SKKN Một vài kinh nghiệm giáo dục đạo đức học sinh lớp chủ nhiệm tại trường THCS Thị Trấn Hà Trung MỤC LỤC Nội dung Trang 1 Phần mở đầu 1 1 Lý do chọn đề tài 1 1 2 Mục đích nghiên cứu 2 1 3 Đối tượng nghiên cứu 2 1 4 Phương pháp nghiên cứu 2 2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2 1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2 1 1 Khái niệm đạo đức 2 2 1 2 Đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi học sinh THCS 3 2 1 3 Giáo dục đạo đức học sinh từ góc độ của người giáo viên chủ nhiệm 3 2 2 Thực trạng vấn đề t[.]
Trang 1MỤC LỤC
1 Phần mở đầu
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.1.2 Đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi học sinh THCS 3 2.1.3 Giáo dục đạo đức học sinh từ góc độ của người giáo viên chủ
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: 4
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6 2.3.1 Kinh nghiệm tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho học sinh về
tầm quan trọng của công tác giáo dục đạo đức 6 2.3.2 Giáo viên chủ nhiệm chú trọng giáo dục đạo đức học sinh nhằm
hạn chế sự tác động từ mặt trái của xã hội 7 2.4 Giáo viên chủ nhiệm xây dựng môi trường lớp học thật tốt để giáo
2.5 Giáo viên chủ nhiệm xây dựng các phong trào thi đua; tổ chức các
hội thi, kỳ thi cho lớp nhằm thu hút, lôi cuốn và tạo niềm vui cho học
2.6 Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục đạo đức học sinh 13 2.7 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
3 Kết luận và kiến nghị
Danh mục các đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được hội đồng đánh giá
xếp loại cấp Phòng GD&ĐT, cấp Sở GD&ĐT và các cấp cao hơn xếp
Trang 21 Phần mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Chúng ta đã biết trong tất cả các hoạt động giáo dục trong nhà trường thì giáo dục đạo đức cho học sinh giữ một vị trí hết sức quan trọng Sinh thời, Bác
Hồ đã từng nói: “dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức Đức là
đạo đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cách mạng thì có tài cũng vô dụng” Người xưa cũng có câu : “Tiên học lễ, hậu học văn” Nói vậy là để nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục đạo đức, coi giáo
dục đạo đức cho người học là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp trồng người Quan điểm ấy cũng đã được nối tiếp qua nhiều thế hệ các giáo viên nói chung, giáo viên chủ nhiệm nói riêng, coi giáo dục đạo đức là nền tảng đưa tới mọi sự thành công trong sự nghiệp trồng người
Trong thời đại nền kinh tế mở cửa, hội nhập và phát triển ngày nay đã và đang đem lại những thành tựu to lớn trong khoa học kỹ thuật và đặc biệt là xã hội thông tin phát triển như huyền thoại Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được tăng nhanh Song cùng với sự phát triển vượt trội về kinh tế, kỹ thuật, văn hoá, xã hội là những tác động mặt trái của cơ chế thị trường trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đối với xã hội; giáo dục và đào tạo không nằm ngoài quy luật đó, đặc biệt nó tác động không nhỏ đến việc giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường phổ thông
Quá trình hội nhập kinh tế ngoài mặt tích cực, nó còn phát sinh nhiều vấn
đề mà chúng ta cần nhìn nhận thấu đáo như: bản sắc văn hóa dân tộc bị đe dọa, hội nhập kinh tế quốc tế du nhập vào nước ta những sản phẩm văn hóa thiếu lành mạnh, đồi trụy, phản nhân văn, gieo rắc lối sống tự do buông thả, làm xói mòn những giá trị đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc Trên thực tế, hiện nay một bộ phận thanh thiếu niên đã có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng về đạo đức, dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu, kém ý thức trong quan hệ cộng đồng, thiếu niềm tin trong cuộc sống, ý chí kém, không có tính tự chủ
Một thực tế hiện nay là trong nhà trường các cấp học phổ thông nói chung
và trường THCS nói riêng, số học sinh vi phạm đạo đức có chiều hướng gia tăng, tình trạng học sinh kết thành băng nhóm bạo hành trong trường học đáng được báo động Tình trạng học sinh bỏ học đi chơi, nghiện các trò chơi game, số
đề, các trò chơi tạo ảo giác … Nguy hại hơn nữa nó tạo cho lớp trẻ, lớp người kế cận của xã hội sau này không có khả năng làm việc, làm lũng đoạn xã hội; từ đó làm ảnh hưởng rất nguy hại cho sự phát triển xã hội
Xuất phát từ đó, để góp phần vào công tác giáo dục đạo đức cho học sinh trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp trong nhà trường phải công phu trong tìm tòi để có những giải pháp hữu hiệu; nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cũng là mấu chốt góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và hoàn thiện nhân cách cho học sinh Qua thực tiễn giảng dạy và một số kinh nghiệm nho nhỏ về công tác chủ nhiệm học sinh ở trường THCS Thị Trấn
Hà Trung, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến: “Một vài kinh nghiệm giáo dục đạo
đức học sinh lớp chủ nhiệm tại trường THCS Thị Trấn Hà Trung”.
