Xin chân thành cảm ơn UBND phường Đồng Mai, Phòng Quản lý đô thị quận Hà Đông, TP Hà Nội đã nhiệt tình giúp đỡ, hỗ trợ tài liệu phục vụ nghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản
Trang 2N – 2021
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản lý đô thị và công trình, với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tác giả xin chân thành cảm ơn tới Thầy PGS.TS Cù Huy Đấu – Người thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu thực hiện luận văn
Xin chân thành cảm ơn các Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ cùng toàn thể các thầy cô giáo của khoa Sau Đại học, và các bộ môn khác của trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã truyền đạt cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian học tập tại trường
Xin chân thành cảm ơn UBND phường Đồng Mai, Phòng Quản lý đô thị quận Hà Đông, TP Hà Nội đã nhiệt tình giúp đỡ, hỗ trợ tài liệu phục vụ nghiên cứu
để tôi hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản lý đô thị và công trình
Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô trong Hội đồng khoa học đã đóng góp các ý kiến quý báu để tác giả hoàn chỉnh Luận văn này
Cảm ơn gia đình, bạn bè cùng đồng nghiệp, những người đã chia sẻ khó khăn, động viên, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quản lý đô thị và công trình
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2021
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Viết Trí
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ đề tài “ Quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội” này là công trình
nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
Hà Nội, ngày tháng năm 2021
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Nguyễn Viết Trí
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt
Danh mục các hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu
MỞ ĐẦU
* Lý do chọn đề tài ……… 1
* Mục đích và nhiệm vụ ghiên cứu ……….2
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ………3
* Phương pháp nghiên cứu ……….3
* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ……… 3
* Một số khái niệm cơ bản (thuật ngữ) ……….4
* Cấu trúc luận văn ……….5
NỘI DUNG Chương 1 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HẠ TẦNG KỸ THUẬT TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG ĐỒNG MAI, QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI ……… 6
1.1 Khái quát công tác Quản lý hạ tầng kỹ thuật của quận Hà Đông ……….……… 6
1.1.1 Giới thiệu chung về quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội ……….6
1.1.2 Hiện trạng hệ thống hạ tầng kỹ thuật quận Hà Đông ……….9
1.1.3 Thực trạng công tác quản lý hệ thống HTKT quận Hà Đông ………12
1.2 Giới thiệu chung về phường Đồng Mai, quận Hà Đông ……….13
1.2.1 Đặc điểm tự nhiên phường Đồng Mai ……… 13
1.2.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội phường Đồng Mai ………16
1.3 Hiện trạng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội ……… 19
Trang 61.3.1 Hiện trạng giao thông phường Đồng Mai ……… 19 1.3.2 Hiện trạng cấp nước phường Đồng Mai ………23 1.3.3 Hiện trạng san nền và thoát nước phường Đồng Mai ………25 1.3.4 Thực trạng thu gom rác thải vệ sinh môi trường tại phường Đồng Mai
1.5 Đánh giá chung về thực trạng công tác quản lý hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội ……….35 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HỆ THỐNG HẠ TẦNG KỸ THUẬT PHƯỜNG ĐỒNG MAI, QUẬN HÀ ĐÔNG, THÀNH PHỐ
HÀ NỘI ……… 37 2.1 Cơ sở lý luận trong quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị ………37
2.1.1 Vai trò và đặc điểm của hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị …………37 2.1.2 Các yêu cầu cơ bản về kỹ thuật trong quản lý hệ thống HTKT đô thị
……… 39 2.1.3 Các nguyên tắc cơ bản trong quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị
… 46 2.1.4 Các yêu cầu, nguyên tắc và hình thức thiết lập cơ quan tổ chức quản
lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị ……….47 2.1.5 Vai trò tham gia của cộng đồng trong quản lý hệ thống HTKT đô thị
