Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp đỡ học sinh học yếu vươn lên trong học tập ở trường Trung học Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Lào Cai 1 MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP ĐỠ HỌC SINH HỌC YẾU VƯƠN LÊN TRONG HỌC TẬP Ở TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH LÀO CAI PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ I Lý do chọn đề tài Trong Nghị quyết lần thứ 8, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết sô 29 NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và Đào tạo Mục tiêu của đổi mới là Tạo chuyển biến mạnh mẽ căn bản về chất lượn[.]
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP ĐỠ HỌC SINH HỌC YẾU VƯƠN LÊN TRONG HỌC TẬP Ở TRƯỜNG THPT DTNT TỈNH LÀO CAI
PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài.
Trong Nghị quyết lần thứ 8, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghị quyết sô 29 NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và Đào tạo Mục tiêu của đổi mới là: Tạo chuyển biến mạnh mẽ căn bản về chất lượng hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng
Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Vì vậy để nâng cao chất lượng giáo dục
và giúp học sinh hoàn thành chương trình học Trung học phổ thông (THPT) thì người giáo viên có vai trò vô cùng quan trọng đó là truyền thụ những kiến thức cơ bản cho các em học sinh, làm thế nào để trang bị cho các em lượng kiến thức để chuẩn bị hành trang bước vào cổng trường Đại học & Cao đẳng Tuy nhiên hiện nay học sinh cùng được hưởng nội dung giáo dục giống nhau nhưng mỗi học sinh đều có sự phát triển về thể chất và trí tuệ khác nhau, có động cơ thái độ học tập khác nhau, có môi trường giáo dục khác nhau vì vậy trong số những học sinh ưu
tú vẫn còn những học sinh yếu kém Học sinh yếu kém là vấn đề cấp học nào, nhà trường nào cũng cần có những biện pháp để giải quyết
Đối với trường THPT DTNT tỉnh đào tạo nguồn nhân lực cán bộ người dân tộc thiểu số cho địa phương là mục tiêu hàng đầu, các em học sinh phải được trang
bị đầy đủ kiến thức để vững bước trong tương lai, tuy nhiên hàng năm số lượng học sinh yếu kém vẫn còn, nhiều em có kết quả học tập thấp, nguyên nhân do các
em bị hổng kiến thức từ những cấp học dưới, do các em là con em vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ dân trí thấp Phụ huynh do điều kiện ở xa, do nhận thức,
do điều kiện kinh tế, do thiếu hiểu biết, nên phụ huynh chưa quan tâm hoặc quan tâm không đúng cách tới việc học của con em mình, hầu như phụ huynh phó mặc việc dạy và nuôi dưỡng các em cho nhà trường Do vậy việc giúp đỡ học sinh vươn lên trong học tập là vấn đề nhà trường rất quan tâm, chất lượng đào tạo của
Trang 2nhà trường sẽ được nâng lên, giúp đỡ học sinh yếu tiến bộ sẽ là giải pháp quan trọng góp phần tạo nguồn cán bộ có chất lượng cho địa phương Chính vì lẽ đó với cương vị là cán bộ quản lý, phụ trách công tác chuyên môn, tôi thiết nghĩ cần tìm
ra những giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, đặc
biệt là học sinh yếu kém, chính vì vậy tôi chọn đề tài “ Một số biện pháp giúp đỡ
học sinh yếu vươn lên trong học tập ở trường THPT DTNT tỉnh Lào Cai”
II Đối tượng nghiên cứu.
