SKKN Vận dụng kiến thức liên môn trong việc giảng dạy Chuyên đề về “sự vận động và phát triển của thể giới vật chất” trong chương trình triết học lớp 10 – THPT, nhằm nâng cao hiệu quả nhận thức cho học sinh tại trường THPT Tĩnh Gia 3 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG VIỆC GIẢNG DẠY CHUYÊN ĐỀ VỀ “SỰ VẬN ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỂ GIỚI VẬT CHẤT” TRONG CHƯƠNG TRÌNH TRIẾT HỌC LỚP 10 – THPT, NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ NHẬN TH[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG VIỆC GIẢNG DẠY CHUYÊN ĐỀ VỀ “SỰ VẬN ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THỂ GIỚI VẬT CHẤT” TRONG CHƯƠNG
HIỆU QUẢ NHẬN THỨC CHO HỌC SINH
TẠI TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 3
Người thực hiện: Lê Thị Ngọc
Chức vụ: Giáo viên SKKN thuộc môn: Giáo dục công dân
THANH HÓA NĂM 2016
Trang 2MỤC LỤC
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thưc trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4 2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
Trang 31 MỞ ĐẦU
- Lý do chọn đề tài
Môn GDCD là một bộ môn thuộc khoa học xã hội Nó phản ánh nhiều lĩnh
vực khác nhau của đời sống xã hội Các tri thức khoa học trong môn GDCD là tri
trức về triết học, CNXH khoa học, Kinh tế chính trị học, Đạo đức học, Pháp luật học, đường lối chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam Các kiến thức đó được sắp xếp,
bố trí hợp lí, cấu kết chặt chẽ, lô gíc phù hợp với học sinh THPT Môn GDCD vừa
có vị trí thông thường của một môn học vừa có vị trí đặc biệt của nó Nó có nhiệm vụ như những môn học khác: trang bị tri thức, giáo dục tư tưởng tình cảm, rèn luyện kỹ năng , kỹ xảo, phát triển trí tuệ học sinh
Trong chương trình GDCD ở lớp 10 có 2 phần (kiến thức triết học và đạo đức) Đây là những nội dung rất quan trọng nhằm trang bị cho học sinh những thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng, giáo dục đạo đức cho học sinh Đặc biệt là đầu chương trình lớp 10 học sinh đã phải làm quen với những kiến thức triết học mới mẻ và khá trừu tượng Đây là những nội dung rất quan trọng có tính định hướng cho các em trong hoạt động nhận thức cũng như hoạt động thực tiễn Xuyên suốt nội dung triết học ở lớp 10 là vấn đề về sự vận động và phát triển của thế giới vật chất (sự vận động, nguyên nhân vận động, cách thức vận động, khuynh hướng vận động) Để học sinh nắm vững kiến thức
ở phần này là tương đối khó khăn Lâu nay một bộ phận giáo viên thường ngại tìm tòi đổi mới phương pháp, ngại nghiên cứu các kiến thức liên môn để vận dụng vào bài dạy do đó làm ảnh hưởng ít nhiều đến hiệu quả giảng dạy cũng như ảnh hưởng đến niềm đam mê của học sinh đối với bộ môn
Qua kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy bản thân tôi đã tìm tòi và tìm cho mình một hướng đi thích hợp để nội dung triết học không còn là sự xa lạ và khô khan đối với các em Vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Vận dụng kiến thức liên môn trong việc giảng dạy chuyên đề về “sự vận động và phát triển của thế giới vật chất”” trong chương trình triết học lớp 10 THPT làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm trong năm học 2015-2016 Việc vận dụng đó thực sự có hiệu quả rất nhiều Chính vì lý do đó đã thôi thúc tôi mạnh dạn lựa chọn nội dung này để nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu
Môn GDCD là môn học có mối quan hệ khá mật thiết với các môn khác trong chương trình giảng dạy ở trường THPT Hệ thống kiến thức ở các lĩnh vực : Pháp luật, Đạo đức, Kinh tế, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Triết học bao gồm một lượng kiến thức lớn, bản thân trong nó có chứa đựng phần nào kiến thức các khoa học khác (Toán học, Vật lý, Hóa học, Địa lý, Lịch sử…) Để việc giảng dạy có hiệu quả, đặc biệt là đối với kiến thức triết học đòi hỏi cần thiết việc phối hợp với các bộ môn khác thì mới đạt hiệu quả như ta mong muốn
- Đối tượng nghiên cứu
Vận dụng kiến thức liên môn khi giảng dạy về chuyên đề “Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất”
Trang 4Tập trung nghiên cứu chuyên đề: Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất (Bài 3; Bài 4; Bài 5; Bài 6 phần triết học lớp 10 môn GDCD)
- Phương pháp nghiên cứu.
