SKKN Giáo viên chủ nhiệm và một số giải pháp giáo dục học sinh cá biệt

SKKN Giáo viên chủ nhiệm và một số giải pháp giáo dục học sinh cá biệt SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ TRƯỜNG THPT HOÀNG LỆ KHA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT Người thực hiện Mai Gia Bắc Chức vụ Giáo viên Đơn vị công tác Trường THPT Hoàng Lệ Kha SKKN thuộc lĩnh mực Công tác chủ nhiệm THANH HOÁ NĂM 2017 SangKienKinhNghiem net MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU Trang 1 1 1 Lí do chọ đề tài 1 1 2 Mục đích nghiên cứu 2 1 3 Đối tượng nghiên cứu 3 1 4 Phương phá[.]

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Người thực hiện: Mai Gia Bắc Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Hoàng Lệ Kha SKKN thuộc lĩnh mực: Công tác chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2017

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU Trang 1

1.1 Lí do chọ đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 NỘI DUNG 4

2.1 Cơ sở lí luận 4

2.1.1 Một số khái niệm về đạo đức 4

2.1.2 Khái niệm về học sinh cá biệt 4

2.1.2.1 Phân loại 4

2.1.2.2 Những biểu hiện của học sinh cá biệt 5

2.1.3 Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng học sinh cá biệt 5

2.2 Thực trạng đạo đức học sinh trường THPT Hoàng Lệ Kha 6

2.3 Một số giải pháp cụ thể nhằm giáo dục học sinh cá biệt 8

2.3.1 Đối với giáo viên chủ nhiệm lớp có học sinh cá biệt 8

2.3.1.1 Những điều nên tránh 8

2.3.1.2 Những điều nên làm 9

2.3.2 Đối với giáo viên bộ môn 12

2.3.3 Đối với Đoàn thanh niên 12

2.3.4 Đối với Ban đại diện cha mẹ học sinh 13

2.4 Hiệu quả của các giải pháp này đối với hoạt động giáo dục học sinh cá biệt 13

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 14

3.1 Kết luận 14

3.2 Kiến nghị 14 TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài:

Trong những năm gần đây, khi xu thế toàn cầu hóa, hội nhập với thế giới, mở

ra cho nước ta những thời cơ, vận hội mới Nền kinh tế đã có những bước phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân được nâng lên Công tác giáo dục đã được Đảng

và Nhà nước quan tâm chăm lo hơn Trong nhà trường, các tổ chức đoàn thể cũng

có nhận thức đúng về tầm quan trọng của đạo đức và công tác giáo dục đạo đức học sinh, chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao Bên cạnh những thành tựu của nghành giáo dục và đào tạo như: Số học sinh giỏi, khá, học sinh có hạnh kiểm tốt, khá ngày càng nâng lên, đã góp phần tạo nên những thành quả quan trọng trong

việc thực hiện mục tiêu của Nghành: " Nâng cao dân trí - Đào tạo nhân lực - Bồi dưỡng nhân tài" cho đất nước Tuy nhiên , do nhiều nguyên nhân khách quan lẫn

chủ quan, đâu đó, còn có những hiện tượng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, thích chạy theo lối sống thực dụng, thậm chí những hành động phạm pháp

của " người lớn " đã tác động xấu trực tiếp đến học sinh Các tệ nạn xã hội có lúc,

có nơi đã xâm nhập vào trong trường học; tình trạng một số ít học sinh lún sâu vào

tệ nạn xã hội, thậm chí đánh thầy, gây án, giết người, cướp của, rượu chè bê tha, cờ bạc, có lối sống tha hóa, buông thả, số này tuy không phổ biến nhưng có xu hướng gia tăng, làm băng hoại đạo đức, tha hóa nhân cách, tác động xấu tới các giá trị đạo đức học sinh, đến an ninh trật tự xã hội, gây nỗi đau, và là vấn đề đáng lo ngại cho các bậc cha mẹ

