Sự tác động của con người đối với tự nhiên và xã hội cũng là một trong nhữngvấn đề cần được quan tâm và chú ý.. Qua quá trình hình thành vàpháttriển lâu dài, tự nhiên có những quy luật c
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA: LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC
QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VỚI TỰ NHIÊN VÀ VẤN
ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
NỘI DUNG 5
I - Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 5
1/ Khái niệm tự nhiên và xã hội 5
2/ Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 6
3/ Các yếu tố tác động lên mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 9
II – Vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay… 11
1/ Môi trường là gì? 11
2/ Khái quát về môi trường và các nguồn tài nguyên Việt Nam 11
3/ Thực trạng môi trường bị tàn phá trầm trọng hiện nay của Việt Nam 13
4/ Sự cấp thiết của việc bảo vệ môi trường 15
5/ Biện pháp cho các vấn đề về môi trường của Việt Nam hiện nay 15
6/ Covid – 19 – Cơ hội để chúng ta cứu lấy tự nhiên 16
KẾT LUẬN 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
1/ Lý do chọn đề tài:
Thế giới của chúng ta sống hiện nay hình thành từ rất nhiều các mối quan hệ Haithành phần tự nhiên và xã hội là một trong vô vàn những mối quan hệ ấy Tự nhiên và xãhội có mối quan hệ biện chứng cơ bản, là nền tảng cho sự tồn tại và phát triển của thếgiới ngày nay Bởi lẽ thế giới hình thành không chỉ từ các yếu tố tự nhiên mà còn cầnđến xã hội và các quy luật của xã hội để tạo nên những điều kiện sống tất yếu Chínhvìvậy, tìm hiểu mỗi quan hệ giữa tự nhiên và xã hội là tìm hiểu điều căn bản nhất trongquá trình phát triển của lịch sử thế giới
Sự tác động của con người đối với tự nhiên và xã hội cũng là một trong nhữngvấn đề cần được quan tâm và chú ý Qua quá trình tiến hóa, con người dần trở nên hoànthiện hơn, phát triển hơn Điều này mang đến những tác động cả về tích cực lẫn tiêu cựccho môi trường xung quanh Hiện nay, những tác động tiêu cực ấy đang dần trở nên phổbiến, gây ra những hệ lụy khôn lường
Việt Nam đang tiến hành quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và môitrường là yếu tố dễ bị xem nhẹ, bỏ qua trong khi nó lại là thứ bị tàn phá nhiều nhất, ghêgớm nhất Rất nhiều yếu tó nguy hại về môi trường đang nảy sinh và phát triển ở nước
ta Hiện nay, khi Việt Nam đã gia nhập WTO, nền kinh tế của chúng ta dần dần hoànthiện và phát triển theo hướng kinh tế thị trường, vấn đề bảo vệ môi trường sinh tháicàng trở nên cấp bách và cần phải lưu tâm
2/ Mục đích và đối tượng nghiên cứu:
Nhằm nêu lại quan điểm Triết học của chủ nghĩa Mác – Lênin về “Quan hệ giữa
xã hội với tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường hiện nay ở Việt Nam” Bên cạnh đó, tôi
hy vọng thông qua bài tiểu luận này sẽ làm thau đổi phần nào nhận thức của xã hội,nhằm tạo ra những biến đổi tích cực trong hành động của mỗi cá nhân trong công cuộcbảo vệ môi trường ở Việt Nam
download by : skknchat@gmail.com
Trang 4Xem xét những yếu tố tác động đến môi trường, làm rõ mối quan hệ giữa tự nhiên
và xã hội, bàn về tác động qua lại giữa chúng, tìm hiểu về thực trạng, nguyên nhân, hậuquả ô nhiễm môi trường sinh thái ở Việt Nam hện nay Qua đó, đưa ra những biện phápnhằm khắc phục, hạn chế những tác động xấu với môi trường
3/ Đối tượng nghiên cứu:
Bài tiểu luận tìm hiểu tổng quan về tự nhiên, xã hội, về mối quan hệ giữa tự nhiên
và xã hội, sự tác động qua lại giữa tự nhiên và xã hội với con người Quan đó, vận dụng
để nghiên cứu vấn đề môi trường ở Việt Nam hiện nay, rút ra bài học cho bản thân vàđưa ra phương hướng để giải quyết vấn đề
Trang 5NỘI DUNG
I – Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội
1/ Khái niệm tự nhiên và xã hội
a, Tự nhiên
Tự nhiên theo nghĩa hẹp: Gồm toàn bộ thế giới vật chất không kể lĩnh vực xã hội(khi nghiên cứu quan hệ tự nhiên - xã hội ở đây là tự nhiên theo nghĩa hẹp đặc biệt làmôi trường tự nhiên.)