Trang 31.2 Mục đích nghiên cứu:
Xã hội phát triển, mặt trái của nó là những hệ lụy: một bộ phận không nhỏ học sinh hiện nay đang có nguy cơ vi phạm đạo đức đáng báo động và có nhiều biểu hiện lệch lạc về đạo đức, hành vi Vì thế khi tiến hành tìm tòi, nghiên cứu,
áp dụng đề tài này, bản thân tôi mong muốn giảm thiểu số lượng học sinh vi phạm đạo đức trong lớp chủ nhiệm nói riêng, trong nhà trường THCS Thị Trấn nói chung Qua đó tôi cũng muốn trao đổi kinh nghiệm chủ nhiệm với các đồng chí, đồng nghiệp trong trường,góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, hoàn thiện nhân cách cho học sinh để các em chuẩn bị được hành trang một cách toàn diện hữu ích cho xã hội Làm tốt nhiệm vụ giáo dục giáo dục đạo đức cho học sinh là làm tốt công việc chủ nhiệm lớp góp một phần nhỏ trong việc giảm tỉ
lệ học sinh, thanh thiếu niên vi phạm pháp luật và phạm tội trong nhà trường và ngoài xã hội
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Sáng kiến kinh nghiệm này tôi nghiên cứu áp dụng vào việc giáo dục đạo đức học sinh lớp chủ nhiệm (8B) trường THCS Thị Trấn Hà Trung, đặc biệt là những em học sinh thường hay vi phạm đạo đức như:bỏ học đi chơi, nghiện chơi game, đánh nhau, chửi bậy, chơi số đề, cá độ game, trộm cắp vặt
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
Khi tiến hành đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp: Đọc và tìm hiểu qua sách báo, tài liệu; nghiên cứu qua các module chương trình bồi dưỡng thường xuyên trong năm học để xây dựng cơ sở lí thuyết; Phương pháp đọc và tìm hiểu luật giáo dục Việt Nam; Phương pháp nói chuyện, quan sát, lắng nghe, tìm hiểu thực tế từng đối tượng học sinh qua gia đình, người thân, bạn bè, hàng xóm cuả từng học sinh để thu thập thông tin về học sinh
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Khái niệm đạo đức:
Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những nguyên tắc và chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của mình và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ người và người và con người với tự nhiên
Trong nhà trường THCS, giáo dục đạo đức lớp chủ nhiệm là mặt giáo dục phải được đặc biệt coi trọng Nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện sẽ được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục khác
Giáo dục đạo đức học sinh lớp chủ nhiệm là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp các em có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ giữa cá nhân với xã hội, cá nhân với lao động, cá nhân với mọi người xung quanh và cá nhân với chính mình
Trang 4Giáo dục đạo đức lớp chủ nhiệm đòi hỏi không chỉ dừng lại ở việc truyền thụ khái niệm tri thức đạo đức, mà quan trọng hơn là kết quả giáo dục phải được thể hiện thành tình cảm, niềm tin, hành động thực tế của học sinh trong lớp
2.1.2 Đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi học sinh THCS.
