SKKN Một số kinh nghiệm trong quản lý hoạt động dạy Học ở trường THPT Lê Viết Tạo 1 MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT LÊ VIẾT TẠO I MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học; nó làm nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường; đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường Quá trình[.]
Trang 1MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC
Ở TRƯỜNG THPT LÊ VIẾT TẠO
I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Hoạt động dạy - học ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học; nó làm nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường; đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường Quá trình dạy - học là một hệ toàn vẹn gồm hoạt động dạy và hoạt động học luôn luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau Sự tương tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó dạy giữ vai trò chủ đạo
Quá trình dạy - học là một quá trình xã hội gắn liền với hoạt động của con người: hoạt động dạy và hoạt động học Các hoạt động này có mục tiêu rõ ràng,
có nội dung nhất định, do các chủ thể thực hiện - đó là thầy và trò, với những phương pháp và phương tiện nhất định Sau một chu trình vận động, các hoạt động dạy và học phải đạt tới những kết quả mong muốn Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện ở mối quan hệ tương tác giữa các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp của hoạt động dạy và hoạt động học Phân tích mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, chúng ta
có thể đi đến kết luận: Hoạt động học, trong đó có hoạt động nhận thức của học sinh có vai trò quyết định kết quả dạy học Để hoạt động học có kết quả thì trước tiên chúng ta phải coi trọng vai trò người giáo viên, giáo viên phải xuất phát từ lôgíc của khái niệm khoa học, xây dựng công nghệ dạy học, tổ chức tối ưu hoạt động cộng tác của dạy và học, thực hiện tốt các chức năng của dạy cũng như của học, đồng thời bảo đảm liên hệ nghịch thường xuyên, bền vững Vì vậy, muốn nâng cao mức độ khoa học của việc dạy học ở trường phổ thông thì người hiệu trưởng phải đặc biệt chú ý hoàn thiện hoạt động dạy của giáo viên; chuẩn bị cho
họ có khả năng hình thành và phát triển ở học sinh các phương pháp, cách thức phát hiện lại các thông tin học tập Đây là khâu cơ bản để tiếp tục hoàn thiện tổ chức hoạt động học của học sinh Nếu xét quá trình dạy học như là một hệ thống thì trong đó, quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy với hoạt động học của trò thực chất là mối quan hệ điều khiển Với tác động sư phạm của mình, thầy tổ chức, điều khiển hoạt động của trò Từ đó, chúng ta có thể thấy công việc của người quản lý nhà trường là: hành động quản lý (điều khiển hoạt động dạy học) của hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt động dạy của thầy và trực tiếp đối với thầy; thông qua hoạt động dạy của thầy mà quản lý hoạt động học của trò
Chúng ta đã biết, quản lý giáo dục là hoạt động có ý thức của nhà quản lý nhằm đạt tới mục tiêu quản lý Nhà quản lý cùng với đông đảo đội ngũ giáo viên, học sinh, các lực lượng xã hội, … bằng hành động của mình biến mục tiêu
đó thành hiện thực Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất với nhau là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy quản lý nhà trường thực chất là
Trang 2quản lý quá trình sư phạm của thầy, hoạt động học tập - tự giáo dục của trò, diễn
ra chủ yếu trong quá trình dạy học Như vậy, quản lý hoạt động dạy - học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng
xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường
Hoạt động dạy - học còn là hoạt động đặc thù của nhà trường phổ thông,
nó được qui định bởi đặc thù lao động sư phạm của người giáo viên Vì vậy, nó cũng qui định tính đặc thù của công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng Quản lý hoạt động dạy - học là nhiệm vụ trọng tâm của người hiệu trưởng Người hiệu trưởng phải nhận thức đúng vị trí quan trọng
và tính đặc thù của hoạt động dạy - học để có những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường Xuất phát từ vị trí quan trọng của hoạt động dạy - học, người hiệu trưởng phải dành nhiều thời gian và công sức cho công tác quản lý hoạt động dạy - học nhằm ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của
