ĐƠN VỊ LẬP DỰ TOÁN – LẬP DỰ TOÁN – CHẤP HÀNH NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC – QUY ĐỊNH VỀ MUA TÀI SẢN, SỬ DỤNG TÀI SẢN CÔNG

ĐƠN VỊ LẬP DỰ TOÁN – LẬP DỰ TOÁN – CHẤP HÀNH NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC – QUY ĐỊNH VỀ MUA TÀI SẢN, SỬ DỤNG TÀI SẢN CÔNG I ĐƠN VỊ DỰ TOÁN VÀ LẬP DỰ TOÁN 1 Đơn vị dự toán a) Cơ sở pháp lý Thông tư 852015TT BTC Luật Kế toán 2015 Luật Ngân sách nhà nước 2015 Thông tư 992018TT BTC Thông tư 3422016TT BTC b) Khái niệm Đơn vị dự toán ngân sách là cơ quan, tổ chức, đơn vị được cấp có thẩm quyền giao dự toán ngân sách Dự toán ngân sách là những tính toán, dự kiến về nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách.

ĐƠN VỊ LẬP DỰ TOÁN – LẬP DỰ TOÁN – CHẤP HÀNH NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC – QUY ĐỊNH VỀ MUA TÀI SẢN, SỬ DỤNG TÀI SẢN CÔNG

I/ ĐƠN VỊ DỰ TOÁN VÀ LẬP DỰ TOÁN

1 Đơn vị dự toán

a) Cơ sở pháp lý

- Thông tư 85/2015/TT-BTC

- Luật Kế toán 2015

- Luật Ngân sách nhà nước 2015

- Thông tư 99/2018/TT-BTC

- Thông tư 342/2016/TT-BTC

b) Khái niệm

- Đơn vị dự toán ngân sách là cơ quan, tổ chức, đơn vị được cấp có thẩm quyền giao dự toán ngân sách

- Dự toán ngân sách là những tính toán, dự kiến về nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước

- Tại sao phải dự toán ngân sách nhà nước?

+ Thông qua việc lập dự toán có thể đánh giá khả năng và nhu cầu về tài chính của các cơ quan, đơn vị, từ đó phát huy tính hiệu quả đồng thời hạn chế những trở ngại

+ Dự toán ngân sách như 1 bản kế hoạch thu và chi để các nhà quản lí có thể chủ động điều hành cơ quan, đơn vị

c) Nhiệm vụ, quyền hạn

- Tổ chức việc lập dự toán thu, chi ngân sách

- Nộp đầy đủ đúng hạn các khoản phải nộp ngân sách; chi đúng chế độ

- Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện thu, chi ngân sách của các đơn vị trực thuộc;

- Quản lý, sử dụng tài sản của Nhà nước tại đơn vị

- Báo cáo tình hình thực hiện ngân sách và quyết toán ngân sách

d) Phân loại

Các đơn vị dự toán được chia làm 3 cấp:

- Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị dự toán ngân sách được Thủ tướng Chính

phủ hoặc Ủy ban nhân dân giao dự toán ngân sách

VD: Sở nông nghiệp và phát triển nông thôn, Sở y tế, Sở giáo dục và đào tạo…

Trách nhiệm của đơn vị dự toán cấp I: xét duyệt báo cáo quyết toán của các

đơn vị trực thuộc, tổng hợp và lập báo cáo quyết toán ngân sách (gồm đơn vị

mình và đơn vị dự toán ngân sách cấp dưới trực thuộc), gửi cơ quan tài chính

cùng cấp

- Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị cấp dưới đơn vị dự toán cấp I, được đơn vị

dự toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán được giao cho đơn vị dự toán

cấp III (trường hợp được ủy quyền của đơn vị dự toán cấp I) Các đơn vị dự

toán cấp II, nếu không có đơn vị dự toán cấp III trực thuộc thì đồng thời

cũng là đơn vị dự toán cấp IIl

Trách nhiệm của đơn vị dự toán cấp II: tổ chức thực hiện công tác kế toán và

quyết toán ngân sách của đơn vị mình và công tác kế toán và quyết toán của

các đơn vị dự toán cấp dưới theo quy định

VD: các văn phòng Bộ, các Cục…

- Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, được đơn vị

dự toán cấp I hoặc cấp II giao dự toán ngân sách

Trách nhiệm của đơn vị dự toán cấp III: tổ chức, thực hiện công tác kế toán và

quyết toán ngân sách của đơn vị mình và đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc

(nếu có) theo quy định.