Tuổi thiếu niên là giai đoạn phát triển của trẻ từ 11 - 15 tuổi, các em được vào học ở trường trung học cơ sở (từ lớp 6 - 9) Do đặc thù của sự phát triển tâm sinh lí lứa tuổi mà ở học sinh THCS là giai đoạn quan trọng nhất Lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trong thời thời kì chuyển tiếp từ tuổi thơ (trẻ con) sang tuổi trưởng thành [3] mà chúng ta hay dùng những tên
gọi như: “Tuổi khủng hoảng” “Tuổi khó bảo”, “Tuổi bất trị”,… Là người giáo
viên chủ nhiệm ai cũng đều biết đến điều này nhưng cách tiếp cận và ứng xử thì không phải ai cũng thành công như mong đợi Ở những giáo viên ít chịu đổi mới công tác chủ nhiệm, còn dập khuôn giáo điều, luôn cho mình cái quyền được đúng, ít lắng nghe và tìm hiểu nguyện vọng của học sinh, không đặt mình vào vị trí của các em để hiểu được các em hơn thì thường thất bại Hầu hết các giáo viên chủ nhiệm chỉ đưa ra yêu cầu mệnh lệnh hoặc bắt các em phải mang một nhân cách của người lớn, vì khi thấy các em sai đã kết luận và trách phạt
mà không cho các em cơ hội được nói, được sửa sai Theo PGS.TS Võ Thị Minh Chí Viện Nghiên cứu Sư phạm – ĐHSPHN “Những nét tính cách tăng
đậm là hiện tượng thường gặp ở trẻ THCS; đây là các phương án cực hạn của chuẩn bình thường và khi đó các nét của tính cách được tăng cường có phần tăng đậm thái quá Rơi vào hiện trạng này, ở trẻ thiếu niên xuất hiện tính nhạy cảm tăng cường với một số các tác động gây chấn thương tâm lý xác định, trong khi lại ổn định với các tác động khác Tính cách phát triển mạnh theo nhiều kiểu khác nhau, mỗi kiểu trong đó đều để lại dấu vết về điểm yếu của mình và đó cũng là dấu hiệu để phân biệt các dạng phát triển tính cách tăng đậm Tính cách phát triển tăng đậm không phải là bệnh lý, mà là các phương
án phát triển bình thường nhưng rất dễ dẫn đến các hành vi lệch chuẩn và lâu dài, nếu không được điều chỉnh, uốn nắn sẽ dẫn đến các bệnh thái nhân cách (và lúc đó đòi hỏi phải có sự tham gia, can thiệp của các nhà tâm thần học)”
(Trích tài liệu của PGS.TS Võ Thị Minh Chí Viện Nghiên cứu Sư phạm – ĐHSPHN) [2].
2.1.3 Giáo dục đạo đức học sinh từ góc độ người giáo viên chủ nhiệm.
Như chúng ta đã biết, nghị quyết hội nghị lần thứ VIII, Ban chấp hành trung ương khóa XI: trong quan điểm chỉ đạo thứ 6 nói rõ: “Chủ động phát huy
mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng
xã hội chủ nghĩa trong phát triển giáo dục và đào tạo… ” Trong mục tiêu cụ
thể của bậc phổ thông đề rõ “….Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú
trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn …”.