- Tổ chuyên môn, giáo viên bộ môn trong nhà trường
- Nhóm học sinh có học lực yếu
III Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp quan sát
- Phân tích tổng hợp
- So sánh, đối chiếu
Trang 3PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận
1.Về quản lý trường học
Quản lý nhà trường, quản lý giáo dục là tổ chức hoạt động dạy học Có tổ chức được hoạt động dạy- học, thực hiện được tính chất của nhà trường phổ thông
Việt Nam xã hội chủ nghĩa mới quản lý được giáo dục” (Hà Sỹ Hồ- Những bài
giảng về quản lý trường học- tập 4 NXB Giáo dục 1989 tr22)
Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục” (Nguyễn Ngọc Quang- Những khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục-
Trường CBQLGD-ĐTTW I- Hà Nội 1997- Tr34)
Như vậy quản lý nhà trường thực thất là tác động có định hướng, có kế hoạch chủ thể quản lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục và tiến tới mục tiêu giáo dục
2 Cơ sở lý luận về dạy học.
Dạy học là sự phối hợp giữa hai hoạt động: hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, hai hoạt động này diễn ra cùng một thời điểm, cùng nội dung và hướng tới cùng mục đích, hai hoạt động này không tách rời mà thống nhất với nhau trong cùng hoạt động thống nhất là “dạy học” Giáo viên là chủ thể của giảng dạy, đối tượng của giáo viên là hệ thống kiến thức, sự phát triển trí tuệ
và nhân cách học sinh Để làm tốt công tác giảng dạy người giáo viên phải có kiến thức chắc chắn về khoa học chuyên ngành, nghiệp vụ sư phạm, hiểu và nắm chắc quy luật phát triển tâm lý, ý thức, đặc điểm của hoạt động nhận thức, của từng bậc học, từng lớp học, của từng học sinh
II Cơ sở thực tiễn.
Trang 4Trường phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Lào Cai có vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp giáo dục đào tạo, thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn cán bộ người dân tộc thiểu số; đồng thời tạo nguồn nhân lực có chất lượng, đáp ứng nhu cầu xây dựng kinh tế-xã hội ở một tỉnh vùng cao, biên giới trong thời kỳ phát triển mới
của đất nước Năm học 2013 – 2014 nhà trường có 15 lớp, tổng số 516 học sinh,
gồm 15 dân tộc thiểu số, trong đó dân tộc Mông, Dao chiếm trên 50% tổng số
học sinh Một số dân tộc rất ít người như Bố Y, Xa Phó, Hà Nhì cũng có học sinh theo học
Cơ sở vật chất đủ đáp ứng được cơ bản yêu cầu nâng cao chất lượng dạy
học, có đủ phòng học như: Phòng học thực hành bộ môn, phòng thực hành máy tính, phòng học đa phương tiện, thư viện với đủ phục vụ cho nhu cầu giảng dạy
và học tập của cán bộ, giáo viên, học sinh Đủ điều kiện cơ sở vật chất để tổ chức các hoạt động giáo dục và nuôi dưỡng học sinh theo quy định
Trong những năm gần đây chất lượng của nhà trường đã được nâng lên, tuy nhiên số học sinh có lực học yếu vẫn còn, hàng năm nhà trường vẫn phải trả học sinh về địa phương vì vẫn còn học sinh xếp loại học lực kém Một số học sinh có
kết quả xếp loại học lực trung bình nhưng vẫn có từ một đến 3 môn học có điểm trung bình môn dưới 5,0 Học sinh của nhà trường được hội đồng tuyển sinh các huyện sơ tuyển, chọn lựa Ngành Giáo dục và Đào tạo tổ chức khảo sát và xét tuyển Học sinh đều là con em dân tộc ít người ở vùng sâu, vùng đặc biệt khó
khăn, đều là dự nguồn cán bộ người dân tộc thiểu số của các địa phương, của
tỉnh Chất lượng học tập của các em trong trường phổ thông có ảnh hưởng lớn đến chất lượng đội ngũ cán bộ sau này Do đó việc nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường là nhiệm vụ hàng đầu Giúp đỡ số học sinh yếu vươn lên là một yêu cầu đặt ra cho nhà trường trong giai đoạn hiện nay, nhất là trong bối cảnh
thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục của tỉnh
III Thực trạng chất lượng giáo dục của trường PT DTNT tỉnh
Thực trạng đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên.
