Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học

Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học Một số biện pháp giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học 1 MỤC LỤC MỤC NỘI DUNG TRANG I PHẦN MỞ ĐẦU 2 1 Lý do chọn đề tài 2 2 Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài 3 3 Đối tượng nghiên cứu 3 4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 3 5 Phương pháp nghiên cứu 4 II PHẦN NỘI DUNG 4 1 Cơ sở lý luận 4 2 Thực trạng 5 3 Giải pháp biện pháp 8 4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu 21 III KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ 21 1[.]

MỤC LỤC

II PHẦN NỘI DUNG 4

1 Cơ sở lý luận 4

2 Thực trạng 5

3 Giải pháp biện pháp 8

4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu

21 III KẾT LUẬN KIẾN NGHỊ 21

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ HỌC TỐT

MÔN KHÁM PHÁ KHOA HỌC

I Phần mở đầu

I.1 Lý do chọn đề tài

Dạy trẻ khám phá khoa học là một trong những môn học rất quan trọng,

mà cũng là môn học trẻ yêu thích ở trường mầm non Vì qua môn học này trẻ học tập vui chơi, trẻ được trực tiếp quan sát, trải nghiệm, được tiếp xúc trực tiếp với một số vật thật trong môi trường xung quanh rất đa dạng và phong phú Qua môn học này giúp trẻ tích lũy số vốn kiến thức sơ đảng về thế giới xung quanh vận dụng trực tiếp vào cuộc sống hàng ngày của trẻ từ đó giúp trẻ có 1 tâm thế vững vàng, một kiến thức nhất định tạo tiền đề tốt cho việc học tập và hoạt động chính ở trường phổ thông sau này

Bộ môn này rất đa dạng phong phú về nội dung có tầm quan trọng như vậy nên tôi đã suy nghĩ đầu tư và lưạ chọn đề tài này để nghiên cứu xây dựng một số biện pháp phù hợp để giúp trẻ học tốt môn khám phá khoa học theo hướng thích hợp của hoạt động chung

Muốn tốt cho sự phát triển của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần điều cần thiết bạn phải hướng dẫn trẻ ra hoà nhập với thiên nhiên Và cô giáo mầm non những người thầy đầu tiên ươm mầm thiên nhiên có hệ thống vào trong trẻ

Bác Hồ kính yêu đã dạy rằng “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm

năm phải trồng người” vì lợi ích của cả dân tộc, cả quốc gia, vì trẻ em là hạnh

phúc của mọi nhà việc bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ là trách nhiệm của toàn xã hội Vậy thì mỗi giáo viên mầm non chúng ta cần chung tay gieo trồng chăm sóc

và bảo vệ trẻ như thế nào?

Trong chúng ta hẳn ai ai cũng bước qua thời thơ ấu với những cảm xúc, những kỷ niệm khó quên và đặc biệt chúng ta đã trải qua quá trình phát triển từng bước của tâm sinh lý Hiểu được đứa trẻ muốn gì và cần gì là cả một quá trình đầy khó khăn và nỗ lực

Là giáo viên chủ nhiệm lớp lá 4 trường Mầm Non krông Ana thường xuyên tiếp xúc với trẻ, hơn ai hết tôi hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý cũng như khả năng, nhu cầu của trẻ Việc tìm ra một số biện pháp giúp trẻ khám phá khoa học, hòa nhập với thiên nhiên trong tiết dạy đã có kết quả rất lớn trên trẻ và phát triển toàn diện ở trẻ Trong quá trình tôi tham gia giảng dạy cũng như đi dự các tiết của giáo viên trong trường nhìn chung trong các tiết học trong lớp lượng kiến thức mà trẻ lĩnh hội được rất trừu tượng và chưa sâu sắc đến trẻ Trẻ tiếp thu còn chậm, chưa thực sự gây hứng thú với trẻ Đồ dùng đồ chơi cô chuẩn bị rất nhiều nhưng vẫn mang tính khô khan cứng nhắc và có phần gò bó đối với trẻ, hạn chế

sự tò mò tự tìm hiểu sự phong phú muôn màu muôn vẻ của sự vật

Dựa vào thực trạng khó khăn và thuận lợi trên mà tôi đã tích lũy được “Một

số biện pháp giúp trẻ khám phá khoa học” để mạnh dạn trình bày trong bản sáng

kiến kinh nghiệm này Hi vọng nhận được sự góp ý của các đồng nghiệp

I 2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

* Mục tiêu: Phát triển ở trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần

Hình thành và rèn luyện kĩ năng ở trẻ làm quen với môi trương xung quanh thông qua các hoạt động: Vui chơi, học tập, lao động và sinh hoạt

Trẻ hòa mình vào với thiên nhiên, được hít thở không khí trong lành, vận động thoải mái giúp phát triển khả năng quan sát, ghi nhớ, chú ý

Phát triển khả năng định hướng trong không gian

Giáo dục trẻ lòng yêu thích môn học, yêu thiên nhiên đất nước và thái độ ứng xử đúng đắn với môi trường xung quanh

Trẻ khám phá khoa học một cách hứng thú, góp phần phát triển về mọi mặt

và cả nhân cách ở trẻ

* Nhiệm vụ: Giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc và chính xác, không mang tính trừu tượng và khô khan

I 3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp Lá 4 trường Mầm Non krông Ana

I 4 Giới hạn phạm vi nội dung nghiên cứu

Hoạt động có chủ đích và hoạt động ở mọi lúc mọi nơi của học sinh trường Mầm Non krông Ana

I 5 Phương pháp nghiên cứu

Quan sát các hoạt động của trẻ

Điều tra thực tế

Nghiên cứu tài liệu

Kiểm tra đánh giá các hoạt động của trẻ

II Phần nội dung

II.1 Cơ sở lý luận

Phương pháp dạy học với trẻ mầm non được coi là hệ thống các nguyên tắc chủ yếu nêu lên những phương hướng xác định, mục đích yêu cầu, nội dung và cách thức dạy học trong những điều kiện cụ thể để đạt mục đích đề ra Với ý nghĩa này phương pháp đồng nghĩa với chiến lược hành động chung nhất, phương hướng để đạt được mục tiêu môn học ở từng giai đoạn, phương pháp là cách thức tổ chức là phương thức tổ chức phối hợp hoạt động chung giữa hoạt động của cô và hoạt động của trò nhằm thực hiện được mục đích và yêu cầu nội dung của môn học Ở cấp độ cuối cùng phương pháp là thủ pháp đó chính là các hoạt động, các thao tác cụ thể nối tiếp nhau để thực hiện nhiệm vụ học tập nào

đó Như vậy, chúng ta có thể tiến hành nghiên cứu phương pháp dạy học phù hợp cho mọi đối tượng

Trẻ em trí tò mò và nhu cầu muốn tìm hiểu, muốn khám phá sự vật xung quanh rất lớn mà khả năng của trẻ còn hạn chế Việc giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách chính xác và trọn vẹn phù hợp với khả năng và đáp ứng nhu cầu của trẻ thông qua các hoạt động thông thường: tạo hình, tác phẩm văn học, mới chỉ đem đến cho trẻ lượng kiến thức rất nhỏ Nhưng nếu chúng ta đưa trẻ hòa nhập vào thiên nhiên, vào khoa học cuộc sống trẻ vừa lĩnh hội kiến thức mà người lớn truyền đạt, bên cạnh đó trẻ còn tự tìm hiểu và vốn kiến thức chính xác hơn, thực

tế hơn Phong cảnh bên ngoài giúp bé biết quan sát và nhận thức thế giới, thông qua những câu hỏi “tại sao? Vì sao lại thế?,…” Thiên nhiên tạo cơ hội để bé hít

thở không khí trong lành và tăng cường vận động, cần thiết cho sự phát triển thể chất cũng như tâm hồn trẻ qua các hoạt động như hoạt động ngoài trời Các chuyên gia giáo dục cho rằng, vận động ngoài trời sẽ tăng khả năng chú ý và tư duy sáng tạo cho trẻ Nhờ đó, bé sẽ giảm được nguy cơ mắc chứng bệnh tăng động giảm chú ý