Ghi chú (giải thích cho việc trích dẫn TLTK ở ví dụ nêu trên):
Trang 5Luật giáo dục năm 2005 và luật giáo dục sửa đổi năm 2009 tại điều 27 quy định rõ về mục tiêu của giáo dục phổ thông: Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thể mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống, lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc [1]
Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THCS đối với một giáo viên với số tiết là
4 tiết/tuần, việc chủ nhiệm lớp cũng mất nhiều thời gian của giáo viên Ngoài những buổi sinh hoạt 15 phút đầu mỗi buổi học, người giáo viên chủ nhiệm hoàn thành cả các hồ sơ của lớp chủ nhiệm, trực tiếp giải quyết những vấn đề xảy ra với lớp chủ nhiệm, tiếp phụ huynh học sinh, làm việc với ban đại diện cha mẹ của lớp,… Giáo viên chủ nhiệm phải tìm hiểu kĩ càng hoàn cảnh, điều kiện sống, từng cách giáo dục con cái khác nhau của mỗi gia đình đến tìm hiểu tính cách của từng học sinh để nắm bắt đầy đủ đặc điểm học sinh lớp mình chủ nhiệm Tập hợp các em lại trong một tập thể lớp, hướng dẫn, giáo dục các em để cùng nhau nhìn về một hướng, cùng đoàn kết – yêu thương, học tập và tiến bộ Công việc như vậy đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải thật công minh, khách quan, bao dung, tế nhị và khéo léo Nếu giáo viên chủ nhiệm không biết
tự làm mới công việc chủ nhiệm thì quản lí lớp sẽ rất vất vả Như vậy có thể nói, công tác chủ nhiệm phải là cả một nghệ thuật
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
2.2.1 Thực trạng chung của địa phương
Thị Trấn Hà Trung nằm ở trung tâm huyện Hà Trung, có vị trí địa lí giáp với các xã Hà Phong, Hà Ngọc, Hà Ninh, Hà Bình, có quốc lộ 1A, quốc lộ 217
và đường sắt Bắc - Nam chạy qua Với vị trí địa lí – là trung tâm kinh tế, chính trị văn hóa, xã hội, Thị Trấn có điều kiện phát triển mọi mặt về kinh tế và văn hóa, thuận lợi cho giáo dục nhưng cũng gặp không ít khó khăn
Là trung tâm kinh tế của huyện, điều kiện phát triển kinh tế trong địa bàn Thị Trấn tương đối ổn định, đa ngành nghề đặc biệt là kinh doanh buôn bán, trong đó các quán Net nhiều như nấm rất cám dỗ học sinh Nhiều gia đình có điều kiện kinh tế khá giả mua sắm máy tính để bàn, laptop, máy tính bảng, điện thoại di động cho con em nhưng vì bận công việc nên không quản lí con cái chặt chẽ Mặc dù là Thị Trấn nhưng hiện tại số gia đình khó khăn, hộ nghèo vẫn còn nhiều… Có thể nói với vị trí giao lưu văn hóa này tuy có nhiều điều kiện phát triển nhưng cũng nảy sinh nhiều hiện tượng xã hội tiêu cực như: nghiện games,
cờ bạc, ma túy, lô đề, … dẫn đến nhiều trở ngại cho công tác giáo dục, đặc biệt
là giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường nói chung, trong lớp chủ nhiệm nói riêng Bên cạnh đó, bản thân lớp chủ nhiệm 8B trường THCS Thị Trấn do tôi chủ nhiệm có một số em do hoàn cảnh gia đình bố mẹ đi làm ăn xa, con cái ở cùng ông bà nên việc sát sao quản lí và dạy dỗ của gia đình có nhiều lơ là, các
em bỏ học thường xuyên đi chơi điện tử Do vậy công tác giáo dục đạo đức và
Ghi chú (giải thích cho việc trích dẫn TLTK ở ví dụ nêu trên):
- Ở mục 2.1.3: Đoạn “mục tiêu của giáo dục phổ thông … bảo vệ Tổ quốc” tác giả tham khảo từ TLTK
số 1
Trang 6rèn luyện thói quen tốt cho các em đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm mất rất nhiều thời gian và công sức
2.2.2 Thực trạng đối với phụ huynh
Phụ huynh học sinh nhà trường phần đông làm nghề kinh doanh, một bộ phận làm công chức,thương nghiệp, nông nghiệp, làm lao động thủ công, làm nghề tự do Đời sống cơ bản tạm đủ, có quan tâm tới việc học tập của con em Tuy nhiên một bộ phận phụ huynh mải làm ăn, đi làm ăn xa không quan tâm đến con cái, phó mặc cho nhà trường và xã hội Cá biệt còn có hiện tượng một số học sinh có bố mẹ hoặc người thân dính vào tệ nạn xã hội như cờ bạc,
