SKKN Một số biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ 4 5 tuổi thông qua hoạt động tạo hình ( thể loại vẽ ) ở trường mầm non Minh Lộc 0 MỤC LỤC Trang 1 MỞ ĐẦU 1 1 Lý do chọn đề tài 1 1 2 Mục đích nghiên cứu 2 1 3 Đối tượng nghiên cứu 2 1 4 Phương pháp nghiên cứu 2 2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2 2 1 Cơ sở lý luận 2 2 2 Thực trạng vấn đề 4 2 3 Các biện pháp to chức thực hiện 5 2 4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18 3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 18 3 1 Kết luận 18 3 2 Kiến nghị 19 SangKienKinhNghiem net[.]
Trang 1MỤC LỤC
Trang 1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2
2.1 Cơ sở lý luận 2
2.2 Thực trạng vấn đề 4
2.3 Các biện pháp to chức thực hiện 5
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 18
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 18
3.1 Kết luận 18
3.2 Kiến nghị 19
Trang 2
1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Môi trường giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất,tình cảm,trí tuệ,thẩm mĩ,hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách,chuẩn bị cho trẻ em vào lớp 1;hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm lí,năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng,những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi,khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn,đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời Giáo dục thẩm mĩ là một trong những nội dung quan trọng của giáo dục toàn diện đối với trẻ nhỏ Cùng với hoạt động âm nhạc,kịch hoạt động tạo hình trong trường mầm non là hoạt động nghệ thuật có tác dụng giáo dục thẩm mĩ rất cao đặc biệt là thể loại vẽ nó giúp trẻ thể hiện được tình cảm,suy nghĩ giống như giao tiếp bằng lời hay cử chỉ Chúng ta đều biết rằng tất cả mọi trẻ em đều biết vẽ trước khi biết viết Khi khả năng ngôn ngữ phát triển chưa hoàn thiện,hội họa là phương tiện để biểu đạt hiệu quả và lý thú nhất Nét vẽ nguệch ngoạc,hồn nhiên hết sức bình dị nhưng rất cần thiết trong quá trình hình thành khả năng quan sát,cảm thụ cái đẹp và hình thành khả năng tư duy sáng tạo của trẻ Thông qua hoạt động tạo hình mà cụ thể là thể loại vẽ trẻ
có cơ hội tìm hiểu,nghiên cứu các đối tượng,miêu tả để có được hiểu biết, hình dung về đối tượng từ đó kích thích ở trẻ khả năng phân tích tổng hợp,kỹ năng so sánh,ghi nhớ,phát triển trí tưởng tượng,tư duy sáng tạo và thể hiện cảm xúc,sự hiểu biết của bản thân trẻ về thế giới xung quanh Đối với sự phát triển thẩm mỹ cho trẻ đặc biệt là trẻ 4-5 tuổi,hoạt động tạo hình thể loại vẽ là một trong những hoạt động nghệ thuật giúp trẻ có điều kiện thuận lợi nhất cho
sự phát triển của cảm giác,tri giác,giúp trẻ nhận ra màu sắc,hình dạng,đường nét,tỷ lệ nhận thấy cái đặc trưng và đường nét đẹp trong sự vật hiện tượng
mà trẻ miêu tả Đồng thời thông qua hoạt động vẽ giúp phát triển thể chất: giúp cho đôi bàn tay của trẻ khéo léo,linh hoạt hơn,phát triển khả năng kết hợp của đôi tay và đôi mắt Mặt khác hoạt động tạo hình thể loại vẽ còn tác động mạnh mẽ đến đời sống tình cảm của trẻ mẫu giáo Khi vẽ trẻ được thỏa sức khai phá và thể hiện mình,những suy nghĩ,ý tưởng đầy mới mẻ của trẻ gửi gắm vào tác phẩm chính là lúc trẻ thể hiện niềm thích thú,sự say mê Khi trẻ được tự tay làm ra những sản phẩm của mình,khi được cô giáo khen thể hiện niềm vui sướng tự hào từ đó kích thích trẻ hứng thú sáng tạo ra cái đẹp, biết yêu lao động,yêu cuộc sống,có ý thức trân trọng và bảo vệ thành quả lao động của mình