Sinh thời Bác Hồ đã dạy “ Có tài mà không có đức là người vô dụng mà có đức không có tài thì làm việc gì cũng khó” Nhân dân ta có câu: " Tiên học lễ, hậu

học văn" Các câu nói trên đều khẳng định vai trò cực kỳ quan trọng của phẩm chất đạo đức trong sự nhìn nhận, đánh giá, sự tồn tại và phát triển của mỗi người nói riêng và xã hội nói chung Mục tiêu cơ bản của giáo dục là xây dựng một thế hệ trẻ

có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ học vấn cao, có thể chất cường tráng , có tâm hồn trong sáng lành mạnh, có khả năng thích ứng và kỹ năng sống cao Bởi vậy, bất

kỳ cơ sở giáo dục nào cũng rất quan tâm về giáo dục đạo đức cho học sinh

Ở nước ta, sự nghiệp giáo dục đào tạo đang được toàn Đảng toàn dân quan tâm Vai trò của người giáo viên trong nhà trường gắn liền với hai nhiệm vụ: Vừa giảng dạy vừa làm công tác giáo dục Mục đích là đào tạo ra những học sinh vừa có kiến thức văn hóa, vừa có nhân cách làm người Hiện nay, trên các phương tiện thông tin báo chí, truyền hình đã lên tiếng khá nhiều về tình hình học sinh cá biệt Vấn đề này đã trở thành mối quan ngại của dư luận, nhất là với gia đình và nhà trường

Học sinh cá biệt, trường nào cũng có Học sinh cá biệt không nhiều, song lại

là "lực cản" rất lớn, thậm trí là thế lực "đen" đe dọa, khống chế những nhân tố tích

cực dám đấu tranh bảo vệ lẽ phải trong lớp, trong trường

Giáo dục là khoa học nhưng cũng là nghệ thuật Trước những vụ bạo lực học đường liên tiếp xảy ra gần đây đặt giáo viên và các nhà quản lý giáo dục trước thực tế: làm thế nào để cảm hóa và giáo dục học sinh cá biệt có hiệu quả là một vấn đề khá nan giải, phức tạp và hết sức nhạy cảm Công việc đã và đang trở thành một thách thức lớn với toàn xã hội nói chung và đặc biệt là Ngành giáo dục nói riêng, trong đó có trường THPT Hoàng Lệ Kha - Hà Trung - Thanh Hóa

Và điều này thì ai cũng biết: quá cứng thì dễ gãy, quá mềm thì khó uốn Trong

sự nghiệp trồng người thì học sinh cá biệt giống như cái cây không mọc thẳng Đối với loại cây này người giáo viên chủ nhiệm phải gia công nhiều hơn Thành công trước mắt là học sinh ra trường với học lực khá giỏi, hạnh kiểm tốt Nhưng lâu dài, năm năm, mười năm, hai mươi năm sau học sinh gặp lại mình còn biết chào, biết nói một lời thăm hỏi, biết nhắc lại những sai phạm xưa kia như những gì nông nổi của một thời tuổi trẻ Niềm vui thật sự của người giáo viên chủ nhiệm là lúc đó Khi người học sinh chưa ngoan của mình biết nhận lỗi một cách thành khẩn có nghĩa là biện pháp giáo dục của mình phần nào đó đã thành công

Tóm lại, góp phần hình thành nhân cách học sinh - đặc biệt là học sinh cá biệt -

là nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên chủ nhiệm đó không chỉ là nhiệm vụ trong một năm học, một cấp học mà là thiên chức đối với một đời người - một thế hệ

Vậy làm sao để giáo dục học sinh cá biệt có hiệu quả?

Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp và quan sát một cách có hệ thống

về học sinh cá biệt ở trường THPT Hoàng Lệ Kha huyện Hà Trung, bản thân tôi gặp không ít đối tượng học sinh cá biệt nhưng mỗi em lại có kiểu cá biệt khác nhau, đòi hỏi trong quá trình giáo dục giáo viên phải có nhiều biện pháp giáo dục phù hợp, sáng tạo mới đạt được hiệu quả

Qua tìm tòi học hỏi ở đồng nghiệp, tham khảo phương pháp giáo dục trên các tạp chí giáo dục, trên truyền hình, vận dụng vào quá trình công tác chủ nhiệm lớp bản thân tôi cũng rút ra được một vài kinh nghiệm Trong phạm vi đề tài này tôi xin được trao đổi với các bạn đồng nghiệp, mong muốn được góp một phần nhỏ bé của mình tạo nguồn dồi dào về biện pháp giáo dục học sinh góp phần nâng cao hơn nữa thực chất chất lượng giáo dục hiện nay mà các nhà giáo dục đang hết sức quan tâm

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng học sinh biệt, hư hỏng, thậm chí là vi phạm pháp luật cũng như tham gia vào các tệ nạn xã hội một phần là do các em thiếu sự quan tâm chăm sóc của bố mẹ, thiếu sự giáo dục của nhà trường và thiếu cả kiến thức kỹ năng mềm để có thể thích ứng với cuộc sống ngày càng phát triển Ngày nay, công nghệ thông tin phát triển tràn lan, các em "ngập" trong các luồng thông tin khác nhau và có nhiều thông tin lệch lạc Trong khi đó, các bậc cha

mẹ, gia đình và xã hội thường quá bận rộn hoặc không coi trọng việc gần gũi và giáo dục con em mình Ngay cả trong nhà trường, một số thầy cô giáo cũng chưa thực sự quan tâm sâu sát để tìm hiểu tâm lí lứa tuổi cũng như tâm tư nguyện vọng của học sinh, trong khi những kiến thức về vấn đề liên qua đến học sinh cá biệt vẫn chưa được đưa vào trường học Với sự phát triển của tâm sinh lý trong lứa tuổi này, các em chưa thực sự có những suy nghĩ chín chắn để biết phân biệt đâu là đúng đâu là sai hay nói cách khác đây là lứa tuổi " ăn chưa no, lo chưa tới" Vì vây, nếu như các em không được quan tâm đúng cách từ phía gia đình, nhà trường và xã hội thì việc các em trở thành những học sinh cá biệt chỉ còn là chuyện một sớm một chiều mà thôi

Qua việc khảo sát thực trạng và tìm hiểu tâm lí học sinh trường THPT Hoàng

Lệ Kha, đề tài trình bày những kinh nghiệm bản thân đã tiến hành có hiệu quả trong

phạm vi những lớp đã từng chủ nhiệm về vấn đề giáo dục học sinh cá biệt, giúp giảm thiểu tối đa tình trạng học sinh vi phạm nề nếp, bỏ học, vi phạm pháp luật , đồng thời

đề tài cũng có thể trở thành chủ đề thảo luận trong tổ nhóm, nhà trường từ đó đi vào áp

dụng thực tế

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài được nghiên cứu và tiến hành thực nghiệm trên học sinh trường THPT Hoàng

Lệ Kha các lớp tôi trực tiếp chủ nhiệm, qua những khóa học Cụ thể:

- Lớp 10A4, năm học 2013- 2014

- Lớp 11A4, năm học 2014- 2015

- Lớp 12A4, năm học 2015- 2016

1.4 Ph ương pháp nghiên cứu:

a Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến đề tài

b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra , tìm hiểu bằng tâm sự, trò chuyện trực tiếp với đối tượng

- Phương pháp quan sát các biểu hiện khác biệt trong hoạt động học tập, vui chơi của đối tượng

- Phương pháp tìm hiểu đối tượng gián tiếp qua các nguồn tin khác nhau ( gia đình, bạn bè, các mối quan hệ khác,…)