ma túy
Hơn nữa nhiều gia đình học sinh tuy có quan tâm tới con em họ nhưng cách thức giáo dục bị ảnh hưởng nhiều của nền kinh tế, nên phương pháp giáo dục không phù hợp, tạo điều kiện cho học sinh có những quan điểm, nhìn nhận không đúng; không chịu học tập rèn luyện, thích đua đòi…
Có gia đình do cha mẹ sống không gương mẫu, cha mẹ ly hôn; hay buông
lỏng giáo dục, phó mặc cho xã hội, cho nhà trường theo kiểu “trăm sự nhờ thầy,
cô”…
2.2.3 Thực trạng với học sinh
Cơ bản học sinh đi học đầy đủ, chuyên cần, tích cực tham gia các hoạt động nhà trường tổ chức; một số có ý thức tích cực vươn lên trong học tập, tuy nhiên số này không nhiều Còn phần nhiều học sinh chưa thực sự nỗ lực phấn đấu trong học tập và rèn luyện, việc học chỉ mang tính chất hoàn thành nhiệm vụ được thầy cô giáo giao
Việc học sinh chưa biết làm việc giúp đỡ bố mẹ các công việc gia đình là phần nhiều, mọi việc gia đình đều do bố mẹ, ông bà, hoặc người giúp việc làm Qua đó các em không xác định được giá trị đích thực công việc Hơn nữa học sinh bỏ học chơi điện tử… vẫn còn ở một số gia đình bố mẹ làm ăn xa hoặc li dị, con cái ở với ông bà
Nhìn chung, những học sinh bỏ học đều thuộc các gia đình bố mẹ đi làm xa nhà cả năm, gửi con cho ông bà hoặc họ hàng Số học sinh chơi điện tử thường xuyên đều thuộc về các gia đình có bố hoặc mẹ đi lao động nước ngoài, đi làm
ăn xa nhà, cả những gia đình buôn bán có điều kiện về kinh tế, do bố mẹ bỏ nhau, trong gia đình có người nghiện ma túy Do đó ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng học tập của các em ở lớp, ở trường
2.2.4 Thực trạng đối với nhà trường
Thực tế nhà trường chủ yếu tập trung vào công tác giáo dục văn hóa, kiến thức cho học sinh Tập trung nhiều thời gian vào ôn tập, bồi dưỡng cho học sinh tham gia các kì thi: Thi học sinh giỏi các cấp, thi vượt cấp, …nên còn chưa thực
sự trú trọng tới công tác giáo dục đạo đức học sinh
Thậm chí, có nơi uy tín người thầy bị sa sút, các giá trị truyền thống “Tôn
sư trọng đạo” bị nhìn nhận một cách méo mó, vật chất hóa, thực dụng Có
trường hợp người cô (thầy) không giữ được tư thế đáng kính trọng trong quan hệ
Trang 7thầy trò; tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan đã tác động xấu đến uy tín của người thầy trong suy nghĩ học sinh và không ít phụ huynh
2.2.5 Thực trạng về phía xã hội
Đâu đó, còn có những hiện tượng suy thoái về đạo đức, sống không lý tưởng, lối sống thực dụng, buông thả, thậm chí những hành động phạm pháp
của “người lớn” đã tác động xấu trực tiếp đến học sinh Các tệ nạn xã hội có
nơi, có lúc đã xâm nhập vào trong trường học; tình trạng một số ít học sinh lún sâu vào tệ nạn xã hội, thậm chí đánh thầy (cô), gây án, giết người, cướp của, tụ tập đánh nhau,… lan tràn trên mạng xã hội Số này tuy không phổ biến nhưng có
xu hướng gia tăng, làm băng hoại đạo đức, tha hoá nhân cách; gây nỗi đau, đáng
lo ngaị cho các bậc cha, mẹ; đã tác động xấu tới các gía trị đạo đức truyền thống, ảnh hưởng không nhỏ trực tiếp đến công tác giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường và an ninh trật tự xã hội
Thời đại công nghệ phát triển, các trang mạng giải trí gây tò mò, kích thích, cám dỗ học sinh như: Hình ảnh khiêu dâm, trò chơi độc hại gây ảo giác, trò game gây nghiện tác động xấu làm cho học sinh không còn ý chí nghị lực vươn lên, sống trong ảo giác, tự kỉ, vô cảm hời hợt…
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.3.1 Kinh nghiệm tuyên truyền cho học sinh nhận thức về tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức.
