TIỂU LUẬN môn KINH t CHÍNH TR mác lê NIN ế ị đề tài HÀNG hóa s NG và v ức LAO độ ấn đề ền LƯƠNG, cả TI i CÁCH TIỀN LƯƠNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Khái niệm sức lao động Theo C.Mác: “Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống và được người đó đem

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-TIỂU LUẬN

Môn: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC - LÊ NIN

Đề tài: HÀNG HÓA SỨC LAO ĐỘNG VÀ VẤN ĐỀ TIỀN LƯƠNG, CẢI

CÁCH TIỀN LƯƠNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Họ tên SV: Nguyễn Mai Hồng

Mã SV: 2114110129 Lớp: Anh 07-KINH TE Khóa: 60

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Ngọc Lan

HÀ NỘI, tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 2

1 Khái niệm hàng hóa 2

2 Hàng hóa sức lao động 2

2.1 Khái niệm sức lao động 2

2.2 Hàng hóa sức lao động, điều kiện để sức lao động chuyển thành hàng hóa 2

2.3 Hai thuộc tính của hàng hóa sức lao động 3

2.3.1 Giá trị của hàng hóa sức lao động 3

2.3.2 Gía trị sử dụng của hàng hóa sức lao động 4

2.4 Giá cả của hàng hóa sức lao động – tiền công 5

2.4.1 Bản chất tiền công 5

2.4.2 Hình thức tiền công cơ bản 5

2.4.3 Tiền công danh nghĩa và tiền công thực tế 5

3 Thị trường sức lao động 5

II VẤN ĐỀ TIỀN LƯƠNG, CẢI CÁCH TIỀN LƯƠNG Ở VIỆT NAM 6

1 Cơ sở lý luận 6

1.1 Khái niệm cơ bản về tiền lương 6

1.2 Bản chất của tiền lương trong chủ nghĩa tư bản 6

2 Thực trạng chính sách tiền lương ở Việt Nam hiện nay 7

download by : skknchat@gmail.com

2.1 Về chính sách tiền lương tối thiểu 7

2.2 Những hạn chế bất cập trong chính sách tiền lương ở Việt Nam 8

3 Giải pháp cải cách tiền lương 10

KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Nguồn lao động là tài sản quý giá và vô cùng quý báu của quốc gia, đồng thời là tiền đề, động lực, mục tiêu thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Quan tâm đến lực lượng lao động có nghĩa là quan tâm đến mọi vấn đề liên quan đến người lao động, từ đó bộc lộ bản chất và tính ưu việt của chế độ Căn cứ theochủ nghĩa Mác - Lê-nin về hàng hoá sức lao động và thực trạng thị trường sức lao động ở nước ta, việc cải tạo thị trường sức lao động không chỉ có

ý nghĩa kinh tế mà còn có ý nghĩa chính trị Vì vậy, tôi muốn đi sâu nghiên cứu

và phân tích: “hàng hóa sức lao động và tầm quan trọng của nó đối với sự hoàn thiện của thị trường lao động Việt Nam hiện nay” và “vấn đề tiền lương, cải cách tiền lương ở Việt Nam Tiểu luận sẽ giải thích, phân tích và làm rõ các khái niệm" hàng hoá "," hàng hoá sức lao động "," thị trường "," thị trường sức lao động

"theo chủ nghĩa Mác - Lê-nin Ngoài ra, còn làm rõ vấn đề tiền lương và cải cách tiền lương ở Việt Nam Phân tích thực trạng thị trường lao động Việt Nam, từ đó

đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao thị trường lao động Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm hàng hóa

Hàng hóa là sản phẩm của lao động, nó có thể thỏa mãn những nhu cầu nhất định nào đó của con người thông qua trao đổi, mua bán

Hàng hoá có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị (hay giá trị trao đổi)

