SKKN Hướng dẫn học sinh tìm hiểu du lịch thanh hóa thông qua địa lí địa phương 1 MỤC LỤC I MỞ ĐẦU 2 2 Lý do chọn đề tài 2 2 Mục đích, đối tượng nghiên cứu, giới hạn của đề tài 2 3 Phương pháp nghiên cứu 2 4 Cấu trúc đề tài 3 II NỘI DUNG 3 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH 3 1 1 Khái niệm du lịch 3 1 2 Chức năng của du lịch 3 1 3 Tài nguyên du lịch 3 3 1 Thế nào là tài nguyên du lịch 4 3 2 Phân loại tài nguyên du lịch 4 2 TIỀM NĂNG VÀ CÁC ĐIỂM DU LỊCH NỔI TIẾNG 5 2 1 TIỀM NĂNG DU L[.]
Trang 1MỤC LỤC
I MỞ ĐẦU 2
2 Lý do chọn đề tài 2
2.Mục đích, đối tượng nghiên cứu, giới hạn của đề tài 2
3 Phương pháp nghiên cứu 2
4 Cấu trúc đề tài 3
II NỘI DUNG 3
1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH 3
1.1 Khái niệm du lịch 3
1.2 Chức năng của du lịch 3
1.3 Tài nguyên du lịch 3
3.1 Thế nào là tài nguyên du lịch 4
3.2 Phân loại tài nguyên du lịch 4
2 TIỀM NĂNG VÀ CÁC ĐIỂM DU LỊCH NỔI TIẾNG 5
2.1 TIỀM NĂNG DU LỊCH THANH HÓA 5
2.1.1 Vị trí địa lý 5
2.1.2 Khái quát 5
2.1.3.Tài nguyên du lịch Thanh Hóa 5
2.3.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên 5
2.3.2 Tài nguyên du lịch nhân văn 8
2.2 CÁC ĐỊA ĐIỂM DU LỊCH NỔI TIẾNG THANH HÓA 11
2.2.1.Di tích lịch sử 11
2.2.2.Danh lam thắng cảnh 13
2.2.3.Lễ hội 16
2.2.4 Ẩm thực ,các món ăn 17
3 HIỆU QUẢ ĐẠT ĐƯỢC 18
III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19
1.KẾT LUẬN 19
2.KIẾN NGHỊ 20
Trang 2I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài.
Ngày nay du lịch đang thực sự trở thành một ngành dịch vụ có sự ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người Bên cạnh đó, du lịch không ngừng mở rộng mối quan hệ giao lưu giữa nhân dân các nước, giữa các dân tộc, các khu vực, các vùng khác nhau Du lịch còn là bức thông điệp của hòa bình
Du lịch ở Việt Nam nói chung và du lịch ở Thanh Hóa nói riêng đã và đang phát triển mạnh trong những năm gần đây
Tuy nhiên hiện nay các nguồn tài nguyên du lịch chưa được khai thác hợp
lý, nhiều tiềm năng đang có nguy cơ bị mai một Bản thân sinh ra và lớn lên từ vùng đất xứ Thanh, nhận thức đúng đắn về những thế mạnh du lịch của địa phương Với những lý do trên Tôi đã quyết định chọn đề tài “Hướng dẫn học sinh tìm hiểu về tài nguyên du lịch Thanh Hoá thông qua địa lí địa phương” Qua đề tài tôi mong muốn giúp cho học sinh hiểu rõ vai trò và ý nghĩa tài nguyên du lịch đối với sự phát triển kinh tế chung của quê hương Tỉnh Thanh Hóa
2 Mục đích, đối tượng nghiên , giới hạn của đề tài.
2.1.Mục đích nghiên cứu.
Bước đầu tìm hiểu làm quen với phương pháp tiếp cận khoa học, vận dụng kiến thức và một số phương pháp nghiên cứu khoa học địa lý tự nhiên ,KT-XH nhằm tìm hiểu du lịch Thanh Hóa
2.2.Đối tượng nghiên cứu.