Trước hết cần xác định rõ: nhận thức đúng mới có hành động đúng, làm cơ
sở để hướng đến một kết quả hoàn thiện Do đó để tuyên truyền tốt người giáo viên chủ nhiệm cần thực hiện như sau:
Giáo viên chủ nhiệm phải là người trực tiếp xây dựng kế hoạch - tổ chức chỉ đạo - kiểm tra - đánh giá giáo dục đạo đức học sinh trong lớp mình chủ nhiệm Giáo viên chủ nhiệm truyền đạt đến từng học sinh tất cả những quy định của Nhà trường, Thông tư 58 về tiêu chuẩn đánh gía học sinh, những điều cấm, những điều nên làm và những tác hại khi vi phạm kỷ luật Thiết lập các kế hoạch phối hợp chặt chẽ với các tổ chức, đoàn thể trong nhà trường như: Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên tiền phong
Để tuyên truyền có hiệu quả, giáo viên chủ nhiệm phải thực hiện nghiêm túc các cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; cuộc vận động “Dân chủ - kỷ cương - tình thương - trách nhiệm’’ Để mỗi thầy
(cô) giáo viên chủ nhiệm tự hoàn thiện mình, xứng đáng là tấm gương sáng cho học sinh noi theo; để học sinh nhìn nhận, đánh gía người thầy, cô với thái độ:
“Trọng thầy vì đạo đức của thầy - Phục thầy vì kiến thức của thầy - Quý mến thầy vì lòng độ lượng của thầy ”.
Đặc biệt trong công tác tuyên truyền, giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp chặt chẽ nhà trường với các bậc phụ huynh học sinh Làm cho phụ huynh thấy được tầm quan trọng trong công tác giáo dục đạo đức học sinh
- Cần tiến hành tuyên truyền các nội dung như sau:
Trang 8+ Các văn bản hướng dẫn của Bộ giáo dục,ban ngành về thực hiện nhiệm
vụ năm học, các cuộc vận động, các phong trào thi đua do các cấp phát động tổ chức
+ Tuyên truyền về vai trò, tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức học sinh, tác động của nó đối với chất lượng học tập của học sinh và việc hình thành nhân cách học sinh sau này
+ Đặc biệt tuyên truyền tới phụ huynh về những trò chơi nguy hiểm, bạo lực, những hành vi ứng sử trong nhà trường, gia đình và xã hội có ảnh hưởng sấu đến việc giáo dục đạo đức học sinh
+ Vai trò, trách nhiệm của nhà trường (Ban giám hiệu, của tập thể sư phạm); gia đình học sinh; các tổ chức đoàn thể xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho các em
- Thời gian tuyên truyền: Kéo dài trong cả năm học, trong đó cần tập trung vào các kỳ thi, hội thi, các dịp hoạt động lớn khai giảng; 20/11; sơ kết 26/3; tổng kết; các buổi hoạt động ngoại khóa; các buổi sinh hoạt đầu tuần, cuối tuần…
- Giáo viên chủ nhiệm định hướng hình thức tuyên truyền, cụ thể như:
+ Thông qua các buổi hoạt động ngoại khóa; sinh hoạt lớp, chi đội; các cuộc thi; các chương trình phát thanh măng non của Đội để tuyên truyền đến với học sinh
+ Lồng ghép, phối hợp với các giáo viên bộ môn, đặc biệt là đối với môn giáo dục công dân lồng ghép được nội dung về giáo dục đạo đức học sinh lớp mình chủ nhiệm
+ Thông qua họp phụ huynh, các buổi trao đổi, gặp gỡ giữa giáo viên chủ nhiệm với phụ huynh để tuyên truyền đến với phụ huynh
+ Thông qua các văn bản cam kết, phối hợp giữa lớp chủ nhiệm với nhà trường giữa lớp với giáo viên chủ nhiệm, lớp với địa phương để giáo dục học sinh khi tham gia hoạt động ở gia đình và khu dân cư
- Kết quả công tác tuyên truyền thể hiện qua việc cụ thể cho từng học sinh gắn với trách nhiệm, đánh giá xếp loại học sinh cuối năm từ lớp, chi đội trưởng, các tổ trưởng đến từng học sinh, gắn chặt việc giáo dục đạo đức học sinh với kết quả công việc, rèn luyện
Tóm lại: Chúng ta, những người giáo viên chủ nhiệm nhận thức được đầy
đủ những tác hại của mặt trái xã hội tác động đến học sinh trong lớp mình chủ nhiệm Vì lẽ đó mà công tác tuyền truyền là một khâu quan trọng, nó quyết định đến cách thức tổ chức thực hiện giáo dục đạo đức học sinh, đòi hỏi người giáo viên chủ nhiệm phải hiểu rõ và thông xuốt trong quá trình thực hiện giáo dục học sinh nói chung, giáo dục đạo đức nói riêng Bởi công việc giáo dục đạo đức không phải chỉ ở lớp, ở nhà trường mà cần có sự phối hợp với gia đình, địa phương và xã hội