 VÍ DỤ VỀ CÁC CẤP ĐƠN VỊ DỰ TOÁN:

+ Thủ trưởng giao kinh phí cho Bộ, Bộ giao dự toán cho Văn phòng Bộ và các

Cục, Cục giao dự toán cho Văn phòng Cục và các đơn vị thuộc Cục => Bộ là

đơn vị dự toán cấp I, Văn phòng Bộ và các Cục là đơn vị dự toán cấp II, Văn

phòng Cục và các đơn vị thuộc Cục là đơn vị dự toán cấp III

+ Ủy ban Nhân dân tỉnh giao dự toán cho Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục

và Đào tạo giao dự toán cho các trường => Sở Giáo dục và Đào tạo là đơn vị

dự toán cấp I, các trường là đơn vị dự toán cấp II

e) Phân biệt cấp ngân sách và đơn vị dự toán

Vị trí, tư

cách

Cấp ngân sách được hình thành trên cơ sở cấp chính quyền nhà

nước

Là bộ phận cơ bản cấu thành của

hệ thống NSNN

Là một cơ quan, đơn vị được nhà nước thành lập hay thừa nhận thực hiện một nhiệm vụ được nhà nước giao, được nhận kinh phí từ ngân sách cấp để thực hiện nhiệm vụ đó

Là bộ phận cấu thành của thành của một cấp NS được cấp ngân

sách của mình phân bổ giao dự toán để quản lý sử dụng Riêng ngân sách xã vừa là cấp NS vừa là đơn vị trực tiếp sử dụng NS dưới

nó không có đơn vị dự toán

Thẩm

quyền

Gồm quyền quyết định, phân bổ, quản lý, giám sát kiểm tra NS của các đơn vị dự toán thuộc cấp mình trên cơ sở được phân cấp nguồn thu nhiệm vụ chi cho NS cấp mình

Quyền sử dụng ngân sách được giao, quyền quản lý giám sát đơn

vị dự toán cấp dưới trực thuộc

Phạm vi thu

chi

Rộng: nguồn thu có được từ nhiều nguồn khác nhau trong đó có nguồn thu quan trọng từ thuế chi cho nhiều lĩnh vực, nhiều đối tượng khác nhau, mức độ chi lớn

Thu hạn chế chỉ từ một và nguồn được phân giao chủ yếu quản lý sử dụng nguồn kinh phí ngân sách cấp

để chi cho một nhiệm vụ, lĩnh vực được phân công hay đối tượng trực

thuộc đơn vị mình

Quyền chủ

động và

trách nhiệm

đối với NS

Mức độ tự chủ cao có quyền quyết định, quyền điều chỉnh dự toán ngân sách cấp mình Tự bảo đảm cân đối ngân sác cấp mình trên cơ sở nguồn thu, nhiệm vụ chi được phân cấp và tình hình thực tế hoạt động thu của ngân sách cấp mình

Mức độ tự chủ không cao, mọi hoạt động thu chi phải theo dự toán được phân bổ, chỉ được thay đổi

dự toán NS khi có sự cho phép của

cơ quan có thẩm quyền Được NS bảo đảm đúng số kinh phí theo dự

toán được giao

Chủ thể

quản lý

Hệ thống cơ quan quyền lực và cơ quan hành chính nhà nước hệ thống các cơ quan tài chính các