Tìm hiểu tài nguyên du lịch Thanh Hóa
Tiềm năng du lịch Thanh Hóa
Các điểm du lịch nổi tiếng Thanh Hóa
2.3 Giới hạn của đề tài.
Về phạm vi lãnh thổ: đề tài gắn liền với lãnh thổ của các huyện trong tỉnh Thanh Hóa gồm 27 huyện thị thành phố với các nguồn tài nguyên du lịch đa dạng, phong phú
Về nội dung: đề tài chỉ đi sâu phân tích tiềm năng của các nguồn tài nguyên du lịch Qua đó nêu lên được giá trị về du lịch, tạo đà thúc đẩy phát triển kinh tế Thanh Hóa
3 Phương pháp nghiên cứu.
Trên cơ sở những tài nguyên có liên quan để tổng hợp, phân tích, xử lí từ
đó rút ra những kêt luận hợp lí, xác đáng để đánh giá đối tượng
Phương pháp thu thập và tổng hợp tài liệu: Đây là phương pháp truyền thống được sử dụng trong các nghiên cứu nói chung và nghiên cứu địa lý kinh tế
xã hội nói riêng Các nguồn tài liệu được thu thập rất đa dạng, phong phú và được tổng hợp, xử lí các thông tin liên quan đến đề tài
Phương pháp bản đồ, biểu đồ: Là phương pháp đặc thù để nghiên cứu khoa học địa lý Với phương pháp này sẽ làm cho các ứng dụng khoa học, các kết quả nghiên cứu được trực quan cụ thể và có tính thuyết phục hơn
Trang 3Phương pháp so sánh: Được sử dụng trong qua trình nghiên cứu phân tích, tổng hợp để nhận xét đánh giá các nguồn tài nguyên du lịch cũng như hiệu quả hoạt động kinh doanh du lịch của lãnh thổ so với phạm vi đất nước, khu vực
Phương pháp dự báo: Đề tài căn cứ vào những lợi thế về các nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên, tài nguyên du lịch nhân văn, các giá trị và không gian văn hóa truyền thống của cộng đồng Qua đó đề tài đưa ra một số định hướng cho hoc sinh nhận thức về sự phát triển du lịch của tỉnh nhà đầy tiềm năng và triển vọng
4 Cấu trúc đề tài.
Ngoài phần mở bài, phần kết luận, đề tài gồm có hai phần
1 Cơ sở lý luận về du lịch và tài nguyên du lịch
2 Tiềm năng và điểm du lịch nổi tiếng Thanh Hóa.
1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DU LỊCH VÀ TÀI NGUYÊN DU LỊCH
1.1 Khái niệm du lịch
Thuật ngữ “du lịch” ngày nay trở nên rất thông dụng Thuật ngữ này được bắt nguồn từ tiếng Pháp “Tour”: Đi vòng quanh, cuộc dạo chơi “Touriste”: Người đi dạo chơi
Khái niệm du lịch có thể được xác định như sau: “Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian rỗi, liên quan đến sự di chuyển và lưu lại tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức văn hóa hoặc kèm theo việc tiêu thụ những giá trị tự nhiên, kinh tế và văn hóa”
Cùng với sự phát triển du lịch, khái niệm du lịch đã có những đổi thay phù hợp hơn: Du lịch là tổng thể những hiện tượng và những mối quan hệ phát sinh từ sự tác động qua lại lẫn nhau giữa khách du lịch, những nhà kinh doanh
du lịch, chính quyền sở tại và cộng đồng dân cư địa phương trong quá trình thu hút và lưu trữ khách du lịch
1.2 Chức năng của du lịch.
Chức năng xã hội: Thể hiện ở vai trò của nó trong việc giữ gìn phục hồi sức khỏe và tăng cường sức sống cho nhân dân Chừng mực nào đó, du lịch có tác dụng hạn chế bệnh tật, kéo dài tuổi thọ và khả năng lao động của con người
Chức năng kinh tế: Thể hiện ở một mặt nào nó góp phần hồi phục sức khỏe như khả năng lao động, mặt khác nó đảm bảo tái sản xuất mở rộng lực lượng lao động với hiệu quả kinh tế rõ rệt
Chức năng sinh thái: Thể hiện trong việc tạo nên môi trường sống ổn định về mặt sinh thái
Chức năng chính trị: Thể hiện rõ rệt ở vai trò to lớn của nó như một nhân
tố củng cố hòa bình, đẩy mạnh các mối giao lưu quốc tế mở rộng sự hiểu biết giữa các dân tộc Du lịch và quốc tế làm cho con người sống ở các khu vực khác nhau hiểu biết và xích lại gần nhau
1.3 Tài nguyên du lịch.
Trang 43.1 Thế nào là tài nguyên du lịch.
