SKKN Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp 1 PHẦN MỞ ĐẦU I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI Mục tiêu của giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh học tiếp cận trung học cơ sở Vì vậy, nhiệm vụ của nhà trường không chỉ là cung cấp tri thức, rèn luyện kĩ năng môn học cho người học mà quan trọng hơn là hình thành và rèn luyện kĩ năng sống[.]
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Mục tiêu của giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ
sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẫm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh học tiếp cận trung học cơ sở Vì
vậy, nhiệm vụ của nhà trường không chỉ là cung cấp tri thức, rèn luyện kĩ
năng môn học cho người học mà quan trọng hơn là hình thành và rèn luyện kĩ
năng sống, năng lực xã hội cho học sinh theo hướng hòa nhập, thân thiện
Học sinh ở lứa tuổi cuối cấp Tiểu học là lứa tuổi chuyển tiếp từ lứa tuổi nhi đồng sang tuổi thiếu niên, các em rất ham tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống nên dễ bị lôi kéo, kích động Đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự bùng nổ của công nghệ thông tin và sự phát triển của cơ chế thị trường như hiện nay, các em
thường xuyên chịu sự tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với
những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nếu không được giáo dục
kĩ năng sống, nếu thiếu kĩ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, thực dụng, sa vào các tệ nạn xã hội Vì thế
việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng
là hết sức cần thiết và cấp bách để giúp các em hình thành các hành vi, thói quen lành mạnh; có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ
quốc; giúp các em có khả năng ứng phó tích cực trước những tình huống của
cuộc sống Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người;
sống tích cực, chủ động, an toàn, hài hòa và lành mạnh Có nhiều con đường
để hình thành kĩ năng sống cũng như hình thành nhân cách cho các em nhưng
hoạt động ngoài giờ lên lớp vẫn là hoạt động tạo điều kiện cho các em được
trải nghiệm nhiều nhất Thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp học sinh được tham gia các hoạt động phong phú và các mối quan hệ đa dạng Từ đó giúp các em hình thành và phát triển những thái độ, xúc cảm, tình cảm đúng đắn,
những kĩ năng sống mà việc dạy học trên lớp không có điều kiện thực hiện Tuy nhiên để việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp thực sự mang lại hiệu quả cần có cách nhìn tổng thể, đúng đắn từ quan niệm, nhận thức đến việc xác định nội dung, phương pháp giáo dục, hình thức giáo dục một cách hợp lí Trên thực tế dạy học bản thân nhận thấy việc giáo dục kĩ năng cho học sinh nói chung cũng như học sinh lớp 5 nói riêng là việc làm khó đối với giáo viên Điều này được thể hiện khi học sinh chưa tự tin trình bày trước đám đông, hành vi giao tiếp úng xử chưa phù hợp, thậm chí kĩ năng phục vụ và tự phục vụ của học sinh còn nhiều hạn chế
Xuất phát từ thực tiễn dạy học cùng với việc nhận thức rõ tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, với một phạm vi nhất định tôi đã
mạnh dạn đưa ra sáng kiến trong dạy học: “ Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp” Mong rằng góp phần trang
bị các kĩ năng sống cho học sinh giúp các em rèn luyện tư duy, cách ứng xử trong đời sống, kĩ năng xử lí tình huống để trẻ có thể tự phát triển về nhận thức cũng như nhân cách bản thân sau này
Trang 2II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Trên cở sở nghiên cứu lí luận và vận dụng vào thực tế một số phương đổi mới trong thực hiện hoạt động ngoài giờ lên lớp giúp học sinh nâng cao kĩ năng sống góp phần tăng cường hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
-Nghiên cứu tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh lớp 5
-Biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Phương pháp trực quan: Đọc sách, đọc các tài liệu tham khảo về giáo dục
Kĩ nang sống cho học sinh tiểu học, các văn bản chỉ đạo của ngành…
Phương pháp quan sát: Quan sát thực tế việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp của giáo viên và việc rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 5