xã hội
Thực tế ở huyện Hoằng Hóa - Tỉnh Thanh Hóa, các trường THPT đã có những đổi mới nhất định về công tác quản lý nhà trường, song kết quả đạt được chưa thật sự như mong muốn Tại trường THPT Lê Viết Tạo, đặc điểm giáo viên, học sinh cũng có những khác biệt Nhiều giáo viên trẻ mới ra trường, tuổi đời, tuổi nghề ít, trình độ đào tạo không đồng đều Nhà trường tuy chuyển sang công lập nhưng đối tượng học sinh chủ yếu là trung bình và yếu Cơ sở vật chất chưa đảm bảo Học sinh xa trường quá nhiều, nhiều em có hoàn cảnh khó khăn,
bố mẹ đi làm ăn xa, không quan tâm đến con cái, phó mặc cho nhà trường Những thực tế khách quan đó ảnh hưởng không nhỏ đến công tác quản lý nhà trường Tuy nhiên trong quá trình quản lý nhà trường nhiều năm qua, bản thân tôi đã rút ra được những kinh nghiệm rất bổ ích, đặc biệt là quản lý hoạt động dạy và học, nâng cao chất lượng của nhà trường trên tất cả các mặt Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên đây, tôi chọn vấn đề: “Một số kinh nghiệm trong quản lý hoạt động dạy - học ở trường THPT Lê Viết Tạo” để nghiên cứu, trình bày với
hy vọng góp phần vào việc quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy - học ở trường THPT với yêu cầu phát triển của xã hội
2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu thực trạng và nêu một số kinh nghiệm trong quản lý hoạt động dạy - học tại trường THPT Lê Viết Tạo, góp phần nâng cao chất lượng dạy
- học, đáp ứng yêu cầu của chương trình mới
3 Đối tượng nghiên cứu:
Kinh nghiệm quản lý quá trình dạy - học của Hiệu trưởng và lãnh đạo nhà trường THPT Lê Viết Tạo
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát, phương pháp điều tra
- Phân tích và tổng kết kinh nghiệm
Trang 3II NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận:
1.1 Quản lý nhà trường:
Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng và Nhà nước trong phạm vị trách nhiệm của mình tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh
1.2 Hiệu trưởng và việc quản lý hoạt động dạy học:
Trong công tác quản lý hoạt động daỵ học, người hiệu trưởng có vị trí, vai trò hết sức quan trọng là: đề ra những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường Vì thế hiệu quả giáo dục của nhà trường nói chung phụ thuộc vào các yếu tố sau đây:
- Đội ngũ giáo viên, nhân viên
- Trình độ đào tạo và thâm niên nghề nghiệp của đội ngũ
- Tình hình cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học
- Trình độ giáo dục cũng như kết quả đầu vào của học sinh
- Tổ chức quản lý trường học, đứng đầu là hiệu trưởng
Nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng theo Điều lệ trường phổ thông:
- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục từng năm học; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;
- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấn trong nhà trường, bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó Đề xuất các thành viên theo quy định;
- Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại; tham gia quá trình tuyển dụng, thuyên chuyển, khen thưởng, thi hành kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định;
- Quản lý hành chính; quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản của nhà trường;
- Quản lý học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường; tiếp nhận, giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỷ luật, phê duyệt kết quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại, thi lại, tổ chức thanh kiểm tra trong nhà trường;
- Dự các lớp bồi dưỡng chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ quản lý theo quy định
- Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chức chính trị - xã hội trong nhà trường thực hiện xã hội hóa giáo dục hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
Như vậy, mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường có được thực hiện tốt hay không là tùy thuộc vào những phẩm chất và năng lực của người hiệu trưởng Do vậy vai trò tổ chức quản lý của hiệu trưởng có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với mọi hoạt động của nhà trường
Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm chính trong quản lý giáo dục của nhà trường mà quản lý giáo dục là quá trình nắm vững thông tin về đối tượng,
Trang 4môi trường trên cơ sở đó lực chọn các biên pháp quản lý phù hợp nhằm hướng tới mục tiêu đề ra Do đó, muốn đạt được những yêu cầu này, hiệu trưởng cần phải có những phẩm chất, năng lực nhất định, để quản lý điều hành nhà trường thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục theo đúng quan điểm của Đảng và Nhà nước, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, đáp ứng được yêu cầu của mục tiêu giáo dục đề ra
Hoạt động quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng bao gồm:
- Điều hành hoạt động giảng dạy của giáo viên
+ Quản lý giáo viên thực hiện chương trình dạy học: là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ giáo dục và Đào tạo ban hành, người giáo viên phải thực hiện nghiêm chỉnh, không cắt xén, thêm bớt làm sai lệch chương trình dạy học
+ Ngay từ đầu năm học, hiệu trưởng cùng với các hiệu phó xây dựng kế hoạch để quản lý theo dõi việc thực hiện chương trình dạy của giáo viên thông qua các loại hồ sơ: Lịch báo giảng tuần của giáo viên, sổ đầu bài của các lớp, lịch kiểm tra hàng tháng, lịch thi cuối học kỳ, sổ dự giờ thăm lớp,…
+ Theo dõi giáo viên thực hiện thời khóa biểu, xây dựng các biểu mẫu báo cáo hàng tuần, tháng, học kỳ và việc thực hiện ngày giờ công, dạy thay, dạy bù của giáo viên trong việc thực hiện tiến độ chương trình theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định
+ Hiệu trưởng quản lý công tác chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên : hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài, phổ biến những yêu cầu của việc chuẩn bị bài giảng, qui định chất lượng một bài soạn đối với từng thể loại bài Tổ chức bồi dưỡng giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
+ Có kế hoạch mua sắm đồ dùng dạy học, tài liệu tham khảo, các phương tiện kỹ thuật phục vụ giảng dạy cho giáo viên Thường xuyên kiểm tra công tác
sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên
+ Hiệu trưởng quản lý giờ dạy trên lớp của giáo viên : thông qua kế hoạch
dự giờ thăm lớp hiệu trưởng nắm bắt được thông tin giảng dạy của giáo viên và thông tin phản hồi của học sinh trong học tập Vì vậy để quản lý giờ dạy của giáo viên trên lớp đạt hiệu quả, hiệu trưởng tổ chức công tác dự giờ và phân tích giờ dạy của giáo viên cùng với các lực lượng chuyên môn khác trong nhà trường tham gia với nhiều hình thức khác nhau : Tổ chức dự giờ rút kinh nghiệm, tổ chức thao giảng, tổ chức các hội thi giờ dạy tốt, nhằm quản lý được chất lượng dạy học trên lớp của giáo viên
+ Hiệu trưởng quản lý việc giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh: qui định giáo viên thực hiện đúng việc ghi điểm, sửa chữa điểm trong sổ điểm, chế độ bảo quản, lưu trữ sổ điểm lớp, việc ghi điểm, ghi nhận xét vào học bạ của học sinh Đây là công việc đòi hỏi chính xác và nghiêm túc, cần qui định trách nhiệm rõ ràng
- Quản lý hoạt động học của học sinh :
Học tập là một hoạt động nhận thức, chỉ khi có nhu cầu hiểu biết của học sinh mới tích cực học tập Nhu cầu hiểu biết đó chính là động cơ nhận thức của
Trang 5học sinh trong học tập Học sinh vừa là đối tượng vừa là chủ thể trong hoạt động dạy học, vì vậy, quản lý hoạt động học của học sinh là khâu quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường
Vấn đề quản lý hoạt động học tập của học sinh đặt ra với hiệu trưởng không phải chỉ trên bình diện khoa học giáo dục mà còn là một đòi hỏi có ý nghĩa về tinh thần trách nhiệm của nhà quản lý giáo dục đối với sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ Thể hiện qua một số công việc sau đây :
+ Tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy học tập của học sinh
+ Phát động phong trào thi đua học tập
+ Chỉ đạo giáo viên chủ nhiệm lớp xây dựng kế hoạch chủ nhiệm
+ Hiệu trưởng chỉ đạo công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường để quản lý hoạt động học của học sinh
+ Phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm và các lực lượng giáo dục khác + Tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của học sinh