Trang 5Tổng số cán bộ, giáo viên nhân viên: 69 trong đó; CBQL 04; giáo viên 40; nhân viên 25 (Trình độ CBQL, GV Thạc sỹ 6; Đại học 38)
Chất lượng đội ngũ CBGV năm học 2012- 2013
Kết quả xếp loại GV
+ GV dạy giỏi: Cấp trường 16 + Xếp loại theo chuẩn nghề nghiệp: xuất sắc 11, khá 24, TB 04 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thần trách nhiệm trước công việc được giao Đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên đã đáp ứng được yêu cầu hiện nay trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, nhiều thầy cô giáo có trình độ chuyên môn vững vàng, nhiều thầy cô giáo là giáo viên
cốt cán của tỉnh, hàng năm giáo viên đều được đi học nâng cao trình độ trên chuẩn
Tuy nhiên một số thầy cô giáo vẫn chưa say mê với nghề, chưa tập trung bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trình độ chuyên môn còn hạn chế, chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu dạy học hiện nay
2 Chất lượng giáo dục của nhà trường năm 2012- 2013
2.1 Kết quả năm học 2012-2013
Tỷ lệ HS xếp loại học lực giỏi: 32 HS (6,9 % ); khá: 339 HS ( 69,4% tăng 1,7); TB: 103 HS (21,6% ); yếu: 5 HS (0,6% ); có 3 học sinh lưu ban trả về địa phương Những học sinh bị trả về địa phương với lý do học lực kém không đáp ứng được mục tiêu đào tạo của nhà trường, mặc dù khi tuyển vào lớp 10 các em đều đã được thi tuyển và đều là những học sinh được lựa chọn vào học tại trường Hiện nay, có 75% học sinh được xét tuyển theo điểm thi nhưng vẫn còn 25% học sinh xét tuyển theo cơ cấu vùng miền, dân tộc nên các em còn hạn chế về nhận thức, kiến thức do vậy đa số học sinh có học lực yếu rơi vào số học sinh được xét tuyển
Trang 62.2 Kết quả khảo sát đầu năm học 2013-2014
bài KS
3 Hóa học
4 Sinh học
8 Ngoại ngữ
Trang 7Kết quả khảo sát đầu năm học thấy rằng đối với học sinh tỷ lệ học sinh có điểm thấp còn cao, nhiều học sinh đang bị hổng kiển thức, đặc biệt ở các môn tự nhiên
và ngoại ngữ
3 Nguyên nhân học sinh học yếu kém.
3.1 Về phía giáo viên.
Với yêu cầu ngày càng cao trong giáo dục, đòi hỏi người giáo viên luôn phải say mê tìm tòi, chủ động trong bồi dưỡng chuyên môn, tự học tự nghiên cứu để nâng cao trình độ, tuy nhiên hiện nay một số giáo viên trẻ do điều kiện gia đình, con nhỏ, nên chưa tập trung nhiều thời gian để học hỏi nâng cao kiến thức dẫn đến kiến thức ngày càng mai một, bên cạnh đó đổi mới phương pháp giảng dạy cũng là yêu cầu quan trọng hiện nay trong quá trình dạy học, nhưng một số giáo viên chưa thật tích cực đổi mới dẫn đến tiết học chưa thu hút được sự chú ý của học sinh
Trong các giờ học chưa quan tâm hết đối tượng học sinh, chưa thực hiện hiệu quả việc tinh giản kiến thức và để đảm bảo thời gian của tiết học nên một số giáo viên chỉ chú ý gọi đối tượng học sinh khá giỏi để tham gia các hoạt động tìm hiểu kiến thức của tiết học Phương pháp giảng dạy chưa phù hợp, năng lực tổ chức giờ học theo nhóm đối tượng còn hạn chế Hệ thống câu hỏi chưa phù hợp với đối tượng học sinh, giáo viên còn tham kiến thức, lan man Chưa tạo được không khí thân thiên trong giờ học, phối hợp chưa tốt với GVCN Chưa mạnh dạn tìm ra các giải pháp để giải quyết vấn đề học sinh học yếu kém
Một số giáo viên tinh thần trách nhiệm chưa cao, còn trông chờ ỷ lại sự chỉ đạo của tổ chuyên môn hoặc của lãnh đạo quản lý.Khen thưởng động viên chưa kịp thời, dẫn đến sự chán nản của học sinh
3.2.Về phía học sinh.