Môi trường tự nhiên gồm:
- Điều kiện địa lý tự nhiên: đất đai, rừng núi, sông ngòi, khí hậu
- Của cải tự nhiên: tài nguyên, khoáng sản, lâm sản, thuỷ hải sản,
- Nguồn năng lượng trong tự nhiên: sức gió, sức nước, ánh nắng mặt trời,…
Tự nhiên theo nghĩa rộng: Là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan Vớinghĩa này thì con người, xã hội loài người là một bộ phận, hơn nữa là một bộ phận đặcthù của thế giới tự nhiên.Vì con người không phải vật chất thông thường mà nó là thựcthể vật chất có ý thức
Xét về mặt tiến hoá, con người có nguồn gốc từ tự nhiên, là con đẻ của tự nhiên,
là sản phẩm và bộ óc con người là sản phẩm cao nhất của quá trình tiến hoá của thế giớivật chất Tự nhiên cung cấp cho con người nơi cư trú, cung cấp các điều kiện sống cầnthiết như thức ăn, nước, ánh sáng, không khí, Đặc biệt, tự nhiên chứa đựng nhữngnguyên vật liệu giúp con người tiến hành và duy trì hoạt động sản xuất nhằm duy trì sựsống và phát triển mọi vật chất, tăng cường ý thức, vốn hiểu biết cho con người Chính
tự nhiên là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của con người
b, Xã hội
Xã hội là một hình thái vận động cao nhất của thế giới vật chất Hình thái vậnđộng này lấy mối quan hệ của con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với ngườilàm nền tảng Xã hội biểu hiện tổng số những mối liên hệ và các quan hệ của các cánhân
download by : skknchat@gmail.com
Trang 6với nhau.
Theo Mác “Xã hội - cho dù nó có hình thức gì đi nữa - là cái gì? Là sản phẩm của
sự tác động qua lại giữa con người” Con người, bằng hoạt động của mình làm nên lịch
sử, làm nên xã hội Vì vậy, xã hội được hình thành thông qua những hoạt động có
ý thức của con người chứ không tự phát như tự nhiên Qua quá trình hình thành vàpháttriển lâu dài, tự nhiên có những quy luật của riêng nó và xã hội cũng có lịch sử phát triển củariêng mình, thể hiện ở sự vận động và biến đổi không ngừng trong cơ cấu của xã hội
2/ Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội
a, Xã hội – Bộ phận đặc thù của tự nhiên
Theo định nghĩa, tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất tồn tại khách quan cho nêncon người và xã hội loài người cũng là một bộ phận của thế giới vật chất ấy
Sự ra đời của con người không chỉ là kết quả của các qui luật sinh học mà quantrọng hơn cả là kết quả của quá trình lao động Đó là quá trình con người sử dụng công
cụ tác động vào thế giới tự nhiên, khai thác và cải biến giới tự nhiên tạo ra những sảnphẩm vật chất để đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của mình.Chính quá trình đó conngười làm biến đổi tự nhiên và làm biến đổi chính bản thân mình.Chính quá trình laođộng nhu cầu trao đổi, hợp tác lao động đã làm xuất hiện ngôn ngữ Lao động và ngônngữ là hai sức kích thích chủ yếu của sự chuyển biến bộ não của loài vật thành bộ nãocủa loài người, từ tâm lý động vật sang ý thức con người
Con người được hình thành từ lao động và ngôn ngữ, quá trình đó gắn liền vớiquá trình hình thành quan hệ giữa con người với con người Quá trình chuyển biến từđộng vật thành con người cũng là quá trình chuyển biến từ cộng đồng mang tính bàyđàn, hoạt động theo bản năng thành một cộng đồng mới khác hẳn về chất Đây cũng làquá trình chuyển biến từ vận động sinh học thành vận động xã hội Ta gọi đó là xã hội
Như vậy, con người là hạt nhân của sự thống nhất biện chứng giữa tự nhiên và xãhội Bằng hoạt động của mình con người làm nên lịch sử, làm nên xã hội Vì vậy, xã
Trang 7hội không thể là cái gì khác mà chính là bộ phận đặc thù được tách ra một cách hợp qui luật
download by : skknchat@gmail.com
Trang 8của tự nhiên Xã hội là hình thái tổ chức cao nhất của vật chất trong quá trình vận động tiến hoá lâu dài và phức tạp.
