Sáng kiến kinh nghiệm Thiết kế bài giảng sử dụng nhạc cụ vào chương Âm học môn Vật Lí 7

Sáng kiến kinh nghiệm Thiết kế bài giảng sử dụng nhạc cụ vào chương Âm học môn Vật Lí 7 MỤC LỤC Đề mục Trang (37 trang) I Là tác giả đề nghị công nhận sáng kiến 2 II Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến 2 III Lĩnh vực áp dụng sáng kiến 2 IV Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử 2 V Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến 2 1 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến 2 2 Tính mới, tính sáng tạo, hiệu quả 4 3 Những thông tin cần được bảo mật 33 4 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 33 V[.]

MỤC LỤC

Đề mục Trang

(37 trang)

IV Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử 2

1 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến 2

4 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 33

VI Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp

VII Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp

dụng sáng kiến kinh nghiệm của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp

dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có). 34

VIII Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng

Phụ lục kèm theo:

1 01 - Chứng nhận sáng kiến của đơn vị

2 01 - Biên bản bàn giao tài liệu

3 01 - Đĩa CD ghi âm thanh hoặc video kèm theo Sáng kiến

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng sáng kiến tỉnh Cao Bằng.

Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây:

Số

TT Họ và tên Ngày tháng năm sinh Nơi công tác Chức danh Trình chuyên độ

môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến (ghi rõ đối với từng đồng tác giả, nếu có)

01 Chu Tuấn Khang 04/ 02/ 1982 Trường THPT Nà Bao1 TTCM Đại học 100%

I Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Thiết kế bài giảng sử dụng

nhạc cụ vào chương Âm Học môn Vật Lí 7 Chia sẻ kiến thức âm nhạc, nhạc cụ, giúp giáo viên giảng dạy hiệu quả

II Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không có.

III Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trong Ngành Giáo dục.

1 Thiết kế bài giảng tiết 11 - Bài 10: Nguồn âm; bài giảng theo chủ đề.

2 Bổ sung kiến thức cơ bản về âm nhạc, nhạc cụ đàn Guitar và sáo trúc.

3 Tài liệu chuyên môn tham khảo cho giáo viên (GV), phụ huynh (PH) và

HS trong quá trình “DẠY - HỌC” chương II Âm học, môn vật lí 7 bậc THCS

IV Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử

Năm học 2018 - 2019 và các năm học kế tiếp

V Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến

1 Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến

ua thời gian công tác 15 năm tại trường THPT Nà Bao Trong quá trình công tác được giao lưu chuyên môn cùng đồng nghiệp tại một

số trường THCS, PT DTBT THCS thuộc phòng Giáo dục và Đào tạo Nguyên Bình quản lí Đặc biệt với những giáo viên giảng dạy bộ môn vật lí 7 Dựa trên phiếu thăm dò, phiếu hỏi và chia sẻ kiến thức chuyên môn khi tôi có đề cập đến chương II Chương Âm Học thuộc vật lí lớp 7 Thấy rằng những đồng nghiệp tôi cũng mong muốn có một SKKN viết về kiến thức nhạc cụ để bổ trợ cho giáo viên vật lí, áp dụng giảng dạy một số bài trong chương học này tạo ra tiết học sinh động, hiệu quả hoặc có thể khơi dậy năng khiếu âm nhạc từ các em

HS thông qua hai nhạc cụ đó là: Sáo trúc (sáo ngang 6 lỗ) và cây đàn guitar (Tây ban cầm 6 dây) quen thuộc và dễ mua

1 Trường nằm trên địa bàn: Xóm Nà Bao; xã Lang Môn, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng

Q

Trang | 3

Nói về SKKN này, tôi đã có dự định ấp ủ khá lâu và định viết thành SKKN, nhưng do muốn viết SKKN về chủ đề bài tập vật lí trước Được đồng nghiệp quan tâm và cộng với nhiệt huyết của cá nhân Tôi quyết định và mạnh dạn tạo ra sự khác biệt cũng như phá cách về SKKN năm học 2018 - 2019 Thực

