Tài liệu Báo cáo "Tìm hiểu vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường " pptx

Mặc dù, nhà nước có định hướng cho sự phát triển của x hội nhưng bản thân x hội lại vận động theo những quy luật khách quan của nó, quy luật vận động của đời sống sản xuất vật chất và ti

Tìm hiểu vai trò của nhà nước

trong nền kinh tế thị trường

GS pts Hoàng Văn Hảo *

hà nước là hiện tượng lịch sử, ngay

từ khi ra đời nó đ có vai trò to lớn

trong x hội có giai cấp và trong quá

trình phát triển của lịch sử nhân loại Nhà

nước, một mặt, nó là tổ chức công quyền,

thực hiện công quản, quản lí mọi mặt đời

sống x hội; mặt khác, chính thông qua

quản lí x hội có hiệu quả mà nó thực

hiện được sự thống trị của giai cấp thống

trị đối với toàn x hội Bất cứ nhà nước

nào cũng đều thực hiện chức năng hai

mặt đó Mặc dù, nhà nước có định hướng

cho sự phát triển của x hội nhưng bản

thân x hội lại vận động theo những quy

luật khách quan của nó, quy luật vận

động của đời sống sản xuất vật chất và

tinh thần, tạo ra cơ sở mới, điều kiện mới,

do đó, đòi hỏi có sự thay đổi tương ứng

trong tổ chức và hoạt động của bộ máy

nhà nước thì quản lí nhà nước mới có

hiệu quả, nhà nước mới có khả năng thúc

đẩy sự phát triển kinh tế - x hội

Từ Đại hội lần thứ VI của Đảng

(1986) Việt Nam đ chuyển sang phát

triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành

phần theo cơ chế thị trường có sự quản lí

của nhà nước; thực hiện dân chủ hóa mọi

mặt đời sống x hội; hòa nhập khu vực và

quốc tế Trong bài viết này, chung tôi đặt

vấn đề tìm hiểu vai trò của nhà nước

trong nền kinh tế thị trường nói chung và

vai trò của nhà nước ta trong những điều

kiện mới đó

1 Trong tư tưởng của các nhà kinh

điển Mác - Lênin về vai trò của nhà nước,

cần đặc biệt chú ý đến hai luận điểm

quan trọng:

Thứ nhất, Ph.Ăngghen đ từng nêu nguyên tắc có tính phương pháp luận về

sự tác động của nhà nước đối với kinh tế rằng: Sự tác động của nhà nước nếu là cùng chiều (hợp quy luật) thì sẽ thúc đẩy kinh tế phát triển Trái lại, nếu là sự tác

động ngược chiều (trái quy luật) thì sẽ gây ra khủng hoảng và lng phí cho x hội

Đó là nguyên tắc đúng đắn phổ biến

đối với hoạt động quản lí của mọi kiểu nhà nước Đối với nhà nước x hội chủ nghĩa nói chung, Nhà nước Việt Nam nói riêng, chúng ta có thể tìm nhiều thí dụ trong hoạt động của nó để minh họa cho hai cách tác động nói trên của nhà nước Một mặt, trong thời kì quản lí theo cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, nhà nước dường như trùm lên mọi quan hệ x hội

và hiện diện khắp nơi trong nền kinh tế (có người gọi là chủ nghĩa x hội nhà nước) Trong thời kì đó, hoạt động cung cấp vốn, thiết bị, giá cả, đơn đặt hàng

đều do nhà nước quy định Trong cơ chế quản lí mà vai trò của nhà nước là áp đảo thì hình thức điều tiết của nhà nước đối với hoạt động kinh tế chỉ có thể là mệnh lệnh, mất dân chủ và rút cuộc đ dẫn tới khủng hoảng kinh tế - x hội Trong thời kì này, càng tăng cường vai trò của nhà nước theo kiểu đó thì càng gây thiệt hại cho x hội Mặt khác, vẫn là chứng minh cho điều Ph.Ăngghen nói là từ khi Việt Nam chuyển sang kinh tế thị trường thì

