TIỂU LUẬN TRIẾT học QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ NGUYÊN LÝ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN. VẬN DỤNG Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA NGUYÊN LÝ NÀY TRONG CUỘC SỐNG, HỌC TẬP CỦA BẢN THÂN SINH VIÊN VÀ TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA TOÁN TIN HỌC TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN TRIẾT HỌC MAC LÊNIN TÊN ĐỀ TÀI QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ NGUYÊN LÝ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN SỰ VẬN DỤNG Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA NGUYÊN LÝ NÀY TRONG CUỘC SỐNG, HỌC TẬP CỦA BẢN THÂN SINH VIÊN VÀ TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN TRIẾT HỌC MAC-LÊNIN

TÊN ĐỀ TÀI:

QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN VỀ NGUYÊN LÝ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN SỰ VẬN DỤNG Ý NGHĨA PHƯƠNG PHÁP LUẬN CỦA NGUYÊN LÝ NÀY TRONG CUỘC SỐNG, HỌC TẬP CỦA BẢN THÂN SINH VIÊN VÀ TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Thành phố Hồ Chí Minh ngày 1 tháng 1 năm 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

CHƯƠNG 1 NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN 3

1 1 K HÁI NIỆM MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN 3

1 2 C ÁC TÍNH CHẤT CỦA MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN 3

1.2 1 Tính khách quan 3

1.2 2 Tính phổ biến 4

1.2 3 Tính đa dạng phong phú 4

1 3 Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP LUẬN 4

1.3 1 Quan điểm toàn diện 4

1.3 2 Quan điểm lịch sử, cụ thể 6

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP LUẬN 6

2 1 T RONG CUỘC SỐNG CỦA BẢN THÂN 6

2 2 T RONG HỌC TẬP CỦA BẢN THÂN 8

2.2 1 Xét các mặt của việc học một cách cụ thể, toàn diện 8

2.2 2 Vận dụng cho bản thân 8

2 3 T RONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI Ở V IỆT N AM HIỆN NAY 9

2.3 1 Quán triệt quan điểm toàn diện trong nhận thức và thực tiễn 9

2.3 2 Quan điểm lịch sử - cụ thể trong nhận thức và thực tiễn: 10

KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

Những người theo quan điểm siêu hình cho rằng các sự vật, hiện tượng tồn tại biệt lập, tách rời nhau, cái này tồn tại bên cạnh cái kia Chúng không có sự phụ thuộc, không có sự ràng buộc và quy định lẫn nhau Nếu giữa chúng có sự quy định lẫn nhau thì cũng chỉ là những quy định bề ngoài, mang tính ngẫu nhiên Tuy vậy trong số những người theo quan điểm siêu hình cũng có một số người cho rằng, các

sự vật, hiện tượng có mối liên hệ với nhau và mối liên hệ rất đa dạng, phong phú, song các hình thức liên hệ khác nhau không có khả năng chuyển hóa lẫn nhau.

Chẳng hạn, giới vô cơ và giới hữu cơ không có liên hệ gì với nhau; tồn tại độc lập, không thâm nhập lẫn nhau; tổng số đơn giản của những con người riêng lẻ tạo thành

xã hội, v.v

Trái lại, những người theo quan điểm biện chứng lại cho rằng, các sự vật, hiện tượng, các quá trình khác nhau vừa tồn tại độc lập, vừa quy định, tác động qua lại, chuyển hóa lẫn nhau Đó là nội dung của nguyên lý về mối liên hệ phổ biến Cơ sở của sự tồn tại đa dạng các mối liên hệ đó là tính thống nhất vật chất của thế giới; theo đó các sự vật, hiện tượng phong phú trong thế giới chỉ là dạng tồn tại khác nhau của một thế giới vật chất duy nhất

Từ sự đa dạng, phong phú và được ứng dụng nhiều trong cuộc sống của mối

liên hệ phổ biến, nên em chọn đề tài “Quan điểm triết học mác - lênin về nguyên

lý mối liên hệ phổ biến Sự vận dụng ý nghĩa phương pháp luận của nguyên lý này trong cuộc sống, học tập của bản thân sinh viên và trong sự nghiệp đổi mới

ở việt nam hiện nay” cho bài tiểu luận của mình.