Mặc dù có vai trò đặc biệt quan trọng như vậy nhưng trong thực tế việc
tổ chức các hoạt động giáo dục thẩm mĩ mà cụ thể là hoạt động tạo hình thể loại vẽ cho trẻ 4-5 tuổi ở trường mầm non nói chung và lớp 4-5 tuổi do tôi phụ trách nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế Nguyên nhân của tình trạng trên là phương pháp tổ chức vẫn còn mang tính áp đặt,việc xây dựng môi trường giáo dục bên trong và bên ngoài để phục vụ cho hoạt động tạo hình thể loại vẽ còn chưa được quan tâm đúng mức,khả năng tập trung chú ý,kỹ năng của trẻ
Trang 3còn kém Phụ huynh chưa hiểu hết tầm quan trọng của giáo dục thẩm mĩ cho trẻ đặc biệt là thể loại vẽ mà chỉ chú ý coi trọng đến việc học đếm,con số,học hát, đọc thơ kể chuyện,trong thực tế trẻ lại rất muốn được thể hiện những cảm xúc,những sáng tạo của mình qua thể loại vẽ Điều này khiến cho những sản phẩm của trẻ còn nhiều hạn chế cả về nội dung lẫn hình thức Xuất phát từ những nguyên nhân trên đã ảnh hưởng rất lớn đến việc phát triển thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi,chính vì vậy bản thân tôi đã trăn trở suy nghĩ và lựa chọn để nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ
4-5 tuổi thông qua hoạt động tạo hình ( thể loại vẽ ) ở trường mầm non Minh Lộc”
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Đề ra: Một số biện pháp phát triển thẩm mĩ cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động tạo hình( thể loại vẽ) ở trường mầm non Minh Lộc
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Nghiên cứu trẻ 4-5 tuổi lớp B7 thông qua hoạt động tạo hình(thể loại vẽ)
ở trường mầm non Minh Lộc
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp lý luận: Nghiên cứu các tài liệu
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp trải nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
- Phương pháp quan sát,phỏng vấn,đánh giá
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận.
Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo,nó giúp trẻ tìm hiểu,khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì chúng nhìn thấy trong thế giới xung quanh,những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cho chúng những xúc cảm,tình cảm tích cực
Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt của trẻ về đạo đức,trí tuệ,thẩm mĩ,thể chất và hình thành các phẩm chất,kỹ năng ban đầu của con người như một thành viên trong xã hội biết lao động tích cực,sáng tạo Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ và ấn tượng về cái đẹp và những xúc cảm chân thật,những phẩm chất tốt đẹp của con người Về mặt đạo đức hoạt động tạo hình giúp trẻ hình thành những đức tính tốt như: yêu thích cái đẹp,muốn tạo ra cái đẹp Về mặt thể chất giúp trẻ vui vẻ phấn khởi và tác động đến hệ thần kinh,điều chỉnh chỉnh toàn bộ hoạt động của cơ thể giúp trẻ ngày càng khéo léo và linh hoạt
Về mặt thẩm mỹ giúp trẻ hình thành cảm xúc và thị hiếu thẩm mỹ khi trẻ tạo hình Vì vậy hoạt động tạo hình ở thể loại vẽ giúp trẻ hình thành và rèn luyện