3.2.1 Học sinh bị hổng kiến thức.
Trang 8Qua khảo sát đầu cấp học (Lớp 10) nhiều học sinh trong bị hổng kiến thức, đặc biệt các môn tự nhiên (Toán, Lý, Hóa) và môn ngoại ngữ, thậm chí mốt số học sinh học tiếng Trung Quốc ở trung học cơ sở, khi vào trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh mới bắt đầu học tiếng anh Do vậy, khi các em tiếp cận vốn kiến thức mới các em rất khó tiếp thu bởi các em không được trang bị đầy đủ lượng kiến thức cần có cho mình vì thế gây khó khăn cho các em trong việc học tập
3.2.2 Học sinh chưa chăm học.
Những học sinh hay vi phạm nội quy, quy định của nhà trường hầu hết là những học sinh có học lực yếu kém, do trong các giờ học trên lớp các em không chú ý, không thực hiện theo yêu của của giáo viên
Chủ yếu học sinh nhà trường là học sinh dân tộc thiểu số, do vậy tâm lý trông chờ ỷ lại của các em với suy nghĩ học thế nào cũng được lên lớp và ra trường sẽ được làm cán bộ xã vì vậy trong các giờ tự học các em không tập trung vào học bài, làm bài tập giáo viên yêu cầu, hoặc có làm chỉ mang hình thức chống đối không có chất lượng
Một số học sinh thiếu tìm tòi sáng tạo trong học tập, không có sự phấn đấu vươn lên, còn thói quen chờ giáo viên hoặc ỷ lại bạn hoặc sách giải bài tập…Kỹ năng vận dụng giữa lý thuyết và vận dụng hạn chế
Học sinh chưa biết cách học tập cho có hiệu quả, nhất là khi tự học, nên khi học, không hiểu, không nhớ thì không cố gắng tìm tòi suy nghĩ để nắm bắt kiến thức, giải bài tập mà quay sang nói chuyện với bạn bên cạnh, hoặc các em đi lại trong lớp gây mất trật tự ảnh hưởng đến người xung quanh, khi GV hỏi các em trả lời bài tập khó quá không làm được
III Một số biện pháp chỉ đạo giúp đỡ học sinh yếu kém.
1 Công tác chỉ đạo đổi mới trong giảng dạy và kiểm tra đánh giá.
1.1 Đổi mới phương pháp dạy học.
Trang 9Bên cạnh kiến thức giáo viên cần phải chú trọng đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng phát huy tính tích cực, sáng tạo, chủ động học tập của học sinh nội dung sách giáo khoa, yêu cầu bộ môn về chuẩn kiến thức kĩ năng Đổi mới
phương pháp dạy học, phải đổi mới từ khâu soạn giảng, quá trình lên lớp, đến
kiểm tra đánh giá Trong lớp có nhiều đối tượng học sinh do đó trước tiên giáo viên phải quan tâm xác định kiến thức trọng tâm, thực hiện giảm tải, tinh giản
kiến thức Bài soạn thực sự là bản thiết kế để giáo viên thực hiện trong giờ dạy, kèm theo bản thiết kế là sự chuẩn bị chu đáo các điều kiện cần thiết cho giờ dạy Trong giáo án cần tập trung mấy vấn đề sau: Chú ý hình thức tổ chức hoạt động
để phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh Đảm bảo hệ thống kiến thức tuy
nhiên cần phải đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp dựa trên chuẩn kiến
thức, cần giúp học sinh nắm được kiến thức cơ bản, trọng tâm của từng bài
Trong giờ học sinh phải được làm việc tham gia chiếm lĩnh kiến thức
mới Để thực hiện tốt vấn đề này giáo viên cần quan tâm tới các đối tượng học sinh, đặc biệt với học sinh yếu kém Dạy học sinh cách học trong đó có phương pháp tự học là yêu cầu bắt buộc luôn phải đặt ra trong mỗi giờ lên lớp Lồng
ghép dạy kiến thức với bù lấp kiến thức hổng cho học sinh và dùng kiến thức
mới để soi sáng, củng cố kiến thức mà học sinh đã học trước đó
1.2 Đổi mới kiểm tra đánh giá.