cấp

Thủ trưởng đơn vị và bộ phận tài chính kế toán của đơn vị

Số lượng Có 4 cấp ngân sách tương ứng với

cấp chính quyền

Có nhiều đơn vị dự toán ngân sách trong một cấp ngân sách có đơn vị

dự toán cấp I cấp II, cấp 3 dưới cấp III Riêng cấp xã không có đơn vị

dự toán

2 Lập dự toán ngân sách nhà nước

a) Cơ sở pháp lý

- Nghị định 163/2016/NĐ-CP

- Luật Kế toán 2015

- Luật Ngân sách nhà nước 2015

- Thông tư số 61/2021/TT-BTC

b) Khái niệm

- Là quá trình xây dựng và quyết định dự toán thu, chi ngân sách của nhà

nước trong thời hạn 1 năm

- Là khâu đầu tiên của quá trình ngân sách

Quá trình ngân sách gồm 3 khâu: Lập dự toán ngân sách nhà nước  Chấp hànhngân sách nhà nước  Quyết toánngân sách nhà nước

c) Căn cứ lập dự toán ngân sách nhà nước

- Nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

- Chính sách, chế độ thu ngân sách; định mức phân bổ ngân sách, chế độ, tiêu

chuẩn định mức chi ngân sách do cấp có thẩm quyền quy định

- Những quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước

(đối với dự toán năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách); tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu và mức bổ sung cân đối của ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới đã được quy định (đối với dự toán năm tiếp theo của thời kỳ ổn định)

- Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh

tế – xã hội và dự toán ngân sách năm sau; thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính về việc lập dự toán ngân sách; thông tư hướng dẫn của Bộ Kế hoạch

và Đầu tư về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, kế hoạch vốn đầu tư phát triển thuộc ngân sách nhà nước và văn bản hướng dẫn của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về lập dự toán ngân sách ở các cấp địa phương

- Số kiểm tra về dự toán thu, chi ngân sách nhà nước do Bộ Tài chính thông

báo và số kiểm tra về dự toán chi đầu tư phát triển do Bộ Kế hoạch và Đầu

tư thông báo cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Ủy ban nhân dân cấp trên thông báo số kiểm tra cho các đơn vị trực thuộc và Ủy ban nhân dân cấp dưới

- Tình hình thực hiện ngân sách các năm trước.

d) Quy trình lập dự toán ngân sách nhà nước

Bước 1 Hướng dẫn lập dự toán ngân sách và thông báo số kiểm tra dự toán ngân sách hàng năm.

Trước ngày 15/5, thủ tướng chính phủ ban hành quy định về việc xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, dự toán ngân sách nhà nước năm sau

Căn cứ vào quy định của Thủ tướng, Bộ tài chính ban hành thông tư hướng dẫn về yêu cầu, nội dung, thời hạn lập dự toán ngân sách nhà nước, thông báo số kiểm tra dự toán về tổng mức và từng lĩnh vực thu, chi ngân sách đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ, cơ quan khác ở trung ương và tổng số thu, chi, một số lĩnh vực chi quan trọng đối với từng tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, từ đó xuống các đơn vị trực thuộc và ủy ban nhân dân cấp huyện, xã,…

Thường việc xây dựng dự toán ngân sách sẽ được thực hiện vào tháng 6 của năm trước Vì vậy, trước ngày 15/5, cần phải có hướng dẫn lập dự toán để cho các cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước chuẩn bị các tài liệu cho việc xây dựng dự toán vào tháng 6

Bước 2 Lập và xét duyệt, tổng hợp dự toán ngân sách nhà nước

Cơ quan thu các cấp ở địa phương xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn gửi cơ quan thu cấp trên, cơ quan tài chính cung cấp theo lĩnh vực được giao gửi Bộ tài chính để tổng hợp, lập dự toán

Cơ quan tài chính các cấp xem xét dự toán của các cơ quan, tổ chức, đơn

vị cùng cấp, dự toán ngân sách địa phương cấp dưới, báo cáo UBND

Ủy ban nhân dân các cấp tổng hợp, lập dự toán ngân sách địa phương báo cáo thường trực HĐND cùng cấp xem xét cho ý kiến UBND cấp tỉnh gửi Bộ tài chính, Bộ kế hoạch- đầu tư… tổng hợp lập dự toán

Cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực ở trung ương và địa phương phối hợp với cơ quan tài chính, cơ quan kế hoạch và đầu tư cùng cấp lập dự toán ngân sách theo ngành

Bộ tài chính xem xét dự toán ngân sách của các đơn vị, chủ trì phối hợp với Bộ kế hoạch- đầu tư tổng hợp, lập dự toán