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ của đề tài, trong quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng các phương pháp chính sau:
Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Sưu tầm, nghiên cứu tài liệu, thu thập
thông tin
Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát qua các lớp tập
huấn, chuyên đề, thảo luận, thử nghiệm thực tế và thực hiện một số tiết dạy để rút kinh nghiệm
2 NỘI DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của một số biện pháp vận dụng kiến thức liên môn trong việc giảng dạychuyên đề về “ Sự vận động và phát triển của thế giới vật chât” trong chương trình triết học lớp 10 THPT.
2.1.1 Khái quát về phương pháp dạy học tích hợp.
Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những nguyên tắc quan trọng trong
dạy học nói chung và dạy GDCD nói riêng, đây được coi là một quan niệm dạy học
hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh đồng thời nâng cao chất lượng giáo
dục Dạy học tích hợp làm cho người học sự nhận thức được sự phát triển của xã hội một cách liên tục, thống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời
sống xã hội khắc phục được tính tản mạn, rời rạc trong kiến thức
Bản chất của tích hợp là phong phú và lô- gic Tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại đang được quan tâm nghiên cứu và áp dụng vào nhà trường ở trên thế giới và ở Việt nam trong những năm gần đây Qua việc tích hợp của giáo viên trong một tiết lên lớp học sinh được rèn luyện thói quen,
tư duy nhận thức vấn đề một cách có hệ thống và lô gic…Qua đó học sinh cũng thấy được mối quan hệ biện chứng giữa các kiến thức được học trong nhà trường Hầu hết các giáo viên đều thừa nhận những ưu thế của dạy học tích hợp
Từ thực tiễn giảng dạy các giáo viên đã nhận thức được nhiều bộ môn được yêu cầu dạy học tích hợp đã tăng thêm tính hiệu quả cao.Tích hợp không những không đưa tới sự quá tải về dung lượng kiến thức mà còn làm cho bài giảng sinh động, học sinh hứng thú học tập
Có nhiều hình thức tích hợp, xong hình thức tích hợp phổ biến nhất được giáo viên sử dụng hiện nay đang được đẩy mạnh là tích hợp liên môn Đây là quan điểm tích hợp mở rộng kiến thức trong bài học với kiến thức của các bộ môn khác, các nghành khoa học nghệ thuật khác cũng như các kiến thức đời sống mà học sinh tích lũy được từ cuộc sống cộng đồng, qua đó làm giàu thêm vốn hiểu biết và phát triển nhân cách cho học sinh
Dạy học liên môn trong môn GDCD là hình thức liên kết những kiến thức giao thoa với các môn khác như: Ngữ văn, Địa lí, Toán học, Sử học…để học sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụng kiến thức GDCD vào cuộc sống và ngược lại từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liên quan đến GDCD Trong chương
Trang 5trình GDCD giáo viên có thể sử dụng phương pháp tích hợp trong hầu hết các
bài dạy làm tăng hứng thú cho học sinh
2.1.2 Đặc điểm chung của bộ môn GDCD.