Sở dĩ hàng hóa có hai thuộc tính là do lao động sản xuất hàng hóa có hai mặt: lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng của hàng hóa, lao động trừu tượng tạo ra giá trị của hàng hóa Thuộc tính tự nhiên của hàng hóa là giá trị

sử dụng, thuộc tính xã hội của hàng hóa là hao phí lao động kết tinh trong

nó và là giá trị Bất kỳ một vật nào muốn trở thành hàng hóa đều phải có

đủ hai thuộc tính giá trị sử dụng và giá trị

2 Hàng hóa sức lao động

2.1 Khái niệm sức lao động

Theo C.Mác: “Sức lao động hay năng lực lao động là toàn bộ năng lực thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể, trong một con người đang sống và được người đó đem ra vận dụng mỗi khi sản xuất ra một giá trị sử dụng nào đó”

Sức lao động là yếu tố cơ bản của mọi quá trình sản xuất

2.2 Hàng hóa sức lao động, điều kiện để sức lao động chuyển thành hàng hóa

Trong bất cứ xã hội nào, sức lao động cũng là điều kiện cơ bản của sản xuất Nhưng không phải trong bất kỳ điều kiện nào, sức lao động cũng là hàng hóa Thực tiễn lịch sử cho thấy, sức lao động của nô lệ không phải là hàng hóa, vì bản thân

nô lệ thuộc sở hữu của chủ nô và không có quyền bán sức lao động Mặc dù người thợ thủ công tự do có thể tùy ý sử dụng sức lao động của mình,

2

download by : skknchat@gmail.com

nhưng sức lao động của anh ta không phải là hàng hóa, vì anh ta đã sản xuất ra sản phẩm để nuôi sống tư liệu sản xuất của mình chứ không phải hàng hóa và không bị buộc phải bán sức lao động của mình

để sống Sức lao động phải đáp ứng những điều kiện nhất định mới trở thành hàng hoá Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hoá:

• Thứ nhất, người có sức lao động phải được tự do vệ thân thể, làm chủ được sức lao động của mình và có quyền bán sức lao động của mình như một hàng hóa

• Thứ hai, mọi tư liệu sản xuất và tư liệu sinh hoạt phải bị tước đoạt khỏi những người có khả năng lao động Họ đã trở thành những người “vô sản” Để tồn tại, họ buộc phải bán sức lao động để kiếm sống qua ngày Vì vậy, sự chuyển hoá sức lao động thành hàng hoá là điều kiện quyết định để chuyển hoá tiền tệ thành tư bản Tuy nhiên, nếu tiền trở thành tư bản thì việc lưu thông hàng hóa và tiền tệ phải được phát triển ở một mức độ nhất định

2.3.Hai thuộc tính của hàng hóa sức lao động

Cũng giống như mọi hàng hóa khác, hàng hóa sức lao động cũng

có hai thuộc tính: giá trị và giá trị sử dụng

2.3.1 Giá trị của hàng hóa sức lao động

Giống như các hàng hoá khác, giá trị hàng hoá sức loa động củng do thời

gian lao động xã hội cần thiết để xuất và tái sản xuất sức lao động quyết định

Sức lao động chỉ tồn tại với tư cách là sức sông của con người Để tái tạo khả năng này, người lao động phải sử dụng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất định

để mặc, sinh hoạt, học nghề, v.v Ngoài ra, người lao động phải đáp ứng nhu

cầu của gia đình và con cái ân xá Chỉ bằng cách này sức lao động mới

có thể tiếp tục sản xuất và tái sản xuất Theo cách hiểu này, thời gian lao

động xã hội cần thiết để tái sản xuất sức lao động sẽ làm giảm thời gian

lao động xã hội cần thiết cho sản xuất và hỗ trợ bản thân người lao động

và tư liệu sinh hoạt của gia đình Nói cách khác, giá trị sức lao động

hàng hoá là thước đo gián tiếp giá trị của tư liệu sinh hoạt cần thiết cho

quá trình tái sản xuất sức lao động Vì vậy, sức lao động là một loại hàng

hoá đặc biệt, giá trị của nó khác với hàng hoá thông thường, nó còn chứa đựng những yếu tố lịch sử và tinh thần:

- Yếu tố tinh thần: không chỉ nhu cầu về vật chất, người công nhân còn có những nhu cầu về tinh thần, văn hoá

- Yếu tố lịch sử: nhu cầu của con người phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử của mỗi nước ở từng thời kỳ, điểu kiện địa lý, khí hậu của nước đó

Mặc dù bao hàm cả yếu tố tinh thần và lịch sử nhưng đối với mỗi đất nước

và trong một thời kỳ nhất định, thì quy mô tư liệu sinh hoạt cần thiết cho

người lao động là một đại lượng nhất định, vì vậy có thể xác định được

lượng giá trị hàng hoá sức lao động do những bộ phận sau đây hợp thành: một là, giá trị những tư liệu sinh hoạt về vật chất và tinh thần cần thiết để

tái sản xuất sức lao động, duy trì đời sống của chính người công nhân; hai

là, chi phí đào tạo người công nhân; ba là, giá trị những tư liệu sinh hoạt vật chất và tinh thần cần thiết cho gia đình và con cái người công nhân

2.3.2 Giá trị sử dụng của hàng hóa sức lao động

Giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động được thể hiện trong quá trình

sử dụng sức lao động, tức là trong quá trình người công nhân lao động

4

download by : skknchat@gmail.com

Quá trình sử dụng hay tiêu dùng hàng hoá sức động khác với hàng hoá thông thường ở chỗ: đối với hàng hóa thông thường, sau quá trình tiêu dùng hay sử dụng thì cả giá trị vàgiá trị sử dụng của nó đều biến mất theo thời gian; còn với hàng hoá sức lao động, quá trình tiêu dùng cũng chính là quá trình sản xuất ra một loại hàng hoá nào đó, đồng thời tạo ra một giá trị mới lớn hơn giá của bản thân hàng hoá sức lao động Phần lớn hơn đó chính là giá trị thặng dư thuộc về nhà tư bản

Như vậy, giá trị sử dụng của hàng hoá sức lao động có tính chất đặc biệt, nó là nguồn gốc của giá trị, nghĩa là nó có khả năng tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị ban đầu của nó Đây chính là chìa khoá để giải thích cho mâu thuẫn trong công thức chung của tư bản Chính đặc tính này đã làm cho sự xuất hiện của hàng hóa sức lao động trở thành điều kiện để chuyển hóa tiền tệ thành tư bản

2.4 Giá cả của hàng hóa sức lao động – tiền công

2.4.1 Bản chất tiền công

Tiền công là giá cả của hàng hóa sức lao động mà nhà tư bản đã mua của người công nhân Do đó, giá trị của hàng hóa sức lao động chính là yếu tố quyết định tiền công

Tiền công phụ thuộc vào quan hệ cung – cầu, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân cũng như chính sách điều tiết của nhà nước

2.4.2 Hình thức tiền công cơ bản

Tiền công có hai hình thức cơ bản sau đây:

Tiền công tính theo thời gian là hình thức tiền công tính theo thời gian lao động của người công nhân (giờ, ngày, tuần, tháng) Tùy vào thời gian lao động của công nhân, nhà tư bản sẽ trả cho họ mức tiền công tương ứng

Tiề n công tính theo sả n phẩ m là hình thức tiề n công tính theo số lượ

ng sản phẩm được tạo ra hoặc việc hoàn thành xong số lượng công việc trong một thời gian nhất định

2.4.3 Tiền công danh nghĩa và tiền công thực tế

Tiền công danh nghĩa là số tiền mà người công nhân nhận được từ việc bán sức lao động cho nhà tư bản