……… 49
2.2 Căn cứ về pháp lý trong quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai, quận Hà Đông 53
Trang 72.2.1 Các văn bản pháp luật hướng dẫn Quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật
đô thị do Nhà nước ban hành 53 2.2.2 Các văn bản pháp luật hướng dẫn Quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật
đô thị do UBND thành phố Hà Nội ban hành 55 2.2.3 Các văn bản, quy phạm pháp luật do UBND quận Hà Đông ban hành 56
2.3 Kinh nghiệm quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị trên Thế giới và ở Việt Nam 56
2.3.1 Kinh nghiệm quản lý hạ tầng kỹ thuật trên Thế giới ……….56 2.3.2 Kinh nghiệm quản lý hạ tầng kỹ thuật Việt Nam ………59
Chương 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HỆ THỐNG HẠ TẦNG KỸ THUẬT PHƯỜNG ĐỒNG MAI, QUẬN HÀ ĐÔNG, TP HÀ NỘI
……….62 3.1 Giải pháp kỹ thuật quản lý hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai
……… 62
3.1.1 Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống giao thông liên phường và giao thông nội bộ trong phường 62 3.1.2 Đề xuất đối với hệ thống cấp nước vào phường Đồng Mai 65 3.1.3 Đối với hệ thống thoát nước thải và nước mưa phường Đồng Mai 67
3.1.4 Đối với quản lý rác thải và vệ sinh môi trường trên địa bàn phường Đồng Mai, quận Hà Đông 70
3.2 Đề xuất cơ cấu tổ chức quản lý và cơ chế chính sách quản lý hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai 74
3.2.1 Đề xuất cơ cấu tổ chức quản lý hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai
……… 74 3.2.2 Đề xuất cơ chế chính sách quản lý hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai 76
3.3 Xã hội hóa và sự tham gia của cộng đồng trong quản lý hạ tầng
kỹ thuật phường Đồng Mai 81
Trang 83.3.1 Xã hội hóa đầu tư xây dựng hệ thống đường nội bộ và hệ thống thoát
nước trên địa bàn phường Đồng Mai 81
3.3.2 Sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý, bảo dưỡng hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai, quận Hà Đông 82
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 88
Kết luận 88
Kiến nghị ……… 88 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 9DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BT Build –Transfer (Xây dựng - Chuyển giao)
BOT Build–Operate–Transfer (Xây dựng–Vận hành-Chuyển giao)
Trang 10DANH MỤC CÁC HÌNH, SƠ ĐỒ
Hình 1.1 Vị trí địa lý quận Hà Đông 7
Hình 1.2 Bản đồ địa giới hành chính quận Hà Đông 8
Hình 1.3 Sơ đồ cơ cấu tổ chức của UBND quận Hà Đông 12
Hình 1.4 Sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý HTKT quận Hà Đông 13
Hình 1.5 Mô hình doanh nghiệp quản lý, vận hành cấp nước 14
Hình 1.6 Vị trí địa lý phường Đồng Mai 15
Hình 1.7 Trụ sở UBND phường Đồng Mai 17
Hình 1.8 Sơ đồ tổ chức quản lý của UBND phường Đồng Mai 17
Hình 1.9 Bản đồ hiện trạng sử dụng đất phường Đồng Mai 19
Hình 1.10 Hiện trạng giao thông phường Đồng Mai 22
Hình 1.11 Hình ảnh giao thông phường Đồng Mai 23
Hình 1.12 Sơ đồ mạng lưới cấp nước phường Đồng Mai 26
Hình 1.13 Hình ảnh đấu nước không qua đồng hồ 27
Hình 1.14 Hiện trạng thoát nước phường Đồng Mai 28
Hình 1.15 Nước thải chưa qua xửa lý thải ra môi trường tại
phường Đồng Mai
29
Hình 1.16 Mô hình thu gom vận chuyển, xử lý rác thải Q Hà Đông 31
Hình 1.17 Thu gom rác bằng xe đẩy tay đến điểm tập kết rác của
phường Đồng Mai
31
Hình 1.18 Mô hình quản lý hệ thống HTKT quận Hà Đông 34
Hình 1.19 Mô hình quản lý khai thác sử dụng hệ thống đường trên
địa bàn phường Đồng Mai
35
Hình 2.1 Thu gom rác tái chế ở thành phố Jakarta 62
Hình 2.2 Ra quân Ngày Chủ nhật Xanh - Sạch – Đẹp 64
Hình 2.3 Thùng rác hộ gia đình khu dân cư Quang Thành 65
Hình 3.1 Mặt cắt ngang một số loại đường trên địa bàn Phường 67
Trang 11Hình 3.2 Đồng hồ nước thông minh 69
Hình 3.3 Bể xử lý nước thải tại chỗ, chế tạo sẵn bằng composite:
AFSB-F, và bể XLNT xây dựng bằng BTCT: AFSB-C
71
Hình 3.4 Thùng đựng rác phân loại 73
Hình 3.5 Sơ đồ đề xuất tổ chức quản lý CTRSH tại P Đồng Mai 75
Hình 3.6 Mô hình quản lý HTKT quận Hà Đông 77