Phương pháp đàm thoại: Nói chuyện với cán bộ giáo viên, với cha mẹ học sinh, với các em học sinh
Trang 3B PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
Kĩ năng sống có thể hiểu là khả năng ứng xử tích cực, hợp lí của con người trước những tình huống gặp phải trong đời sống Hay nói cách khác kĩ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống Kĩ năng sống còn có thể coi như là những nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ, hành vi và thói quen tích cực, lành mành Khi tham gia vào bất kỳ hoạt động nghề nghiệp nào phục vụ cho cuộc sống đều đòi hỏi chúng ta phải thỏa mãn những kĩ năng tương ứng Rèn kĩ năng sống cho học sinh là nhằm giúp các em rèn luyện kĩ năng ứng xử thân thiện trong mọi tình huống thói quen và kĩ năng làm việc theo nhóm, kĩ năng hoạt động xã hội Đối với học sinh tiểu học, việc hình thành các kĩ năng cơ bản trong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hình thành
và phát triển sau này Như vậy, giáo dục thế hệ trẻ không chỉ chú trọng “dạy chữ” mà phải quan tâm đúng mức đến nhiệm vụ “dạy người” Con người không chỉ có tri thức mà còn phải biết sống đúng, sống đẹp, sống có ích
Trước những yêu cầu và thách thức của cuộc sống hiện đại trong xu thế toàn cầu hóa, nhiều nước đang phát triển đã nhận thấy tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và đã coi giáo dục kĩ năng sống như một sự lựa chọn thích hợp cho sự phát triển của giáo dục Cùng với xu thế chung của toàn cầu, trong những năm gần đây, giáo dục Việt Nam đã chủ trương tăng cường giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường phổ thông và và xác định giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một trong những nội dung cơ bản để xây dựng “Trường học thân thiện- Học sinh tích cực” Đến nay, Giáo dục kĩ năng sống đã chính thức được đưa vào nhà trường phổ thông ở tất cả các cấp học với nhiều cách tiếp cận khác nhau : thông qua các môn học, thông qua hoạt động ngoài ngoài giờ lên lớp, thông qua các hoạt động Đoàn Đội, Sao nhi đồng Trong đó hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là hoạt động có ý nghĩa lớn trong việc hình thành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh nói chung, học sinh tiểu học nói riêng Vì hoạt động ngoài giờ lên lớp khiến cho không khí học tập ở trường của học sinh trở nên thân thiện, gần gũi, không cứng nhắc, khô khan Các
em được sinh hoạt tập thể trong môi trường cởi mở, nhiều bạn bè và được sự quan tâm, săn sóc của các thầy cô, được tiếp cận với chương trình kĩ năng sống phù hợp để sống một cách tự nhiên, thoải mái Qua đó hình thành hoặc thay đổi hành vi cho học sinh theo hướng tích cực nhằm phát triển nhân cách học sinh một cách toàn diện
II THỰC TRẠNG CỦA VIỆC GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH NÓI CHUNG VÀ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 5 NÓI RIÊNG Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC YÊN LÂM.
Trường Tiểu học Yên Lâm là một trường miền núi duy nhất của huyện Yên Định Số học sinh tương đối đông đặc biệt có nhiều học sinh dân tộc thế nhưng hàng năm nhà trường cơ bản hoàn thành tốt nhiệm vụ đề ra Đội ngũ giáo viên trong nhà trường tích cực học tập, nghiên cứu nắm vững nội dung chương trình các môn học, thực hiện đồng bộ phương pháp giảng dạy theo hướng phát
Trang 4huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Tuy nhiên qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy giáo viên đa phần luôn coi trọng việc tuyền thụ kiến thức trên giờ học, mục tiêu là làm sao để học sinh lĩnh hội kiến thức bài học tốt nhất Còn việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thì giáo viên chưa quan tâm nhiều Phần lớn là lồng ghép, tích hợp trong các môn học mà chưa đi sâu nghiên cứu giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua phần liên hệ thực tế hoặc thông qua một số hoạt động như : tham gia ủng hộ Tết vì người nghèo, lao động vệ sinh trường lớp Đặc biệt việc giáo dục kĩ năng sống thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp thì vẫn còn có những hạn chế nhất định Cụ thể như: Việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chưa có chiều sâu, hiệu quả đạt được không như mong muốn; kỹ năng thực hành của một số học sinh trong các hoạt động thường ngày chưa tốt; một số giáo viên còn lơ là, xem nhẹ vai trò của nội dung giáo dục này dẫn đến chưa nhiệt tình, năng nổ trong việc phối hợp thực hiện; sự phối kết hợp của một số phụ huynh học sinh trong việc giáo dục kĩ năng sống cho các em tại gia đình chưa được quan tâm đúng mức Vì vậy việc thích ứng với xã hội, với cuộc sống xung quanh là một vấn đề khó với các em
