SKKN Thiết kế bài giảng theo phương pháp học tập nhóm và hướng dẫn tự học cho học sinh trong môn GDCD lớp 10 Bài 10 Người thực hiện Lê Thị Tuyết THANH HOÁ NĂM 20 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA TRƯỜNG THPT LƯU ĐÌNH CHẤT SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI THIẾT KẾ BÀI GIẢNG THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP NHÓM VÀ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC CHO HỌC SINH TRONG MÔN GDCD LỚP 10 BÀI 10 Người thực hiện Lê Thị Tuyết Chức vụ Giáo viên Đơn vị công tác Trường THPT Lưu Đình Chất SKKN thuộc lĩnh vực môn GDCD HOẰNG HÓA, THÁNG 5 NĂ[.]
Trang 1Người thực hiện: Lê Thị Tuyết
THANH HOÁ NĂM 20
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LƯU ĐÌNH CHẤT
ĐỀ TÀI: THIẾT KẾ BÀI GIẢNG THEO PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP NHÓM VÀ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC CHO HỌC SINH
TRONG MÔN GDCD LỚP 10 - BÀI 10
Người thực hiện: Lê Thị Tuyết
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Lưu Đình Chất SKKN thuộc lĩnh vực: môn GDCD
Trang 2
MỤC LỤC Trang
1 Mở đầu
1.1.Lí do chọn đề tài……… 1
1.2 Mục đích nghiên cứu……… 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu……… 1
1.4 Phương pháp nghiên cứu……… 1
1.5 Những điểm mới của SKKN……… 2
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm……… 2
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm………… 2
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề……… 3
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường……… 18
3 Kết luận, kiến nghị 3.1 Kết luận……… … 19
3.2 Kiến nghị……… …20 Tài liệu tham khảo
Danh mục các đề tài SKKN mà tôi đã được Hội đồng SKKN Ngành GD tỉnh đánh giá đạt từ loại C trở lên.
Trang 31 M ở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài:
Hiện nay ngành giáo dục nước ta đang tìm ra các giải pháp tốt nhất nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Nhiều đợt tập huấn diễn ra với nhiều phương dạy học mới cuối cùng đi đến một cái chung nhất là đưa chất lượng nền giáo dục nước nhà sánh vai với các nước tiên tiến trên thế giới
Môn GDCD trong các trường THPT xem là môn phụ Liệu giải pháp nào là tốt nhất để khắc phục tình trạng này Tựu chung lại dù là lí do gì đi nữa thì đấy cũng là những nguyên nhân để những người giáo viên như chúng tôi trăn trở oằn mình trong từng tiết học mong các em có niềm đam mê hơn trong môn học của mình để mục tiêu cuối cùng góp sức mình vào nền giáo dục nước nhà
Đợt tập huấn gần đây nhất tôi được tham dự bàn về vấn đề “Thiết kế bài giảng theo phương pháp học tập nhóm và hướng dẫn tự học cho học sinh” mà
Bộ giáo dục và Đào tạo đang triển khai Đây là một phương pháp đối mới với nhiều nước trên thế giới, nó đã và đang mang lại khá nhiều thành công trong lĩnh vực giáo dục của họ Vậy liệu đối với nước Việt Nam thân yêu của chúng ta có nên áp dụng các phương pháp đó để mang lại hiều quả giáo dục không nhỉ? Bản thân Tôi nhận thấy để đạt hiệu quả cao trong mỗi tiết học cần có cách thiết kế bài giảng cho phù hợp với nội dung kiến thức; phương pháp, phương tiện dạy học phải phù hợp với từng đối tượng học sinh Để qua mỗi tiết học học sinh thích thú với kiến thức mới, qua đó hiểu được kiến thức đã học trên lớp, đồng thời học sinh thấy được tầm quan trọng của vấn đề và việc ứng dụng của kiến thức trước hết để đáp ứng những yêu cầu của môn học, sau đó là việc vận dụng của nó vào các công việc thực tiễn trong đời sống xã hội Cho nên Tôi nghĩ rằng đó là một phương pháp hay và vì thế tôi chọn hướng nghiên cứu này làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình trong Bài 10, lớp 10 với tên “Quan niệm về đạo đức”.