Tài nguyên du lịch bao gồm các thành phần và những kết hợp khác nhau của cảnh quan tự nhiên cùng cảnh quan nhân văn (văn hóa) có thể được sử dụng cho dịch vụ du lịch và thỏa mãn nhu cầu về chữa bệnh nghỉ ngơi, tham gia hay
du lịch Về thực chất, tài nguyên du lịch là các điều kiện tự nhiên, các đối tượng văn hóa lịch sử đã bị biến đổi ở mức độ nhất định với ảnh hưởng của nhu cầu xã hội và khả năng sử dụng trực tiếp vào mục đích du lịch
Xét về cơ cấu tài nguyên du lịch, có thể phân làm 2 bộ phận hợp thành: tự nhiên và nhân tạo (tài nguyên tự nhiên và những tài nguyên văn hóa – lịch sử của hoạt động du lịch)
Có thể xác định tài nguyên du lịch như sau: Tài nguyên du lịch là tổng thể
tự nhiên và văn hóa du lịch cùng các thành phần của chúng góp phần khôi phục, phát triển thể lực và trí lực của con người, khả năng lao động và sức khỏe của
họ, nững tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp cho việc sản xuất dịch vụ du lịch
3.2 Phân loại tài nguyên du lịch.
Tài nguyên du lịch được phân thành hai loại gồm: tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn
*Tài nguyên du lịch tự nhiên:
Tài nguyên du lịch tự nhiên là tổng thể tự nhiên trên một tổng thể tự nhiên ở một trình độ nghiên cứu và phát triển nhất định của ngành du lịch gồm: địa hình, khí hậu, tài nguyên nước, tài nguyên sinh vật
Địa hình: Được xem là nhân tố quan trọng đối với hoạt động du lịch và giải trí Đặc điểm hình thái địa hình và các dạng đặc biệt của địa hình có sức hấp dẫn đối với các hoạt động khai thác du lịch
Khí hậu: Là phần quan trọng đối với môi trường tự nhiên, ảnh hưởng đến môi trường du lịch Nó thu hút người tham gia tổ chức và du lịch qua khí hậu sinh học
Nước: Nhằm mục đích du lịch, nước được sử dụng tùy theo nhu cầu cá nhân, theo độ tuổi và nhu cầu quốc gia Nhìn chung giới hạn nhiệt độ lớp nước trên mặt tối thiểu có thể chấp nhận được là 180C và đối với trẻ em là trên 200C
Sinh vật: Việc tham quan thế giới động thực vật sống động hài hòa trong thiên nhiên làm cho con người thêm yêu cuộc sống Tùy mục đích khác nhau có chỉ tiêu sinh vật khác nhau
Di sản thiên nhiên: Theo UNESCO đó là các công trình thiên nhiên hợp thành bởi các thành tạo vật lý, sinh học hoặc những nhóm thành hệ có một giá trị toàn cầu đặc biệt về mặt thẩm mỹ và khí hậu, các thành hệ địa chất, địa văn và các miền được phân định ranh giới rõ ràng
Một di sản thiên nhiên được ghi vào danh sách di sản thế giới sẽ là nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên vô giá Đó thường là những điểm có sức thu hút khách lớn nhất trên lãnh thổ và có ý nghĩa toàn cầu
*Tài nguyên du lịch nhân văn:
Tài nguyên du lịch nhân văn là các đối tượng, hiện tượng do con người tạo ra được sử dụng dưới hình thức trực tiếp hoặc gián tiếp phục vụ các hoạt
Trang 5động du lịch Tài nguyên du lịch nhân văn rất đa dạng và phong phú, nhưng quan
trọng nhất là các di sản văn hóa thế giới, các di tích lịch sử, các lễ hội, làng nghề
Di tích lịch sử văn hóa cách mạng: Gắn liền với môi trường xung quanh, bảo đảm sự có mặt sinh động của quá khứ qua các thời đại, các di tích văn hóa lịch sử cách mạng đã minh chứng cho những sáng tạo to lớn về mặt văn hóa tôn giáo và xã hội của mỗi dân tộc
Lễ hội: Lễ và hội là hai yếu tố gắn bó chặt chẽ với nhau, hòa quện vào nhau và không thể tách rời riêng rẽ chúng ra được
Lễ hội có sức hấp dẫn lôi cuốn các tầng lớp trong xã hội, nó đã trở thành một nhu cầu, một khát vọng của nhân dân trong nhiều thế kỷ, là dịp cho người hành hương về với cội nguồn bản thể của mình Lễ hội diễn ra trong thời gian ngắn, quy mô lớn nhỏ khác nhau
Làng nghề là kết quả của một quá trình lâu dài hình thành sự phân công lao động trong xã hội về mặt lãnh thổ, trải qua hàng trăm năm hình thành, tồn tại
và phát triển Các làng nghề truyền thống là nơi tạo ra sản phẩm thủ công, mỹ nghệ độc đáo mang tính chất dân tộc cao và có sức hấp dẫn đối với du khách
Các đối tượng gắn liền với dân tộc học đó là những điều kiện sinh sống, những đặc điểm về văn hóa, phong tục, tập quán, hoạt động sản xuất mang những sắc thái riêng của mình và có địa bàn cư trú nhất định