Từ thực tiễn dạy học cùng với việc tổ chức các hoạt động tập thể cho thấy học sinh trong lớp 5A nhiều em vẫn chưa dám trình bày ý kiến trước đám đông, chưa mạnh dạn khi đánh giá, nhận xét bạn, chưa ý thức được công tác lao động
vệ sinh trường lớp Mặt khác khi cần tìm kiếm sự hỗ trợ nhiều học sinh thể hiện chưa rõ nét,…dẫn đến hiệu quả thực hiện các hoạt động chưa cao Do đó cần phải tiếp tục tăng cường giáo dục kĩ năng sống cho các em để học sinh có đủ điều kiện phát triển con người toàn diện
Khảo sát chất lương học sinh đầu năm học 2018- 2019 :
Lớp Sĩ
số Học sinh có kĩ năng
mạnh dạn,
tự tin trước
đám đông
Học sinh có
kĩ năng hợp tác
Học sinh
có kĩ năng
tự phục vụ
và đảm nhận trách nhiệm
Học sinh
có kĩ năng thể hiện sự cảm thông
Học sinh
có kĩ năng tìm kiếm sự
hỗ trợ
Học sinh
có kĩ năng giải quyết vấn đề
Như vậy, để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh không những cung cấp kiến thức, giáo dục đạo đức mà đòi hỏi mỗi giáo viên phải quan tâm giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Kĩ năng sống chỉ được hình thành và phát triển trong quá trình học tập, rèn luyện, thực hành trải nghiệm trong cuộc sống hằng ngày ở trường, ở gia đình và ngoài xã hội Và chính những hoạt động ngoài giờ lên lớp là hoạt động giúp học sinh có được những kĩ năng sống tốt nhất
Trang 5III MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH LỚP 5 THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP.
1 Để việc giáo dục kĩ năng sống đạt hiệu quả người giáo viên phải lựa chọn các nôi dung tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp phù hợp với học sinh.
Nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học bao gồm các hoạt động : hoat động văn hóa nghệ thuật; hoạt động vui chơi giải trí, thể dục thể thao; hoạt động xã hội; hoạt động lao động công ích; hoạt động tiếp cận khoa học - kĩ thuật…Tùy theo đặc trưng của từng loại hoạt động mà chúng ta hình thành cho học sinh những kĩ năng sống thích hợp Cụ thể :
1.1 Hoạt động văn hóa nghệ thuật : Bao gồm các thể loại: hát, múa, thơ ca, kịch ngắn, đàn, kể chuyện….Các hoạt động này góp phần hình thành cho các em
kĩ năng mạnh dạn, tự tin trước đám đông Đây là một trong các kĩ năng rất quan trọng trong xu thế toàn cầu hóa
1.2 Hoạt động vui chơi giải trí : Bao gồm các trò chơi vận động, trò chơi dân gian, thi nghi thức Đội, thi làm thiệp xuân….Hoạt động này giúp các em thoải mái về tinh thần sau những giờ học căng thẳng, góp phần rèn luyện một số phẩm chất như tính tổ chức kỉ luật, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tinh thần đoàn kết, long nhân ái và rèn các kĩ năng sống như : Kĩ năng hợp tác, kĩ năng nhận thức, kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ, kĩ năng giải quyết vấn đề …
1.3 Hoạt động xã hội : Bao gồm các hoạt động tham quan các khu di tích lịch sử, các danh lam thắng cảnh, thăm hỏi giúp đỡ người già, gia đình thương binh liệt sĩ …Qua các hoạt động này học sinh rèn luyện các kĩ năng sống như :
kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năng thể hiện sự cảm thông…
1.4 Hoạt động lao động công ích : Các hoạt động cụ thể gồm : trực nhật lớp, vệ sinh sân trường, chăm sóc bồn hoa, tham gia dọn vệ sinh đường làng ngõ xóm,….Đây là những hoạt động thật sự cần thiết giúp các em thích nghi với cuộc sống xung quanh, có kĩ năng tự phục vụ và kĩ năng đảm nhận trách nhiệm 1.5 Hoạt động tiếp cận khoa học- kĩ thuật : Gồm các hoạt động : sưu tầm những bài toán vui, tham gia sinh hoạt câu lạc bộ khoa học, tìm hiểu các danh nhân, câu lạc bộ cờ vua, …Đây là những hoạt động nhằm tạo điều kiện cho các
em làm quen với việc nghiên cứu khoa học và tự khẳng định mình
2 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động của Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh.
Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là lực lượng nòng cốt trong phong trào thiếu nhi Đội thiếu niên tập hợp, giáo dục các em thực hiện tốt 5 điều Bác
Hồ dạy để trở thành con ngoan, trò giỏi, người công dân tốt Vì vậy giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động Đội thực sự là cần thiết, là một đòi hỏi tất yếu của quá trình giáo dục và không có gì thay đổi được Thông qua các hoạt động củng cố kết quả hoạt động dạy và học ở trên lớp, biến tri thức thành kĩ năng Đối chiếu, kiểm nghiệm tri thức đã học tạo nên sự hài hòa, cân đối trong quá trình giáo dục Đồng thời thông qua hoạt động Đội phát hiện được năng khiếu , sở thích của các em để giúp các em có thể phát triển con người toàn diện
Trang 6Nhận thức được vai trò của hoạt động Đoàn đội trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, ngay từ đầu năm học tiếp thu kế hoạch hoạt động của Đoàn đội nhà trường, tôi đã tổ chức cho các em thực hiện đầy đủ các hoạt động
mà Đội đề ra Chọn lọc những học sinh có năng khiếu, sở trường để bồi dưỡng giúp đỡ các em thực hiện nhiệm vụ Giới thiệu những đội viên tiêu biểu có khả năng quan sát, nắm bắt rõ những yêu cầu về kế hoạch hoạt động Đội tham gia trực cờ đỏ trong nhà trường Cụ thể em : Đoàn Hà Huyền Thương, Trịnh Thị Hồng Ngọc, Nguyễn Hải An các em đến các lớp được phân công theo dõi 10 phút đầu giờ, đánh giá những việc làm được cũng như chưa làm được của các lớp
và cũng từ những việc này các em về lớp giúp các bạn thực hiện tốt nhiệm vụ của người học sinh Đồng thời tôi đã phối hợp với tổng phụ trách Đội chọn những học sinh có năng lực tổ chức để tham gia tổ chức hoạt động chào cờ đầu tuần Đây là việc làm rất khó với những học sinh chưa mạnh dạn, tự tin trước đám đông Vì vậy việc hướng dẫn cho các em thực hiện đòi hỏi phải tỉ mỉ, phù hợp với năng lực của học sinh Với sự cố gắng và được trải nghiệm trong cuộc sống các em đã thực hiện tốt công tác chào cờ đầu tuần như : em Trần Ngọc Thịnh điều hành chung, em Nguyễn Xuân Trường, Đặng Thanh Phương, Trịnh Gia Bảo trong đội đánh bài trống chào cờ Như vậy hàng tuần của từng tháng, từng kì các
em cùng với một số bạn đã điều khiển phần chào cờ rất tốt Cũng từ đây đã tạo cho học sinh có kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hóa, kĩ năng tự quản các hoạt động tập thể, kĩ năng hòa nhập và rèn cho các em biết cách tự điều chỉnh hành vi phù hợp với yêu cầu của xã hội
3 Tổ chức việc giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động từ thiện nhân đạo và thực hiện các phong trào thi đua trong nhà trường.