2 Thực trạng công tác quản lý dạy học của Hiệu trưởng trường THPT Lê Viết Tạo.
2.1 Vài nét về trường THPT Lê Viết Tạo:
Trường THPT Lê Viết Tạo thành lập tháng 10/2003, địa điểm tại xã Hoằng Đạo, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa Ban đầu trường loại hình bán công nhằm tạo điều kiện cho con em các xã vùng trung tâm, vùng biển và vùng đông - nam của huyện được đi học THPT Năm 2010, trường chuyển đổi sang loại hình công lập cùng với 23 trường THPT bán công khác Hiện nay nhà trường có 60 cán bộ, giáo viên, nhân viên; 13 lớp với 517 học sinh
2.2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT Lê Viết Tạo:
- Thực trạng hoạt động dạy học:
+ Hiện nay về mặt tổ chức, nhà trường có 7 tổ chuyên môn và 01 tổ hành chính Giáo viên trực tiết giảng dạy trên lớp là 55 (Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng thực hiện các tiết dạy theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo) được phân công giảng dạy cho cả 3 khối lớp đầy đủ tất cả các bộ môn theo qui định
Sự phân công đó dựa trên trình độ chuyên môn nghiệp, thâm niên giảng dạy, kinh nghiệm dạy học, đạo đức nghề nghiệp và tương đối công bằng trong lao động Tuy nhiên do giáo viên nhà trường thừa quá nhiều nên có giáo viên chỉ dạy 4, 5 tiết mỗi tuần
+ Nhà trường thực hiện đúng các quy định về dạy học, kiểm tra đánh giá học sinh, tích cực đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá học sinh
- Thực trạng thực hiện các biện pháp quản lí hoạt động dạy học của hiệu trưởng:
Ngay từ đầu năm học, Hội nghị công chức, viên chức đầu năm đã xác định mục tiêu chung của nhà trường: nâng dần chất lượng dạy và học của thầy
và trò phấn đấu đạt tỉ lệ tốt nghiệp trung học phổ thông từ 95% trở lên; có học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh; 40% số học sinh đăng ký dự thi đậu Đại học; nâng cao chất lượng giáo dục hạnh kiểm - học lực trong nhà trường; tăng cường
Trang 6giáo chính trị tư tưởng, đạo đức lối sống cho cán bộ, giáo viên, học sinh; giáo dục động cơ học tập cho học sinh; làm tốt công tác hướng nghiệp, công tác khuyến học
Từ mục tiêu chung, hiệu trưởng chỉ đạo đã xây dựng chỉ tiêu cụ thể cho từng bộ phận, từng cá nhân trong nhà trường để hoạt động
I Tập thể nhà trường TT lao động xuất sắc
Giám đốc Sở tặng Giấy khen
II Giáo viên, nhân viên
1 Xếp loại chuyên môn Giỏi: 50%, Khá: 40%,
TB: 10%
12-13 CSTĐ các cấp
3 Giáo viên giỏi cấp tỉnh
15 cấp tỉnh
5 Xếp loại CB, GV theo chuẩn nghề nghiệp XS: 50%, Khá: 40%, TB: 10%
6 Xếp loại viên chức XS: 60%, Khá: 30%, TB: 10%
III Học sinh
1 Xếp loại Văn hoá Giỏi: 5%, Khá: 55%, TB: 36%
Yếu, kém: 4%
2 Xếp loại Hạnh kiểm Tốt: 72%, Khá: 23%, TB: 4%
Yếu: 1%
Có giải 6 môn
Có giải nhì, ba
5 Đậu Đại học 40% số HS dự thi Đại học
+ Quản lý họat động dạy của giáo viên:
Việc thực hiện chương trình dạy học đòi hỏi giáo viên phải có sự nghiêm túc trong hoạt động dạy theo đúng qui định của ngành Không được tuỳ tiện cắt xén, thêm bớt của chương trình Đây cũng là yếu tố quyết định hoàn thành đúng tiến độ kế hoạch năm học của nhà trường
Về quản lý về hồ sơ chuyên môn: Yêu cầu giáo viên nghiêm túc thực hiện