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề tài này được nghiên cứu nhằm mục đích giúp các em chủ động trong lĩnh hội tri thức, rèn kĩ năng sống và khả năng tự học của mình để từ đó thúc đẩy niềm đam mê học tập, hứng thú với môn học, giúp các em có cái nhìn khác về
bộ môn GDCD và đặc biệt đem lại hiệu quả giáo dục cao
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh khối 10 tại Trường THPT Lưu Đình Chất
1.4 Phương pháp nghiên cứu
+ Kết hợp thực tiễn giáo dục ở trường THPT Lưu Đình Chất
+ Có tham khảo các tài liệu về Bác Hồ, sách giáo khoa, sách giáo viên + Tìm hiểu kĩ lưỡng bài học, tổng hợp những kết quả đã có trong việc xây dựng bài học theo tiêu chí phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh
Trang 4+ So sánh giữa giải pháp cũ thường làm với giải pháp mới để có sự kế thừa
và phát huy
+ Trao đổi trong nhóm và trao đổi với đồng nghiệp để bổ sung, hoàn thiện tiết dạy; trao đổi với học sinh, lắng nghe ý kiến từ phía học sinh
+ Dự giờ, thăm lớp, tích luỹ kinh nghiệm thực tế
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
- Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo và rèn luyện phương pháp tự học; tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kĩ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn
- Khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc
- Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên chủ động thiết kế, xây dựng, phát huy sự sáng tạo trong dạy học
- Đem lại nhiều năng lực hình thành và phát triển cho học sinh như: năng lực
tự học; năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực giao tiếp và hợp tác;
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
- Đối với các em học sinh bậc THPT thì bộ môn GDCD đang còn xem nhẹ
Vì thế cần phải tạo hứng thú học tập trong mỗi em học sinh Bởi khi có hứng thú, say mê trong nghiên cứu, học tập thì thì việc lĩnh hội tri thức trở nên dễ dàng hơn; ngược lại, khi nắm bắt được vấn đề, tức là hiểu được bài thì người học lại có thêm hứng thú để học
- Nhiều bài trong chương trình GDCD 10 phần đạo đức đang nhàm chán, đạo đức học đường xuống cấp, thực sự gây nhiều khó khăn cho giáo viên trong việc truyền thụ tri thức
Hình thành ở học sinh những quy tắc, chuẩn mực đạo đức tiến bộ của xã hội Từ đó xây dựng, củng cố và phát triển nền đạo đức mới ở nước ta hiện nay
có ý nghĩa rất to lớn không chỉ trong chiến lược xây dựng và phát triển con người Việt Nam hiện đại, mà còn góp phần xây dựng, phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
- Đại bộ phận học sinh còn coi nhẹ bộ môn, coi đây là môn phụ nên không mấy hứng thú với môn học, chưa đầu tư nhiều thời gian công sức nên giáo viên rất khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức, đổi mới phương pháp dạy học
- Chất lượng học sinh còn chưa cao và chưa đồng đều Lớp mũi nhọn thì tiếp thu tốt, các lớp khác thì tiếp thu còn chậm
- Các em học sinh vẫn còn quen với cách dạy truyền thống là ỉ lại cho giáo viên, không chủ động trong lĩnh hội tri thức
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Trang 5Tôi chia lớp thành 4 nhóm với các nhiệm vụ khác nhau thực hiện theo các hoạt động xuyên suốt của tiến trình dạy học Các em tự làm việc, trả lời câu hỏi,
tự trình bày và tự đưa ra các câu hỏi cho mỗi hoạt động