ở trẻ khả năng đánh giá và tự đánh giá,tạo điều kiện cho trẻ phát triển vốn từ
Trang 4giúp cho lời nói truyền cảm hơn và ngôn ngữ được mạch lạc hơn,mặt khác hoạt động này còn giáo dục trẻ lòng ham muốn tiếp thu những điều mới lạ,những phương thức hoạt động mới,giúp trẻ hình thành thói quen học tập có mục đích,có tổ chức,biết lắng nghe lời chỉ bảo của cô Hoạt động vẽ đối với
sự hình thành cảm xúc của trẻ,trẻ tỏ ra hài lòng khi được làm quen với bút chì, bút dạ,sáp màu,màu nước Trẻ có thể sử dụng những phương tiện đó để vẽ những gì trẻ muốn và trẻ thích Thật thú vị quyết định mình sẽ làm gì,sử dụng phương tiện gì,có thể coi là cơ hội đầu tiên hình thành tính độc lập quyết định của trẻ Hoạt động vẽ với sự phát triển tư duy của trẻ,với trẻ mầm non hoạt động nghệ thuật đồng nghĩa với thể nghiệm cảm giác Bút sáp trườn trên giấy, màu tô cứ đầy dần lên,rồi lượn cổ tay sao cho khéo để vẽ ra hình ảnh Khám phá vật liệu rất quan trọng vì nó đem lại cho trẻ kiến thức về vật liệu Trẻ biết tính chất của vật liệu màu thể hiện trên giấy ra sao,tô cho đẹp với sáp màu dạ hay màu nước Thông qua hoạt động tạo hình nói chung hoạt động vẽ nói riêng trẻ hiểu được cách lập kế hoạch hoạt động,biết đánh giá sản phẩm của mình bằng cách đưa ra hoặc nói ra những gì mình thích và nghe người khác nói họ thích những gì ở sản phẩm của trẻ Và quan trọng hơn nữa trẻ dần dần
sử dụng các ký hiệu,dấu hiệu đặc trưng khi vẽ Đặc biệt đối với trẻ về ngôn ngữ,chậm nói,chậm viết,vốn từ ít thì hoạt động vẽ lại càng quan trọng vì đó là phương tiện thỏa mãn tâm hồn trẻ,cách luyện tập và khắc phục những khiếm khuyết trên Hoạt động vẽ phối hợp tay với mắt trẻ,mắt nhìn hướng dẫn hoạt động của tay rất cần thiết cho hoạt động sau này của trẻ trong đó có viết chữ đẹp,thực hiện các thao tác toán học sơ đẳng
Trong hoạt động vẽ có nhiều các hoạt động đó là: Hoạt động vẽ theo mẫu,vẽ theo đề tài,vẽ theo ý thích
Vẽ theo mẫu: Đây là thể loại vẽ trẻ được hướng dẫn chức năng mới,các bài mẫu dành cho trẻ là những bài phối hợp các kỹ năng đã học ở các lớp dưới Ở thể loại này tôi cần nắm kỹ yêu cầu của từng bài mẫu để chuẩn bị mẫu và giới thiệu mẫu rõ ràng,hướng dẫn trẻ quan sát cụ thể Tiết vẽ theo mẫu phải có mẫu,trẻ vẽ theo mẫu và nhận xét theo mẫu
Vẽ theo đề tài: Đây là loại tiết mở rộng biểu tượng cho trẻ về một nội dung cụ thể,một chủ đề nào đó Có thể dùng 2 - 3 tranh gợi ý,có thể cho trẻ quan sát thiên nhiên trước khi học Điều cần thiết cho tiết vẽ theo đề tài là trẻ càng nêu được sự vật hiện tượng sống động phong phú và đa dạng về hình dáng,màu sắc,đường nét bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu Những bức vẽ của trẻ trên các tiết học này hoàn toàn độc lập sáng tạo
Vẽ theo ý thích: Ở thể loại này trẻ được tự do chọn đề tài của mình,cô có thể cho trẻ suy nghĩ và lựa chọn để nêu ý định ra trước lớp Nhưng trong quá trình thực hiện cô cần đến với từng trẻ tìm hiểu xem trẻ định vẽ gì? Vẽ như thế nào? Gợi mở cho trẻ sáng tạo thêm cũng có thể hướng dẫn nội dung cụ thể cho trẻ nào còn lúng túng chưa chọn được đề tài Hoạt động của cô với cá nhân trẻ nhằm giúp cho mọi trẻ tự tin với hoạt động vẽ của trẻ