Trong các hoạt động vì cộng đồng, hoạt động nhân đạo từ thiện ngày càng được trân trọng với ý nghĩa đề cao tính nhân văn cao cả, tinh thần nhân ái chia
sẻ trong hoàn cảnh khó khăn Nhận thức được tầm quan trọng, ý nghĩa nhân văn
và để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của giáo dục trong thời kì đổi mới nhằm phát triển toàn diện nhân cách học sinh, trường Tiểu học Yên Lâm trong nhiều năm liền đã làm rất tốt công tác nhân đạo từ thiện Thực hiện tốt hoạt động này góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, trách nhiệm của các em trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đồng thời hình thành nhân cách cho các em Nhà trường đặc biệt chú ý tập trung chỉ đạo về các hình thức tuyên truyền, vận động, cách thức thực hiện để mang lại hiệu quả cao trong công tác giáo dục
Tiếp thu kế hoạch của nhà trường, lớp 5A luôn gương mẫu đi đầu bằng những việc làm cụ thể thiết thực Để đem lại hiệu quả cao tôi đã tuyên truyền, nêu gương người tốt, việc tốt, giáo dục lòng nhân ái, nâng cao nhận thức,kĩ năng cho học sinh ngoài giờ học trên lớp Riêng lớp 5A trong đợt quyên góp ủng hộ Tết vì người nghèo và nạn nhân chất độc màu da cam đã có 100% học sinh tham gia và nhiều em đã ủng hộ số tiền là 100.000 đồng cao hơn rất nhiều với mức kêu gọi là 10.000 đồng Như em : Trần Ngọc Thịnh, Trần Nam Anh, Đặng Thanh Phương và nhiều em khác cũng tự giác ủng hộ cao hơn mức kêu gọi chung Tổng số tiền của lớp 5A thu được sau đợt ủng hộ là 930.000 đồng Tuy
số tiền không lớn nhưng đã thể hiện sự đoàn kết, tinh thần trách nhiệm của các
Trang 7em đối với những bạn có hoàn cảnh khó khăn để giúp họ có được cái Tết vui vẻ bên gia đình Ở đây không đặt nặng vấn đề là thu được tiền ít hay tiền nhiều mà cái quan trọng là cách thức thực hiện, cách giáo dục của chúng ta đã tác động tới học sinh, các em ý thức hơn về vai trò trách nhiệm trong việc thực hiện các hoạt động xã hội Chính từ những việc làm này đã rèn cho các em kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năng chia sẻ cảm thông trong cuộc sống Một tập thể lớp đoàn kết, trách nhiệm đã được nhà trường xếp thứ Nhất về công tác nhân đạo từ thiện
Song song với hoạt động từ thiện nhân đạo, tôi thường xuyên tuyên truyền giáo dục học sinh trong lớp phát huy tinh thần trách nhiệm, ý thức kỉ luật để thực hiện tốt các phong trào do nhà trường phát động Dù sĩ số lớp đông, trình
độ tiếp thu kiến thức của học sinh không đồng đều, bên cạnh đó là trong lớp vẫn
có một số gia đình hoàn cảnh còn khó khăn nhưng các em đã hỗ trợ lẫn nhau để thực hiện tốt các phong trào chung Đặc biệt là phong trào “Góp một cuốn sách
để đọc ngàn cuốn sách hay” do nhà trường phát động, ngay từ đầu năm học tôi
đã tuyên truyền, vận động giúp học sinh thể hiện trách nhiệm chung trong cộng đồng, có truyện đọc xong ủng hộ vào tủ sách Lam Sơn để nhiều bạn cùng được đọc Các em ý thức tốt việc này đã tham gia ủng hộ những truyện mình có vào
tủ sách Lam Sơn, có em đã ủng hộ tới 15 đầu truyện như em Trương Thị Thảo Lớp 5A đã góp được 106 cuốn sách Đây là hoạt động thiết thực, có ý nghĩa giúp học sinh hình thành thói quen đọc sách, tạo tiền đề cho việc tự học, học tập suốt đời của mỗi người Tập thể lớp 5A hiện là lớp dẫn đầu về số sách ủng hộ trong toàn trường Cũng từ những việc đã làm của các em đã giúp các em có những kĩ năng hợp tác, kĩ năng nhận thức, kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ Đây là những hoạt động đã được trải nghiệm để các em hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn
Như vậy, để tổ chức tốt hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh qua các hoạt động nhân đạo từ thiên, qua thực hiện các phong trào trong nhà trường cần phải phối hợp chặt chẽ giữa công tác tuyên truyền vận động kết hợp với hành động thực tế Trong đó giáo viên chủ nhiệm phải đặc biệt chú ý đến cách thức thực hiện sao cho đạt hiệu quả cao