2 N ỘI DUNG.

2.1 C ơ sở lí luận:

Đạo đức là tập hợp những quan điểm của một xã hội, của một tầng lớp xã hội, của một tập hợp người nhất định về thế giới, về cách sống Nhờ đó con người điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích của cộng đồng xã hội

Đạo đức được xem là khái niệm về luân thường đạo lý của con người, nó thuộc

về vấn đề tốt - xấu, hơn nữa xem như là đúng - sai, được sử dụng trong ba phạm vi: lương tâm con người, hệ thống phép tắc đạo đức và trừng phạt đôi lúc còn gọi là giá trị đạo đức; nó gắn với nền văn hóa, tôn giáo, chủ nghĩa nhân văn, triết học và những luật lệ của một xã hội về cách đối xử từ hệ thống này

Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau, với xã hội, với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng như trong tương lai, chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân, bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội

Đạo đức bao gồm các phẩm chất: Lịch sự, lòng biết ơn, lòng tự trọng, tính thật thà, tính giản dị, tính tiết kiệm, tính trung thực, lòng tôn sư trọng đạo, lòng tự tin, tinh thần đoàn kết, lòng dũng cảm, lòng khoan dung, tính siêng năng, lòng tương trợ, tính liêm khiết, chí công vô tư, ý chí tự lập, biết giữ chữ tín, tính tự chủ, lý tưởng, tinh thần năng động sáng tạo, tôn trọng danh dự, về lương tâm con người Đạo đức có thể định nghĩa theo các khía cạnh sau:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp các quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của con người, với tiến bộ xã hội trong quan hệ cá nhân với xã hội

Đạo đức là toàn bộ những quy tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên Đạo đức là các hệ thống quy tắc, chuẩn mực biểu hiện sự tự giác trong quan hệ con người với con người, con người với cộng đồng xã hội, với tự nhiên và với bản thân mình

Hạnh kiểm là phẩm chất, đạo đức biểu hiện trong việc làm, trong đối xử với mọi người, với xã hội thiên nhiên

Do đó, nói đến hạnh kiểm của học sinh trung học phổ thông là nói đến phẩm chất đạo đức của học sinh thể hiện qua ý thức tổ chức kỷ luật, là sự chấp hành của học sinh về điều lệ trường trung học, và nội quy, quy chế của nhà trường; về động

cơ thái độ học tập; tinh thần tập thể, tinh thần xây dựng chi đoàn, xây dựng lớp; tham gia các phong trào của lớp, của nhà trường và các hoạt động đoàn

Trước hết, cần hiểu đúng khái niệm "học sinh cá biệt" Đó là những học sinh

có cá tính khác biệt so với số đông học sinh bình thường (không có nghĩa học sinh

cá biệt là bất thường)

2.1.2.1 Phân loại:

Có nhiều đối tượng học sinh cá biệt, tuy nhiên trong khuôn khổ của bài viết, Sáng kiến kinh nghiệm chỉ tập trung vào các trường hợp học sinh cá biệt về học tập

và học sinh cá biệt về đạo đức, lối sống

Học sinh cá biệt là thuật ngữ thường dùng của nhà trường, thầy cô giáo chỉ những học sinh hay nghịch : thường gây gỗ đánh nhau, bỏ giờ, trốn học … , không chấp hành nội qui nhà trường … thêm vào đó là sự lôi kéo của bạn bè về phía mình nhằm thỏa mãn cá tính hoặc thỏa mãn nhu cầu giải tỏa tâm lý bị ức chế về hoàn cảnh của bản thân mình