Đối với giáo dục mẫu giáo, phương pháp giáo dục phải tạo điều kiện cho trẻ trải nghiệm, tìm tòi, khám phá môi trường xung quanh dưới nhiều hình thức, đáp ứng nhu cầu, hứng thú của trẻ Chú trọng đổi mới tổ chức môi trường giáo dục nhằm kích thích và tạo cơ hội cho trẻ khám phá, thử nghiệm

Bởi vì trước hết trẻ sẽ phát triển ý thức về sự tôn trọng và quan tâm đến môi trường sống ngay từ khi còn nhỏ Thứ hai, sự tác động tích cực đối với môi trường tự nhiên cũng là một phần quan trọng cho sự phát triển sức khỏe của trẻ

Và sự tác động qua lại này cũng nâng cao khả năng học hỏi của trẻ Trẻ được sống gần gũi với thiên nhiên

Khi tiếp xúc với trẻ tôi thường bắt gặp những điều bất ngờ ở trẻ như: Tới lớp trẻ lượm một chiếc lá đã bị sâu ăn và hỏi tôi tại sao hôm qua cô dạy không

có lá như thế này? Tại sao quả đu đủ nhà con không có hạt? Tại sao con không được hái hoa đẹp? Tôi luôn trăn trở và muốn gửi đến bài viết này để muốn trả lời câu hỏi tại sao cần phải giáo dục trẻ từ thiên nhiên ngay trong những năm đầu đời

II.2 Thực trạng

a Thuận lợi, khó khăn

* Thuận lợi: Quang cảnh trường rộng rãi, xung quanh đều có cây, hoa, có vườn rau Trẻ năng động tham gia hoạt động tích cực, phụ huynh quan tâm đến con em, trẻ cùng một lứa tuổi thuận lợi cho việc áp dụng đề tài

* Khó khăn: Trang thiết bị và một số dụng cụ khoa học của trường còn hạn chế như ( Kính lúp, máy ảnh, )

b Thành công, hạn chế

* Thành công: Kích thích hứng thú của trẻ tham gia vào hoạt động rất mạnh

mẽ Trẻ có sự tiến bộ trong cách ứng xử với môi trường thiên nhiên, thái độ học tập tích cực hơn

* Hạn chế: Đồ dùng và môi trường hoạt động chưa phong phú

c Mặt mạnh, mặt yếu

* Mặt mạnh

Trẻ không cần phải suy đoán một cách trừu tượng về sự vật hiện tượng, trẻ được tri giác trực tiếp và rõ ràng

Trẻ tham gia tích cực vui vẻ thoải mái mạnh dạn trình bày ý kiến

Trẻ có cơ hội để được trò chuyện, được thể hiện mình, được trình bày ý kiến về những suy nghĩ của trẻ

Rèn cho trẻ thói quen ứng xử với môi trường thiên nhiên, biết cách chăm sóc

và bảo vệ chúng

* Mặt yếu

Lớp có 39 cháu nhưng có một số cháu chưa qua mầm và lớp chồi nên kỷ năng khám phá, chưa mạnh dạn trình bày ý kiến, kiến thức về môi trường còn hạn chế

d Các nguyên nhân, yếu tố tác động.

Dựa vào đặc điểm chung của chương trình mầm non mới trên cơ sở mọi hoạt động đều hướng đến trẻ, đặt trẻ là trung tâm để giải quyết vấn đề Và nhu cầu bức thiết của trẻ hiện nay luôn có nhu cầu tìm hiểu sự vật sự việc một cách

tự nhiên và chủ động

e Đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra.