Trước ngày 20/9, Chính phủ trình các tài liệu báo cáo theo quy định đến

Ủy ban thường vụ quốc hội để cho ý kiến Các báo cáo của Chính phủ được gửi đến các đại biểu quốc hội chậm nhất là 20 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp Quốc hội cuối năm

Như vậy, sau khoảng thời gian lập, xét duyệt, tổng hợp dự toán thì Chính phủ trình lên Ủy ban thường vụ quốc hội trước ngày 20/9 để Ủy ban thường vụ có thời gian xem xét, chuẩn bị Sau đó, các báo cáo mới được gửi đến các đại biểu quốc hội chậm nhất là 20 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp cuối năm để các đại biểu có thời gian đưa ra ý kiến

Bước 3 Thảo luận, quyết định dự toán ngân sách, phương án phân bổ ngân sách hàng năm và giao dự toán ngân sách nhà nước

Cơ quan tài chính các cấp chủ trì tổ chức thảo luận về dự toán ngân sách hàng năm với cơ quan, đơn vị cùng cấp, thảo luận về dự toán ngân sách năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách với UBND cấp dưới trực tiếp để xác định tỉ lệ phần trăm phân chia, số bổ sung cân đối

Chính phủ thảo luận, cho ý kiến vào dự thảo các báo cáo của Chính phủ

do Bộ tài chính trình trước khi trình Ủy ban thường vụ quốc hội Ủy ban tài chính, ngân sách của quốc hội chủ trì thẩm tra các báo cáo của Chính phủ trình

Ủy ban thường vụ quốc hội Trên cơ sở ý kiến thẩm tra của Ủy ban Tài chính-ngân sách, chính phủ hoàn chỉnh các báo cáo trình Quốc hội

Quốc hội thảo luận, quyết định dự toán ngân sách nhà nước và quyết định các giải pháp để bảo đảm cân đối ngân sách Trước ngày 15/11, quốc hội quyết định dự toán ngân sách, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm sau

II/ CHẤP HÀNH NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1 Cơ sở pháp lý

- Luật Kế toán 2015

- Luật Ngân sách nhà nước 2015

2 Khái niệm chấp hành ngân sách nhà nước

Chấp hành ngân sách là quá trình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước sau khi được các cơ quan có thẩm quyền thông qua những trật tự, nguyên tắc luật định

3 Nội dung

Theo thông lệ, chấp hành ngân sách nhà nước thường bao gồm các nội dung chủ yếu: phân bổ ngân sách; chấp hành dự toán thu ngân sách; chấp hành

dự toán chi ngân sách

- Phân bổ ngân sách là việc công bố chính thức các chỉ tiêu thu, chi cho từng

cấp ngân sách, từng đơn vị sử dụng ngân sách từ trung ương đến các đơn vị

dự toán cơ sở

- Chấp hành dự toán thu ngân sách là việc sử dụng những cách thức, biện

pháp phù hợp để thu đầy đủ, kịp thời tất cả số thu đã ghi trong dự toán

- Chấp hành dự toán chi ngân sách là việc chuyển giao, sử dụng các nguồn

kinh phí từ ngân sách nhà nước nhằm thực hiện các chương trình hoạt động của Nhà nước trên mọi lĩnh vực trong năm tài chính

4 Thủ tục chấp hành ngân sách nhà nước

a) Phân bổ và giao dự toán ngân sách

Sau khi được Chính phủ, Ủy ban nhân dân giao dự toán ngân sách, các đơn vị dự toán cấp I ở trung ương và địa phương thực hiện phân bổ và giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc và đơn vị thuộc ngân sách cấp dưới trong trường hợp có ủy quyền thực hiện nhiệm vụ chi của mình, gửi cơ quan tài chính cùng cấp, đồng thời gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để thực hiện Cơ quan tài chính các cấp kiểm tra, nếu không đúng dự toán ngân sách được giao thì yêu cầu điều chỉnh lại

b) Tổ chức thu ngân sách Nhà nước

- Chấp hành dự toán thu ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Chấp hành dự toán thu ngân sách nhà nước từ thuế, phí, lệ phí