2 TIỀM NĂNG VÀ CÁC ĐIỂM DU LỊCH NỔI TIẾNG
2.1 Tiềm năng du lịch thanh hóa.
2.1.1 Vị trí địa lý.
2.1.2.Khái quát
Thanh Hóa là một tỉnh cực Bắc của Bắc Trung Bộ, có tọa độ địa lý từ
19o18’ đến 20o40’ vĩ độ Bắc và từ 104o22’ đến 106o04’ kinh độ Đông Phía Bắc giáp 3 tỉnh Ninh Bình, Hòa Bình, Sơn La Phía Nam giáp với Nghệ An Phía Tây giáp Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trên địa phận bao gồm các núi cao trên 1000m rất hiểm trở Phía Đông Thanh Hóa mở rộng ra gần vịnh Bắc Bộ, nằm trên bờ biển Đông, thông ra Thái Bình Dương
Vì vậy, Thanh Hóa là cửa ngõ nối liền Bắc Bộ với Trung Bộ và nước bạn Lào Trên địa phận Thanh Hóa có đường sắt và đường quốc lộ 1A chạy xuyên Việt chạy qua vùng đồng bằng trung du và ven biển Đường Hồ Chí Minh lịch
sử chạy xuyên suốt trung du và miền núi của tỉnh Đường 217 nối Thanh Hóa với nước bạn Lào
Vị trí địa lý và khả năng giao thông của tỉnh tạo điều kiện thuận lợi giao lưu với các tỉnh, thành phố trong cả nước trong khu vực và các nước trên thế giới
2.1 3.Tài nguyên du lịchThanh Hóa.
2.3.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên.
Diện tích: 11.116 km² ,dân số: 3,496 triệu (2014) chủ yếu là các hệ sinh thái núi đá vôi, hang động, hệ sinh thái rừng nguyên sinh , địa hình đồng bằng ven biển đa dạng Đây là điều kiện hình thành và phát triển các loại hình du lịch khác nhau
* Cảnh quan núi, hang động và ven biển.
Trang 6Miền núi và trung du Thanh Hóa có hệ thống núi đá vôi đồ sộ hệ thống núi đá vôi Pu Luông (Quan Hóa, Bá Thước), Hải Vân (Như Thanh), các dãy núi
đá vôi kéo dài ở cac huyện Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Thường Xuân…và các hang động đá vôi kỳ thú với những địa danh nổi tiếng như: hang Ngọc, hang Lò Cao (Như Thanh), hang cá thần Cẩm Lương - Cẩm Thủy, động Tiên Sơn – Vĩnh Lộc ,động Từ Thức- Nga Sơn
Vùng biển dài 102 km, địa hình tương đối bằng phẳng Chạy dọc theo bờ biển có bãi tắm Sầm Sơn nổi tiếng và các khu nghỉ mát khác như Hải Tiến (Hoằng Hoá) và Hải Hoà (Tĩnh Gia)
Với sự tưởng tượng của con người cộng với sự bố trí tuyệt vời của tự nhiên các núi non, hang động của miền núi và bờ biển dài ở phía đông Thanh Hóa cứ sừng sững hiện diện như món quà tuyệt diệu mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người
*Cảnh quan rừng nguyên sinh.