Trang 5Trẻ độ tuổi 4-5 tuổi các chức năng tâm lý được phát triển hoàn thiện hơn,đối tượng tri giác rộng hơn,đầy đủ hơn,các vận động của tay đã khéo léo linh hoạt hơn,nên hình tượng trong tạo hình thể loại vẽ ngày một phong phú sinh động Trẻ biết sắp xếp các hình tượng trong mối quan hệ của chúng,thể hiện được không gian,thời gian Tuy nhiên hoạt động tạo hình của trẻ ở mẫu giáo nhỡ thường mang tính thụ động,kĩ năng thực hiện các bài tập còn vụng
về chưa chính xác,sản phẩm thể hiện theo ý thích chủ quan mang tính chất vui chơi Vì vậy giáo viên mầm non cần phải bồi dưỡng khả năng thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động tạo hình nhất là bồi dưỡng tính sáng tạo cho trẻ khi
vẽ Khi vẽ sẽ được phát triển các chức năng tâm lý như khả năng tri giác các
sự vật hiện tượng xung quanh
Như vậy hoạt động vẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của trẻ
Vì vậy tổ chức hướng dẫn thực hiện sao cho phù hợp hấp dẫn để duy trì hứng thú cho trẻ,vừa phát triển khả năng sáng tạo và các năng lực,kỹ năng cơ bản vừa thưởng thức đánh giá được sản phẩm của mình và của bạn còn phụ thuộc rất nhiều vào sự nhiệt tình sáng tạo của bản thân giáo viên
2.2 Thực trạng:
* Thuận lợi:
- Trường mầm non Minh Lộc là trường đạt chuẩn quốc gia,trường khang trang sạch đẹp,có nhiều đồ chơi ngoài trời,phòng học rộng thông thoáng đảm bảo diện tích
- Năm học 2018- 2019 tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp 4-5 tuổi B7,phụ huynh quan tâm đưa đón con đúng giờ,đa phần phụ huynh đều thực hiện tốt nội quy của trường lớp
- Có sự quan tâm,chỉ đạo,hướng dẫn của ban giám hiệu về tổ chức hoạt động tạo hình thể loại vẽ cho trẻ
* Khó khăn:
- Minh Lộc là một xã ven biển,điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn
- Số trẻ trong lớp đông so với quy định (37 trẻ).Trường đang còn thiếu giáo viên,hiên nay là 1,5 cô/lớp.Chính vì thế thời gian cô bao quát trẻ chiếm nhiều,thời gian làm đồ dùng đồ chơi còn ít
- Bản thân tôi vì chưa được qua trường họa chỉ được học cơ bản về giáo trình hướng dẫn hoạt động tạo hình nên còn gặp nhiều khó khăn trong công tác hướng dẫn trẻ,mặt khác sự khéo tay chỉ đạt mức bình thường nên gặp nhiều bất cập
- Trẻ cùng lứa tuổi nhưng phát triển không đồng đều Một số trẻ còn nhút nhát,chưa mạnh dạn tự tin Các kỹ năng trong lĩnh vực phát triển thẩm mĩ của trẻ còn hạn chế
- Nhiều phụ huynh chưa hiểu hết vai trò của hoạt động tạo hình đối với
sự phát triển toàn diện của trẻ
- Một số gia đình bố mẹ đi làm ăn xa nên các cháu phải ở lại với ông bà
vì thế công tác phối kết hợp trao đổi thông tin còn gặp nhiều khó khăn
* Kết quả khảo sát thực trạng:
Trang 6Đầu năm học 2018 - 2019 tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng,để nắm bắt được khả năng tạo hình của trẻ
Bảng 1: Kết quả khảo sát thực trạng
Đạt Chưa đạt
bình
Nội dung
Tổng
số trẻ
Trẻ hứng thú hoạt
Trẻ có khả năng tập
trung chú ý quan sát
Biết bố cục vẽ,phối
hợp màu,tô màu đẹp
bức tranh
Biết nhận xét sản
Qua quá trình quan sát ban đầu như trên,tôi thấy kết quả đạt chưa cao là điều tôi cần suy nghĩ làm thế nào để trẻ đạt hiệu quả cao và tạo cho trẻ một cách thoải mái tự tin,không gò bó,trẻ luôn hứng thú trong giờ học,tôi lên kế hoạch nâng cao kỹ năng vẽ của trẻ,trong giờ học tôi luôn quan tâm đến các cháu vẽ trung bình,vẽ yếu nhiều hơn bằng cách gợi ý từng bước,động viên kịp thời để tạo hứng thú cho trẻ