+ Chấp hành dự toán thu ngân sách từ tài sản do Nhà nước quản lý

+ Chấp hành dự toán thu ngân sách từ vay nợ, viện trợ và các khoản thu từ đóng góp của công chúng

- Cơ quan thu ngân sách:

+ Cơ quan tài chính

+ Cơ quan thuế

+ Cơ quan hải quan

+ Cơ quan khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao

- Các phương thức thu ngân sách nhà nước:

+ Thu trực tiếp tại kho bạc nhà nước: Người nộp  Kho bạc Nhà nước

Quy trình: Cơ quan thu sẽ gửi thông báo thu đến đối tượng nộp Dựa trên thông báo của cơ quan thu, đối tượng nộp đến nộp trực tiếp tại Kho bạc Nhà nước theo yêu cầu Kho bạc Nhà nước sau khi thu đủ tiền phải giao 2 biên lai thu tiền cho đối tượng nộp Đối tượng nộp lại 1 biên lai cho cơ quan thu và tự quản lý biên lai còn lại để chứng minh việc hoàn thành nghĩa vụ của mình.,

+ Thu thông qua cơ quan thu: Người nộp  Cơ quan thu  Kho bạc nhà nước

Quy trình: Thông báo thu đến đối tượng nộp Đối tượng nộp theo thông báo thu

sẽ đến nộp tiền trực tiếp tại cơ quan thu Sau khi thu tiền cán bộ thu có nghĩa vụ xuất biên lại cho đối tượng nộp Cơ quan thu có nghĩa vụ nộp toàn bộ số tiền thu được cho Kho bạc Nhà nước

c) Tổ chức chi ngân sách nhà nước

- Chấp hành chi ngân sách nhà nước bao gồm:

+ Thực hiện cấp phát kinh phí từ ngân sách nhà nước

+ Chi đầu tư phát triển;

+ Chi thường xuyên;

+ Chi ủy quyền,

+ Chi cho vay, trả nợ

- Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách quyết định chỉ gửi Kho bạc nhà nước

đồng thời chịu trách nhiệm về việc quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản của Nhà nước Kho bạc nhà nước kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ thì mới cấp các khoản chi

- Quy trình chi ngân sách nhà nước:

+ Chi theo dự toán:

 Phạm vi áp dụng: các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước

 Đối tượng: các khoản chi thường xuyên



+ Chi theo lệnh chi:

 Phạm vi áp dụng: các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước

 Đối tượng: các khoản chi không thường xuyên, các khoản chi cho những nhiệm vụ cụ thể, riêng biệt theo từng đối tượng (trả nợ, viện trợ, chi đột xuất…)

- Trong quá trình chấp hành ngân sách nhà nước, có sự thay đổi về thu, chi

thực tế sẽ có những yếu tố tác động tạo ra các sự thay đổi so với dự toán:

Tăng thu; thu không đủ dự toán; nhu cầu chi đột xuất, cấp bách ngoài dự

toán nhưng không thể trì hoãn mà dự phòng ngân sách không đủ đáp ứng;

số thu, chi có biến động lớn so với dự toán đã được quyết định  Cần có sự

can thiệp

Một số giải pháp cho những tình trạng trên:

+ Tăng thu: giảm bội chi, tăng chi trả nợ, tăng chi đầu tư phát triển, bổ sung

quỹ dự trữ tài chính, tăng dự phòng ngân sách

+ Số thu không đủ so với dự toán: điều chỉnh giảm một số khoản chi tương ứng

+ Nhu cầu chi đột xuất, cấp bách ngoài dự toán nhưng không thể trì hoãn mà

dự phòng ngân sách không đủ đáp ứng: sắp xếp lại các khoản chi trong dự toán

được giao hoặc dùng các nguồn dự trữ

+ Số thu, chi có biến động lớn so với dự toán đã được quyết định: điều chỉnh

tổng thể

5 Phân biệt chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách

Khái

niệm

Là quá trình thực hiện dự toán ngân sách nhà nước sau khi

Là giai đoạn cuối cùng của quá trình ngân sách, là hoạt động báo cáo kế