4 Phát huy hiệu quả buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần.
Tiết chào cờ đầu tuần có vị trí vô cùng quan trọng trong các trường học Đây là tiết học đặc biệt, giáo dục thái độ trân trọng Quốc kì, nâng cao lòng yêu
Tổ quốc, củng cố và nâng cao kiến thức, rèn kĩ năng sống, làm cho học sinh gắn
bó với trường lớp, phát huy những gương sáng trong học tập và rèn luyện, nâng cao tinh thần hiếu học, tính tích cực hoạt động của học sinh Trường Tiểu học Yên Lâm vào mỗi sáng thứ hai đầu tuần như một thói quen, các em sẽ có một tiết học sinh hoạt dưới cờ Với nhà trường, sinh hoạt dưới cờ là một hoạt động ngoài giờ mang tính giáo dục cao Qua tiết chào cờ nhà trường luôn lồng ghép giáo dục truyền thống về những ngày lễ kỉ niệm lớn của dân tộc, giáo dục kĩ năng sống qua các câu chuyện từ cuộc sống, qua cách tổ chức các phong trào của Đoàn đội Thứ hai với những niềm vui mới cùng với nhiều dự định tốt đẹp, hứa hẹn một tuần học hiệu quả làm việc hăng say Chính vì thế trong Lễ chào cờ trang nghiêm, học sinh toàn trường hướng về lá Quốc kì đỏ thắm và cất cao tiếng hát Quốc ca hùng tráng Sau đó các em được lắng nghe những đánh giá, nhận xét của giáo viên trực, kế hoạch hoạt động của tuần học mới, đồng thời
Trang 8được nghe Tổng phụ trách cung cấp những bài học về đạo đức, An toàn giao thông, một số hành vi thói quen tốt, tuyên dương những học sinh có thành tích trong học tập, những bạn học sinh nhặt được của rơi trả người đánh mất Với lớp 5A tôi luôn quan tâm nhắc nhở học sinh thực hiện tốt trang phục quy định dưới
cờ, tham gia hát Quốc ca dưới sự điều khiển của Liên đội trưởng ( Bạn Trần Ngọc Thịnh) Để phát huy được khả năng, năng lực cá nhân từng học sinh trong lớp, tôi đã cho lớp bình xét những học sinh tiêu biểu trong tuần để được tuyên dương dưới cờ Bới học sinh tiểu học rất thích được khen dù một việc làm tốt rất nhỏ Hàng tuần ở tiết sinh hoạt lớp, các em học sinh lớp 5A luôn bình chọn những bạn có nhiều hoa chăm học, thực hiện tốt các phong trào thi đua của nhà trường cũng như Đoàn đội đề ra : tuyên dương học sinh ủng hộ được nhiều truyện, học sinh có hành vi tốt giúp bạn, học sinh có tiến bộ trong học tập, Cũng chính từ những hoạt động này học sinh rất phấn khởi, và tiếp tục thi đua thực hiện tốt nhiệm vụ của bản thân Đồng thời rèn cho học sinh kĩ năng dảm nhận trách nhiệm, kĩ năng giao tiếp tốt với bạn bè, lễ phép với người trên Đây là việc làm đòi hỏi giáo viên cần quan tâm hơn để mang lại hiệu quả cao trong giáo dục học sinh lớp 5 nói riêng cũng như học sinh tiểu học nói chung
5 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí.
Hoạt động văn hóa, văn nghệ là một trong những hoạt động có vai trò quan trọng trong hoạt động chung của nhà trường Mặc dù nhiệm vụ trọng tâm của chúng ta là phải cố gắng làm sao để học sinh lĩnh hội kiến thức bài học tốt nhất nhưng không thể tách rời hoạt động văn hóa nghệ thuật Bởi những hoạt động này góp phần không nhỏ vào việc hoàn thiện mỗi con người, tạo tiền đề để thúc đẩy quá trình học tập và làm việc đạt kết quả cao Các hoạt động này góp phần hình thành cho các em kỹ năng mạnh dạn, tự tin, tính tổ chức, kỷ luật, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái …đồng thời giúp thỏa mãn về tinh thần cho trẻ sau những giờ học căng thẳng Xác định rõ mục tiêu của hoạt động, tôi đã cùng với các em lớp 5A tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ do nhà trường và Đoàn đội phát động Với sự hướng dẫn tận tình, với sự cố gắng của các em tập thể lớp 5A thực hiện rất tốt phong trào thi đua hướng tới ngày 20/11 và đạt giải Nhất tiết mục múa hát bài : “Thầy cô là tất cả” và giải Ba bài múa : “Lời thầy cô” Đồng thời các em được duy trì bài múa sân trường giữa giờ ra chơi hàng ngày do đoàn Đội phát động Các em thấy thoải mái, tự tin, vui vẻ sau 2 tiết học căng thẳng Trong hội thi văn nghệ múa hát sân trường vào ngày 26/3 vừa qua thì tập thể lớp 5A một lần nữa đạt giải Nhất Đây là một sự cố gắng lớn của cô và trò lớp 5A, điều