Tiến trình dạy học Bài 10: QUAN NIỆM VỀ ĐẠO ĐỨC Mục tiêu dạy học
1 Về kiến thức
- Nêu được thế nào là đạo đức
- So sánh được sự giống và khác nhau giữa đạo đức và pháp luật trong việc điều chỉnh hành vi của con người
- Hiểu được vai trò của đạo đức trong sự phát triển của cá nhân, gia đình và xã hội
2 Về kĩ năng
- Biết phân biệt được hành vi vi phạm đạo đức với hành vi vi phạm pháp luật
- Kĩ năng sống: Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, kĩ năng hợp tác để phân biệt giữa đạo đức với pháp luật, kĩ năng phân tích vai trò của đạo đức, kĩ năng trình bày suy nghĩ, kĩ năng tư duy phê phán hành vi ứng xử của bản thân và người khác
3 Về thái độ
- Coi trọng vai trò của đạo đức trong cuộc sống
- Có được nhận thức đúng đắn thể hiện bằng thái độ tích cực học tập, rèn luyện đạo đức
4 Các năng lực hướng tới hình thành và phát triển ở học sinh
Năng lực nêu vấn đề và giải quyết vấn đề; Năng lực kiên định; Năng lực trình bày 1 phút; Năng lực giao tiếp và hợp tác; Năng lực tự học; Năng lực tư duy phê phán; Năng lực ứng dụng công nghệ thông tin; Năng lực quản lí và phát triển bản thân
5 Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực
Thảo luận lớp, thảo luận nhóm; Xử lí tình huống; Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề; Đọc hợp tác
6 Thiết bị dạy học, học liệu
- Tranh ảnh, video, tài liệu về đạo đức và pháp luật
- Máy chiếu, máy tính
- Giáo án điện tử
7 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
- Ổn định lớp
- Kiểm tra bài cũ: Em hãy giải thích tại sao con người là mục tiêu phát triển của
xã hội ?
Trang 6HĐ CƠ BẢN CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CHÍNH BÀI HỌC
1 Khởi động
* Mục tiêu:
- Kích thích học sinh hứng thú tìm hiểu
xem mình đã biết gì về quan niệm đạo
đức
- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực tư duy phê phán cho học sinh
* Cách tiến hành:
- GV định hướng HS: Về một số quan
niệm đạo đức
- Trình chiếu một số hình ảnh sau:
- HS suy nghĩ
- GV nêu câu hỏi:
?Quan sát một số hình ảnh trên em hãy rút
ra nhận xét?
?Quan niệm về đạo đức?
- GV gọi 2 đến 3 HS trả lời
- GV chuyển tiếp, cho HS xem video bạo
Trang 7lực học đường.
- GV nêu câu hỏi:
?Sau khi xem video trên em hãy rút ra
nhận xét?
- GV gọi 2 đến 3 HS trả lời
- Lớp nhận xét, bổ sung
* GV chốt lại: Quan niệm về đạo đức
GV dẫn dắt: Đạo đức là gì? Đạo đức khác
với pháp luật ở điểm nào? Tại sao đạo đức
lại có vai trò quan trọng như vậy? Để trả
lời cho những câu hỏi này, các em đi vào
tìm hiểu nội dung bài học hôm nay
2 Hoạt động hình thành kiến thức.
Hoạt động 1: Thảo luận lớp tìm hiểu về
đạo đức
* Mục tiêu:
- HS nêu được thế nào là đạo đức
- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực tư duy phê phán cho HS
* Cách tiến hành:
- GV liên hệ, phối hợp với các kiến thức
Văn học, ví dụ nhà thơ Vũ Quần Phương
đã nói về Bác Hồ:
‘‘Suốt một đời Bác đã nghĩ về ta
Nói về Đảng cũng vì dân mà nói
Nước còn giặc, dân còn khi lạnh đói
Ôi lòng người đo sao hết mông mênh
Bác đắng lòng trong mỗi miếng cơm
ăn.’’
- Từ đó, HS thảo luận các câu hỏi:
?Qua đoạn thơ trên em cảm nhận tình cảm
của tác giả nói về đạo đức của Bác Hồ
như thế nào?
- Sau khi hs trao đổi, thảo luận
- GV phân tích & kết luận: Nhà thơ đã
1 Quan niệm về đạo đức:
a Đạo đức là gì ?
Trang 8diễn đạt về đạo đức sáng ngời của Bác Hồ.