Hình 3.7 Sơ đồ quản lý nhà nước HTKT phường Đồng Mai 78
Hình 3.8 Mô hình quản lý hệ thống HTKT phường Đồng Mai 80
Hình 3.9 Sơ đồ tham gia của cộng đồng trong quản lý hệ thống
HTKT trên địa bàn phường Đồng Mai
84
Trang 12DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
Bảng 1.1 Hiện trạng giao thông quận Hà Đông 10
Bảng 1.2 Hiện trạng phân bố dân cư 17
Bảng 1.3 Bảng cơ cấu sử dụng đất phường Đồng Mai 18-19
Bảng 1.4 Bảng tổng hợp quy mô đường gia thông P Đồng Mai 21
Bảng 1.5 Bảng thống kê đường ngõ, lối vào các tổ dân phố
Phường Đồng Mai
22
Bảng 1.6 Nhân lực và phương tiện của các đội môi trường và đội
vận tải của công ty cổ phần Môi trường đô thị Hà Đông
27-28
Bảng 1.7 Mức thu phí dịch vụ vệ sinh đang áp dụng trên địa bàn
phường Đồng Mai
29-30
Bảng 2.1 Thống kê chỉ tiêu các loại đường trong đô thị 40
Bảng 2.2 Chiều rộng tối thiểu hè phố đi bộ dọc theo đường phố 40
Bảng 2.3 Độ sâu chôn ống cấp nước 42
Trang 131
MỞ ĐẦU
* Lý do chọn đề tài
Trước đây, Đồng Mai là một xã thuộc huyện Thanh Oai Ngày 01 tháng
4 năm 2006, Chính phủ ban hành Nghị định 01/2006/NĐ-CP Theo đó, chuyển toàn
bộ diện tích và dân số của xã Đồng Mai về thị xã Hà Đông quản lý Ngày 27 tháng
12 năm 2006, xã Đồng Mai thuộc thành phố Hà Đông mới thành lập Ngày 8 tháng
5 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết 19/NQ-CP thành lập phường Đồng Mai thuộc quận Hà Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Đồng Mai Phường Đồng Mai được thành lập gồm 18 tổ dân phố, có 634,19 ha diện tích
tự nhiên, dân số là 13.639 người (năm 2009) Phường có vị trí thuận lợi với trục giao thông đối ngoại: Trục QL6 đã được phê duyệt đầu tư cải tạo mở rộng Ngoài ra phường còn nằm tiếp giáp với bến xe Yên Nghĩa và tuyến đường sắt trên cao Cát Linh Hà Đông (sắp đưa vào sử dụng) phục vụ kết nối giao thông
Trong quy hoạch chung quận Hà Đông, phường Đồng Mai được chú trọng phát triển các dự án giao thông đối ngoại, đối nội, dịch vụ thương mại và các công trình công cộng mang tính chất phục vụ Công tác quy hoạch, định hướng phát triển phân đợt đầu tư một cách hợp lý hiệu quả, để đảm bảo Đồng Mai là một Phường xây dựng theo định hướng quy hoạch phân khu đảm bảo không gian, cảnh quan chung trên địa bàn phường theo hướng phát triển đô thị hiện đại
Sau hơn 10 năm thành lập, kinh tế xã hội trên địa bàn phường đạt tốc độ tăng trưởng cao, cơ sở hạ tầng kỹ thuật bước đầu đã được hiện đại hoá Hệ thống HTKT của phường được đầu tư xây dựng về cơ bản từ đường giao thông, hệ thống cấp điện, nước, thông tin liên lạc, thoát nước…Tuy nhiên với sự phát triển của đô thị, sự gia tăng dân số (tăng dân số tự nhiên lẫn cơ học) cũng như các yếu tố khách quan khác, theo thời gian hệ thống này đã trở nên quá tải và xuống cấp
Một trong những nguyên nhân chủ yếu vẫn là sự yếu kém, chồng chéo và thiếu đồng bộ trong công tác quản lý đô thị nói chung và quản lý HTKT nói riêng của các cấp chính quyền đô thị
Trang 142
Hiện nay hệ thống hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn phường đã được đầu tư trong các khu dân cư, các khu đất dịch vụ nhưng chưa được khớp nối đồng bộ, việc đầu tư xây dựng các dự án mới chưa đáp ứng yêu cầu cùng sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đồng thời công tác quản lý và tổ chức cùng những khó khăn, bất cập chưa phù hợp với điều kiện hiện tại
Hệ thống giao thông vẫn còn xảy ra tình trạng ùn tắc cục bộ tại một số tuyến đường vào giờ cao điểm (như trục QL6- Cầu Mai Lĩnh), tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè thường xuyên xảy ra tại các tuyến đường giao thông đối ngoại trên địa bàn phường, việc khớp nối HTKT các tuyến đường còn nhiều tồn tại, khó khăn Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo kịp với sự thay đổi về khoa học công nghệ, trang thiết bị trong xây dựng, vận hành hệ thống hạ tầng kỹ thuật cũng như những thay đổi về địa giới hành chính trong quá trình phát triển đô thị đó cũng là nhiệm vụ quan trọng của quản lý đô thị