- Nội dung chương trình bộ môn GDCD có đặc điểm nổi bật: Tính lý
luận, tính khái quát cao về thuộc tính cơ bản của hiện thực Những khái niệm,
những nguyên lý, quy luật, luận điểm chính trị bao quát toàn bộ đời sống hiện
thực
- Các tri thức của bộ môn GDCD có mối quan hệ hữu cơ đối với đời sống
chính trị, Xã hội, Kinh tế, Văn hóa, Khoa học, Đạo đức, Pháp luật và các đường
lối của Đảng
- Các tri thức khoa học của môn GDCD đặc biệt là Triết học có mối quan
hệ chặt chẽ với các tri thức của các khoa học khác
Thực trạng giảng dạy bộ môn GDCD nói chung cũng như các kiến thức
triết học nói riêng ở trừơng THPT hiên nay
Trước hết tôi phải khẳng định rằng môn GDCD có một vị trí vô cùng
quan trọng trong việc giáo dục con người bất luận trong xã hội nào Kiến thức
bộ môn GDCD khá phong phú và có tính khái quát cao, trang bị cho con người
những hiểu biết có tính chất định hướng trong các hoạt động thực tiễn và nhận
thức của mình
Trong chương trình triết học ở lớp 10 của bộ môn GDCD, đặc biệt là
chuyên đề nói về sự vận động và phát triển của thế giới vật chất, đây là những
kiến thức khó và mới mẻ Lồng ghép trong các bài là kiến thức của nhiều khoa
học khác Từ thực tiễn giảng dạy tôi thấy nếu giáo viên chỉ dừng lại ở việc giảng
dạy kiến thức triết học một cách thuần túy thì học sinh không chỉ khó hiểu bài
mà còn cảm thấy không mặn mà với môn học Nhiều giáo viên đã ý thức được
điều này và đã phát huy hết tinh thần trách nhiệm trong công tác giảng dạy Tuy
nhiên bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận giáo viên còn ngại đổi mới phương
pháp, ngại tìm tòi do đó đã làm ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy
2.2 Thực trạng của vấn đề vận dụng kiến thức liên môn trong việc giảng
dạy chuyên đề về “ Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất” trong
chương trình triết học lớp 10 THPT.
2.2.1 Tình hình chung:
* Giáo viên: Hiện nay giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD gặp những
thuận lợi đồng thời gặp không ít khó khăn khi giảng dạy bộ môn này
+ Thuận lợi:
- Chương trình sách giáo khoa có nhiều cải tiến nên tạo được sự hứng thú
cho học sinh
- Tài liệu hỗ trợ công tác giảng dạy khá phong phú
- Việc trang bị trang thiết bị dạy học đã hỗ trợ khá tốt cho công tác giảng
Trang 6- Đội ngũ giáo viên được đạo tạo bài bản, có phương pháp tốt
+ Khó khăn:
- Một bộ phận giáo viên ngại tự học, tự bồi dưỡng
- Việc ứng dụng thiết bị hiện đại vào hoạt động dạy và học còn hạn chế
- Vận dụng kiến thức liên môn còn chưa được quan tâm một cách
thường xuyên
- Nội dung triết học ở chương trình lớp 10 có tính định hướng về mặt nhận thức và thực tiễn nhưng do kiến thức khá trừu tượng nên việc giảng dạy gặp không ít khó khăn
* Học sinh: Nhiều học sinh đã nhận thức được ý nghĩa to lớn của bộ môn nên đã tiếp thu bài học tốt Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn có một số em xem việc học chỉ là sự đối phó Vì vậy đây cũng chính là trở ngại cho giáo viên khi giảng dạy bộ môn này, đặc biệt là nội dung triết học ở lớp 10 Chừng nào mà chưa phát huy được tinh thần hợp tác của học sinh thì hoạt động dạy và học sẽ khó phát huy hết hiệu quả
2.2.2 Đánh giá về thực trạng dạy và học:
Môn GDCD là bộ môn góp phần trực tiếp vào việc hoàn thiện nhân cách cho học sinh Nội dung của bộ môn này rất phong phú bao gồm các kiến thức tổng hợp: Đạo đức, Pháp luật, Triết học, CNXHKH Nội dung nào cũng quan trọng nhằm trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản có tính chất định hướng cho học sinh trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn
Xác định được tầm quan trọng đó nên mỗi giáo viên dạy bộ môn luôn cố gắng làm tốt trách nhiệm của mình, thường xuyên tìm tòi, đổi mới phương pháp nhằm mục đích tạo ra hứng thú cho người học Đây là bộ môn có mối liên hệ khá chặt chẽ với nhiều bộ môn khác thuộc khoa học xã hội và khoa học tự nhiên
Nhiều giáo viên đã mạnh dạn đổi mới phương pháp, đặc biệt là chú trọng việc vận dụng kiến thức liên môn vào bài dạy nên hiệu quả tiết học khá cao Bên cạnh đó vẫn còn một số giáo viên còn hời hợt trong công tác giảng dạy, chưa xác định cho học sinh được động cơ, mục đích học tập cũng như niềm say mê làm cho các em có thái độ thờ ơ thiếu gắn bó với môn học, đặc biệt là hạn chế trong việc liên hệ với kiến thức khoa học khác
Trong chương trình lớp 10 của môn GDCD phần đầu của sách giáo khoa
là hệ thống những kiến thức về Triết học Nội dung nhiều và tương đối khó Trong quá trình giảng dạy bản thân tôi thấy vấn đề về sự vận động của thế giới vật chất xuyên suốt cả các bài (Bài 3, Bài 4, bài 5, bài 6) Nội dung của các bài
là đi sâu tìm hiểu về sự vận động và phát triển của thế giới (cách thức vận động, nguyên nhân vận động, khuynh hướng vận động) Giáo viên dạy phần này nếu
Trang 7không tường tận kiến thức các lĩnh vực khác cũng như không biết vận dụng các môn học khác để giải đáp trước học trò thì thật sự là khó khăn Vì vậy, tôi đã tiến hành điều tra và thu được kết quả như sau:
Mức độ hứng thú: (Bảng 1)
Rất thích Thích Bình thường Không thích Lớp Sĩ số
Về kết quả học tập: (Bảng 2)
Lớp Sĩ số
Như vậy ta thấy trên thực tế một số giáo viên chưa làm cho học sinh thấy được cái triết lý của GDCD, cái sinh động và sâu sắc của nó Sự cảm hóa học sinh đối với môn học phải bằng tính thuyết phục bài giảng của giáo viên ở trên lớp Điều đó đòi hỏi một trình độ chuyên môn và nghệ thuật sư phạm của giáo viên
2.3 Một số biện pháp vận dụng kiến thức liên môn trong việc giảng dạy chuyên đề về “Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất” trong chương trình triết học lớp 10 THPT nhằm nâng cao hiệu quả nhận thức cho học sinh tại trường THPT Tĩnh gia 3.
Do đặc điểm kiến thức môn GDCD, bản thân môn học đã chứa đựng kiến thức liên môn nên trong quá trình dạy thì việc tích hợp với kiến thức của các bộ môn khác là điều không thể thiếu, những vấn đề đặt ra là việc sử dụng kiến thức liên môn như thế nào mới đem lại hiệu quả Qua thực tiễn dạy học, tôi rút ra một
số vấn đề cần lưu ý đối với việc sử dụng kiến thức liên môn khi dạy các bài liên quan đến sự vận động và phát triển của thế giới vật chất
Thứ nhất: Đối với từng bài, từng phần, xuất phát từ mục tiêu môn học, chuẩn kiến thức, từ đối tượng học sinh và đặc biệt xuất phát từ đặc điểm tri thức khoa học cụ thể người giáo viên cần lựa chọn kiến thức liên môn phù hợp Nếu
Trang 8việc lựa chọn không phù hợp sẽ dẫn đến tình trạng hiểu sai, lệch lạc vấn đề, làm bài dạy thêm rối và phức tạp