Nguyên nhân:
- Về phía cô giáo:
+ Giáo viên chưa áp dụng được nhiều biện pháp thực hiện hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động một cách tích cực,chủ động,sáng tạo vì thời gian có hạn chưa làm được nhiều đồ dùng đồ chơi
- Về phía trẻ:
+ Trẻ trong lớp đông nên khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều
+ Trẻ chưa hứng thú tích cực chủ động tham gia hoạt động vẽ của lớp
+ Kỹ năng vẽ cơ bản,cách sắp xếp bố cục,sử dụng và phối hợp màu sắc còn yếu
+ Trẻ còn nhút nhát,thiếu tự tin nên việc nhận xét và nói lên ý tưởng của mình còn nhiều hạn chế
- Về phía phụ huynh:
+ Nhận thức của một số phụ huynh về lĩnh vực phát triển thẩm mĩ đặc biệt là tạo hình thể loại vẽ còn chưa được coi trọng
+ Đa số trẻ ở nhà với ông bà nên việc trao đổi thông tin giữa phụ huynh và giáo viên chưa được thường xuyên và kịp thời
2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện:
Biện pháp 1: Xây dựng nề nếp trong giờ hoạt động tạo hình:
Trang 7Có thể nói nề nếp của trẻ trong lớp quyết định sự thành công hay thất bại của giờ dạy Nếu chúng ta không đưa trẻ vào nề nếp thì giờ học sẽ không đạt kết quả cao còn nếu trẻ có nền nếp tốt cùng với sự hướng dẫn khoa học của cô ngay từ ban đầu thì trẻ sẽ say mê với giờ học Chính vì vậy mà ngay từ ngày đầu vào năm học tôi đã chú trọng đến việc xây dựng nề nếp và thói quen cho trẻ Để chuẩn bị cho một tiết dạy tôi tạo môi trường học tập thoải mái,thỏa mãn nhu cầu phát triển về nhiều mặt của trẻ: Nhận thức tình cảm,ngôn ngữ, tính kỹ năng,thao tác Dựa vào số lượng trẻ tôi sắp xếp chỗ ngồi,cách ngồi sao cho hợp lý,trao đổi với phụ huynh để nắm bắt tâm lý,cá tính của từng trẻ,có biện pháp rèn cho trẻ thói quen chú ý lắng nghe ý kiến của cô,tích cực chủ động thực hiện nhiệm vụ được giao,thực hiện tốt giờ nào việc nấy,có tính tích
cực,sáng tạo nhưng mang tính kỷ luật cao Cô giáo tổ chức các hoạt động cắm
cờ bé ngoan và nêu gương cuối tuần để tạo tinh thần thi đua giữa các trẻ Tôi
tập cho trẻ sự mạnh dạn,tự tin trước cô và bạn,giúp trẻ biết cởi mở chia sẻ kinh nghiệm,thích đặt câu hỏi,thích tìm tòi khám phá Bên cạnh đó tôi phân loại nhóm trẻ,chia lớp thành 3 tổ,mỗi tổ xen kẽ cháu khá và cháu yếu để trẻ giúp đỡ
lẫn nhau trong học tập,với những trẻ nhút nhát ít hoạt động tôi xếp cạnh những cháu mạnh dạn,tự tin,hoạt động tốt,với những trẻ cá biệt ngồi gần cô để quan sát,nhắc nhở,quản lí Qua quá trình thử nghiệm tôi đã đưa các cháu vào nề nếp
có thói quen tốt,trẻ thực sự say mê hứng thú với hoạt động tạo hình,không bị gò bó,tư thế thoải mái.(Ảnh 1- Phụ lục)
Biện pháp 2: Làm đồ dùng đồ chơi và sử dụng đồ dùng vào hoạt động tạo hình(thể loại vẽ) để phát triển thẩm mĩ cho trẻ:
Việc sử dụng các nguyên vật liệu,phế liệu dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi chính là một hoạt động lao động nghệ thuật kết hợp giữa trí tuệ và các thao tác kỹ năng lao động để tạo nên sản phẩm,từ đó giáo dục trẻ biết yêu quý lao động và biết bảo vệ thành quả của con người tạo ra Nguyên vật liệu là những loại đồ dùng,dụng cụ dễ kiếm,dễ bảo quản,an toàn,dễ sử dụng…sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình cho trẻ lựa chọn khuyến khích ở trẻ khả năng sáng tạo Tôi đã sưu tầm và trao đổi với phụ huynh quyên góp vật liệu phế thải của gia đình để làm đồ chơi cho trẻ