đủ, đúng các lọai hồ sơ chuyên môn của giáo viên và tổ chuyên môn Trong các
kế họach phải cụ thể hóa được yêu cầu đối tượng học sinh: Giỏi, khá, yếu kém,
từ đó có phương pháp dạy học sát với đối tượng học sinh
Mỗi giáo viên trước khi lên lớp phải có sự chuẩn bị tốt về giáo án, đồ dùng dạy học Chú trọng việc đổi mới phương pháp dạy học từ hai phía giáo viên và học sinh Tuyệt đối không dạy theo hình thức giáo viên giảng rồi đọc chép hoặc tóm tắt trên bảng cho học sinh ghi vào vở Quan tâm hơn nữa trong việc hướng dẫn cho học sinh chuẩn bị bài ở nhà Nhà trường cho phép thay đổi
Trang 7hình thức lên lớp cho phù hợp với đặc trưng của bộ môn, tạo ra không khí học tập mới, nhất là các bộ môn Tiếng Anh, Lịch sử, Địa lí
Thực hiện nghiêm túc các tiết thực hành, thí nghiệm, tiết kiểm tra Khi trả bài làm của học sinh, giáo viên phải có nhận xét cụ thể và yêu cầu học sinh lưu lại bài kiểm tra Đối với các tiết thực hành, học sinh phải có bài thu hoạch được lưu lại tại phòng thực hành, thí nghiệm
Về hình thức kiểm tra: Kiểm tra tập trung một số môn, thực hiện các dạng
đề chẵn lẽ, trắc nghiệm và tự luận
Đẩy mạnh hoạt động của tổ chuyên môn bằng nhiều biện pháp như trao đổi, tổ chức thảo luận giáo viên trong tổ, làm cho mỗi tổ viên nhận thức được những khó khăn về trình độ học sinh còn yếu kém Đây là đặc trưng cơ bản của vùng nông thôn, điều kiện học, ý thức động cơ còn thấp Từ nhận thức đó, để cho mỗi giáo viên chia sẽ được hòan cảnh thực tế của từng học sinh mà từng bước có biện pháp giáo dục sát hợp hơn
Tổ chức dự giờ thao giảng, ít nhất mỗi giáo viên trong năm phải tự đăng
ký một tiết thao giảng cho tổ dự Ngòai ra còn phải tự xây dựng kế họach dự giờ đồng nghiệp trong từng tháng
Kết hợp với giáo viên bộ môn, hàng tháng giáo viên chủ nhiệm phải tổ chức được cuộc họp với giáo viên bộ môn của lớp mình chủ nhiệm, thống nhất biện pháp giúp học sinh yếu kém vươn lên Đối với lớp khá, giỏi nhà trường sẽ
có kế họach cùng với gia đình bồi dưỡng học sinh tạo nguồn chuẩn bị cho các kỳ thi tuyển học sinh giỏi và vào Đại học
+ Quản lý họat động học của học sinh:
Tổ chức các hoạt động thi đua của học sinh trong toàn trường vì đây là môi trường rèn luyện trình độ nhận thức và năng lực học tập của học sinh
Giáo viên bộ môn có trách nhiệm hướng dẫn, tổ chức cho học sinh phương pháp học tập bộ môn như: chuẩn bị bài mới, học bài cũ, làm bài tập ở nhà Chú trọng phương pháp đọc sách giáo khoa biết chắt lọc những kiến thức
cơ bản Thống nhất quy định việc ghi chép, phát biểu, làm bài trên lớp
Giáo viên chủ nhiệm xây dựng lớp tự quản như: dùng 15 phút đầu giờ trong tuần và giờ sinh họat chủ nhiệm, giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò hướng dẫn, tổ chức, trọng tài cho các em kiểm điểm, nhận xét, xếp loại đóng góp hoạt động trong tuần, đề ra kế họach hoạt động của tuần tới
Tổ chức kiểm tra đánh giá hoạt động học của học sinh từng học kì và cả năm học thông qua các kì thi và quá trình học tập của các em theo qui định bằng cách đánh giá kết quả xếp loại 2 mặt giáo dục của học sinh: học lực, hạnh kiểm
+ Quản lý các họat động hỗ trợ dạy học:
Nhằm tạo động lực cho giáo viên và học sinh trong phong trào thi đua
“Dạy tốt - Học tốt”, nhà trường thành lập Ban thi đua, có kế họach cụ thể cả năm, từng đợt thi đua, thường xuyên phát động các đợt thi đua theo chủ điểm
Từ đó, có sơ kết, tổng kết, đánh giá, xếp loại, khen thưởng, phê bình và kiểm điểm Qua các đợt thi đua, chọn những giáo viên hoàn thành nhiệm vụ cao, có tinh thần trách trách nhiệm sẽ được nhà trường đề cử học các lớp bồi dưỡng
Trang 8nâng cao trình độ chuyên môn, đề nghị về Chi bộ kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam
Xây dựng kế họach mua sắm và tự làm đồ dùng dạy học, sử dụng có hiệu quả những trang thiết bị hiện có, tổ chức hội thi tự làm đồ dùng dạy học
Tổ chức các họat động tham quan thực tế cho học sinh học tập theo đặc trưng của bộ môn
Tranh thủ với Hội Cha Mẹ học sinh trong việc khen thưởng giáo viên, học sinh đạt thành tích cao trong các kỳ thi của Sở và mức độ hoàn thành nhiệm vụ năm học mà nhà trường giao phó
+ Quản lý công tác kiểm tra nội bộ trường học:
Thực hiện tốt kế hoạch kiểm tra được đề ra trong đầu năm học Ngoài kiểm tra toàn diện giáo viên, chú trọng kiểm tra chuyên đề việc đổi mới phương pháp dạy học Nêu cao vai trò đội ngũ cán bộ chủ chốt, nòng cốt chuyên môn giúp hiệu trưởng đánh giá, xếp loại chính xác chuyên môn của giáo viên
3 Một số kinh nghiệm quản lý hoạt động dạy - học:
Để đạt hiệu quả cao trong công tác quản lý, chúng tôi đề xuất các biện pháp thực hiện trên cả 4 khâu: Xây dựng kế hoạch dạy - học, tổ chức quá trình dạy - học, tổ chức thực hiện và kiểm tra, đánh giá
3.1 Xây dựng kế hoạch dạy - học phải phù hợp với đặc điểm nhà trường Nhà trường, tổ chuyên môn và từng cá nhân đều phải nghiêm túc xây dựng kế hoạch của mình.
- Xây dựng kế hoạch chuyên môn của nhà trường:
Kế hoạch chuyên môn là chương trình hành động của tập thể giáo viên được xây dựng trên cơ sở những nhiệm vụ chung của nhà trường Kế hoạch chuyên môn là kế hoạch bộ phận trong hệ thống kế hoạch của nhà trường, trong
đó gồm các mục tiêu có liên quan chặt chẽ với nhau, thống nhất với nhau bởi mục tiêu chung và hệ thống các biện pháp được xây dựng trước một giai đoạn nhất định nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đã được xác định và nhất thiết phải
có tính khả thi
Chúng tôi đã thực hiện theo thứ tự các bước sau:
+ Điều tra cơ bản, xác định tình hình đầu năm học (học sinh, giáo viên, điều kiện CSVC, sự hỗ trợ,…)
+ Phân tích tình hình và xác định mục tiêu cho năm học mới
+ Dự thảo kế hoạch (giao cho Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn) + Tổ chức thảo luận, góp ý dự thảo kế hoạch (Hội nghị cán bộ chủ chốt,
tổ trưởng, tổ phó, nhóm trưởng chuyên môn và Hội nghị Tổ chuyên môn)
+ Hoàn chỉnh kế hoạch, hiệu trưởng duyệt kế hoạch
Kế hoạch chuyên môn thể hiện được các nội dung cơ bản sau:
+ Tóm tắt tình hình đầu năm về những điều kiện thuận lợi, khó khăn có ảnh hưởng đến hoạt động dạy học
+ Qui mô phát triển trường lớp (so sánh với chỉ tiêu được giao)
+ Mục tiêu của hoạt động dạy học trong năm học
+ Nhiệm vụ trọng tâm
Trang 9+ Nhiệm vụ cụ thể và các biện pháp quản lý của hiệu trưởng.