N

* Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

tình hình đ khác hẳn, nghĩa là Nhà nước

thừa nhận sự vận động của các quy luật

khách quan trong nền kinh tế thị trường

đó là quy luật sản xuất hàng hóa, giá trị,

giá cả, cạnh tranh và về mặt quản lí,

Nhà nước đ chuyển từ "sự can thiệp"

sang "sự điều tiết" nghĩa là, dựa trên xu

hướng vận động của các quy luật khách

quan của nền kinh tế mà uốn nắn, chấn

chỉnh theo định hướng x hội chủ nghĩa

Theo hướng này, rõ ràng Nhà nước ta đ

thúc đẩy sự phát triển kinh tế-x hội trong

những năm qua (về công nghiệp, thương

mại, dịch vụ và rõ nhất là trong lĩnh vực

nông nghiệp) Từ đó, có thể dẫn đến kết

luận: Nếu muốn bộ máy nhà nước quản lí

có hiệu lực, hiệu quả thì phải tuân theo

quy luật vận động khách quan của x hội,

trước hết là các quy luật kinh tế

Thứ hai, Nhà nước ta là nhà nước dân

chủ, mà nhà nước dân chủ nếu muốn

quản lí có hiệu lực, hiệu quả thì phải thu

hút được nhân dân lao động tham gia một

cách rộng ri và thực sự bình đẳng vào

quản lí công việc của nhà nước và x hội

Theo C.Mác, chế độ dân chủ về thực chất

là chế độ "do nhân dân tự quy định nhà

nước", từ việc tổ chức bầu cử để hình

thành bộ máy nhà nước đến tổ chức hoạt

động của nó cũng như việc kiểm tra giám

sát của nhân dân đối với hoạt động của bộ

máy nhà nước Chế độ dân chủ là do nhân

dân tự quy định chế độ nhà nước, hướng

tới con người hiện thực và được xác định

là sự nghiệp của bản thân nhân dân và ở

đây chế độ nhà nước xuất hiện với tư cách

là sản phẩm tự do của con người Như

vậy, chế độ dân chủ đ làm đảo lộn mối

quan hệ giữa nhà nước và nhân dân trong

x hội cũ, nhân dân không còn là "thần

dân của nhà nước" mà là "nhà nước của

nhân dân" Do đó, chế độ dân chủ là xuất

phát từ con người và không phải chế độ

nhà nước tạo ra nhân dân mà là nhân dân tạo ra chế độ nhà nước

Do vậy, trong nhà nước dân chủ này vai trò của nhà nước đối với x hội về thực chất là vai trò tổ chức các quá trình dân chủ hóa Thật ra, khi đất nước chuyển sang nền kinh tế thị trường, nhà nước đ

đóng vai trò tổ chức theo hướng dân chủ

Do đó, xuất hiện quá trình dân chủ hóa trên lĩnh vực kinh tế, khẳng định quyền

sở hữu đối với tư liệu sản xuất, quyền tự

do kinh doanh theo pháp luật, quyền thừa

kế tài sản hợp pháp của công dân Nhưng, ở đây, muốn nói đến vai trò tổng thể trong quản lí nhà nước theo nghĩa rộng:

+ Trong hoạt động lập pháp, vai trò của nhà nước là tổ chức cho nhân dân tham gia một cách rộng ri và bình đẳng vào các quá trình dân chủ sau đây:

- Tổ chức ứng cử, bầu cử vào các cơ quan nhà nước, kiểm tra giám sát đối với hoạt động của cơ quan đại diện và đại biểu, thực hiện triệt để quyền bi miễn của cử tri đối với đại biểu;

- Tổ chức lấy ý kiến của nhân dân vào các dự luật;

- Tổ chức trưng cầu ý dân về những vấn đề quan trọng của đất nước;