- Cách làm: Tôi tận dụng những vỏ hộp sữa,sữa chua trẻ uống hết,những
vỏ chai lọ phụ huynh ủng hộ,giấy báo cũ,thùng bìa cát tông,bông vải vụn,hột hạt làm đồ chơi và dạy trẻ cùng làm.(Ảnh 2- Phụ lục)
Ví dụ: Ở chủ đề Giao thông đề tài “vẽ ô tô tải” tôi là làm chiếc ô tô tải như
sau: tôi chuẩn bị những vỏ hộp sữa,nắp chai nhựa,ống hút,tôi hướng dẫn trẻ đặt 1 vỏ hộp sữa nhỏ đứng làm đầu xe và 1 vỏ hộp sữa to nằm ngang làm thùng xe dùng băng dán hai mặt gắn chúng lại với nhau,sau đó tôi cắt đôi ống hút hai đầu,mỗi hai đầu ống hút gắn hai nắp chai và gắn xuống phía dưới đáy thùng xe và đầu làm bánh xe,cuối cùng tôi dùng giấy màu cắt hình chữ nhật nhỏ gắn vào 2 bên phía đầu xe làm cửa xe,chiếc ô tô tải để trẻ quan sát trước khi vẽ Khi làm tôi khuyến khích trẻ làm cùng cô từ đó cũng cung cấp được một lượng lớn kiến thức về hình dạng,kích thước,màu sắc cho trẻ như vậy khi
Trang 8thực hiện đề tài trẻ không còn bỡ ngỡ bởi chính trẻ đã được tư duy trực quan hành động với vật thật
Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới động vật” tôi tận dụng những mảnh bìa cát
tông,sợi len,vải vụn,vỏ hộp su su,vỏ trứng nhựa để làm những con vật như: chó,mèo,gà,lợn,bò để trẻ quan sát Tôi sử dụng bìa lịch đóng thành quyển sau đó cho trẻ vẽ tranh,tô tranh hoặc sưu tầm hình ảnh từ họa báo cắt ra để làm album ảnh,những quyển sách từ đó có cảm hứng sáng tạo ra những câu chuyện kể cho cô và các bạn nghe Khi làm tôi khuyến khích trẻ làm cùng cách làm này còn có tác dụng rất tích cực trong quá trình hình thành tình cảm thẩm mỹ và phát triển ngôn ngữ của trẻ
- Cách sử dụng:
Tận dụng làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vật liệu có sẵn đã khó nhưng sử dụng những đồ dùng đồ chơi đó như thế nào để phát huy được hết những ưu điểm của đồ dùng cũng là một điều hết sức quan trọng Mục đích của việc sử dụng đồ dùng là giúp cho việc truyền tải nội dung lôi cuốn trẻ, kích thích trẻ tập trung chú ý để thực hiện nhiệm vụ,tạo nên tác phẩm nghệ thuật tạo hình,vì vậy khi đưa đồ dùng đồ chơi giáo viên phải khéo léo linh hoạt,không đưa nhiều loại đồ dùng ra một lúc mà phải từ từ tạo cho trẻ sự tò
mò Tùy vào từng thể loại tạo hình mà thao tác đưa và cất đồ dùng trực quan hợp lý
Ví dụ: Đối với hoạt động mà đề tài vẽ theo mẫu thì tranh mẫu,vật mẫu
tôi đưa luôn rõ ràng,chính xác về hình dạng màu sắc
Ví dụ: Đề tài “Vẽ hoa tặng cô” tôi cho trẻ quan sát những bức tranh hoa
được làm từ những vật liệu và hình dáng khác nhau như: hoa được làm từ vải vụn,len,báo với những cánh hoa tròn dài khác nhau cho trẻ quan sát trò chuyện Sau đó tôi mới dẫn dắt trẻ vào xem tranh đề tài để khám phá nhận xét
và thực hiện đề tài
Ví dụ: Ở chủ đề Thế giới động vật đề tài: “Vẽ con vật trẻ yêu thích”,tôi
trò chuyện với trẻ về những con vật trẻ biết tiếp đó tôi sử dụng ngôi nhà kỳ diệu đưa từng con vật ra cho trẻ quan sát,đàm thoại về con vật và dùng thủ thuật để trẻ phát hiện ra con vật nào xuất hiện con vật nào biến mất Cuối cùng hỏi trẻ về con vật trẻ thích và muốn vẽ và cho trẻ thực hiện
Tôi đặt đồ dùng đồ chơi ở các góc,nơi trưng bày sản phẩm của trẻ tôi đặt
ở khoảng không,đầy đủ ánh sáng và vừa tầm với của trẻ để trẻ có thể tự tay treo sản phẩm của mình