CHƯƠNG 1 NGUYÊN LÝ VỀ MỐI LIÊN HỆ PHỔ BIẾN

1 1 Khái niệm mối liên hệ phổ biến

Mối liên hệ phổ biến là một phạm trù triết học dùng để chỉ sự ràng buộc , phụ

thuộc quy định lẫn nhau, sự tác động qua lại lẫn nhau giữa các mặt, các yếu tố cấu thành nên sự vật, hiện tượng; giữa các sự vật, hiện tượng với nhau; giữa sự vật, hiện tượng với môi trường, mà trong đó sự biến đổi của sự vật, hiện tượng này kéo theo

sự biến đổi của sự vật, hiện tượng khác

Ví dụ như, giữa cung và cầu (hàng hoá, dịch vụ) trên thị trường luôn luôn diễn

ra quá trình: cung và cầu quy định lẫn nhau; cung và cầu tác động, ảnh hưởng lẫn nhau, chuyển hoá lẫn nhau, từ đó tạo nên quá trình vận động, phát triển không ngừng của cả cung và cầu Đó chính là những nội khi phân tích về mối quan hệ biện chứng giữa cung và cầu

1 2 Các tính chất của mối liên hệ phổ biến

1.2 1 Tính khách quan

Mối liên hệ của các sự vật là khách quan vốn có của mọi sự vật, hiện tượng Ngay cả các sự vật vô tri vô giác hàng ngày cũng chịu sự tác động của các sự vật hay hiện tượng khác Con người cũng chịu tác động các sự vật, hiện tượng khác và yếu tố trong chính bản thân

Nhờ có mối liên hệ mà có sự vận động, mà vận động là phương thức tồn tại của vật chất, là 1 tất yếu khách quan nên mối liên hệ cũng tồn tại khách quan,

Ví dụ: Sự phụ thuộc của cơ thể sinh vật vào môi trường, khi môi trường thay đổi thì cơ thể sinh vật cũng phải thay đổi để thích ứng với môi trường Mối liên hệ

đó không phải do ai sáng tạo ra, mà là cái vốn có của thế giới vật chất

1.2 2 Tính phổ biến

Bất cứ sự vật, hiện tượng nào cũng liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác Không có sự vật nào nằm ngoài mối liên hệ Nó tồn tại trong tất cả các mặt: tự nhiên, xã hội và tư duy Mối liên hệ phổ biến là hiện thực, là cái vốn có của mọi sự vật, hiện tượng, nó thể hiện tính thống nhất vật chất thế giới

Ví dụ: mỗi cơ thể sống là một hệ thống cấu trúc tạo nên khả năng tự trao đổi chất với môi trường, nhờ đó mà nó tồn tại, phát triển; đồng thời bản thân môi trường sống cũng là một hệ thống được tạo thành từ nhiều yếu tố lớp, phân hệ trực tiếp và gián tiếp

1.2 3 Tính đa dạng phong phú

Các sự vật hiện tượng trong thế giới là đa dạng nên mối liên hệ giữa chúng cũng đa dạng, vì vậy khi nghiên cứu mối liên hệ giữa các sự vật cần phân loại mối liên hệ một cách cụ thể

Căn cứ vào tính chất, phạm vi, trình độ, có thể có những cách phân loại sau: chung và riêng, cơ bản và không cơ bản, bên trong và bên ngoài, chủ yếu và thứ yếu, trực tiếp và gián tiếp, tất nhiên và ngẫu nhiên Sự phân loại này chỉ mang tính tương đối vì mối liên hệ là một bộ phận, một mặt trong mối liên hệ phổ biến nói chung

Mối liên hệ diễn ra rất phức tạp trong đời sống xã hội, vì ở đó có sự tham gia của con người có ý thức

Ví dụ: các loài cá, chim thú đều có liên hệ với nước, nhưng cá quan hệ với nước khác với chim và thú

1 3 Ý nghĩa của phương pháp luận

1.3 1 Quan điểm toàn diện

Cần phải tính đến tất cả các mặt, các mối liên hệ, kể cả các mắt khấu trung gian trong những điều kiện không gian, thời gian nhất định