- Tổ chức các quá trình "làm chủ trực tiếp bằng các hình thức nhân dân tự quản, bằng các quy ước, hương ước tại cơ

sở phù hợp với luật pháp của nhà nước"(1) Theo tinh thần đó, Nhà nước ta

đ ban hành các quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở

+ Trong hoạt động quản lí nhà nước,

đặc trưng hoạt động của các cơ quan này

là quyết định đơn phương, một chiều nhưng vẫn không thể thiếu nội dung dân chủ, tổ chức các quá trình dân chủ hóa sau:

- Tổ chức cho nhân dân đóng góp ý

kiến vào kế hoạch phát triển kinh tế - x

hội, vào các quyết định quản lí;

- Dân chủ trong việc thực hiện phân

cấp quản lí cho các ngành, các địa

phương;

- Thu hút nhân dân tham gia thực hiện

nguyên tắc quản lí theo ngành và vùng,

lnh thổ;

- Tổ chức cho nhân dân tham gia vào

việc giải quyết những tranh chấp, những

khiếu nại, tố cáo của công dân trong quá

trình thực hiện quản lí nhà nước

+ Trong hoạt động tư pháp, dân chủ

nghĩa là thu hút, huy động tối đa khả

năng của nhân dân, của các tổ chức x

hội và tổ chức nghề nghiệp tham gia rộng

ri vào các hoạt động tư pháp, nhất là

trong điều kiện kinh tế thị trường ở nước

ta, do nhiều nguyên nhân, trong đó do

nhận thức không đúng về yêu cầu dân

chủ nên trong thực tế việc giải quyết các

tranh chấp còn có nhiều mâu thuẫn nan

giải:

- Có hiện tượng "hình sự hóa" quan hệ

x hội mà lẽ ra những quan hệ x hội ấy

có thể được giải quyết bằng các biện pháp

kinh tế, dân sự hoặc hành chính thì có

hiệu quả hơn, có lợi cho cả công dân và

x hội

- Trong việc giải quyết các tranh chấp,

hiện nay dường như toàn bộ dồn vào tòa

án, coi đó chỉ là việc riêng của tòa án, của

nhà nước! còn nhân dân thì thờ ơ đứng

ngoài cuộc, đi xem tòa án xét xử, nhân

dân đứng ngoài quá trình xử lí các vụ việc

tranh chấp, bất kể là vụ việc đó nghiêm

trọng đến mức nào và trên lĩnh vực nào

Rút cuộc là, dẫn tới tình trạng "tòa án

quá tải", "trại giam quá tải", tốn kém

nhiều công sức, tiền của mà vụ việc vẫn

tồn đọng, giải quyết không kịp thời và

thiếu chính xác Cơ chế đó vẫn là "bao cấp" và mất dân chủ trên lĩnh vực tư pháp vì đ gạt nhân dân ra ngoài quá trình giải quyết các tranh chấp trong x hội, không

có hình thức và cơ chế để thu hút nhân dân tham gia vào lĩnh vực này

Giải pháp về vấn đề trên trước hết là phải quán triệt yêu cầu dân chủ, huy động

đến mức tối đa khả năng của nhân dân tham gia vào hoạt động tư pháp Trên cơ

sở đó, nhà nước phân loại công việc, có việc nhất thiết nhà nước phải làm thì giải quyết thông qua xét xử của tòa án nhưng cũng có những loại việc có thể giao cho nhân dân, tổ chức x hội, tổ chức nghề nghiệp làm thì không cần thông qua xét

xử của tòa án mà bằng con đường hòa giải, sẽ có hiệu quả hơn Thật ra, trong

điều kiện kinh tế thị trường, có những loại vụ việc giải quyết thông qua hòa giải thì có lợi hơn cho cả hai bên và cả nhà nước, nghĩa là hợp lòng dân hơn, chẳng hạn, giữa chủ và thợ trong quan hệ lao

động, có nhiều vụ việc có thể giải quyết bằng hòa giải nhẹ nhàng thông qua tổ chức công đoàn, vì bảo đảm ổn định sản xuất là điều mong muốn của cả chủ và thợ Tất nhiên, để tạo bước chuyển theo hướng hòa giải, cần chuẩn bị những điều kiện nhất định như: Xây dựng các cơ chế hòa giải; hoàn thiện pháp luật về hòa giải;

đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ hoà giải

Tóm lại, nhà nước hoạt động có hiệu lực, hiệu quả là nhà nước được xây dựng vững chắc trên cơ sở nền dân chủ x hội chủ nghĩa, thu hút được nhân dân tham gia một cách bình đẳng và ngày càng rộng ri vào các lĩnh vực hoạt động của

bộ máy nhà nước

2 Vai trò của nhà nước được thể hiện

cụ thể ở mức độ tác động của nó vào đời sống kinh tế và x hội, tức là quản lí nhà

nước đến mức nào thì có hiệu lực, hiệu

quả trong điều kiện kinh tế thị trường

Đây là vấn đề cực kì phức tạp, khó có thể

đi đến những nhận định thống nhất

2.1 Có hay không có sự can thiệp của

nhà nước vào đời sống kinh tế và x hội?

Đây là vấn đề phức tạp được tranh luận

triền miên, kéo dài hàng trăm năm mà lúc

nào cũng mang tính thời sự, bởi lẽ, nhà

nước nào cũng mong muốn quản lí x hội

có hiệu lực và hiệu quả để thúc đẩy sự

phát triển kinh tế - x hội

Trước đây, những người chống tư

nhân hóa thì coi sự can thiệp của nhà

nước là tất yếu, là liều thuốc vạn năng có

thể chữa trị các bệnh của nền kinh tế như

sự mất cân đối ngân sách, đầu tư kém

hiệu quả, tham nhũng Ngược lại, những

người chống sự can thiệp của nhà nước

thì coi tư nhân hóa và "bàn tay vô hình" là

con đường duy nhất để khắc phục yếu

kém của nền kinh tế như lạm phát, khủng

hoảng kinh tế, năng suất lao động thấp

Nhưng cũng phải trải qua nhiều năm của

thực tiễn quản lí nhà nước, người ta mới

nhận thấy cả hai quan điểm cực đoan nói

trên đều là sai lầm, khó đem lại hiệu lực,

hiệu quả trong quản lí nhà nước

Thực tiễn uốn nắn nhận thức, trước

thực tế thất bại trong quản lí nhà nước,

dần dần dường như hai quan điểm trên có

sự xích lại gần nhau và gặp nhau ở "sự

điều tiết của nhà nước" nhưng mức độ

điều tiết của nhà nước cũng được quan

niệm khác nhau và diễn đạt rất khác

nhau Đến nay, có thể khái quát thành hai

xu hướng cơ bản:

- Nhà nước không "rút lui" khỏi sân

khấu kinh tế mà bản thân kinh tế thị

trường đòi hỏi được bổ sung bằng "sự

điều tiết của nhà nước" Có nhiều cách

diễn đạt khác nhau như: "Điều tiết năng

động của nhà nước", "điều tiết có giới

hạn", "vai trò gián tiếp của nhà nước", "sự can thiệp của nhà nước trên nguyên tắc kinh tế thị trường" để diễn đạt mức độ tác động của nhà nước vào đời sống kinh

tế và x hội Nhà nước Việt Nam cũng đ chuyển từ chế độ "bao cấp" sang nền kinh

tế thị trường có sự quản lí của nhà nước Như vậy, các nhà nước đều thừa nhận vai trò điều tiết của nhà nước trong nền kinh

tế thị trường

- Xu hướng thứ hai không chỉ thừa nhận "có sự điều tiết của nhà nước" mà còn nhấn mạnh vai trò của nhà nước đang tăng lên do những yếu tố mới, đó là nhà nước phát triển kết hợp với việc đẩy nhanh các nguyên tắc thị trường trong đời sống kinh tế, bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia Thực tế, trước ngưỡng cửa của thế kỉ XXI, sự cạnh tranh kinh tế quốc tế