2.3.2 Giáo viên chủ nhiệm chú trọng giáo dục đạo đức học sinh nhằm hạn chế sự tác động từ mặt trái của xã hội.
Như ở trên đã nói, nền kinh tế thị trường, xã hội phát triển mạnh mẽ song cũng xuất hiện nhiều mặt trái của nó Vậy trước hết cần tìm hiểu một số khuynh
Trang 9hướng xấu của một bộ phận nhỏ xã hội có thể phát sinh trong nền kinh tế thị trường:
Khuynh hướng chạy theo lợi nhuận đơn thuần, dẫn đến nguy cơ “thương
mại hóa” Thậm chí, khi chạy theo đồng tiền có thể sẽ bất chấp đạo lý Những
hủ tục mê tín có thể tăng nhanh, các sản phẩm phản văn hóa, làm hủy hoại con người có thể tràn lan, các giá trị đạo đức có thể bị nhận thức sai lệch Kinh tế thị
trường cũng đã kéo theo lối sống “tiền trao cháo múc”, lạnh lùng, tàn nhẫn làm
hư hại đạo đức truyền thống, thuần phong mỹ tục, tấn công vào từng gia đình, từng người Đã có không ít hiện tượng: từ chỗ coi trọng các giá trị chính trị, xã hội sang tuyệt đối hóa các giá trị vật chất kinh tế Từ chỗ lấy con người tập thể, con người xã hội làm mẫu mực (hy sinh vì tập thể, vì cộng đồng) là đạo đức cao nhất, sang tuyệt đối hóa con người cá nhân, thậm chí là cá nhân ích kỷ, cá nhân chủ nghĩa Từ chỗ lấy lý tưởng, đạo đức làm mẫu mực chuyển sang coi thường đạo đức, phẩm giá; tuyệt đối giá trị thực dụng, tôn sùng tiện nghi vật chất, tôn sùng đồng tiền, coi tiền là trên hết, lấy đồng tiền làm thước đo giá trị của con người Đồng tiền tiền xâm nhập vào nhiều mối quan hệ đạo đức xã hội, thậm chí thành nguyên tắc xử thế và tiêu chuẩn hành vi của không ít người Những quan niệm và hành vi của đạo đức truyền thống như tinh thần giúp đỡ nhau, kính già, yêu trẻ, tôn sư trọng đạo, vợ chồng thủy chung sẽ bị biến động và suy giảm do toan tính của đồng tiền
Có thể nói,những tác động này đã ảnh hưởng không nhỏ đến học sinh, thể hiện rõ qua những hành vi của một số học sinh trong lớp như học sinh là con các gia đình khá giả bắt đầu coi trọng đồng tiền trong các quan hệ, khinh thường người nghèo, phân cấp bạn theo giàu nghèo; tình trạng học sinh đua đòi mua sắm, ăn quà; dùng điện thoại; ăn mặc, đầu tóc không hợp với qui định của học sinh Học sinh bỏ học, học sinh nghỉ học đi chơi điện tử Thậm trí còn có tình trạng trộm cắp của bạn bè, người thân để có tiền chơi điện tử, đánh đề, bao bạn
bè đi chơi Những hoạt động trong gia đình học sinh cũng có những tác động không nhỏ, tạo cho học sinh thói quen xem thường việc học hành, dùng đồng tiền có thể mua được mọ thứ; việc lo lót công việc của người lớn tạo tiền đề không tốt đến các em…
Đứng trước những thách thức đó, bản thân tôi là giáo viên chủ nhiệm cần tổ chức thực hiện các biện pháp giáo dục phối hợp như sau:
* Phối hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn,với gia đình, nhà trường, các đoàn thể xã hội và đoàn thể trong nhà trường để giáo dục đạo đức học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp thay mặt nhà trường giáo dục học sinh, là người thực hiện sự phối hợp, liên kết bền chặt với giáo viên bộ môn, các
đoàn thể trong nhà trường, giữa “Gia đình - Nhà trường - Xã hội”
Do đó yêu cầu ở giáo viên chủ nhiệm cần có sự kiên trì, cần phải có tâm huyết với nghề; có phương pháp chủ nhiệm tốt với một kế hoạch toàn diện, hợp