Hoc sinh cá biệt là hiện tượng tâm lý ở lứa tuổi thanh thiếu niên, nó dễ bị lôi cuốn làm cho học sinh dễ bị tiêm nhiễm những thói hư tật xấu dẫn đến tình trạng bỏ học giữa chừng và có nguy cơ phạm tội là nỗi day dứt của nhà trường, gia đình và

xã hội

Chúng ta biết rằng những học sinh được gọi là "cá biệt" thường có hoàn cảnh

đặc biệt Môi trường sống bất ổn đã làm lòng tự trọng của các em có vấn đề Học sinh cá biệt là học sinh hư về đạo đức, lười nhác học tập, những trẻ này thường rất lười biếng, hay quay cóp trong học tập; lừa dối cha mẹ, thầy cô; dọa nạt bạn bè; lảng tránh các hoạt động tập thể; tiêu sài các khoản phí của bố mẹ cho để đóng góp với nhà trường; giả tạo chữ ký của bố mẹ trong sổ liên lạc hoặc giấy xin phép nghỉ

học; càn quấy, ý thức tổ chức kỷ luật kém, thích "chơi trội" theo kiểu con nhà đại

gia giàu có túm lại với nhau đối lập với tập thể lớp Họ thích ăn chơi phá phách hơn

là học hành tử tế; khéo léo , nhanh trí trong việc giở những trò tinh nghịch với thầy

cô, bạn bè; hay xem thường , trêu ngươi, khiêu khích trước thầy cô, bạn bè nhằm thỏa mãn những nhu cầu tinh nghịch được xắp sẵn trong đầu óc chúng Có cách nói năng, ăn mặc, đi đứng hành động khác thường để gây sự chú ý Kết quả học tập

thất thường, sút kém, luôn xếp "đội sổ", dẫn đến chán học.

Ở những học sinh này uy tín của bố mẹ, thầy cô có thể bị thay thế bởi những

kẻ cầm đầu, côn đồ hung hãn, liều lĩnh, những anh chị "Đại ca" nên rất dễ dàng rơi

vào những cạm bẫy, sai khiến súi giục của các " đàn anh, đàn chị"

Theo quan điểm triết học của chủ nghĩa Mác- Lê nin: "Bản chất con người

là sự tổng hoà các mối quan hệ xã hội", như vậy những hiện tượng học sinh cá biệt

được nêu trên đây không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên hoặc tình cờ mà có, tất

cả đều có những nguyên nhân nhất định Có thể rút ra được một số nguyên nhân chủ quan và khách quan cơ bản sau đây:

a) Nguyên nhân về phía gia đình:

Phải nói rằng thời gian mà các em sống với gia đình là khoảng thời gian dài nhất, chính vì thế môi trường sống của gia đình có ảnh hưởng rất lớn đối với các

em, những thái độ, hành vi, cách cư xử trong gia đình sẽ hình thành cho các em nền móng để các em tiếp xúc ngoài xã hội Những em thiếu may mắn sinh ra trong gia đình cha mẹ bất hoà, cách cư xử của cha mẹ thô bạo, rượu chè đã tạo cho các em một ấn tượng không tốt điều đó có thể dẫn đến tình trạng học sinh trở nên chán nản, lầm lì ít nói, có em ảnh hưởng những thói quen không tốt đó cũng có những hành vi cử xử không tốt với mọi người Hình thành nên tính cách cá biệt trong học sinh

b)Nguyên nhân về phía nhà trường :

Đây là ngôi nhà thứ hai của các em, nơi để phụ huynh gởi gắm niềm tin vào việc giáo dục con em của họ, từ đây các em được học tập, được hiểu biết, được lớn lên về mọi mặt Nhưng để đạt được đúng như điều vừa nêu cũng không phải là dễ, trong thực tế cũng có một vài trường chưa thực hiện được chức năng là ngôi nhà thứ hai của các em, bởi vẫn còn đâu đó có những thầy cô giáo chưa nhiệt tình, chưa thật sự yêu nghề, chưa có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục nên chưa nhiệt tình với các em, chưa thật sự là nơi đáng tin cậy Cũng có một vài thầy cô giáo do cách cư

xử chưa phù hợp nên đâu đó cũng xúc phạm học sinh, đối xử thiếu công bằng với các em, ngại khó khi phải giáo dục những em cá biệt, cáu giận, sỉ nhục học sinh