ra trong quá trình dạy học những năm học trước tôi đã áp dụng, tuy nhiên chưa được viết thành SKKN gửi Hội đồng chấm SKKN ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Cao Bằng Trong đơn vị trường THPT Nà Bao và đơn vị bạn thuộc cấp học THCS do phòng Giáo dục và Đào tạo Nguyên Bình quản lí, chưa có đồng nghiệp nào viết về SKKN chủ đề này Tôi, tin tưởng và mong rằng SKKN: Thiết

kế bài giảng sử dụng nhạc cụ vào chương Âm Học môn vật lí 7 Chia sẻ kiến thức âm nhạc, nhạc cụ, giúp giáo viên giảng dạy hiệu quả; sẽ được Ban giám khảo ủng hộ, động viên và khích lệ cũng như đánh giá cao Như vậy sẽ tạo ra động lực và niềm tin cho cá nhân tôi, tiếp tục mạnh dạn viết những SKKN trong những năm học sau

1.1 Giải pháp đã sử dụng

1.1.1 Khi chưa áp dụng sáng kiến

• Về phía giáo viên

- GV có kiến thức về nhạc cụ: Đàn guitar và cây sáo trúc

- GV biết nhạc lý cơ bản về âm nhạc

-Chưa tự tin để nói theo ngôn ngữ âm nhạc nên chưa khơi dậy được sự phát triển đối với những em có đam mê nhạc cụ đàn guitar hoặc sáo trúc

- Nếu có học sinh nào hỏi GV về kiến thức cơ bản và đơn giản nhất về nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang 6 lỗ thì GV không trao đổi được với các

em học sinh

• Về phía học sinh

- Các em không được học một tiết học sinh động ở bài nguồn âm

- Các em chưa được biết về kiến thức cơ bản của nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang 6 lỗ

- Không được thưởng thức trực tiếp tiếng đàn hoặc tiếng sáo từ phía GV

1.1.2 Khi áp dụng sáng kiến

•Về phía giáo viên

- GV được trang bị và có kiến thức cơ bản về âm nhạc và nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang 6 lỗ

- GV có thời gian nghiên cứu thêm về nhạc lý; nhạc cụ cơ bản để lồng ghép vào bài dạy

-Vận dụng được vào nội dung bài học vật lí tại chương Âm học

-Đảm bảo tiết dạy học sinh động và hiệu quả hơn

- Có thể hướng dẫn, định hướng hoặc trả lời câu hỏi về âm nhạc và nhạc cụ khi những em HS hỏi

• Về phía học sinh

- Được học tiết học sinh động và hấp dẫn

- Được hiểu biết về kiến thức âm nhạc và nhạc cụ khi GV2 chia sẻ thêm cho các em Được định hướng và phát triển nếu các em HS có đam mê khi có năng khiếu tiềm ẩn

2 Tính mới, tính sáng tạo, hiệu quả

2.1 Tính mới

- Sáng kiến kinh nghiệm hoàn toàn mới

- Sáng kiến kinh nghiệm lần đầu tiên được áp dụng tại đơn vị

2.2 Tính sáng tạo

- Về cách trình bày nội dung, hình thức SKKN

- Sử dụng phần mềm vẽ hình Auto CAD 2009 để vẽ một số hình 2D (vẽ

cây sáo trúc; vẽ các hợp âm của đàn guitar) trong SKKN.

- Có đưa ra một số câu hỏi về nhạc cụ giúp giáo viên và học sinh hiểu sâu hơn nội dung bài học và những tình huống thực tế

2.3 Tính hiệu quả

- Sáng kiến kinh nghiệm có hiệu quả cao

- Sáng kiến kinh nghiệm có thể chia sẻ và nhân rộng cho đồng nghiệp trong tỉnh và ngoài tỉnh đối với GV dạy vật lí bậc THCS để áp dụng

• Kết quả chất lượng học tập bộ môn vật lí 7 học kì I

TỔNG SỐ 32 HỌC SINH

• Tiết dạy học trải nghiệm3 sáng tạo môn vật lí 7

Thầy Hiệu trưởng - Giáo dục hướng nghiệp môn Nghệ thuật trong chương trình học bậc THPT sắp tới

2 Thầy: Chu Tuấn Khang - Chia sẻ tài liệu và dạy đàn Guitar, sáo trúc (cơ bản); nếu HS có nhu cầu Khi cần hãy liên hệ theo số điện thoại: 0868.04.02.82

3 Chúng em tập làm nghệ sĩ chơi đàn guitar và sáo trúc

Trang | 5

• Kết quả khảo sát học sinh và giáo viên về SKKN của tác giả

- Học sinh lớp 7, trường THPT Nà Bao

Tổng số phiếu khảo sát: 31 (Học sinh).