lý, đặc biệt phải có giáo án cụ thể cho từng buổi sinh hoạt từ 15 phút đến sinh hoạt cuối tuần của lớp chủ nhiệm
Trang 10Tìm hiểu, nắm bắt cụ thể hoàn cảnh gia đình, năng lực từng học sinh trong lớp đặc biệt là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, theo dõi nắm bắt từng biểu hiện thay đổi của các em dù là nhỏ nhất như: có biểu hiện lơ là học tập, chơi bời lêu lổng,ăn mặc đua đòi, sử dụng điện thoại, tham gia mạng xã hội,…
Xử lý các tình huống của học sinh trong lớp cần có sự nghiêm khắc của người cô (thầy) đồng thời phải có tấm lòng yêu thương, thể hiện trách nhiệm, lòng vị tha như một người mẹ (cha) đối với con cái; thông cảm chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, giúp đỡ các em vượt qua khó khăn, dành thời gian để tâm sự và cho các em những lời khuyên bảo chân tình; tạo được niềm tin động lực cho học sinh trong lớp phấn đấu hoàn thiện bản thân
Để nâng cao hình ảnh người cô (thầy) trong lòng học sinh, giáo viên chủ nhiệm không những cần trau dồi năng lực chuyên môn, mà còn đòi hỏi phải thật
sự là tấm gương sáng về tác phong, tư cách đạo đức; chuẩn mực trong trang phục, lời nói, cách ứng xử… như vậy lời nói của giáo viên chủ nhiệm mới có trọng lượng, uy tín với học sinh
* Giáo viên chủ nhiệm phối kết hợp với giáo viên bộ môn:
Giáo viên làm chủ nhiệm chúng ta đều nhận thấy rằng mỗi một giáo viên bộ môn là một truyên truyền viên, cộng tác viên trong công tác giáo dục đạo đức cho các em học sinh lớp mình chủ nhiệm Bởi các thầy cô giáo bộ môn là người
có nhiều thời gian bên học sinh, theo dõi những biểu hiện của các em, ý thức học tập của học sinh qua các tiết dạy, bài dạy Qua trao đổi, phối hợp,giáo viên chủ nhiệm có biện pháp giáo dục, uốn nắn các em kịp thời Để làm tốt việc này, giáo viên chủ nhiệm cần phối hợp cùng giáo viên bộ môn chú trọng việc lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục đạo đức học sinh trong các môn học, giờ học của giáo viên bộ môn, chỉ cần trong mỗi tiết dạy cần khéo léo đưa vào ít nhất một ví dụ, nội dung về giáo dục đạo đức cho học sinh
Đối với các môn xã hội và môn đặc thù: Văn học, Lịch sử, Điạ lý, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục và đặc biệt là môn Giáo dục công dân có vị trí quan trọng đối với việc trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về phẩm chất, đạo đức về quyền và nghĩa vụ công dân sẽ giúp học sinh có thái độ tích cực và thực hiện những hành vi phù hợp chuẩn mực đạo đức
Đặc biệt, thực hiện nghiêm túc việc đánh giá, xếp loại đạo đức học sinh là
sự phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm với giáo viên dạy môn giáo dục công dân
để đánh giá chính xác, khách quan đạo đức của từng em học sinh trong lớp chủ nhiệm sau mỗi kì của năm học
* Giáo viên chủ nhiệm phối hợp với tổ chức Đoàn, Đội trong trường:
Giáo viên chủ nhiệm phối hợp cùng Đoàn, Đội xây dựng tiêu chí thi đua cho chi đội hàng tuần, hàng tháng, học kỳ và năm học Đồng thời tổ chức thực hiện nghiêm túc quy chế, hai tuần trên tháng (tuần chẵn) tổ chức đánh giá xếp loại từng đội viên trong chi đội một cách công khai, dân chủ, trao cờ thi đua hàng tháng cho các phân đội trong chi đội; cờ thi đua được treo trang trọng trước lớp để nhắc nhở các em phấn đấu