Trong vô vàn các mối liên hệ đó, trước hết phải rút ra được đâu là mối liên hệ

cơ bản, chủ yếu Để làm rõ bản chất của sự vật và có phương pháp tác động phù hợp nhằm đem lại hiệu quả cao trong hoạt động của bản thân chúng ta phải xem xét thấu đáo và phân biệt từng mối liên hệ tránh xem xét giàn trải, liệt kê, cần phải đi từ tri thức nhiều mặt, từ mối liên hệ của sự vật để khái quát và làm nổi bật lên cái cơ bản nhất và quan trọng nhất của sự vật và hiện tượng đó Song trong nhận thức và hoạt động của chúng ta cần phải chú ý tới sự chuyển hóa lẫn nhau giữa các mối liên hệ ở những điều kiện xác định

Chống lại cách xem xét cào bằng, dàn trải, chống lại chủ nghĩa chiết trung về mối liên hệ Thực chất của chủ nghĩa triết chung là sự kết hợp vô nguyên tắc các mối liên hệ tạo nên một hình ảnh không đúng về sự vật Do vậy, trong hoạt động thực tiễn, theo quan điểm toàn diện khi tác động vào sự vật chúng ta không những phải chú ý tới những mối liên hệ của sự vật ấy với các sự vật khác Ví dụ như để

thực hiện mục tiêu: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh”.

Một mặt chúng ta phải biết phát huy nội lực, mặt khác phải biết tranh thủ thời cơ nhất là xu hướng toàn cầu hóa mang lại

Chống lại cách xem xét siêu hình, phiến diện, một chiều, chống lại thuật ngụy biện Quan điểm toàn diện đòi hỏi chúng ta nhận thức về sự vật hiện tượng trong mối liên hệ qua lại giữa các bộ phận, giữa các yếu tố, giữa các mặt của chính sự vật

và hiện tượng và trong tương tác qua lại giữa các sự vật đó đối với các sự vật khác cần tránh quan điểm phiến diện, chỉ xem xét sự vật, hiện tượng ở một hoặc một vài mối liên hệ đã vội vàng đi đến kết luận về bản chất của sự vật như Lênin từng nói:

“Để hiểu được sự vật cần nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả các mối liên hệ, quan hệ trực tiếp cũng như quan hệ gián tiếp của sự vật đó” trên cơ sở

đó mới nhận thức đúng về sự vật và hiện tượng

1.3 2 Quan điểm lịch sử, cụ thể

Mọi sự vật hiện tượng trong thế giới vật chất tồn tại vận động và phát triển bao giờ cũng diễn ra trong những hoàn cảnh cụ thể, trong không gian và thời gian xác định

Điều kiện là không gian và thời gian có ảnh hưởng tới đặc điểm tính chất sự vật Cùng là một sự vật nhưng ở những điều kiện hoàn cảnh khác nhau sẽ có những tính chất khác nhau

Khi nghiên cứu xem xét sự vật hiện tượng phải đặt nó trong hoàn cảnh cụ thể, trong không gian thời gian xác định mà nó đang tồn tại vận động và phát triển đồng thời phải phân tích vạch ra ảnh hưởng của điều kiện hoàn cảnh của môi trường đối với sự tồn tại của sự vật, đối với tính chất của sự vật và đối với xu hướng vận động

và phát triển của nó

Khi vận dụng một lý luận nào đó trong thực tiễn cần phải tính đến điều kiện cụ thể của nơi vận dụng tránh bệnh giáo điều dập khuôn, máy móc, chung chung

CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG Ý NGHĨA CỦA PHƯƠNG PHÁP LUẬN