Để tổ chức thực hiện kế hoạch chuyên môn cả năm, hiệu trưởng hoặc phó hiệu trưởng xây dựng chương trình hoạt động hàng tháng
- Chỉ đạo việc xây dựng thời khóa biểu: Một trong những hình thức quan trọng nhất và có hiệu lực của việc lập kế hoạch công tác dạy - học là lập thời khóa biểu Thời khóa biểu cố định của nhà trường đảm bảo tổ chức hoạt động của học sinh trong suốt tuần lễ và trong mỗi ngày học một cách nhịp nhàng, đúng đắn về mặt sư phạm Đồng thời cũng dự kiến trước việc tổ chức đúng đắn lao động của giáo viên trong tuần Chúng tôi xác định, chất lượng thời khoá biểu chi phối mạnh mẽ kết quả của toàn bộ quá trình giảng dạy, giáo dục bởi vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến nhịp độ hoạt động của nhà trường Việc xếp thời khóa biểu thường phân công cho đồng chí Phó hiệu trưởng phụ trách hoạt động dạy - học và Thư ký HĐGD Khi xếp thời khóa biểu, chúng tôi căn cứ vào các tài liệu sau:
+ Kế hoạch chuyên môn của trường
+ Bảng phân phối chương trình các môn học
+ Danh sách phân công giáo viên theo môn, theo lớp
+ Số lượng phòng học, thiết bị dạy học
Chúng tôi quan niệm và thực hiện các yêu cầu sau:
+ Phải sắp xếp các giờ học phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh THPT + Giữa các tiết, nghỉ 5 phút
+ Phân phối hợp lý các môn học, xen kẽ các môn học trong một buổi học + Chỉ có môn Ngữ văn và môn Toán được phép xếp 2 tiết liền nhau (duy nhất một buổi trong tuần)
+ Các tiết học ngoài trời (của môn Thể dục, Giáo dục QP-AN, Nghề phổ thông không) không xếp vào tiết 1 (mùa đông), tiết 5 (mùa hè)
+ Tạo điều kiện cho giáo viên làm việc hợp lý và có năng suất cao mà không bị mệt mỏi quá sức
- Chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch năm học:
Mỗi tổ chuyên môn đều phải có hai loại kế hoạch: Kế hoạch năm học gồm toàn bộ công tác của tổ và kế hoạch giảng dạy (theo phân phối chương trình dạy học bộ môn ở các khối lớp) Thực hiện các văn bản hướng dẫn của Sở Giáo dục
và Đào tạo, nhà trường yêu cầu kế hoạch của tổ phải chính xác hóa và cụ thể hóa các nhiệm vụ và chỉ tiêu của kế hoạch chuyên môn và kế hoạch năm học của nhà trường ở từng đơn vị tổ cho phù hợp Kế hoạch tổ chuyên môn phải thể hiện
sự định mức, sự lượng hóa cụ thể các nhiệm vụ được giao, đặc biệt phải xây dựng được một hệ thống biện pháp có hiệu lực, đồng thời phải xây dựng được một chương trình hoạt động cụ thể Ngay đầu năm học, lãnh đạo nhà trường cung cấp những thông tin căn bản và trao đổi với tổ trưởng những căn cứ cần thiết để xây dựng kế hoạch (văn bản về chương trình, nhiệm vụ năm học; tình hình thực tế của nhà trường, của tổ; những yêu cầu của nhà trường đối với chất lượng dạy học giáo dục ), làm cho tổ trưởng nắm được những ý định quan trọng của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học trong năm Hiệu trưởng chỉ đạo