Tiền công thực tế là tiền công được biểu thị bằng lượng hàng hóa và dịch

vụ mà người công nhân có thể mua được bằng chính tiền công danh nghĩa của mình

3 Thị trường sức lao động

Thị trường theo nghĩa hẹp là nơi trao đổi, mua bán hàng hóa Còn theo nghĩa rộng, là tổng thể các mối quan hệ cạnh tranh, cung – cầu, giá cả, mà trong

đó giá cả và lượng hàng hóa tiêu thụ được xác định Thị trường sức lao động hay thị trường lao động là một trong số các loại thị trường, trong đó xảy ra quá trình trao đổi giữa người lao động tự do (người bán) và người cần sử dụng lao động (người mua) Sự trao đổi này dựa trên thỏa thuận về tiền công, điều kiện lao động, được thể hiện trên hợp đồng lao động

II VẤN ĐỀ TIỀN LƯƠNG, CẢI CÁCH TIỀN LƯƠNG Ở VIỆT NAM

1 Cơ sở lý luận

1.1 Khái niệm cơ bản về tiền lương

Tiền lương danh nghĩa: Là phần thu nhập người lao động nhận được sau quá trình lao động của mình, tương ứng với hao phí sức lao động, năng suất lao động, trình độ, kinh nghiệm của người lao động

6

download by : skknchat@gmail.com

Tiền lương thực tế: Được hiểu là số lượng các loại hàng hóa tiêu dùng và các loại dịch vụ cần thiết mà người lao động có thể mua được bằng tiền lương danh nghĩa

Tiền lương trả đúng theo hao phí sức lao động, có thể tái sản xuất sức lao động và là động lực cụ thể cho người lao động Tóm lại, tiền lương là giá cả hàng hóa sức lao động, được xác định trên cơ sở sức lao động, quan hệ cung – cầu của thị trường sức lao động và các quy định của pháp luật Việt Nam

1.2 Bản chất của tiền lương trong chủ nghĩa tư bản

Theo C Mác, sức lao động là khả năng lao động của mỗi người, bao gồm cả sức lao động thể chất và tinh thần, là sự vận động của sức lao động này Nhưng trong quá trình lao động, sức lao động đã tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị ban đầu, phần thặng dư đôi khi bị nhà tư bản chiếm dụng Nhưng xã hội cho rằng nhà

tư bản không bóc lột công nhân vì nhà tư bản trả tiền cho công nhân sau khi công nhân đã bỏ sức lao động để sản xuất hàng hóa Mặt khác, tiền lương được trả theo thời gian làm việc hoặc số lượng hàng hóa được sản xuất Như vậy, tiền lương đã che giấu bản chất bóc lột của chủ nghĩa tư bản Nhưng thoạt nhìn, dường như tất cả sức lao động mà người công nhân bỏ ra đều được nhà tư bản trả công xứng đáng Trên thực tế, tiền công mà nhà tư bản trả cho công nhân không phải là tiền công của sức lao động Nếu sức lao động có thể bán được thì sức lao động phải là hàng hoá và phải có giá trị, nhưng sức lao động không phải

là hàng hoá, chỉ có sức lao động mới là hàng hoá.

Vậy bản chất của tiền lương trong chủ nghĩa tư bản là hình thức biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động nhưng lại biển hiện ra bề ngoài thành giá cả của lao động

2 Thực trạng chính sách tiền lương ở Việt Nam hiện nay 2.1 Về chính sách tiền lương tối thiểu

Mức lương tối thiểu được xác định theo nhu cầu và khả năng tối thiểu Kinh tế, tiền lương thị trường lao động, chỉ số giá sinh hoạt nó Là cơ sở

