trung Hải Việt nam có hơn 3500

mỏ gồm 80 loại khoáng sản Mới chỉ có 270 mỏ được khai thác gồm 32 loại khoáng sản Khoáng sản chủ yếu: Than trữ lượng 3 đến 3,5 tỷ tấn; dầu mỏ trữ lượng Vịnh Bắc bộ là

500 triệu tấn, Nam Côn sơn 400 triệu tấn, Cửu long 300 triệu tấn, Vịnh Thái lan 300 triệu tấn; quặng sắt trữ lượng 700 triệu tấn; khí đốt thiên nhiên có trữ lượng lớn Tài nguyên khoáng vật của Việt Nam được đánh giá là to lớn, đủ cơ sở cho công nghiệp hóa Vấn đề khai thác mỏ, vật liệu xây dựng, vàng đá quý… chính thức và tự do cũng đã và đang làm hủy hoại môi trường sinh thái Việc sử dụng mìn khai thác ở nhiều lĩnh vực đang làm phá hoại sự cân bằng về hệ sinh thái môi trường