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có kế hoạch, chỉ đạo sát hợp nội dung đổi mới kiểm tra đánh giá đối với giáo viên, nâng cao nhận thức đối với giáo viên trong kiểm tra đánh giá Kiểm tra đánh giá đánh giá kết quả học sinh là đánh giá trực tiếp chất lượng của giáo viên và chất lượng của học sinh Yêu cầu giáo viên đánh giá phải bám vào chuẩn kiến thức kỹ năng của từng khối lớp, từng môn, phối hợp tốt giữa đánh giá thường xuyên với đánh giá định kỳ, việc đánh giá không chỉ dừng lại trong một thời điểm mà phải đánh giá trong suốt quá trình học tập của học sinh Việc đánh giá phải đảm bảo tính khách quan, công bằng
Trang 10Đối với các bài kiểm tra thường xuyên giáo viên xây dựng câu hỏi kiểm tra phù hợp với năng lực trình độ của học sinh, phải phân loại được đối tượng học sinh Bài kiểm tra định kỳ (hệ số 2, bài kiểm tra học kỳ) phải đánh giá được toàn diện, kỹ năng, năng lực học sinh, đảm bảo tính khả thi, đảm bảo có sự phân hóa Qua các câu hỏi được xây dựng rèn cho học sinh khả năng tư duy, vận dụng và sáng tạo, tránh việc để học sinh học vẹt và ghi nhớ máy móc
Chú trọng khâu trả bài và rút kinh nghiệm bài làm của học sinh, giáo viên chỉ ra những lỗi sai dù nhỏ nhất, cách trình bày bài làm để giúp tìm ra nguyên nhân lỗi sai, bài học kinh nghiệm cho những lỗi sai đó Giáo viên phải quan tâm , nhẹ nhàng với những học sinh yêu để các em không bi quan chán nản khi kết quả bài làm không cao
Với việc chỉ đạo trong đổi đổi mới kiểm tra đánh giá đã giúp nhà trường phân loại được đối tượng học sinh, để từ đó có giải pháp chỉ đạo giúp đỡ đối với học sinh yếu, kém
2 Duy trì nền nếp kỷ cương nhà trường.
Hầu hết những học sinh có học lực yếu các em đều có tâm lý chung là sợ học vì vậy thực hiện các nền nếp trong học tập của các em cũng có phần hạn chế
Do đó duy trì nền nếp kỷ cương là khâu quan trọng để thúc đẩy các em cố gắng trong học tập, tạo môi trường học tập để các em phấn đấu
Nề nếp học tập của học sinh được duy trì, nhà trường tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; buổi tối học sinh tự học có sự quản lí của các thầy cô giáo Các lớp xây dựng hệ thống cán sự bộ môn, tổ chức phong trào thi đua đôi bạn cùng tiến nhằm giúp đỡ các bạn học yếu Học sinh thực hiện tương đối tốt các yêu cầu học tập của các thầy cô giáo bộ môn Hàng tuần, nền nếp và chất lượng học tập được đánh giá, chỉ rõ mặt tích cực, hạn chế nhằm thúc đẩy phong trào thi đua giữa các lớp Với cách làm như vậy cơ bản nền nếp học tập của nhà trường đã được duy trì, nhiều học sinh đã cố gắng hơn trong môi trường học tập mà nhà trường đã xây dựng