đã làm mất lòng tin ở các em, tạo ra một khoảng cách không đáng có giữa thầy và trò và chính điều này đã dẫn đến biểu hiện chống đối lại từ phía học sinh

c) Nguyên nhân về phía môi trường xã hội:

Ngoài môi trường gia đình và nhà trường ra, học sinh còn phụ thuộc rất lớn vào môi trường xã hội Hiện nay do sự phát triển kinh tế - xã hội, sự phát triển của mạng lưới thông tin hiện đại, sự du nhập của nhiều loại hình văn hoá khác nhau đã ảnh hưởng không ít đến tầng lớp thanh thiếu niên Các loại hình dịch vụ như Internet, bi da, karaoke, bài bạc, lô đề đã lôi kéo không ít học sinh vào đam mê những trò chơi vô bổ Hiện tượng học sinh trốn học để chơi điện tử, bi da, đánh bạc là chuyện thường ngày, có cả em hết tiền nảy sinh hành vi trộm cắp, cướp giật

d) Nguyên nhân chủ quan về phía bản thân các em:

Do đặc điểm tâm sinh lý của học sinh, lứa tuổi mà nhiều người cho rằng

"Ăn chưa no, lo chưa tới", suy nghĩ còn non nớt, nhận thức chưa cao chính vì thế

các em có những hành vi thiếu chuẩn xác là điều không thể tránh khỏi

Những học sinh cá biệt ta thường gặp phần lớn là những em có năng lực học tập yếu kém, điều đó cũng hoàn toàn dễ hiểu bởi nhận thức của các em kém thì làm sao có hành động tốt được Việc hạn chế trong tiếp thu kiến thức của các em cũng dẫn đến sự lười biếng, chán nản, muốn phá phách, nhất là đối với học sinh nam Xét ở một khía cạnh khác thì cũng có thể các em vì tự ái về sự chê cười của thầy cô

và bè bạn, các em muốn chứng minh cho mọi người thấy rằng mình học không tốt nhưng mình có thể nổi trội hơn về mặt khác, hoặc các em muốn thầy cô chú ý mình hơn chẳng hạn, chính vì thế mà các em có những hành động vượt ra khỏi những quy định chung

2.2 Thực trạng đạo đức học sinh trường THPT Hoàng Lệ Kha.

Nằm trên địa bàn tiểu khu 3- thị trấn Hà Trung - huyện Hà Trung - tỉnh Thanh Hóa, trường THPT Hoàng Lệ Kha đón nhận các em học sinh chủ yếu đến từ các xã miền núi như Hà Lĩnh, Hà Đông, Hà Sơn, một số thuộc các xã Hà Lâm, Hà Toại và một số thuộc thị trấn Hà Trung Trong năm học 2013 - 2014, theo thống kê đầu năm, nhà trường có số học sinh cá biệt là 18 em, thậm chí có rất nhiều em trong đó

là nữ Những năm gần đây số học sinh vi phạm pháp luật, thiếu lễ độ với người lớn, nói tục, gây gổ đánh nhau, không trung thực, ích kỷ, ham chơi, đua đòi ngày càng nhiều Công tác giáo dục đạo đức học sinh ngày càng khó khăn và phức tạp Chuyện học sinh cắm xe, trộm cắp, xin đểu bạn bè lấy tiền đi chơi Internet ngày càng nhiều và có chiều hướng gia tăng Một số em đến trường, đến lớp chỉ do sức

ép của gia đình, thiếu động cơ học tập dẫn đến thái độ lơ là trong học tập, ồn ào gây mất trật tự lớp học Nhiều học sinh trốn tiết, nghỉ học vô lý do