Sử dụng đồ dùng,đồ chơi trong khi tổ chức cho trẻ hoạt động tạo hình là cần phải sử dụng nhiều phương tiện trực quan khác nhau: sử dụng các loại vật thật,tranh ảnh,mô hình,đồ chơi cô và trẻ tự làm,đồ chơi ở trường,kết hợp đúng đắn việc sử dụng đồ dùng trực quan phù hợp với nội dung cần truyền tải cho trẻ để mang lại hiệu quả cao trong dạy hoạt động tạo hình
Từ biện pháp trên tôi thấy kết quả là trẻ rất hứng thú hoạt động vẽ khi tôi đưa ra những đồ dùng trực quan do cô và trẻ cùng làm
Trang 9Biện pháp 3: Xây dựng môi trường bên trong và bên ngoài để giáo dục thẩm mĩ,rèn luyện kỹ năng và kích thích sự sáng tạo cho trẻ:
* Xây dựng môi trường giáo dục bên trong bên ngoài
Môi trường giáo dục có tác động trực tiếp đến sự phát triển thể chất, nhận thức,tình cảm,thẩm mỹ về cuộc sống xung quanh trẻ Vì vậy việc xây dựng môi trường giáo dục bên trong và bên ngoài giúp trẻ khám phá về môi trường xung quanh,từ đó nhận thức đúng về các sự vật,hiện tượng một cách tích cực góp phần nâng cao vốn kinh nghiệm sống cũng như hình thành những phẩm chất tốt đẹp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ
là rất cần thiết
Thế giới xung quanh trẻ muôn màu,muôn sắc,đa hình,đa dạng tất cả đều
bí ẩn mới lạ đối với trẻ Mỗi sự vật hiện tượng đều mang lại sự hấp dẫn cao
mà đối với độ tuổi này trẻ lại tò mò,ham hiểu biết,mong muốn được khám phá thế giới rộng lớn ở xung quanh Để phát huy được tính sáng tạo của trẻ,giúp trẻ tăng thêm vốn tri thức biểu tượng về hình dáng,màu sắc,cấu trúc phù hợp với vẻ đẹp của nó Trước khi cho trẻ hoạt động vẽ,tranh thủ những giờ hoạt động ngoài trời tôi tạo điều kiện cho trẻ quan sát cảm nhận vẻ đẹp của trường học: Cho trẻ đi thăm quan khu vườn thiên nhiên nơi các cô tận dụng những chiếc lốp xe,những vỏ chai nhựa vẽ lên những hình ảnh sinh động đẹp mắt để trồng cây; khu vườn cổ tích với những nhân vật hiền lành nhân hậu; khu vận động với những đồ chơi trẻ yêu thích Hoặc từ những quả cầu treo trên các cành cây,những hình ảnh ngộ nghĩnh được trang trí ở bảng tuyên truyền, những khóm hoa trước lớp đến những chiếc lá vàng rơi đều tạo cho trẻ cảm giác gần gũi.( Ảnh 3- Phụ lục)
Đối với môi trường bên trong,bước vào cửa lớp tôi xây dựng góc tuyên truyền có hình ảnh sinh động,màu sắc nổi bật cho trẻ hiểu được ý nghĩa của những hình ảnh trang trí Cho trẻ cảm nhận vẻ đẹp khi có những hình ảnh trang trí,nhận xét đường nét,màu sắc,bố cục của hình ảnh
Ví dụ: Góc tuyên truyền dinh dưỡng của bé yêu,tôi để tiêu đề “bé ăn gì hôm
nay” hình ảnh những quả táo chín mang đến những món ăn đầy dinh dưỡng đến cho trẻ,trẻ như những chú chim non đang vui vầy quanh cành táo chín để thưởng thức vị ngọt từ những trái táo Bên trong lớp tôi sắp xếp đồ dùng đồ chơi theo từng góc phù hợp với chủ đề một cách gọn gàng ngăn nắp và tiện sử dụng,ở những góc chơi tôi tạo điều kiện cho trẻ tham gia trang trí cùng cô để trẻ thấy được vai trò của mình trong lớp học,cho trẻ nhận thấy sự thay đổi từng ngày trong lớp học từ việc sắp xếp đồ dùng,bài trí các góc hoạt động, hình ảnh trang trí
Ngoài ra,những đồ chơi làm được,những nguyên vật liệu kiếm được tôi sắp xếp chúng theo từng loại vào từng rổ gọn gàng đẹp mắt và ở góc tạo hình treo những bức tranh được làm từ lá cây,rơm rạ tạo cho trẻ cảm giác thích thú mới lạ và mong muốn được tái tạo đồng thời giáo dục trẻ biết được những phế liệu ấy rất có ích trong hoạt động tạo hình của trẻ và góp phần bảo vệ môi trường