Thanh Hóa có 2/3 diện tích tự nhiên là rừng và đất rừng lại nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa, phân hóa thành mùa khô và mùa mưa (trùng với mùa đông và mùa hè ở miền Bắc Việt Nam) Lượng mưa trung bình năm rất lớn
từ 1600 – 1800 mm, mùa mưa kéo dài 6 tháng chiếm trên 70% lượng mưa cả năm Những điều kiện về mặt khí hậu đã tạo nên sự phong phú và đa dạng của các kiểu rừng và sản phẩm của rừng Các hệ sinh thái rừng chủ yếu của khu vực gồm:
Rừng rậm thường xanh nhiệt đới mưa mùa cây lá rộng với mùa đông hơi khô và hơi lạnh trên các loại đất khác nhau (trừ đất do đá vôi phong hóa) Cấu trúc rừng điển hình gồm 5 tầng, trong đó có 3 tầng cây gỗ (tầng nhô, tầng ưu thế sinh thái và tầng cây gỗ nhỏ), tầng cây bụi và tầng cỏ cùng với nhiều dây leo gỗ
và cây bì sinh
Rừng rậm thường xanh nhiệt đới mưa mùa cây lá rộng với mùa đông hơi khô và hơi lạnh trên núi đá vôi Ở đây cây sống hàng trăm năm.cũng chui cao 20-30m Rừng có kết cấu đơn giản, độ một - hai tầng cây gỗ, tán cây không liên tục cây cao chừng 15- 20m Đặc trưng cho rừng đá vôi là các lọai nghiến ,trong rừng núi đá vôi cũng có nhiều tầm gửi, phong lan Kiểu rừng này phân bố chủ yếu ở Quan Hóa, Lang Chánh, Bá Thước, Cẩm Thủy
Rừng rậm nửa rụng lá nhiệt đới mưa mùa ẩm với mùa đông hơi khô và hơi lạnh trên các loại đất do các loại đá mẹ khác nhau (trừ đá vôi) phong hóa ra
Ở một vài vùng phía Tây hay Tây Nam, nơi có một mùa khô dài và khắc nghiệt hơn có gặp một quần xã rừng nửa rụng lá đặc biệt, quần xã săng lẻ (còn gọi là bằng lăng) xen lẫn với săng lẻ có vài loài cây gỗ thường xanh như Lim, Xến, Chò, Chỉ…
- Vườn quốc gia Bến En thuộc huyện Như Xuân , và Như Thanh
Với hệ sinh thái rừng núi, đất nhiệt đới ẩm với kiểu rừng rụng thường xanh và nửa lá rụng Với khu hệ thực vật với 426 loài; 125 bộ Trong đó gỗ quý như Lát hoa, Lim xanh, Chò Chỉ, Trai Lý, Vù Hương, Măng Sẻ, Dổi còn tồn tại rất nhiều Bến En có ý nghĩ bảo tồn nguồn gen là một mô hình có giá trị nghiên cứu khoa học tham quan du lịch và giáo dục vì cấu trúc của rừng ít bị thay đổi
Trang 7Bến En là nơi có nhiều kiểu rừng che kín khác nhau Đất tốt, độ ẩm cao che phủ nhiều là điều kiện tốt về thức ăn và nơi ẩn náu của nhiều nhóm động vật móng guốc, gặm nhấm, động vật ăn sâu bọ, thú ăn thịt và các loài thú quý hiếm như voi, bò tót… Riêng thủy vực hồ Bến En sau hơn 10 năm chứa nước có nguồn phù du sinh vật làm thức ăn cho các loài cá phát triển Qua số liệu điều tra, khảo sát cho thấy các loài động vật ở Bến En có 37 bộ, 96 họ, 216 giống và
309 loài
Bến En có hồ nước rộng gần 400ha Trên hồ có 24 đảo lớn nhỏ và nhiều bán đảo Với các đảo rừng xen lẫn những mỏn đá với nhiều hình thù kỳ vĩ tạo nên bức tranh thiên nhiên sơn thủy hữu tình rất ngoạn mục, cho ta cảm giác như
1 vịnh Hạ Long thu nhỏ Với các đảo, rừng cây, chim thú, hoa là nhiều màu sắc sinh động
- Vườn quốc gia Cúc Phương một phần thuộc tỉnh Thanh Hóa, tập trung ở huyện Thạch Thành
Cúc Phương có hệ thực vật phong phú Hiện nay, các nhà khoa học đã thống kê được gần 2.000 loài thực vật có mạch thuộc 887 chi trong 221 họ thực vật Các họ giàu loài nhất trong hệ thực vật Cúc Phương là các họ Đại kích, Hòa thảo, Đậu, Thiến thảo, Cúc, Dâu tằm, Nguyệt quế, Cói, Lan và Ô rô
Rừng Cúc Phương có hệ sinh thái khá phong phú và đa dạng, gồm 97 loài thú (trong đó nổi bật nhất là các loài khỉ châu Á), 137 loài chim, 76 loài bò sát, 46 loài lưỡng cư, 11 loài cá và hàng ngàn loài côn trùng Nhiều loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam
- Khu bảo tồn thiên nhiên Pu Luông thuộc 2 huyện Quan Hoá và Bá Thước của tỉnh Thanh Hóa
Khu BTTN Pu Luông đang lưu giữ những giá trị cảnh quan thiên nhiên phong phú với sự đa dạng về các loài động - thực vật sinh sống trong rừng Về
số lượng và chủng loại thực vật ở đây hiện có 1109 loài trong đó có rất nhiều loài quý hiếm và đặc hữu Về đa dạng số lượng loài động vật tại Pù Luông được đánh giá là ngang với những khu rừng đặc dụng khác ở miền Bắc-Việt nam Theo kết quả điều tra cho biết đã xác định được 31 bộ, 130 họ, 598 loài Đặc biệt tại đây hiện là nơi cư trú của hàng chục đàn Voọc quần đùi trắng - Một loài linh trưởng quý hiếm với số lượng lên đến hàng trăm cá thể
- Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên thuộc huyện Thường Xuân
Khu BTTN đang lưu giữ những giá trị cảnh quan thiên nhiên phong phú với sự đa dạng về các loài động - thực vật sinh sống trong rừng , qua điều tra ban đầu hệ thực vật khu BTTN Xuân Liên, Thanh Hóa đã xác định được 952 loài, 517 chi và 162 họ Trong đó ngành Mộc lan là đa dạng nhất chiếm 92,86% tổng số loài của khu vực nghiên cứu, với 37 loài có nguy cơ bị tuyệt chủng được ghi trong sách đỏ Việt Nam chiếm 3,89% Hệ thực vật Xuân Liên có nhiều loài cây có giá trị và cho nhiều công dụng, cây làm thuốc có số loài cao nhất với 409 loài, cây cho gỗ 78 loài, cây ăn được 222 loài, thấp nhất là cây cho nhựa, thuốc nhuộm với 7 loài.đến thời điểm này, trong khuôn khổ dự án Động vật đã phát hiện 252 loài chim quý hiếm thuộc 55 họ, 17 bộ; trong đó họ Khước
có nhiều nhất với 29 loài; họ Dớp Ruồi có 15 loài; có 5 loài chim quý
Trang 8hiếm, nguy cấp đã có tên trong sách đỏ Việt Nam như gà lôi trắng, gà tiền mặt vàng, hồng hoàng, niệc nâu , khướu mỏ dài
- Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu thuộc địa phận các huyện Quan Hóa và Mường Lát
Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hu đang lưu giữ những giá trị cảnh quan thiên nhiên phong phú với sự đa dạng về các loài động - thực vật sinh sống trong rừng gồm 508 loài thực vật và 266 loài động vật, thông tin được thu thập từ các đợt khảo sát thực địa ở tỉnh Thanh Hoá năm 1997. Rừng Pù Hu có nhiều loại cây
gỗ quý như kim giao, lát hoa, sến mật, trầm hương, trường mật, song mật , qua điều tra sơ bộ có 28 loài quý hiếm được xếp trong sách đỏ Việt Nam.
Trong số các loài động vật ở Pù Hu, có tới hơn 30 loài đã được ghi vào sách đỏ Việt Nam và thế giới. Một số loài thú có giá trị bảo tồn như gấu ngựa, gấu chó, bò tót, voọc quần đùi trắng Trong năm 2010 đã phát hiện ở Pù Hu có khoảng 7 – tám con bò tót và được tách riêng làm hai đàn riêng biệt và có dấu hiệu cho thấy đã có sự xuất hiện của con non
Khu hệ chim ở Pù Hu chưa được khảo sát đầy đủ, mặc dầu vậy cũng đã ghi nhận được 1 loài chim có vùng phân bố hẹp là Trèo cây mỏ vàng
ổng diện tích khu bảo tồn loài sến là 349 ha
- Khu bảo tồn thiên nhiên rừng sến Tam quy ,tổng diện tích khu bảo tồn loài sến là 349 ha , thuộc huyện Hà Trung
Khu BTTN phần lớn là rừng thông (672,5 ha), hiện nay trong khu bảo tồn đang có một thực trạng diễn thế giữa lim và sến, đó là cây lim đang chèn ép, cạnh tranh không gian dinh dưỡng với cây sến Chiều cao của lim khoảng 13 m, của sến là 9 m, sến ở tầng thấp và hoàn toàn chịu tán của lim, trong khi đặc tính sinh thái của cây sến trưởng thành là ưa sáng, không chịu bóng, dẫn đến nguy cơ rừng sến bị thay thế bởi rừng lim