để tính lương trong hệ thống bảng lương và bảng lương, Phụ cấp lương khu vực công, tính theo mức lương quy định trong hợp đồng Lao động và thực hiện các hệ thống khác phù hợp với quy định của người lao động pháp luật Điều 56 Luật lao động quy định: mức lương tối thiểu Cố định theo chi phí sinh hoạt để đảm bảo rằng người lao động hoàn thành công việc của họ Đền bù đơn giản nhất cho lao động giản đơn trong điều kiện lao động bình thường Tái sản xuất tiền lương từng phần được mở rộng và sử dụng lao động Là cơ sở để tính lương của các loại công nhân khác Theo nguyên tắc của C.Mác, tiền lương phải bảo đảm tái sản xuất sức Lao động, mức tối thiểu có thể chấp nhận được của con người

"Chi phí sản xuất của lao động giản đơn được giảm xuống thành giá cả sinh hoạt của người lao động, và chi phí duy trì giống này là tiền lương." Tiền lương được xác định như vậy là tiền lương tối thiểu, tức là mức giới hạn thấp nhất của tiền lương phải đảm bảo khôi phục lại sức lao động của con người và tiền lương cũng do các quy định của pháp luật xác định giá cả tỷ lệ của cung với cầu, của cầu và cung Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, cải cách, đổi mới chính sách tiền lương theo sự phát triển của nền kinh tế

Kể từ khi ban hành Nghị định 235 / HĐBT tháng 9 năm 1985 về cải cách tiền lương công chức đến năm 1993, Chính phủ đã 21 lần điều chỉnh tiền lương

Từ năm 1993 đến nay, chính sách tiền lương đã phát triển theo hướng tích cực, vượt ra khỏi giới hạn cơ bản của chính sách tiền lương theo Nghị định 235 / HĐBT (1985), tạo sự hài hòa hơn về lợi ích của người lao động, người

8

download by : skknchat@gmail.com

sử dụng lao động là nhà nước,, Có 4 nội dung cơ bản: tiền lương tối

thiểu,quan hệ tiền lương vùng, hệ thống bao cấp tiền lương và cơ chế

quản lý thu nhập từ tiền lương, trong đó xác định tiền lương, tiền công Ít nhất là cơ sở cơ bản để xác định giá cả lao động, bốn biểu tiền lương

riêng biệt được hình thành ở bốn khía cạnh:

- Tiền lương của các bộ phận sản xuất và điều hành quốc gia xác định tiền lương

và tiền thưởng tương đối hợp lý dựa trên năng suất lao động, hoạt động và hiệu quả sản xuất kinh doanh, đồng thời cho phép doanh nghiệp thực hiện theo 1,5 lần mức lương tối thiểu để quyết toán kết quả hoạt động

- Tiền lương của lực lượng vũ trang nhân dân

-Tiền lương của các phòng hành chính sự nghiệp được thiết kế phù hợp với

ngạch công chức phù hợp với chức danh nghề nghiệp, tiêu chuẩn nghiệp vụ,

mỗi ngạch có nhiều mức để khuyến khích công chức nỗ lực vươn lên

-Tiền lương của khu vực dân cư và bầu cử đều thống nhất, mỗi chức vụ

chỉ có một mức lương, nếu được tái cử thì có phụ cấp thâm niên tái cử

2.2 Những hạn chế bất cập trong chính sách tiền lương ở Việt Nam

Thứ nhất, duy trì quá lâu một chính sách tiền lương thấp đối với cán

bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) Các lần cải cách vừa qua luôn bị chi

phối tuyệt đối bởi khả năng của ngân sách nhà nước, nên đã thực hiện một

chính sách tiền lương quá thấp đối với CBCCVC và gắn chặt với tiền lương

tối thiểu chung vốn rất thấp (chỉ đáp ứng 65% – 70% nhu cầu mức sống tối

thiểu của người lao động) Phần lớn là hưởng lương ở mức cán sự và

chuyên viên, chiếm khoảng 73% (cán sự chiếm 32% và chuyên viên 41%),

còn ở mức chuyên viên chính là 24% và chuyên viên cao cấp là 3%

Thứ hai, quan hệ tiền lương tối thiểu – trung bình – tối đa cũng chưa