Trang 10các tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch tổ theo qui trình và cách trình bày
như kế hoạch năm học của nhà trường Kế hoạch của tổ chuyên môn được hiệu
trưởng duyệt, và trở thành văn bản pháp lý để hiệu trưởng chỉ đạo hoạt động của
tổ chuyên môn
- Giáo viên xây dựng kế hoạch năm học: Hiệu trưởng chỉ đạo các
Tổ trưởng chuyên môn hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch năm học cá
nhân Kế hoạch của giáo viên gồm hai loại: kế hoạch năm học và kế hoạch giảng
dạy bộ môn
+ Kế hoạch năm học: Giáo viên căn cứ vào kế hoạch năm học, kế hoạch
chuyên môn của nhà trường, kế hoạch của tổ chuyên môn và nhiệm vụ được
phân công (môn dạy, lớp dạy, công tác chủ nhiệm và công tác khác), phân tích
tình hình học tập của học sinh, yêu cầu của chương trình dạy học các môn phải
dạy, điều kiện của nhà trường (sách hướng dẫn giảng dạy, tài liệu tham khảo, đồ
dùng dạy học ) Từ đó xác định chỉ tiêu phấn đấu của bản thân (yêu cầu cần đạt
ở từng nhiệm vụ, kết quả học tập của học sinh các lớp mình giảng dạy); biện
pháp thực hiện để đạt các chỉ tiêu trên
+ Kế hoạch giảng dạy bộ môn gồm Kế hoạch giảng dạy theo phân phối
chương trình bộ môn và Kế hoạch dạy học từng bài Kế hoạch năm học của giáo
viên do tổ trưởng chuyên môn duyệt và là căn cứ pháp lý để tổ trưởng chuyên
môn và hiệu trưởng quản lý hoạt động sư phạm của giáo viên trong năm học
3.2 Nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn.
- Việc tổ chức các tổ chuyên môn, hiệu trưởng căn cứ vào qui định của
Điều lệ trường phổ thông và xem xét tình hình thực tế của cơ cấu đội ngũ giáo
viên nhà trường Khi tổ chức các tổ chuyên môn, hiệu trưởng phải đảm bảo hoạt
động của các bộ môn có hiệu quả nhất Hiệu trưởng tổ chức các tổ chuyên môn
theo từng môn học hoặc nhóm môn học; mỗi tổ chuyên môn có một tổ trưởng và
một hoặc hai tổ phó, nhóm trưởng điều khiển Điều quan trọng là hiệu trưởng
quyết định các tổ trưởng, tổ phó có đủ phẩm chất và năng lực để điều khiển hoạt
động của tổ theo mục tiêu phấn đấu của nhà trường Cụ thể trong trường hiện có
7 tổ chuyên môn:
+ Tổ Toán-tin: có 12 thành viên (9 GV toán, 2 GV Tin học, Hiệu trưởng):
1 tổ trưởng
+ Tổ Vật lý-KTCN: 7 thành viên (5 GV Vật lý, 2 GV KTCN): 1 tổ trưởng
môn Vật lý, 1 nhóm trưởng môn Tin học
+ Tổ Hóa-Sinh học-KTNN: 11 thành viên (5 GV Hóa, 4 GV Sinh, 1 GV
KTNN, 1 Phó hiệu trưởng): 1 tổ trưởng môn Sinh học, 1 tổ phó môn Hóa
+ Tổ Tiếng Anh: 7 thành viên (6 GV tiếng Anh, 1 Phó hiệu trưởng): 1 tổ
trưởng môn Tiếng Anh
+ Tổ Sử-Địa: 6 thành viên (3 GV Lịch sử, 3 GV Địa lý): 1 tổ trưởng môn
Lịch sử, 1 tổ phó môn Địa lý
- Tổ GDCD-Thể dục-GD QP-AN: 6 thành viên (2 GV Giáo dục công dân,
3 GV Thể dục, 1 GV GDQP-AN): 1 tổ trưởng môn GDCD, 1 tổ phó môn Thể
dục