Xã hội là một bộ phận đặc thù của giới tự nhiên Tính đặc thù của xã hội được thểhiện ở chỗ khác với phần còn lại của tự nhiên chỉ có những nhân tố vô thức tác động lẫnnhau, xã hội, nhân tố hoạt động là con người có ý thức Hành động của họ có suy nghĩ vàtheo đuổi những mục đích nhất định Hoạt động của con người không chỉ tái sản xuất rachính bản thân mình mà còn tái sản xuất ra giới tự nhiên
b, Tự nhiên – Nền tảng của xã hội
Xã hội và tự nhiên thống nhất với nhau nên có tương tác với nhau Đây là mộtmối quan hệ biện chứng hai chiều
Trước hết, ta xét đến chiều thứ nhất là tác động của tự nhiên lên xã hội loài người
Tự nhiên là vô cùng quan trọng với xã hội bởi nó vừa là nguồn gốc, vừa là môi trườngtồn tại và phát triển của xã hội
Tự nhiên là nguồn gốc của sự xuất hiện xã hội vì xã hội được hình thành trong sựtiến hóa của thế giới vật chất
Tự nhiên là môi trường tồn tại và phát triển của xã hội vì chính tự nhiên đã cungcấp những điều kiện cần thiết nhất cho sự sống của con người và cũng chỉ có tự nhiênmới cung cấp được những điều kiện cần thiết cho các hoạt động sản xuất xã hội TheoMác: “công nhân không thể sáng tạo ra cái gì hết, nếu không có giới tự nhiên, nếu không
có thế giới hữu hình bên ngoài Đó là vật liệu trong đó lao động của anh ta được thựchiện, trong đó lao động của anh ta tác động và nhờ đó, lao động của anh ta sản xuất rasản phẩm”
Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của tự nhiên với xã hội, ta có thể ví tự nhiênnhư một cỗ máy sản xuất và tự nhiên sẽ là bộ phận đưa nhiên, vật liệu vào Không cónguyên liệu, cỗ máy sẽ không thể hoạt động được và trở thành thứ vô dụng cũng giốngnhư không có tự nhiên thì sẽ không có lao động và cũng sẽ không hình thành xã hội
Trang 9Ngày nay, khoa học kỹ thuật ngày càng hiện đại, con người ta đã tạo ra nhiều nguyên vật
download by : skknchat@gmail.com
Trang 10liệu không có sẵn trong tự nhiên nhưng suy cho cùng, các thành phần của nó đều xuấtphát từ tự nhiên Xã hội có phát triển tới trình độ nào thì cũng vẫn không thể thoát rakhỏi cái vòng tự nhiên.
Tóm tại, tự nhiên tạo tiền đề cho lao động hình thành và phát triển mà chính laođộng đã tạo ra con người và xã hội Do đó, vai trò của tự nhiên với xã hội là vô cùng tolớn Tự nhiên có thể thúc đẩy hoặc kìm nén sự phát triển của xã hội thông qua việc tácđộng vào sản xuất Tự nhiên chính là nền tảng của xã hội
c, Tác động của xã hội lên tự nhiên
Ở phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu đến chiều còn lại trong mối quan hệ biện chứng giữa tự nhiên và xã hội
Tự nhiên và xã hội có mối quan hệ khăng khít Trong sự tác động qua lại giữachúng, yếu tố xã hội ngày càng có vai trò quan trọng đối với việc biến đổi và phát triểncủa tự nhiên
Xã hội gắn bó với tự nhiên trước hết là nhờ lao động sản xuất Lao động là đặctrưng cơ bản để phân biệt hoạt động của con người với động vật Lao động đồng thờicũng là yếu tố đầu tiên cơ bản và quan trọng nhất tạo nên sự thống nhất giữa tự nhiên và
xã hội Vì, “lao động trước hết là một quá trình diễn ra giữa con người và tự nhiên, mộtquá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình con người làm trung gian, điều tiết vàkiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên”
Sự trao đổi chất giữa con người và tự nhiên thể hiện trước hết: nếu tự nhiên cungcấp cho con người tất cả nguồn vật chất vốn có của mình thì con người và xã hội làngười tiêu thụ Quá trình sử dụng nguồn vật chất của tự nhiên, con người, xã hội loàingười làm biến đổi tự nhiên nhanh chóng nhất, mạnh mẽ nhất so với tất cảnhững thànhphần khác của chu trình sinh học
Trong chu trình trao đổi chất giữa xã hội và tự nhiên có nét nổi bật:
Trang 11Thứ nhất: xã hội có thể sử dụng tất cả nguồn vật chất vốn có của sinh quyển, từđộng vật, thực vật, đến vi sinh vật; từ cát sỏi, đất đá đến các loại khoáng sản, dầu mỏ,khí
download by : skknchat@gmail.com
Trang 12đốt,…; từ nguồn vật chất có hạn và tái tạo tới ánh sáng, nước, không khí…
Thứ hai là sự trao đổi chất của mắt khâu xã hội đạt hiệu quả thấp Con người sử dụng lãng phí các nguồn tài nguyên thiên nhiên