Câu 1 Em có thấy nội dung sáng kiến kinh

nghiệm này có hữu ích không?

Câu 2 Kiến thức sáng kiến kinh nghiệm giáo viên truyền đạt đến các em có bổ ích không?

2(6,45%) 31

7(22,58%) 31

22(70,96%) 31

3 (9,67%) 31

5(16,12%) 31

23(74,19%) 31

Câu 3 Tiết dạy bài “Nguồn âm” các em có

thấy hay không?

Câu 4 Phần mở rộng về kiến thức âm nhạc có giúp cho em có thêm niềm đam mê về âm nhạc và nhạc cụ không?

6 (19,35%) 31

25 (80,64%) 31

1 (3,22%) 31

4 (12,90%) 31

12 (38,70%) 31

14 (45,16%) 31

Câu 5 Mức độ quan tâm của em về sáng kiến

kinh nghiệm này như thế nào?

Không

quan

tâm

Ít quan tâm Quan tâm Rất quan tâm

Học

sinh

lớp

7

1 (3,22%) 31

12(38,70%) 31

18(58,06%) 31

Ý kiến khác: Không có.

- Giáo viên bộ môn dạy Vật Lí bậc THCS

+ Đ/c: Lục Thị Phương -Trường THCS Hòa Chung

+ Đ/c: Trương Ngọc Huấn -Trường THCS Triệu Nguyên

+ Đ/c: Dương Việt Bắc -Trường THCS Thể Dục

+ Đ/c: Đàm Văn Hướng - Trường THPT Nà Bao

+ Đ/c: Diêu Hương Thảo - Trường THCS Triệu Nguyên

Tổng số phiếu khảo sát: 05 (Giáo viên).

Câu 1 Thầy (Cô) giáo cho biết sáng kiến kinh nghiệm này có hữu ích không?

Câu 2 Sáng kiến kinh nghiệm có giúp ích và bổ trợ kiến thức cho bài giảng hay hơn không?

5 (100%) 5

5 (100%) 5

Câu 3 Mức độ quan tâm của Thầy (Cô) giáo về sáng kiến kinh nghiệm này ra sao?

Câu 4 Phần mở rộng về kiến thức âm nhạc, nhạc cụ có ý nghĩa đối với Thầy (Cô) không?

Không quan tâm

Ít quan

Rất quan

5(100%) 5

5(100%) 5

Ý kiến khác: Không có.

ua kết quả khảo sát đối với các Thầy (Cô) giáo và các em HS trường THPT Nà Bao Đều nhận thấy kết quả rất tốt, đa số Thầy (Cô) giáo; các em học sinh nhận thấy SKKN rất có ý nghĩa và được sự quan tâm nhiều Đó cũng là niềm động viên cho Tác giả cố gắng nỗ lực hơn nữa trong công tác viết SKKN

2.3.1 Cơ sở lí thuyết

NGUỒN ÂM

Kiến thức cơ bản

- Vật phát ra âm gọi là nguồn âm

- Sự rung động (chuyển động) qua lại vị trí cân bằng của dây cao su, thành cốc, mặt trống, dây đàn guitar, … gọi là dao động

- Các vật phát ra âm đều dao động

ĐỘ CAO CỦA ÂM

Kiến thức cơ bản

- Một vật có thể dao động nhanh hay chậm Số dao động trong 1 giây được gọi là tần số

- Đơn vị tần số là héc (kí hiệu: Hz) Héc là tần số của một vật thực hiện 1

dao động trong 1 giây

- Khi tần số dao động càng lớn thì âm phát ra càng cao (càng bổng)

- Khi tần số dao động càng nhỏ thì âm phát ra càng thấp (càng trầm).