2.3.2 Tài nguyên du lịch nhân văn.
Thanh Hóa là đất “địa linh nhân kiệt” (Đất thiêng người tài), nơi phát tích của “Tam vương nhi chúa”- quê hương của 3 dòng họ nhà tiền Lê, hậu Lê và nhà Hồ Hai dòng chúa Trịnh - Nguyễn lừng danh Cũng nơi đây đã sản sinh cho đấtt nước nhiều anh hùng dân tộc kiệt xuất, nhiều danh nhân văn hóa như: Triệu Trinh Vương, Lê Lợi, Lê Hoàn, Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên, Đào Duy Từ, Hồ Tông Huân, Trần Xuân Soạn, Tống Duy Tân, Đinh Công Tráng…
Thanh Hóa vang danh tên tuổi bởi văn hóa Núi Đọ, văn hóa Đông Sơn, quê hương của Bà Triệu cưỡi voi phá giặc Lam Sơn tụ nghĩa Bình Ngô, một miền đất chứa nhiều chiên tích các thời Đinh – Lê – Lý - Trần – Lê - Nguyễn… cho đến sau này trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm
Thanh Hóa là tỉnh có bề dày lịch sử, có truyền thống cách mạng kiên cường Trên khắp mọi miền mọi vùng đều còn lưu lại những danh lam thắng cảnh di tích lịch sử có giá trị, những công trình văn hóa nổi tiếng ghi đậm bao chiến công của các anh hùng trong các thời kỳ dựng nước và giữ nước cùng với những lễn hội truyền thống của tỉnh Thanh
*Các di tích lịch sử văn hóa
Trang 9Thanh Hoá, đã ghi lại dấu tích nhũng chiến công hiển hách, các di sản văn hóa mang đậm nét của triều đại phong kiến trong lịch sử - triều đại Lê sơ và khu
di tích lịch sử Lam Kinh Các di tích điển hình là đền, miếu, lăng tẩm, cung điện Có thể kể tên các di tích nổi tiếng: thành điện Lam Kinh, bia Vĩnh Lăng, đền thờ Lê Lai, lăng của các vị vua triều đại Lê sơ và các công trình khác trong khu Lam Kinh
Ngày nay các di tích này có ý nghĩa rất lớn trong đời sống tinh thần của người dân địa phương Là tiềm năng để phát triển du lịch văn hoá, du lịch nghiên cứu và du lịch lễ hội
Theo tài liệu sơ bộ của viện nghiên cứu và phát triển du lịch thì Thanh Hóa có trên dưới 226 di tích lịch sử văn hóa Trội lên vẫn là khu Lam Kinh nổi tiếng, một thắng cảnh đẹp thuộc huyện Thọ Xuân Đây là quê hương của hậu triều Lê- thế kỷ 15, đỉnh vàng son chói lọi của chế độ phong kiến Việt Nam mà
Lê Lợi, Nguyễn Trãi là hai kiệt xuất tiêu biểu nhất
- Khu di tích lịch sử Lam Kinh:
Vị trí: Thành Lam kinh thuộc xã Xuân Lam, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, cách thành phố Thanh Hóa 51km về phía tây
Đặc điểm: Được xây xựng bởi vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi), thành Lam Kinh còn có tên là Tây Kinh
Nơi đây có lăng Lê Thái Tổ và bia Vĩnh Lăng mô tả ngắn gọn, cô đọng toàn bộ sự nghiệp của vua Lê Thái Tổ do Nguyễn Trãi biên soạn; Hựu lăng - Lăng vua Lê Thái Tông; Lăng Khôn Nguyên - Lăng Hoàng Thái Hậu Ngô Thị Ngọc Giao (mẹ Vua Lê Thánh Tông); Chiêu Lăng - Lăng vua Lê Thánh Tông;
Dụ Lăng - Lăng vua Lê Hiến Tông; Kính Lăng - Lăng vua Lê Túc Tông
Đền thờ Lê Lai thuộc địa phận làng Tép, xã Kiên Thọ, Ngọc Lặc Thanh Hóa, cách khu di tích Lam Kinh 5 km về phía Tây
Lê Lai là một tướng giỏi của nghĩa quân Lam Sơn Trong một lần bị quân thù vây hãm không còn lối thoát, Lê Lai đóng giả Lê Lợi “Liều mình cứu chúa”
và hy sinh anh dũng để bảo toàn lực lượng cho nghĩa quân Ghi nhớ công ơn của ông, Lê Lợi cho lập đền thờ ông ở làng Tép ( Quê hương Lê Lai) và lệnh cho quân thần sau này làm giỗ Lê Lai trước ngày giỗ của mình một ngày
Ngày nay, sau nhiều lần trùng tu đền Lê Lai ngày càng trở nên khang trang đẹp đẽ Ngoài ngày giỗ theo ý Lê Lợi 21/8 âm lịch, chính hội thờ Lê Lai vào ngày mùng 8 tháng giêng âm lịch Đây là một ngày hội lớn của nhân dân địa phương, thu hút hàng ngàn du khách đến dâng hương, tế lễ
Nơi đây còn có sức hấp dẫn đặc biệt với truyền thống lịch sử đầy chiến công và bản sắc dân tộc như chiến khu Ngọc Trạo Bên cạnh đó còn nhiều đền chùa, nhà thờ miếu mạo, bia đài chứng tích ghi công trạng thờ phụng các anh hùng dân tộc, các bậc vĩ nhân của nhiều thời đại và phản ánh các dòng, xu hướng tín ngưỡng lành mạnh trong nhân dân vừa hùng vĩ lại vừa có tính nghệ thuật độc đáo… như bia Vĩnh Lăng, đền thờ Lê Hoàn, những công trình kinh tế -
xã hội như hang Lò Cao kháng chiến Hải Vân, đập Bến En, Bến Mỹ (Như Thanh), đập Bái Thượng, Phố Cát (Thạch Thành)
* Các lễ hội văn hóa truyền thống.