đó cũng thể hiện sự đoàn kết, tính kỉ luật của học sinh rất tốt Ngoài thực hiện tốt các phong trào do nhà trường cũng như Đoàn đội phát động, để phát huy được khả năng vốn có của học sinh, tôi đã khuyến khích , tuyên dương học sinh có tiết mục văn nghệ trong tiết sinh hoạt lớp Các em cùng nhau hát những bài hát ca ngợi quê hương đất nước, ca ngợi Bác Hồ kính yêu…Cũng từ nội dung này sẽ phát hiện học sinh có năng khiếu như em : Đoàn Hà Huyền Thương có chất giọng tốt, tự tin trước bạn bè và được nhà trường chọn tham gia hát cùng đội múa thi An Toàn giao thông cấp Cụm và tiết mục đạt giải Nhất
Trang 9Bên cạnh đó thì hoạt động thể dục thể thao, vui chơi giải trí là nhu cầu thiết yếu của trẻ, đồng thời là quyền lợi của các em Đối với hoạt động thể dục thể thao tôi luôn quan tâm động viên học sinh tham gia một cách tích cực chủ động Phối với với giáo viên dạy môn Thể dục để phát hiện tìm kiếm học sinh có năng khiếu về chạy xa, bật xa, ném bóng… và trong lớp 5A đã có 3 giải thể dục thể thao cấp Huyện Cụ thể em Nguyễn Lê Thùy Như dạt giải Nhất chạy cá nhân 60m, em Trương Ngọc Ánh đạt giải Ba chạy cá nhân 60m và một giải Khuyến khích chạy tiếp sức Ngoài thành tích nổi của lớp tôi còn phát động các phong trào như chơi cờ vua, chơi cầu lông Riêng môn cờ vua và cầu lông có nhiều em trong lớp đã tự chơi với nhau trước giờ học và trong giờ ra chơi Đây là hoạt động thường nhật được lớp 5A duy trì đầy đủ Những hoạt động này các em rất hào hứng khi đến trường để các em có thể tiếp thu tốt kiến thức bài học trên lớp Ngoài ra để hướng các phong trào do nhà trường và đoàn Đội phát động tôi đã hướng dẫn học sinh chơi những trò chơi dân gian : như kéo co, trồng nụ trồng hoa, các em đã tích cực tham gia và đạt kết quả tốt Đó là sự đoàn kết, sự hợp tác, tinh thần trách nhiệm giúp các em thoải mái sau giờ học trên lớp
Như vậy hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí là những hoạt động có ý nghĩa giáo dục to lớn đối với học sinh tiểu học Hoạt động này làm thỏa mãn về tinh thần cho các em, góp phần rèn các kĩ năng sống như kĩ năng hợp tác, kĩ năng nhận thức, kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ, kĩ năng giải quyết vấn đề…
6 Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua việc tổ chức lao động trong nhà trường.
Thực tế cho thấy các nhà trường dù ở cấp nào đi nữa ngoài rèn đạo đức, cung cấp tri thức cho học sinh thì một yếu tố rất quan trọng đó là luôn coi lao động là việc làm cần thiết để giáo dục toàn diện học sinh Ngoài giờ học, hàng tuần, học sinh phải tham gia lao động, vệ sinh trường lớp, vệ sinh nơi công cộng
và tham gia lao động công ích ở địa phương Có như vậy, với sự tiến hành thường xuyên và có kế hoạch của nhà trường sẽ giúp ích rất lớn vào việc hình thành đức tính yêu lao động ở trẻ, giúp các em hiểu và có trách nhiệm với bản thân, cuộc sống
Ngay từ đầu năm học nhà trường xây dựng kế hoạch lao động Phân công trách nhiệm cụ thể cho từng lớp phụ trách từng khu vực, giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm trước nhà trường về nhiệm vụ được giao Các lớp vừa có trách nhiệm lao động, vệ sinh khu vực được phân công hàng ngày, đồng thời cũng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ sinh khu vực của mình Riêng lớp 5A ngoài trực nhật lớp, hàng ngày được phân công làm vệ sinh khu vực văn phòng và khu vực phía trước phòng thư viện và phòng thiết bị của nhà trường Ngoài ra hàng tuần lớp 5A còn cùng các lớp tổng vệ sinh toàn trường, chăm sóc các bồn hoa trên sân trường Những việc này đối với học sinh lớp 5 tuy đã được tiếp xúc từ các lớp dưới nhưng giáo viên chủ nhiệm cần có kế hoạch phân công cụ thể công việc thực hiện của học sinh để học sinh có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao Đối với trực nhật lớp học, tôi đã phân công từng nhóm học sinh quét lớp theo từng thứ trong tuần, số học sinh còn lại sẽ làm khu vực văn phòng và khu vực phía trước phòng thư viện Hướng dẫn từng nhóm học sinh tự phân công nhiệm vụ