ĐỘ TO CỦA ÂM

Kiến thức cơ bản

- Độ lệch lớn nhất của một vật dao động so với vị trí cân bằng của nó được gọi là biên độ dao động

- Biên độ dao động của nguồn âm càng lớn thì âm phát ra càng to

- Độ to của âm được đo bằng đơn vị đêxiben (kí hiệu: dB)

Q

Trang | 7

2.3.2 Thiết kế bài giảng

* Phương án 1: Tiết dạy học đơn

Bài 10

Tiết 11 - Bài 10 NGUỒN ÂM

Ngày soạn:

_/ _/ _

7

I Mục tiêu

1 Kiến thức, kỹ năng và thái độ

a) Kiến thức

- Nêu được đặc điểm chung của các nguồn âm

- Nhận biết được một số nguồn âm thường gặp trong đời sống

b) Kỹ năng:

- Chỉ ra được vật dao động trong một số nguồn âm như trống, kẻng, ống sáo, âm thoa

- Quan sát thí nghiệm kiểm chứng để rút ra đặc điểm của nguồn âm là dao động c) Thái độ: Yêu thích môn học

2 Định hướng phát triển năng lực

Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực quan sát, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống Phát hiện năng khiếu về âm nhạc cho những em học sinh có năng khiếu và đam

mê, cần tìm hiểu về nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ hoặc 10 lỗ)

3 Phương pháp kỹ thuật dạy học

- Phương pháp “Tia chớp”

- Phương pháp “Nêu ý kiến ghi lên bảng”

- Phương pháp “Hỏi - Đáp”

- Phương pháp: “Thảo luận nhóm”

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Chuẩn bị của giáo viên: Đồ thí nghiệm; nhạc cụ: Guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ)

2 Chuẩn bị của học sinh: 1 sợi dây cao su mảnh, 1 tờ giấy, 1 mẩu lá chuối

III Chuỗi các hoạt động học

A Hoạt động khởi động

1 Ổn định tổ chức lớp học (2’)

2 Kiểm tra bài cũ

3 Đặt vấn đề bài học mới (7’)

- Giáo viên đưa 2 nhạc cụ là đàn guitar và cây sáo trúc cho học sinh quan sát

- Giáo viên gẩy dây đàn hoặc thổi nốt nhạc của cây sáo

- Mức độ nâng cao: Giáo viên4 đệm hát một bài hát hoặc thổi một bài hát qua cây sáo trúc

4 Tác giả: Đệm đàn và hát ca khúc Mẹ hiền yêu dấu và thổi sáo ca khúc Nhật ký của Mẹ.

- Từ đó hỏi học sinh và giới thiệu đàn guitar và cây sáo trúc là những nguồn âm không, chúng có đặc điểm như nào chúng ta sẽ tìm hiểu bài học này

B Hoạt động hình thành kiến thức

6’

8’

6’

6’

Hoạt động 1: Nhận biết nguồn

âm

- GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi

C1 và C2

- GV Sử dụng phương pháp: “Hỏi

- Đáp)

Hoạt động 2: Đặc điểm chung

của nguồn âm

- GV sử dụng nhạc cụ guitar, cụ

thể là dây đàn5

- GV: Hỏi - Đáp cùng HS

- GV: Thực hiện các thí nghiệm

- HS: Quan sát và trả lời câu hỏi

- HS: Làm việc theo nhóm

- HS: Làm việc theo nhóm

I - Nhận biết nguồn âm C1: Từ lắng nghe âm thanh xung quanh HS Vật phát ra âm gọi là nguồn âm

C 2 : Một số nguồn âm như đàn guitar, sáo trúc, đàn bầu, trống, …

II - Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?

Thí nghiệm

1 Dây đàn guitar

C 3 : Khi dùng tay gẩy dây số 4 (dây

Rê (D)) của đàn guitar và thấy dây

đàn guitar rung động (chuyển động)

qua vị trí cân bằng, nhìn thấy bằng mắt và nghe được âm thanh của dây

số 4

2 Gõ thành cốc thủy tinh C4: Cốc thủy tinh phát ra âm Thành cốc thủy tinh có rung động Ta có thể nhận biết sự rung động của thành cốc bằng cách: Treo con lắc bấc sát thành cốc Khi gõ thìa vào thành cốc, thành cốc rung làm cho con lắc bấc dao động

Khái niệm: Dao động

3 Gõ âm thoa C5: Âm thoa có dao động Có thể kiểm tra dao động của âm thoa bằng cách:

- Đặt con lắc sát một nhánh của âm thoa khi âm thoa phát ra âm

- Dùng tay giữ chặt hai nhánh của âm thoa thì không nghe âm phát ra nữa

- Dùng một tờ giấy đặt nổi trên mặt

5 Gẩy dây đàn guitar, cụ thể là dây số 4 (Dây Rê (D)) Từ đó học sinh nhận thấy dây đàn rung động và phát ra âm thanh cụ thể là nốt nhạc Rê.