đ trở thành nhân tố nội tại quan trọng nhất cho sự phát triển của mọi quốc gia

Để đối phó với sự cạnh tranh đó phải là cả nước nói chung, chứ không phải chỉ là cá nhân tập đoàn, dù là tập đoàn xuyên quốc gia GS.TS Porokhovsky khẳng

định "một nhà nước hiệu quả về kinh tế là nhà nước bảo vệ quyền lợi dân tộc và bảo

đảm an ninh kinh tế quốc gia trong điều kiện của sự cạnh tranh quốc tế không hạn chế", rằng "vai trò kinh tế của nhà nước không phải là mức độ can thiệp vào cơ chế thị trường mà là mức độ tham gia vào việc bảo đảm các điều kiện bên trong và bên ngoài cho sự vận hành của nền kinh

tế quốc dân"(2) Như vậy, có thể khẳng định rằng, trong điều kiện kinh tế thị trường, dù mức

độ tư nhân hóa đến đâu, nhà nước vẫn có vai trò quan trọng, trực tiếp hoặc gián tiếp trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - x hội

Trong điều kiện hiện nay, người ta

thường đánh giá vai trò của nhà nước qua

hai chỉ số cơ bản:

+ Tỉ lệ sở hữu nhà nước trong lực

lượng sản xuất kinh doanh;

+ Tỉ lệ chi phí của nhà nước so với

tổng sản phẩm quốc nội

Tất nhiên, đây là định hướng cơ bản

Trong thực tế những chỉ số này chỉ có ý

nghĩa tương đối, bởi vì, thực tế rất phức

tạp, có trường hợp tỉ lệ sở hữu nhà nước

và tỉ lệ chi phí của nhà nước đều cao

nhưng không hẳn đó là một nhà nước

mạnh Vì vậy, đánh giá vai trò của nhà

nước cần xuất phát từ điều kiện cụ thể về

kinh tế - x hội của từng quốc gia và cần

xem xét những yếu tố khác như pháp luật,

pháp chế, chiến lược phát triển, đời sống

vật chất và tinh thần của nhân dân

2.2 Vì sao cần sự điều tiết của nhà

nước? Trong nền kinh tế thị trường, tính

tất yếu của sự điều tiết của nhà nước bắt

nguồn từ hai mặt sau đây:

a Từ sứ mệnh lịch sử của nhà nước

Nhà nước là tổ chức quyền lực chung,

quản lí mọi mặt đời sống x hội, thông

qua đó mà giai cấp thống trị thực hiện

được sự thống trị của mình đối với toàn

x hội Nhà nước x hội chủ nghĩa cũng

vậy, thông qua quản lí tốt mọi mặt đời

sống x hội mà thực hiện được sự thống

trị của giai cấp công nhân và nhân dân

lao động đối với toàn x hội, thúc đẩy sự

phát triển kinh tế - x hội Một khi nhà

nước đ không thể quản lí x hội có hiệu

lực, hiệu quả, dẫn tới khủng hoảng kinh

tế - x hội thì giai cấp thống trị cũng khó

mà giữ được địa vị thống trị của mình đối

với toàn x hội, Ph.Ăngghen nhấn mạnh

"ở khắp nơi, chức năng x9 hội là cơ sở

của sự thống trị Và, sự thống trị chính trị

cũng chỉ kéo dài chừng nào nó còn thực

hiện chức năng x9 hội đó của nó"(3) Sự

sụp đổ của nhà nước x hội chủ nghĩa ở

Đông Âu và Liên Xô cũng có nguyên nhân sâu xa đó

b Từ những đặc điểm của nền kinh tế thị trường đòi hỏi có sự tác động năng

động, tích cực từ phía nhà nước Trong

điều kiện nền kinh tế thị trường, nhà nước quản lí tổng thể nền kinh tế quốc dân mà nhiệm vụ chung là ổn định x hội để tăng trưởng kinh tế Thế nhưng bản thân nền kinh tế thị trường lại có những yếu tố thường gây mất ổn định Vì vậy, không thể có thị trường tồn tại mà ở đó không có vai trò của nhà nước Sự tác động của nhà nước trong nền kinh tế thị trường thường xuất hiện ở các trường hợp sau đây:

- Kinh tế thị trường thừa nhận nguyên tắc tự do cạnh tranh, cạnh tranh trong kinh doanh, cạnh tranh trong kiếm việc làm, hành nghề, tự do cạnh tranh giữa các doanh nghiệp Từ đó, một mặt có thể dẫn tới cạnh tranh không lành mạnh, mang tính chất phá hoại; mặt khác, có thể xuất hiện hiện tượng độc quyền của các doanh nghiệp Từ đó làm xuất hiện vai trò, nhiệm vụ của nhà nước là ngăn chặn

sự độc quyền của thị trường, hướng vào

sự cạnh tranh lành mạnh, phát triển sản xuất, bảo đảm cho sự bình đẳng của mọi doanh nghiệp tham gia thị trường, nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ

- Sự vận động của kinh tế thị trường là theo nguyên tắc tối đa hóa lợi nhuận Do

đó, có thể dẫn tới tình trạng có doanh nghiệp làm ăn thua lỗ và phá sản, người lao động mất việc làm mà bản thân kinh

tế thị trường thì không thể giải quyết

được những vấn đề đó Trong khi đó, nhà nước quản lí với tính cách tổng thể nền kinh tế quốc dân Vì vậy, ở đây nhà nước xuất hiện như là người tổ chức phân phối lại Nhà nước dùng tiền thu thuế để phân phối lại cho x hội, nói cách khác, nhà

tạp chí luật học - 23

nước có nhiệm vụ sửa chữa những khuyết

tật của kinh tế thị trường, hoàn thiện thị

trường

Trên đây là một vài ví dụ để minh họa

tính tất yếu khách quan của vai trò nhà

nước trong nền kinh tế thị trường, có thể

nói không có một nền kinh tế thị trường

nào mà ở đó lại không có vai trò của nhà

nước

2.3 Vai trò của nhà nước được thực

hiện như thế nào và bằng cách nào? ở

trên chúng ta đ khẳng định vai trò của

nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Vậy, nhà nước tác động vào đời sống

kinh tế và x hội như thế nào và bằng

cách nào? Có thể khái quát những hướng

tác động cơ bản của nhà nước như sau:

+ Chức năng quan trọng nhất của nhà

nước trong điều kiện kinh tế thị trường là

ban hành pháp luật và bảo đảm thực hiện

pháp luật, tăng cường pháp chế trong mọi

lĩnh vực của đời sống x hội, đó là vai trò

cốt lõi của nhà nước trong nền kinh tế thị

trường, nghĩa là tạo ra "sân chơi" cho mọi

công dân và các doanh nghiệp tự do sản

xuất kinh doanh, tạo ra cơ sở pháp lí cho

hoạt động quản lí nhà nước Một nhà

nước có hiệu lực, hiệu quả là khi trong

nước tồn tại khả năng để các doanh gia và

công dân hoạt động có hiệu quả trong

khuôn khổ pháp luật

+ Vai trò của kinh tế nhà nước là rất

quan trọng trong định hướng phát triển

Nhà nước quản lí với tư cách tổng thể nền

kinh tế quốc dân Và, bản thân nền kinh

tế quốc dân cũng cần được tối đa hóa về

lợi nhuận, tạo ra lợi ích và sức mạnh của

toàn x hội Vì vậy, phải khắc phục được

những lợi ích của cá nhân, nhóm và

hướng họ vào lợi ích chung của toàn x

hội, sử dụng kinh tế nhà nước để điều

chỉnh các mắt xích kinh tế, chẳng hạn:

- Từ lợi ích tổng thể, kinh tế nhà nước cần được đầu tư vào những khâu then chốt để phát triển trong từng khu vực như:

Công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ, kết cấu hạ tầng kinh tế vấn đề

là chọn đúng khâu then chốt và mức độ tác động hợp lí của nhà nước Quá trình

đó cần chú ý doanh nghiệp vừa và nhỏ, vì

nó có vai trò lớn và dễ thích nghi với công nghệ mới

- Nhà nước đề xướng những chủ trương, chính sách nhằm tăng trưởng kinh

tế, giảm tỉ lệ lạm phát, cân bằng xuất nhập khẩu

- Xuất phát từ chức năng đối nội để thực hiện tốt chức năng đối ngoại, mở rộng hợp tác kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài, có chính sách công nghệ thúc đẩy phát triển lĩnh vực công nghệ cao để có

điều kiện tham gia vào thị trường thế giới

+ Nhà nước tổ chức thực hiện chức năng x hội, đó là việc xóa đói giảm nghèo, phát triển sự nghiệp giáo dục, khoa học, y tế, bảo hiểm x hội nhất là nhà nước x hội chủ nghĩa, bởi vì, những lĩnh vực này trực tiếp liên quan đến con người, thể hiện rõ bản chất của nhà nước XHCN Trong nền kinh tế thị trường, nhiệm vụ hết sức quan trọng của nhà nước là chống thất nghiệp, hạ thấp tỉ lệ thất nghiệp trong điều kiện kinh tế thị trường

+ Bảo vệ tài nguyên, môi trường là nhiệm vụ quan trọng của nhà nước trong

điều kiện kinh tế thị trường Trong quá

trình sản xuất kinh doanh, do lợi ích cá

nhân, cục bộ dễ dẫn tới hành vi phá hoại tài nguyên và môi trường Nhà nước là người đại diện cho lợi ích của toàn x hội, cần có chính sách và cơ chế hữu hiệu để bảo vệ tài nguyên và môi trường, tạo ra môi trường lành mạnh cho sản xuất kinh doanh và phục vụ đời sống của toàn x

nguyên tắc bảo đảm

kiểm sát xét thấy cần thiết và qua trao

đổi, đương sự có lợi ích bị xâm hại không phản đối Bởi trong tố tụng dân

sự, các đương sự có quyền tự định đoạt, việc viện kiểm sát kháng nghị yêu cầu tòa án cấp trên xét lại vụ án chỉ có ý nghĩa nếu yêu cầu đó phù hợp với yêu cầu của đương sự Đối với các trường hợp tòa án mắc sai lầm trong việc giải quyết vụ án nếu đương sự không muốn sửa lại, viện kiểm sát chỉ cần kiến nghị

để tòa án rút kinh nghiệm mà không cần phải kháng nghị yêu cầu tòa án cấp trên xét lại vụ án Từ những vấ

để thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ

3 Ban chấp hành trung ương Đảng khóa VII trong việc hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự, chúng tôi kiến nghị bỏ thủ tục sơ thẩm đồng thời chung thẩm của

hội

Những phương hướng quản lí nhà nước nói trên là sự tác động trong tổng thể, thường được thể hiện trong kế hoạch phát triển kinh tế - x hội Sự tác động của Nhà nước Việt Nam vào đời sống kinh tế - x hội cũng không nằm ngoài phạm vi tác động đó Tất nhiên, sẽ khác nhau xa về hình thức, cơ chế, mức độ tác

động của nhà nước, điều đó hoàn toàn tùy thuộc vào trình độ phát triển của mỗi quốc gia

Trên đây là một vài suy nghĩ về vai trò của nhà nước trong điều kiện kinh tế thị trường Có thể nói, dù kinh tế thị trường phát triển đến mức độ nào thì vai trò của nhà nước vẫn rất quan trọng, trực tiếp hay gián tiếp thúc đẩy sự phát triển kinh tế - x hội Nhưng vai trò của nhà nước ở đây là sự tác động trên cơ sở nguyên tắc kinh tế thị trường đồng thời vai trò của nhà nước là tạo ra những điều kiện về pháp luật và x hội, điều kiện bên trong và bên ngoài nhằm ổn định x hội

để tăng trưởng kinh tế./

(1).Xem: Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, H.1996, tr.127

(2).Xem: Voprosy ekonomiki, No 3/1998

(3).Xem: C Mác - Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 5 Nxb Chính trị quốc gia, tr.255