Việc giáo dục đạo đức học sinh phụ thuộc phần lớn vào giáo viên chủ nhiệm Lớp nào gặp giáo viên chủ nhiệm có tâm huyết, có kinh nghiệm thì ổn định Lớp nào gặp giáo viên chủ nhiệm thiếu nhiệt tình, thiếu kinh nghiệm, dễ tính, thì học sinh mặc sức tung hoành nhưng cuối năm hạnh kiểm cũng xếp khá, xếp tốt như ai, tạo ra sự thiếu đồng bộ, thiếu công bằng trong sự đánh giá xếp lại hạnh kiểm học sinh

Qua theo dõi đã phát hiện những năm gần đây, hiện tượng học sinh cá biệt có phần gia tăng trong cả nước nói chung và tại Trường THPT Hoàng Lệ Kha nói riêng và ở nhiều cấp độ khác nhau Nó đã để lại hậu quả như một “ di căn “ sau những vụ việc xãy ra ở các trường THPT : đánh thầy giáo, cướp của giết người, đánh nhau dẫn đến chết người và những hành vi khác của thanh thiếu niên, học sinh tác động trực tiếp đến học sinh đang học trong nhà trường

- Học sinh cá biệt tăng theo cấp lớp: Ở cấp THCS còn chưa bộc phát, nhưng đến cấp THPT học sinh có biểu hiện những thái độ thiếu nghiêm túc trong học tập, sinh hoạt, nếu không kịp thời giáo dục sẽ sớm trở thành học sinh cá biệt

- Học sinh cá biệt tăng theo xu thế phát triển của xã hội theo “ cơ chế thị trường “ở khía cạnh tiêu cực

Học sinh cá biệt biểu hiện ở nhiều khía cạnh, trạng thái khác nhau, tạm chia làm 4 nhóm :

1- Gây gổ đánh nhau , kết bè thành băng nhóm

2- Bỏ giờ trốn học dẫn đến học tập sa sút hơn

3- Quậy phá, thiếu nghiêm túc trong học tập

4- Ương ngạnh, học đòi, không nghe lời thầy cô giáo, ý thức tổ chức kỷ luật kém

* Ở nhóm thứ 1 : Học sinh thường có thể lực phát triển, phát sinh tâm lý đua đòi,

làm “anh hùng” ở tuổi mới lớn, thường xuất hiện ở cuối lớp 9 đầu lớp 10; tuổi dễ bị kích động, lôi kéo thành băng nhóm, thích gây gỗ đánh nhau … giữa học sinh trong lớp, trong trường và ngoài nhà trường

* Ở nhóm thứ 2 : Một bộ phận học sinh vì điều kiện học tập thiếu, tiếp thu chậm

dẫn đến năng lực học tập hạn chế, thường không thuộc bài, sợ bị kiểm tra ở những môn học khó, hoặc thầy cô khó, nên bỏ giờ dần dần thành thói quen hay bỏ giờ trốn học và từ đó lực học sa sút và có khả năng bỏ học giữa chừng hoặc do bạn bè lôi cuốn vào những trò chơi vô bổ mà bỏ giờ trốn học

* Ở nhóm thứ 3: Như ở nhóm 2, học sinh do đặc điểm tâm sinh lý phát triển không

bình thường, không tập trung nghe giảng, tiếp thu hạn chế, không hiểu bài dẫn đến

ý thức học tập kém, thường xuyên quậy phá, không tập trung cho việc học tập, biểu hiện : xé sách vở của bạn, “phá” bạn và những trò chơi ngớ ngẩn khác trong giờ học Những học sinh này dần dần lực học giảm sút, dẫn đến bỏ giờ trốn học và bỏ học