Trang | 9

một chậu nước Khi âm thoa phát âm,

ta chạm một nhánh của âm thoa vào gần mép tờ giấy thì thấy nước bắn tóe bên mép tờ giấy

Kết luận: Khi phát ra âm, các vật đều

(dao động)

III - Vận dụng

(Hoạt động vận dụng)

C Hoạt động luyện tập

Không có

D Hoạt động vận dụng (10’)

C 6 : Giao về nhà

C7: Nhạc cụ: Guitar và sáo trúc.

Bộ phận dao động phát ra âm trong mỗi nhạc cụ trên như sau:

* Đàn guitar

- Dây đàn dao động và nhờ thùng đàn guitar cộng hưởng phát ra âm thanh

* Sáo trúc

- Không khí trong ống sáo6 dao động và phát ra âm thanh

E Hoạt động tìm tòi mở rộng

- C 8 và C9 giao về nhà, giờ học sau báo cáo trong 10 phút đầu giờ.

- Khơi dậy lòng đam mê nhạc cụ guitar và sáo trúc của học sinh Về nhà hãy tìm hiểu và trao đổi với giáo viên7 và nhạc cụ này

- GV giao một số câu hỏi mở rộng có liên quan đến nhạc cụ để HS trả lời (trang 17)

IV Rút kinh nghiệm của giáo viên

Nà Bao, ngày tháng năm

Phê duyệt của Ban giám hiệu

Bế Thị Lan PHÓ HIỆU TRƯỞNG

6 Tùy kích thước và cấu trúc lỗ bấm của cây sáo tạo ra tone sáo khác nhau.

7 Giáo viên có thể sử dụng phần kiến thức bổ trợ về nhạc cụ guitar và sáo trúc để chia sẻ với học sinh.

* Phương án 2: Tiết dạy học theo chủ đề (Sử dụng nhạc cụ: Guitar và

sáo trúc ngang 6 lỗ)

Bài 10, 11, 12

Tiết 11; 12 - Chủ đề ÂM HỌC

(02 tiết) Ngày soạn:

_/ _/ _

I Mục tiêu

1 Kiến thức, kỹ năng và thái độ

a) Kiến thức

- Nêu được đặc điểm chung của các nguồn âm

- Nhận biết được một số nguồn âm thường gặp trong đời sống

- Nhận biết được âm cao (bổng) có tần số lớn, âm thấp (trầm) có tần số nhỏ Nêu được ví dụ

- Nhận biết được âm to có biên độ dao động lớn, âm nhỏ có biên độ dao động nhỏ Nêu được ví dụ

- So sánh được âm to, âm nhỏ

b) Kỹ năng:

- Chỉ ra được vật dao động trong một số nguồn âm như trống, kẻng, ống sáo, âm thoa

- Quan sát thí nghiệm kiểm chứng để rút ra đặc điểm của nguồn âm là dao động c) Thái độ: Yêu thích môn học; có thái độ học tập nghiêm túc; có ý thức vận dụng kiến thức vào thực tế

2 Định hướng phát triển năng lực

Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực quan sát, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống Phát hiện năng khiếu về âm nhạc cho những em học sinh có năng khiếu và đam

mê, cần tìm hiểu về nhạc cụ: Đàn guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ hoặc 10 lỗ)

3 Phương pháp kỹ thuật dạy học

- Phương pháp “Tia chớp”

- Phương pháp “Nêu ý kiến ghi lên bảng”

- Phương pháp “Hỏi - Đáp”

- Phương pháp: “Thảo luận nhóm”

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Chuẩn bị của giáo viên: Nhạc cụ: Guitar và sáo trúc ngang (6 lỗ)

2 Chuẩn bị của học sinh: Sáo trúc ngang (6 lỗ)

III Chuỗi các hoạt động học

A Hoạt động khởi động

1 Ổn định tổ chức lớp học (1’)