Trang 10Là một tỉnh có nền văn hóa lâu đời mang bản sắc dân tộc độc đáo - đó là tiềm năn hấp dẫn đối với nhu cầu tìm hiểu đời sống, phong tục tín ngưỡng của đồng bào xứ Thanh Các lễ hội gắn với các di tích lịch sử, là các lễ hội mang đậm bản sác văn hoá của người Mường, Thái, Mông Thực sự tràn ngập trong không gian văn hóa lễ hội
Các lễ hội văn hóa được hình thành do tín ngưỡng văn hoá của nhân dân như Đền Sòng - Phố cát (thờ Công chúa Liễu Hạnh) Ghi nhớ công lao dựng nước của các anh hùng dân tộc tiêu biểu là lễ hội Lam Kinh (kỉ niệm ngày mất của anh hùng dân tộc Lê Lợi, Lê Lai) Đó còn là các lễ hội mùa xuân của đồng bào dân tộc Thái, Mường, các dân tộc thiểu số miền biên cương Thanh Hoá
- Lễ hội Lam Kinh:
Lễ hội diễn ra trong 3 ngày 20, 21 và 22 tháng 8 âm lịch hàng năm tại khu
di tích Lam Kinh – xã Xuân Lam - huyện Thọ Xuân và khu vực đền thờ Trung Túc Vương Lê Lai (xã Kiên Thọ – Ngọc Lặc – Thanh Hóa)
Phần lễ được tổ chức theo đúng nghi thức cổ truyền, tái hiện nhiều sự kiện trọng đại thời Lê Mở đầu là đại lễ, đoàn rước kiệu Lê Lợi, kiệu Bát Cống, kiêu
Lê Lai, quân kiệu, quân cờ… xuất phát từ đền thờ Lê Thái Tổ về trước sân điện Lam Kinh Tại đây kiệu được rước lân kỳ đài trong âm vang của màn trống hội, trống đồng
Phần hội là các chương trình nghệ thuật tái diễn các sự kiện như: Hội thề Lũng Nhai, Lê Lai cứu chúa, giải phóng thành Đông Quan, vua Lê thái Tổ đăng quang, phát huy hào khí Đông Sơn…
Trong các ngày tham gia lễ hội, nhân dân và du khách thập phương còn có thể tham dự những trò chơi, trò diễn truyền thống của xứ Thanh như trò Xuân Phả, dân ca Đông Anh, dân ca sông Mã, thi đấu vật, đấu võ dân tộc, hội trại các làng văn hóa… cùng nhiều hoạt động khác như biểu diễn chèo, chương trình ca nhạc tân cổ giao duyên…
- Lê hội đền Sòng - Phố Cát.
Diễn ra tại Phố Cát - Thạch Thành Đây là nơi thờ Liễu Hạnh Công chúa, một vị thành trong Tứ bất tử Lễ hội đền Sòng có nét khác biệt so với những lễ hội khác ở Thanh Hóa cũng như trong cả nước, sau những ngày tế lễ, diễn trò, mọi người khắp nơi đổ về dự ngày kết của lễ hội, bởi ngày ấy cá thần xuất hiện
Từ hồ Bích Ngọc cá hiện lên hàng đàn tới cả ngà con bơi theo dòng nước hình vòng tròn trước đền từ sáng cho tới chiều tối rồi tự nhiên biến mất Ngoài những nét đặc sắc trong phần lễ, phần hội thì sự xuất hiện của “cá thần” là một điều đặc sắc thu hút du khách thập phương
-Các lễ hội văn hóa của các đồng bào dân tộc thiểu số.
Lễ hội Sắc bùa hay là Xéc bùa của đồng bào dân tộc Mường Đây là một hình thức hát chúc mừng năm mới, diễn ra phổ biến trong các bản của người dân tộc mường ở Thanh Hóa Vào dịp tết Nguyên Đán, đoàn hát xéc bùa tay xáh cồng chiêng đến các nhà chúc mừng Nội dung chủ yếu của hát xác bùa là chúc mừng gia chủ giầu sang, sung túc, sức khỏe, chúc mừng được mùa, hoa trái tốt tươi, gia súc đầy đàn… Ngoài ra còn ca ngợi cảnh đẹp, cảnh chợ búa tấp nập, và những phong tục tốt lành của địa phương và dân tộc