Trang 10Ví dụ: Ở góc tạo hình tôi treo một số bức tranh với nhiều màu sắc,chất liệu
khác nhau cùng với những bức tranh trẻ vẽ từ đó tạo cho trẻ cảm giác thích thú,quan sát so sánh và gây cảm xúc mong muốn được thể hiện khả năng của mình Trong không gian nghệ thuật đó trẻ sẽ được hòa mình vào môi trường nghệ thuật thực thụ,những hình ảnh trang trí khi có bàn tay trẻ góp sức tôi thấy trẻ rất phấn khởi,trẻ quan sát,nhận xét và mong muốn được cùng cô làm tranh trang trí,trẻ tự tin hơn khi đến lớp,ý thức bảo vệ lớp sạch đẹp cũng tăng lên và hứng thú mong muốn tham gia tạo hình của trẻ cũng tăng lên rõ rệt Việc xây dựng môi trường giáo dục bên trong và bên ngoài này tôi thấy
đã mang lại kết quả rất cao trong việc phát triển thẩm mĩ của trẻ,sản phẩm tạo hình mà cụ thể là thể loại vẽ của trẻ có sự đa dạng hơn cả về nội dung lẫn hình thức
* Rèn luyện kỹ năng và kích thích sự sáng tạo của trẻ:
Kỹ năng là yếu tố rất quan trọng để giúp trẻ tạo ra sản phẩm một cách
tự tin Có kỹ năng trẻ có khả năng điều khiển,điều chỉnh hành động để thực hiện yêu cầu Khi vẽ sẽ giúp não hoạt động để nhận thức,xác định màu sắc,hình dạng,vị trí không gian và có lợi cho phát triển trí tuệ giúp trẻ thông minh hơn Trong quá trình vẽ,trí tưởng tượng của trẻ sẽ tiếp tục phá vỡ những khuôn mẫu cố định Sau khi nhìn nhận được vẻ ngoài mới lạ của sự vật trẻ sẽ
có cảm hứng để sáng tạo nhiều hơn Chính vì vậy việc rèn kỹ năng từ đó kích thích khả năng sáng tạo của trẻ là việc làm hết sức cần thiết Khảo sát đầu năm vào tôi thấy các kỹ năng tạo hình của trẻ: Kỹ năng vẽ theo yêu cầu của lứa tuổi,kỹ năng quan sát nhận xét đánh giá sản phẩm,kỹ năng sử dụng màu sắc,bố cục tranh chưa cao,chưa đồng đều Vì vậy tôi đã tiến hành dạy trẻ 1 số
kỹ năng vẽ cơ bản sau:
- Kỹ năng quan sát và phân biệt các hình và xác định hình dạng: Để rèn
kỹ năng này tôi tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc nhiều với thiên nhiên để hình thành những biểu tượng đầy đủ về đồ vật,hiện tượng,sự vật Đồng thời cũng hướng dẫn trẻ phân biệt các hình cơ bản,các đặc điểm khác nhau qua màu sắc
và xác định hình dạng của đồ vật một cách khái quát giống như hình hình học Khi quan sát cũng như khi vẽ tôi hướng dẫn trẻ phải bắt đầu từ các bộ phận lớn rồi đến các bộ phận nhỏ sau đó mới đến các chi tiết Điều này giúp trẻ thể
hiện đồ vật trong sản phẩm một cách dễ dàng
Ví dụ: Ở chủ đề Giao thông đề tài “vẽ ô tô tải”(theo mẫu) tôi cho trẻ quan
sát chiếc ô tô tải sau đó hỏi trẻ các bộ phận của xe Tiếp đó tôi cho trẻ quan sát tranh mẫu của cô và hỏi trẻ cô đã vẽ xe tải từ những hình gì? Sau đó tôi dẫn dắt các chú công nhân ở công trường đang cần vật liệu mà phương tiện vận chuyển không có vì vậy các con hãy cùng cô vẽ những chiếc ô tô tải đi chở vật liệu nào! Muốn vẽ được ô tô tải các con hãy quan sát cô vẽ mẫu và tôi tiến hành vẽ mẫu cho trẻ: Cô vẽ một hình chữ nhật đứng làm buồng lái Tiếp đến cô vẽ thùng xe từ điểm giữa trên nét thẳng dọc hình buồng lái cô vẽ một nét ngang dài Còn nét thẳng ngang dài thứ hai cô vẽ bằng cách kéo dài nét thẳng ngang phía dưới ở hình buồng lái Cuối cùng cô nối hai nét thẳng ngang