2 1 Trong cuộc sống của bản thân

Quan điểm này giúp em xem xét, đánh giá một sự vật, hiện tượng phải xem xét đánh giá một cách toàn diện, mọi mặt của vấn đề để hiểu được bản chất thật sự của sự vật hiện tượng, không chỉ nhìn bề ngoài mà phán xét về phẩm chất, đạo đức của người đó Chúng em là những tân sinh viên, khi mới nhập học hầu như là không quen biết nhau Khi nhìn thấy 1 bạn nào đấy , chắc chắn chúng em đều có những ấn tượng đầu tiên về ngoại hình , tính cách của bạn đó Nhưng nếu chỉ qua 1 vài lần gặp mặt mà chúng ta đã đánh giá bạn là người xấu hoặc tốt , dễ tính hay khó tính Cách đánh giá như vậy là phiến diện , chủ quan trái với quan điểm toàn diện.Điều

có thể làm cho chúng ta có những quyết định sai lầm

Ví dụ: Chẳng hạn như khi nhìn thấy một người có gương mặt ưa nhìn , ăn nói nhỏ nhẹ đã vội vàng kết luận là người tốt và muốn làm bạn , còn khi nhìn thấy một người ít nói , không hay cười thì cho là khó tính không muốn kết bạn Qua một thời gian kết bạn mới nhận ra người bạn mà mình chọn có những đức tính không tốt như lợi dụng bạn bè, ích kỷ Còn người bạn ít nói kia thực ra rất tốt bụng , hay giúp đỡ bạn bè

Vì thế, vẻ bề ngoài không nói lên được tất cả , có thể bạn đó có gương mặt lạnh lùng nhưng tính bạn rất cởi mở, hòa đồng, dễ gần Vì vậy, muốn đánh giá 1 con người cần phải có thời gian tiếp xúc lâu dài , nhìn nhận họ trên mọi phương diện , ở từng thời điểm ,từng hoàn cảnh khác nhau

Trong quan hệ giữa người với người, cần phải biết ứng xử sao cho phù hợp với từng con người Em luôn cư xử lễ phép, tôn trọng đối với những người bề trên Còn đối với bạn bè thì em luôn tôn trọng, có thái độ thoải mái,tự nhiên Khi nhìn nhận một người thì không nên chỉ xét ở quá khứ họ tốt hay xấu mà cần xem xết trong quá trinh thay đổi của họ theo hướng tiến bộ hay thụt lùi

Ví dụ như: Khi xưa anh ta là người xấu ,tính cách không tốt hay vụ lợi không nên giao tiếp chơi thân, nhưng hiện nay anh ta đã sửa đổi tính cách tốt hơn biết quan tâm mọi người không như xưa , mình phải nhìn nhận anh ta khác đi , có thể cư xử khác trước, giao tiếp, kết bạn với anh ta

Hay khi xem xét nguyên nhân của một vấn đề nào đó để giải quyết, chúng ta cần xem xét chúng trong các mối liên hệ để xem nguyên nhân từ đâu để có cách giải quyết, xử lý tốt Khi ta học kém đi , điểm số giảm cần tìm nguyên nhân do đâu khiến ta như vậy Do lười học, không hiểu bài, không làm bài tập hay không có thời gian học Nếu tìm được nguyên nhân cụ thể, chủ yếu , thì sẽ tìm được cách giải quyết đúng đắn

2 2 Trong học tập của bản thân

2.2 1 Xét các mặt của việc học một cách cụ thể, toàn diện

Học tập là suốt đời, học bằng cái gì: bằng mắt, bằng tai, bằng tay, bằng da, bằng mũi, bằng miệng, học cái gì trước, cái gì sau, học cái gì để biết, cái gì để làm, học để tồn tại, học để chung sống với con người, với vạn vật, với muôn loài,

Em đã biết khiêm tốn, học hỏi ở mọi người và luôn luôn tìm tòi hay có những thắc mắc để có thể nâng cao kiến thức cho bản thân mình

Nhiều thứ em chưa biết hay muốn học, muốn tìm hiểu hay hiểu một cách sâu sắc và kỹ càng, mà điều đó phải tốn nhiều thời gian, công sức Vì vậy mà em phải tạo cho mình tính kiên trì, kiên nhẫn

Ví dụ như người trồng lúa: học biết các giống lúa, loại nào phù hợp vùng đất nào, thời tiết nào, những điều kiện và cách chăm bón đúng cách để đạt năng suất, khi phát hiện có sâu rầy phải giải quyết thế nào

Học luôn đi đôi với hành, không thể tách rời nhau được nên trong học tập, không chỉ có việc học mà em còn áp dụng những hiểu biết ấy vào trong thực tế để

có thể hiểu một cách tròn vẹn hơn Người xưa vẫn dạy rằng: “Trăm hay không bằng tay quen”.