- GV chuyển ý đưa ra các tình huống sau:
a Trên đường đi học về có một cụ già
muốn qua đường, em đã giúp cụ già qua
đường an toàn
b Trên chuyến xe đò, có một phụ nữ bế
con, em đã đứng lên nhường chỗ
c Bạn An nhà nghèo, bố mẹ đau ốm luôn,
em đã động viên các bạn trong lớp giúp đỡ
bạn An
- Vận dụng sự hiểu biết xã hội của bản
thân em hãy trả lời cho các câu hỏi sau về
các tình huống trên:
?Tại sao em làm như vậy?
?Việc làm đó của em đúng hay sai?
?Tự điều chỉnh hành vi là việc tùy ý hay
phải tuân theo?
?Tự điều chỉnh hành vi bắt buộc hay tự
giác?
?Hành vi đó có cần phù hợp lợi ích cộng
đồng của xã hội không?
- HS thảo luận và trả lời
- GV ghi tóm tắt ý kiến của HS lên bảng
- GV nhấn mạnh: Trong lĩnh vực đạo đức,
những nhu cầu, lợi ích của cá nhân, xã hội
đều được thể hiện ra ở các quy tắc, chuẩn
mực và dư luận xã hội Một hành vi đạo
đức phải được xã hội thừa nhận và hình
thành một cách tự giác luôn luôn được
củng cố bằng “sức mạnh” của các tấm
gương quần chúng
- GV hỏi tiếp:
?Vậy em hiểu thế nào là đạo đức?
- HS trả lời
- GV chính xác hóa ý kiến của HS
- GV cho HS lấy ví dụ
?Vận dụng kiến thức Văn học dân gian em
hãy lấy ví dụ về đạo đức?
- HS thảo luận và trả lời
- GV ghi ý kiến HS lên bảng
- GV kết luận: Văn học dân gian biểu hiện
về đạo đức qua các câu ca dao sau:
- Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích
Trang 9+ Qua các câu ca dao:
‘‘Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng.’’
“Trăm năm bia đá thì mòn
Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ.”
- GV chuyển ý: Cùng với sự vận động và
phát triển của lịch sử xã hội, các quy tắc,
chuẩn mực này cũng biến đổi theo Tùy
theo sự phát triển của xã hội mà mỗi xã
hội có một nền đạo đức riêng Vì vậy lịch
sử nhân loại đã từng tồn tại nhiều nền đạo
đức xã hội khác nhau
- GV nêu câu hỏi cho HS
?Vận dụng kiến thức Lịch sử, em hãy cho
biết nhân loại đã từng tồn tại những nền
đạo đức nào?Phân biệt nền đạo đức
XHPK và nền đạo đức XHCN ở nước ta?
- HS thảo luận và trả lời
* GV kết luận:
- GV định hướng HS sử dụng kiến thức
Lịch sử trả lời:
+ Đạo đức trong XH CS Nguyên thủy: Ý
thức đạo đức phụ thuộc vào những điều
kiện sinh hoạt vật chất, phương thức tìm
kiếm và phân phối những phúc lợi cần
thiết đến trình độ thỏa mãn nhu cầu sinh
hoạt của con người
- Trình chiếu một số ảnh tư liệu về xã hội
CS Nguyên thủy:
Trong xã hội CSNT
+ Đạo đức trong XH CHNL: Người có đặc
quyền, đặc lợi cho phép được là người có
đức hạnh, còn người nô lệ là người không
có phẩm hạnh, người thấp hèn, hạ đẳng
của cộng đồng, của xã hội
- Cùng với sự phát triển của xã hội, các quy tắc chuẩn mực đạo đức cũng biến đổi theo cho phù hợp
- Lịch sử nhân loại đã từng tồn tại nhiều nền đạo đức xã hội khác nhau và các nền đạo đức này luôn
bị chi phối bởi quan điểm và lợi ích của giai cấp thống trị
Trang 10- Trình chiếu ảnh tư liệu trong xã hội CHNL:
+ Đạo đức trong XH Phong kiến: Dựa trên
cơ sở sở hữu ruộng đất lớn, yêu cầu chung của đạo đức thống trị là bầy tôi phải
“Trung” với vua có nghĩa là trung thành
vô điều kiện, kể cả cái chết, chư hầu phải trung với thiên tử, nông dân phải trung với địa chủ
- Trình chiếu ảnh tư liệu trong xã hội PK:
+ Đạo đức trong XH TBCN: Nền đạo đức luôn bị chi phối bởi quan điểm và lợi ích giai cấp bóc lột
- Trình chiếu ảnh trong xã hội TB:
Trang 11Trong XHTB
+ Đạo đức trong XHCN: Nền đạo đức tiến
bộ, được toàn dân thừa nhận phù hợp với
yêu cầu CNH, HĐH đất nước Nền đạo
đức kế thừa đạo đức truyền thống vừa kết
hợp, vừa phát huy tinh hoa văn hóa nhân
loại “Trung” nghĩa là trung thành lợi ích
của đất nước, của nhân dân
Những chuẩn mực đạo đức phù hợp
với yêu cầu của chế độ XHCN: Trọng
nhân nghĩa; Trọng lễ độ; Cần kiệm; Liêm
chính;
- Trình chiếu một số tranh ảnh trong
XHCN:
Trung thành với lợi ích của đất nước, nhân dân.