Thứ hai: Khi vận dụng kiến thức liên môn phải bảo đảm nội dung và cấu trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứng nhắc mà cần tạo ra những chân trời mở cho sự tìm tòi sáng tạo trong các phương án tiếp nhận của học sinh, trên cơ sở bảo đảm được chủ đích, yêu cầu chung của giờ học, phải gợi cho học sinh để học sinh sử dụng những kiến thức đã có , đã được học ở các môn khác vận dụng vào bài học
Thứ ba: Để sử dụng được kiến thức liên môn, người giáo viên cần có khối lượng kiến thức sâu rộng, sau đó phải vận dụng một cách khéo léo có lựa chọn những chi tiết sao cho phù hợp với mục đích, yêu cầu của bài giảng
Trên thực tế kiến thức khoa học tự nhiên và khoa học xã hội có mối quan
hệ khăng khít với nhau Để phát triển một cách toàn diện đòi hỏi mối người phải
có nhận thức đầy đủ cả lĩnh vực tự nhiên và lĩnh vực xã hội, điều này sẽ giúp quá trình nhận thức của con người về thế giới sẽ trọn vẹn và đúng đắn hơn
Kiến thức của các môn khoa học tự nhiên như: Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học…giúp học sinh có những tư duy khoa học, lô gic Và nếu chúng ta biết vận dụng những kiến thức đó trong bài dạy GDCD, đặc biệt là nội dung triết học thì những lý luận trừu tượng sẽ được hiểu một cách dễ dàng, đơn giản hơn
Trong chương trình GDCD 10, ở các bài 3, 4, 5, 6 giáo viên có thể vận dụng kiến thức của các môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hôi để giải thích các khái niệm, nội dung, lấy các ví dụ liên quan Cụ thể:
2.3.1 Vận dụng kiến thức liên môn trong bài “ Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất’
Bài 3 Sự vận động và phát triển của thế giới vật chất
Trọng tâm của bài: Giáo viên làm rõ quan điểm của Triết học Mác- Lê-nin
về sự vận động và phát triển của thế giới vật chất
Bài này kiến thức được chia làm 2 nội dung:
Mục 1: Thế giới vật chất luôn luôn vận động
Mục 2: Thế giới vật chất luôn luôn phát triển
Giáo viên sẽ vận dụng kiến thức liên môn để làm rõ các hình thức vận động (Triết học Mác- Lê-nin đã khái quát 5 hình thức vận động cơ bản)
- Vận động cơ học
- Vận động vật lý
- Vận động hóa học
- Vận động sinh học
- Vận động xã hôi
Nội dung phần này cần có sự hỗ trợ của kiến thức của các bộ môn: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử để làm rõ các hình thức vận động
* Vận động Vật lý (kiến thức bộ môn Vật lý)
Giáo viên chọn một vài ví dụ để học sinh dễ nắm bắt
Trang 9Ví dụ : Khi đun nước, nhiệt độ của nước sẽ thay đổi Em hãy nhận xét sự vận động của các phân tử nước.KL: Nhiệt độ của nước càng cao thì sự vận động của các phân tử nước càng nhanh
Như vậy bằng một ví dụ rất thực tế học sinh sẽ giải thích được một hiện tượng trong vật lý, các em sẽ hiểu được hình thức vận động vật lý
* Vận động hóa học (vận dụng kiến thức Hóa học)
GV vận dụng kiến thức của bộ môn hóa để làm rõ nội dung này
Ví dụ: Sự hóa hợp và phân giải giữa các chất
Cho học sinh so sánh các chất trứơc và sau khi phản ứng
Na + Cl2 NaCl
H2 + Cl2 HCl
C2H4 + H2 C2H6
KL : Do sự kết hợp giữa các nguyên tố hóa học đã tạo nên những hợp chất mới
* Vận động sinh học (vận dụng kiến thức Sinh học)
Ví dụ: Hãy giải thích hiện tượng quang hợp của cây trồng?