Các vấn đề về thoát nước mưa, nước thải, tình trạng úng ngập, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường đang là những vấn đề bức xúc trong phường Đồng Mai cũng như một số phường khác của quận Hà Đông Tuy nhiên mỗi lĩnh vực nói trên lại mang những đặc thù riêng về kỹ thuật cũng như những đặc thù riêng về quản lý nhà nước Đánh giá toàn diện về hiện trạng HTKT cũng như thực trạng về công tác
tổ chức quản lý để tìm ra giải pháp khắc phục cho từng lĩnh vực là nhiệm vụ quan trọng hiện nay của các nhà quản lý cũng như của các cấp chính quyền phường Đồng Mai nói riêng và quận Hà Đông nói chung
Vì vậy, đề tài luận văn: “Quản lý Hệ thống hạ tầng kỹ thuật phường Đồng Mai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội” là rất cần thiết và mang ý nghĩa thực tiễn
* Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu: Đề suất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác
quản lý hạ tầng kỹ thuật cho phường Đồng Mai
- Mục tiêu nghiên cứu:
+ Đánh giá thực trạng công tác quản lý hệ thống HTKT đô thị phương Đồng Mai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
Trang 153
+ Xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hệ thống HTKT tại phường Đồng Mai, góp phần phát triển KT-XH địa phương và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân địa phương
* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị Cụ thể là: Hệ thống đường giao thông; Hệ thống cấp nước, hệ thống thoát nước; quản lý chất thải rắn trên địa bàn phường
- Phạm vi nghiên cứu: Trên địa bàn phường Đồng Mai, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
* Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, khảo sát thu thập tài liệu;
Đề tài nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp hiệu quả trong công tác quản lý
hệ thống HTKT phường Đồng Mai đảm bảo tính đồng bộ, hiện đại, văn minh Những giải pháp đề xuất trong luận văn có thể là bài học cho các phường khác của quận Hà Đông trong công tác quản lý HTKT đô thị
Trang 164
* Một số khái niệm cơ bản (thuật ngữ)
- Khái niệm hạ tầng kỹ thuật đô thị: [12]
“Hệ thống công trình HTKT bao gồm hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, cung cấp năng lượng, chiếu sáng công cộng, cấp nước, thoát nước, xử lý các chất thải và các công trình khác”
- Khái niệm về quản lý hệ thống HTKT đô thị: [11]
Quản lý hệ thống HTKT đô thị có nội dung rộng lớn bao quát từ quy hoạch phát triển, kế hoạch hoá việc đầu tư thiết kế, xây dựng đến vận hành, duy tu sửa chữa, cải tạo nâng cấp và theo dõi thu thập số liệu để thống kê, đánh giá kết quả hoạt động của hệ thống HTKT đô thị
- Khái niệm về sử dụng chung công trình hạ tầng kỹ thuật: [14]
“Sử dụng chung công trình hạ tầng kỹ thuật” là việc các tổ chức, cá nhân bố trí, lắp đặt đường dây, cáp viễn thông, điện lực và chiếu sáng công cộng (gọi chung
là đường dây, cáp); đường ống cấp nước, thoát nước, cấp năng lượng (gọi chung là đường ống) vào công trình hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung
“Công trình hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung” là các công trình được xây dựng
để bố trí, lắp đặt đường dây, cáp và đường ống, bao gồm: Cột ăng ten; cột treo cáp (dây dẫn); cống cáp; hào và tuy nen kỹ thuật; đường đô thị; hầm đường bộ; hầm đường sắt; cống ngầm; cầu đường bộ và cầu đường sắt
Chất thải rắn là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác Chất thải rắn bao gồm chất thải rắn thông thường và chất thải rắn nguy hại Chất thải rắn phát thải trong sinh hoạt cá nhân, hộ gia đình, nơi công cộng được gọi chung là CTR sinh hoạt Chất thải rắn phát thải từ hoạt động sản xuất công nghiệp, làng nghề, kinh doanh, dịch vụ hoặc các hoạt động khác được gọi chung là chất thải rắn công nghiệp [6]
- Cộng đồng và sự tham gia của cộng đồng [14]
+ Cộng đồng: Là một nhóm người sống ở một khu vực địa lý được chỉ rõ, có
văn hoá và lối sống chung, có sự thống nhất hành động chung để cùng theo đuổi một mục đích Cộng đồng có thể là nhóm dân cư nhỏ (cộng đồng dân cư phường,