Trang 10cho từng bạn trong nhóm và cùng nhau hợp tác để hoàn thành tốt công việc trước giờ vào học Thời gian đầu học sinh vẫn làm chậm hoặc thực hiện chưa hiệu quả, nhưng chỉ sau 2 tuần đầu học sinh lớp 5A đã rất tích cực và luôn làm tốt về sinh lớp học và vệ sinh chuyên khu vực được phân công Tuy nhiên những công việc hàng ngày khi các em đến trường phải làm ngoài giờ học tưởng như đơn giản như : quét dọn lớp, quét dọc sân trường, chăm sóc bồn hoa… cũng đã hình thành ở các em tình yêu lao động và khả năng hoàn thiện các kĩ năng lao động phục vụ cho sinh hoạt, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay : chú trọng giáo dục năng lực và phẩm chất, giáo dục kĩ năng sống trong các nhà trường đặc biệt là trường tiểu học
Như vậy, qua việc tổ chức thực hiện giáo dục lao động cho học sinh đã mang lại hiệu quả thiết thực, các em thấy được ích lợi của việc lao động; có ý thức tốt trong việc giữ gìn vệ sinh chung, góp phần làm cho nhà trường luôn xanh , sạch, đẹp
7.Tổ chức giáo dục kĩ năng sống thông qua việc hướng dẫn học sinh vui chơi đúng cách, phòng tránh tai nạn thương tích.
Trên thực tế giảng dạy và tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường cho thấy không phải học sinh nào có kĩ năng giao tiếp tốt hoặc có kĩ năng hợp tác và một số kĩ năng khác là học sinh đó biết cách vui chơi đúng cách và biết phòng tránh tai nạn cho bản thân Bởi lứa tuổi học sinh cấp 1, đặc biệt là học sinh lớp 5 rất ham tìm tòi và khám phá song hiểu biết còn rất hạn chế nên chưa làm chủ được mình, hay bắt chước và làm theo bạn thậm chí biết những việc làm đó không tốt Do đó việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh thông qua hoạt động vui chơi và phòng tránh tai nạn cần được giáo viên quan tâm nhiều hơn
Đặc biệt lớp 5A là lớp học sinh tập trung ở nhiều thôn trên địa bàn xã, phần lớn học sinh tự đi xe đạp đến trường có những học sinh ở cách trường hơn 3km( Ở Phúc Trí, Nông Trường An Cư ) Do đó, ngay từ đầu năm học tôi đã phối hợp với Đoàn đội nhà trường quy định tất cả học sinh không được lao xe xuống cổng trường Vì Trường tiểu học Yên Lâm nằm ngay cạnh tuyến đường tỉnh lộ 518 nên xác định nội dung quan trọng hàng đầu để thực hiện là an toàn khu vực cổng trường Qui định tất cả học sinh đi xe đạp khi ra khu vực cổng trường, giờ tan học không được đi xe mà phải dắt xe qua khu vực đông người mới được phép lên xe đi Không đi xe và đi bộ tràn ra lòng lề đường khi tan học
Ngoài việc chú trọng thực hiện nội dung trên bản thân cũng thường xuyên hướng dẫn các em kỹ năng vui chơi, sinh hoạt đúng cách để không để xảy
ra tai nạn Chẳng hạn : Nhắc nhở học sinh không sờ tay vào lỗ ổ cắm điện; không leo lên lan can của nhà cao tầng; không xô đẩy nhau khi đi lên xuống cầu thang; không chơi dao, kéo và các đồ vật sắc nhọn, không tự ý đi tắm ao, hồ, hoặc kênh Cửa Đạt Những việc làm của học sinh ngoài giờ học không những cha mẹ và người thân của các em quan tâm mà mỗi giáo viên cần phối hợp với gia đình khi con em họ đến trường Những quy định, những hướng dẫn của giáo viên đối với học sinh đã tạo cho các em thói quen vui chơi, sinh hoạt đúng cách Xây dựng những kĩ năng sống thật sự cần thiết tạo điều kiện cho các em thực hiện tốt nhiệm vụ học tập và sinh hoạt hàng ngày