* Ở nhóm thứ 4 : Một số ít học sinh biểu hiện tính ương ngạnh, bướng bỉnh, không

chấp hành những qui định của lớp, khi được lưu ý nhắc nhở, có vẻ ăn năn sửa sai nhưng rồi vẫn “chứng nào tật ấy ” rồi thường xuyên vi phạm bất chấp sự góp ý của bạn bè, sự giáo dục của thầy cô giáo, kể cả những hình phạt cho những vi phạm vẫn không chấp hành: chẳng hạn như tác phong không nghiêm túc: áo không bỏ

vào trong quần, tay áo xắn lên, ống quần gấp cao, in hình quái dị, tóc chải rẽ giữa, nhuộm màu, để đuôi sau, bấm lỗ tai , mặt dán kim tuyến, nói tục với bạn bè, không tham gia sinh hoạt lớp, tách rời tập thể

Ở tất cả các nhóm học sinh cá biệt trên đều ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách và năng lực học tập của học sinh

Dù ở nhóm học sinh cá biệt nào nếu chúng ta không kịp thời uốn nắn, giáo dục các em thì dễ dẫn đến các em từ những vi phạm nhỏ đến việc làm không có ý thức khác, rồi bỏ học và có nguy cơ trở thành tội phạm

Từ việc nghiên cứu các dạng học sinh cá biệt và những nguyên nhân dẫn đến tình trạng ấy, tôi tìm ra những phương pháp tối ưu để từng bước cảm hoá giáo dục các em Sau đây là một vài kinh nghiệm của bản thân trong việc giáo dục học sinh

cá biệt mà tôi muốn trao đổi cùng đồng nghiệp qua đề tài này:

2.3 Một số giải pháp cụ thể nhằm giáo dục học sinh cá biệt trong nhà trường.

2.3.1 Đối với giáo viên chủ nhiệm lớp có học sinh cá biệt.

- Bản thân người giáo viên chủ nhiệm phải là tấm gương sáng biết tự hoàn

thiện phẩm chất, nhân cách của mình Người giáo viên chủ nhiệm hơn ai hết phải

cần có trí tuệ, có lương tâm, có uy tín, sống mẫu mực, tự trọng và biết giữ chữ tín

- Hiểu biết tâm lý lứa tuổi của học sinh mình chủ nhiệm, vì cuộc sống nội tâm của học sinh ở lứa tuổi này còn nhiều mặt dễ biến đổi do các quá trình tâm lý chưa

ổn định và sự tác động rất lớn của xã hội, hoàn cảnh sống

- Người giáo viên chủ nhiệm phải có tinh thần trách nhiệm cao, yêu nghề, yêu

thương học sinh và luôn luôn xác định phương châm " Tất cả vì học sinh thân yêu"

- Biết tự kiềm chế, bình tĩnh trong mọi tình huống, kiên định thực hiện thiên chức của người kỹ sư tâm hồn

- Có sự nhạy cảm sư phạm, biết dùng yếu tố tình cảm như một nghệ thuật sư phạm để cảm hóa học sinh cá biệt

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục học sinh cá biệt, chúng ta cần làm những việc như là:

+ Xác định đúng đối tượng thông qua phản ánh của lớp, của giáo viên bộ môn

và của dư luận

+ Phân loại: Học sinh cá biệt về học tập hay học sinh cá biệt về đạo đức, lối sống

+ Tìm hiểu nguyên nhân, tìm hiểu sở trường, tính cách, hoàn cảnh của học sinh Chúng ta nên tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh đó như: thu nhập hàng ngày của gia đình, quan hệ giữa các thành viên trong gia đình như thế nào? Có êm ấm hạnh phúc hay không? Có nhiều ý kiến bất đồng hay không? Mục đích là để hiểu rõ học sinh này

+ Lựa chọn phương pháp, lên kế hoạc thực hiện mục tiêu giúp học sinh từ cá biệt trở về bình thường thậm chí là tốt

+ Thực kiện kế hoạch, rút kinh nghiệm

2.3.1.1 Những điều nên tránh.

- Không cô lập học sinh cá biệt đối với tập thể

- Không xúc phạm và làm tổn thương danh dự của học sinh trước tập thể Một lời nói cũng cần phải thận trọng