KL: Quang hợp là quá trình lá cây có chất diệp lục, sử dụng nước, khí cacbonic và năng lượng ánh sáng mặt trời chế tạo ra tinh bột và nhả khí ôxi
* Vận động xã hội (vận dụng kiến thức Lịch sử)
Giáo viên cho học sinh nêu ví dụ về vận động xã hội Sau đó giáo viên sử dụng kiến thức bộ môn Lịch sử để làm rõ nội dung sự vận động xã hội
Cụ thể: Cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Việt Nam là cuộc kháng chiến có mục đích rõ ràng là giành độc lập cho Tổ quốc, giành tự do cho nhân dân ta Trong cuộc kháng chiến này, tinh thần dũng cảm, tinh thần sáng tạo của nhân dân ta thật là tuyệt vời (bộ đội phòng không của ta dựa vào khoa học
kỹ thuật hiện đại đã tìm ra cách chống nhiễu của máy bay B-52 và do đó đã lập nên kỳ tích Điện Biên Phủ trên không)
KL: Vận động xã hội là hình thức vận động cao nhất vì đây là hình thức vận động có mục đích
2.3.2 Vận dụng kiến thức liên môn khi dạy về quy luật thống nhất và đấu tranh giữa những mặt đối lập
Bài 4 Nguồn gốc vận động và phát triển của sự vật và hiện tượng
Bài này nhằm làm cho học sinh hiểu được nguồn gốc vận động của thế giới vật chất
Nội dung cơ bản của bài này là: Quy luật mâu thuẫn- hạt nhân của phép biện chứng Quy luật mâu thuẫn là nguồn gốc, động lực của sự phát triển (bao gồm trong giới tự nhiên, xã hội và tư duy)
Nội dung của bài này gồm:
Mục 1: Thế nào là mâu thuẫn
Mục 2: Mâu thuẫn là nguồn gốc vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng
Trang 10Để làm rõ nội dung quy luật này đòi hỏi giao viên phải vận dụng khá nhiều kiến thức của các khoa học khác để làm rõ tính chất quy luật Các khoa học có thể vận dụng khi giảng bài này là: Toán học, sinh học, Vật lý, văn học
Để hiểu khái niệm mâu thuẫn đòi hỏi giáo viên phải cho học sinh hiểu thế nào là mặt đối lập
Ví dụ 1: Cặp đối lập giữa đồng hóa và dị hóa
+ Vận dụng kiến thức sinh học để làm rõ quy luật này
Đồng hóa là quá trình tổng hợp chất hữu cơ trong mỗi tế bào chính là quá trình tích lũy năng lượng
Dị hóa là sự phân giải các chất hữu cơ được tổng hợp trong quá trình đồng hóa, là sự giải phóng năng lượng dưới dạng năng lượng sinh học- được sử dụng trong hoạt động sống của cơ thể
KL: Mặt đối lập của mâu thuẫn là những khuynh hướng, tính chất, đặc điểm…mà trong quá trình vận động, phát triển của sự vật và hiện tượng, chúng phát triển theo những chiều hướng trái ngược nhau
Ví dụ 2: Lực hút và lực đẩy
+ GV vận dụng kiến thức môn vật lý để giải thích
Ví dụ 3: Vân dụng kiến thức văn học để làm rõ nội dung mâu thuẫn
Để tạo sự hứng thú cho học sinh và để khắc phục sự khô khan của kiến thức triết học giáo viên có thể kết hợp với kiến thức văn học, cụ thể là sử dụng những câu thơ thẫm đẫm cảm xúc không chỉ làm cho học sinh dễ hiểu mà còn làm cho các em cảm thấy rất nhẹ nhàng khi tìm hiểu triết học, cảm thấy triết học cũng thực sự gần gũi với các em Qua việc trang bị kiến thức giáo viên kết hợp giáo dục lý tưởng sống cho các em
Cụ thể: Giáo viên lựa chọn một số câu thơ hay trong bài “ Người đi tìm hình của nước của Chế Lan Viên” để tìm ra mâu thuẫn:
“Lũ chúng ta ngủ trong giường chiếu hẹp
Giấc mơ con đè nát cuộc đời con
Hạnh phúc đựng trong một tà áo đẹp
Một mái nhà yên rủ bóng xuống tâm hồn…”
“Đêm mơ nước, ngày thấy hình của nước
Cây cỏ trong chiêm bao xanh sắc biếc quê nhà
Ăn một miếng ngon cũng đắng lòng vì tổ quốc
Chẳng yên lòng khi ngắm một nhành hoa…”
KL: Mâu thuẫn được thể hiện trong những câu thơ trên đó là sự đối lập giữa hình ảnh một vị lãnh tụ suốt cuộc đời hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, một con người luôn đau đáu nỗi đau của một người dân mất nước với hình ảnh trái ngược là những cá nhân vị kỷ chỉ lo vun vén cho bản thân mình
Qua việc phân tích các mặt đối lập trong mâu thuẫn ở các câu thơ trên giáo viên sẽ có dịp cho học sinh được hiểu thêm về nhân cách của vị lãnh tụ kính yêu, đồng thời nhóm lên ở các em lý tưởng sống cao đep, biết sống vì dân
vì nước, biết lên án tính vị kỷ nhỏ nhen