Thực tế, xã hội luôn tác động vào tự nhiên Với sức mạnh của khoa học côngnghệ, với một lực lượng dân số hùng hậu như hiện nay, sự tác động ấy mạnh mẽ hơn baogiờ hết
Do vậy, nếu trong chu trình này con người không kiểm tra, điều tiết quá trìnhkhai thác các nguồn vật chất trong tự nhiên sẽ dẫn đến khủng hoảng sinh thái, sự thốngnhất giữa tự nhiên và xã hội bị phá vỡ Chính vì vậy mà yếu tố xã hội ngày càng giữ vịtrí quan trọng trong sự tác động giữa tự nhiên và xã hội
3/ Các yếu tố tác động lên mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội
Có nhiều yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội trong đóquantrọng nhất là trình độ phát triển của xã hội và độ nhận thức, vận dụng quy luật tựnhiên,
xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người Ở phần này, chúng ta sẽ cùng đi sâu phântích
a, Quan hệ giữa tự nhiên và xã hội phụ thuộc vào trình độ phát triển của
xã hội
Thông qua các hoạt động của con người, lịch sử tự nhiên và lịch sử xã hội đã trởnên gắn bó, quy định lẫn nhau Sự gắn bó, quy định này phụ thuộc vào trình độ phát triểncủa xã hội mà tiêu chí để đánh giá là phương thức sản xuất Chính phương thức sản xuấtquy định tính chất của mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội vì mỗi phương thức sản xuấtkhá nhau sẽ có những công cụ lao động khác nhau để khai thác giới tự nhiên Công cụsản xuất phát triển, trình độ hiểu biết và chinh phục tự nhiên của con người được nângcao Các mối quan hệ xã hội cũng tạo điều kiện cho sự nhận thức và chinh phục tự nhiên.Khi công cụ thay đổi, mục đích sản xuất của mỗi chế độ sẽ thay đổi kéo theo đó là sựthay đổi về tính chất mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội Trở về
Trang 13hàng triệu năm trước, khi con người còn ăn lông ở lỗ thì tự nhiên chính là đấng tối cao cung cấp sự sống và có
download by : skknchat@gmail.com
Trang 14quyền năng chi phối tất cả Ngày nay, khi khoa học kỹ thuật có những bước tiến vượtbậc, tự nhiên không chỉ là môi trường sống mà còn là đối tượng để khai thác nhằm mụcđích phục vụ cho các nhu cầu cá nhân Tuy nhiên, sự mất kiểm soát trong việc khai tháccủa chế độ tư bản chủ nghĩa đã dẫn đến rất nhiều hệ lụy gây hại cho môi trường và đedọa đến sự sống của nhân loại Để tồn tại và phát triển, con người cần chung sống hòabình với thiên nhiên, cần thay đổi thái độ đối với thiên nhiên và đây cũng chính là nhiệm
vụ chung hàng đầu của tất cả mọi người
b, Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các quy luật trong hoạt động thực tiễn
Mối quan hệ giữa tự nhiên, xã hội và con người được thể hiện thông qua hoạtđộng của con người Bằng hoạt động thực tiễn, con người và xã hội ngày càng giữ vaitrò quan trọng đối với sự biến đổi và sự phát triển của tự nhiên Bằng hoạt động sản xuất,
xã hội đã tham gia vào chu trình trao đổi vật chất, năng lượng và thông tin với tự nhiên
Bộ óc người là sản phẩm cấp cao của tự nhiên và chi phối mọi hành động của con người,con người hành động theo suy nghĩ Do đó, mối qua hệ giữa tự nhiên và xã hội
phụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các quy luật và việc vận dụng
nó trong các hoạt động thực tiễn Quy luật xã hội cho thấy, phải tìm cách sống hài hòavới tự nhiên, phải điều khiển có ý thức mối quan hệ giữa con người và tự nhiên Đó làcách giải quyết đúng đắn cho các vấn đề sinh thái toàn cầu hiện nay Chúng ta có nguồngốc từ tự nhiên, và tất cả sự thống trị của chúng ta đối với tự nhiên là ở chỗ chúng ta,khác với tất cả các sinh khác, nhận thức được quy luật của giới tự nhiên và có thể sửdụng được những quy luật đó một cách chính xác" Như vậy, để điều khiển được tưnhiên, trước hết, con người cần phải nhận thức được rằng mình là một bộ phận không thểtách rời của tự nhiên, hơn thế nữa, còn là con đẻ của tự nhiên Vì vậy, con người cầnphải nắm vững những quy luật của tự nhiên và quan trọng hơn, phải biết vận dụng nhữngquy luật đó một cách chính xác vào trong hoạt động thực tiễn của mình Trong thời đại
Trang 15lên rất nhiều Vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải hành động cho đúng, đi trên con đường xóa bỏ chế độ tư
download by : skknchat@gmail.com