Hoạt động 2: Đọc hợp tác và xử lí thông
tin tìm hiểu sự khác biệt giữa đạo đức và
pháp luật trong sự điều chỉnh hành vi của
con người
* Mục tiêu:
- HS nêu được thế nào là pháp luật, sự
khác biệt giữa đạo đức và pháp luật
- Rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực tư duy phê phán cho HS
* Cách tiến hành:
- GV yêu cầu HS tự đọc mục 1.b, ghi tóm
tắt nội dung cơ bản Sau đó, HS chia sẽ nội
dung đã đọc theo cặp
- HS tự đọc nội dung trong SGK, tìm nội
dung chính, tóm tắt phần vừa đọc Sau đó,
HS chia sẻ nội dung đã đọc theo cặp về
phần cá nhân đã tóm tắt, tự giải đáp cho
nhau những thắc mắc và nêu câu hỏi đề
nghị GV giải thích
b Phân biệt đạo đức với pháp luật trong sự điều chỉnh hành vi của con người:
Trang 12- GV nêu tiếp yêu cầu mỗi cặp HS đọc
thông tin và giải quyết các câu hỏi sau:
?Pháp luật là gì?
?Hãy phân biệt đạo đức với pháp luật?
Lấy ví dụ chứng minh.
?Trong quá trình rèn luyện đạo đức thanh
niên, hs nên tránh điều gì?
- HS tự học theo hướng dẫn của GV
- Làm việc chung cả lớp: Đại diện 2 – 3
cặp trình bày kết quả làm việc
- Lớp nhận xét, bổ sung
* GV chính xác hóa các đáp án của HS và
chốt lại nội dung:
Đạo đức là phương thức điều chỉnh
hành vi của con người nhưng không phải
là phương thức duy nhất Pháp luật cũng là
phương thức có khả năng điều chỉnh nhất
định đối với hành vi của con người Tuy
nhiên giữa chúng có những khác biệt cơ
bản
Ví dụ đạo đức thể hiện ở Văn Học dân
gian như:
‘‘Lễ phép chào hỏi người lớn’’
‘‘Con cái có hiếu với cha mẹ’’
‘‘Anh em hòa thuận, thương yêu nhau’’
(Bài thơ Làm anh)
- Trình chiếu một số hình ảnh về đạo đức:
- Đạo đức là một phương thức điều chỉnh hành vi của con người
- Pháp luật là những quy tắc xử sự
có tính bắt buộc chung, do nhà nước xây dựng, ban hành và bảo đảm thực hiện bằng quyền lực Nhà nước
- Đạo đức và pháp luật đều là những phương thức điều chỉnh hành vi con người sao cho phù hợp với lợi ích chung của cộng đồng, giúp con người trở thành người tốt
- Điểm khác nhau: pháp luật là phương thức có khả năng điều chỉnh nhất định đối với hành vi của con người Sự điều chỉnh hành vi của pháp luật là sự điều chỉnh