Trước hết ta cần hiểu : “học” là tiếp thu kiến thức đã được tích luỹ trong sách

vở, là nắm vững lí luận đã được đúc kết trong các bộ môn khoa học Còn “hành” nghĩa là làm, là thực hành, là ứng dụng kiến thức, lí thuyết vào thực tiễn đời sống

Và “hành” vừa là mục đích vừa là phương pháp học tập Một khi đã nắm vững kiến thức, đã tiếp thu lí thuyết mà ta không vận dụng vào thực tiễn, thì học cũng trở nên

vô ích

2.2 2 Vận dụng cho bản thân

Vì thế, lúc đầu do em “học” mà ít thực hành nên đã không hiểu thấu đáo những kiến thức hay thiếu kĩ năng dẫn đến gặp rất nhiều khó khăn, nhiều khi là sự

hoang mang, chán nản Sau đó em nhận thức được và đưa ra cho mình một kinh nghiệm quý là phải học cả lí thuyết lẫn thực hành

Ví dụ: Một thực tế cho thấy, sự thiếu liên hệ giữa kiến thức với thực tiễn ở các trường phổ thông đã khiến các sinh viên tương lai không biết nên lựa chọn ngành học nào trước mùa thi Đa số các bạn học sinh không biết sử dụng những kiến thức

đã được học vào việc gì ngoài việc để thi đỗ đại học

Ngoài ra thì học tập thôi thì chưa đủ, chúng ta cần phải rèn luyện cả về phẩm

chất, đạo đức như Bác đã từng dạy “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”.

Nhận thức được điều đó nên đang là sinh viên ngồi trên ghế nhà trường, đang trong quá trình phát triển về mọi mặt cả về thể lực và trí lực, tri thức và trí tuệ nhân cách cho nên em cần hoàn thiện bản thân hơn nữa, rèn luyện phẩm chất, nâng cao năng lực cho bản thân, học hỏi bạn bè, gia đình, nhà trường và xã hội để trở thành con người mới xã hội chủ nghĩa nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội hiện nay làm nền tảng cho sự phát triển tiếp tục trong tương lai

2 3 Trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay

2.3 1 Quán triệt quan điểm toàn diện trong nhận thức và thực tiễn

Công cuộc đổi mới ở nước ta tiến hành tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội:

Trong lĩnh vực kinh tế: cần đổi mới mọi ngành, mọi khâu của hoạt động

kinh tế: đổi mới công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp ; đổi mới cơ chế quản lí kinh tế;

Trong lĩnh vực chính trị: cần phải đổi mới tư tưởng quan điểm chính trị

hệ thống luật pháp và các chính sách, Đặc biệt là đổi mới hệ thống chính trị với ba

bộ phận cốt lõi là Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc; xác định các chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận trong hệ thống chính trị, tránh sự chồng chéo giữa các chức năng với nhau

Trong lĩnh vực xã hội: đổi mới quan hệ giai cấp, dân tộc, gia

đình Trong đó, giải quyết tốt mối quan hệ giai cấp, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân; củng cố liên minh giữa giai cấp công nhân và nông dân

Trong lĩnh vực tinh thần: đổi mới toàn diện các mặt trong đời sống tinh

thần của xã hội như văn hóa, khoa học,

Trong các lĩnh vực ấy, Đảng ta xác định lấy đổi mới kinh tế là trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt Nhà nước ta luôn thực hiên mục tiêu dân giàu, nước mạnh,

xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

2.3 2 Quan điểm lịch sử - cụ thể trong nhận thức và thực tiễn

Đảng đã đề ra đường lối xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất

Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp Phát huy cao độ nội lực, tranh thủ nguồn lực bên ngoài và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh

Bảo vệ và cải thiện môi trường, kết hợp phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường an ninh, quốc phòng, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh

Con đường đi lên chủ nghĩa xã hội không theo công thức có sẵn mà được vận dụng linh hoạt, mềm dẻo