* Ưu điểm: Nhìn chung đề tài tôi nghiên cứu có những mặt thuận lợi, mang đến những thành công nhất định

- Tôi được phân công dạy ở lớp mà 97% trẻ đã học ở các lớp dưới nên trẻ

đã có nề nếp học tập và rất nhanh nhẹn

- Cháu đến lớp chuyên cần, tham gia tichs cực vào mọi hoạt động

- Giảng dạy nhiều năm và thường xuyên quan tâm đến trẻ nên bản thân cũng có nhiều kinh nghiệm trong việc nắm bắt tâm sinh lý của trẻ

- Được sự giúp đỡ nhiệt tình của đồng nghiệp, phụ huynh và học sinh lớp lá

4, nên tôi vận dụng tìm ra nhiều biện pháp mới cũng thuận lợi hơn

* Tồn tại: Bên cạnh những ưu điểm trên trong thời gian nghiên cứu đề tài tôi cũng gặp không ít vấn đề hạn chế, khó khăn và có mặt yếu kém như:

- Số trẻ đông, một số cháu thể lực yếu nên tiếp thu chậm hơn so với các bạn

- Gia đình học sinh còn khó khăn nên phụ huynh không có điệu kiện cho cháu tiếp xúc nhiều với xã hội nên khả năng tiếp xúc với môi trường xã hội còn hạn chế

- Cụ thể thược trạng khi chưa vận dụng biện pháp mới tôi đã thống kê bằng bảng sau:

+ Khảo sát chất lượng trước lúc thực hiện biện pháp mới

- Tổng số trẻ: 39 cháu

Nội dung 1: Kỹ năng quan sát, tìm ra đặc điểm và trả lời được tên gọi đặc điểm của các đối tượng khám phá

Kết quả: Tốt – Khá: 15 Cháu – Đạt 38%

Trung bình: 17 Cháu – Đạt 43%

Yếu: 7 Cháu – Đạt 11%

Nội dung 2: Khả năng so sánh, phân loại các đối tượng khám phá

Kết quả: Tốt – Khá:14 Cháu – Đạt 36%

Trung bình: 18 Cháu – Đạt 46%

Yếu: 7 Cháu – Đạt 12%

Nội dung 3: Phát hiện cái mới lạ và có thái độ hành động phù hợp

Kết quả: Tốt – Khá: 16 Cháu – Đạt 41%

Trung bình: 17 Cháu – Đạt 44%

Yếu: 6 Cháu – Đạt 15%

Nội dung 4: Có kỹ năng sống và khả năng giao tiếp tốt

Kết quả: Tốt – Khá: 18 Cháu – Đạt 46%

Trung bình: 18 Cháu – Đạt 46%

Yếu: 6 Cháu – Đạt 8%

Từ kết quả như trên, tôi luôn băn khoăn suy nghĩ tìm nhiều biện pháp để tiết dạy KPKH đạt hiệu quả cao hơn Dựa vào vốn kiến thức đã học và được bồi dưỡng chuyên môn, tôi đã tìm ra một số biện pháp sau:

II.3 Giải pháp - Biện pháp

a Mục tiêu của giải pháp - biện pháp

Giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách sâu sắc và chính xác, không mang tính trừu tượng và khô khan

Hình thành và rèn luyện một số kỷ năng cần thiết trong vui chơi, học tập và lao động cũng cố tri thức và ứng dụng vào thực tiễn

Phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần

Hòa mình vào với thiên nhiên trẻ được hít thở không khí trong lành, vận động thoải mái giúp phát triển khả năng quan sát, ghi nhớ, chú ý

Phát triển khả năng định hướng trong không gian 5 mặt đều được phát triển Giúp quá trình học tập của trẻ ở trường mầm non thêm phần thoải mái và hấp dẫn Giáo dục trẻ sống gần gũi hòa đồng với môi trường thiên nhiên và xã

hội

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Biện pháp 1: Tạo môi trường giúp trẻ khám phá khoa học.

Trẻ ở độ tuổi mầm non chủ yếu là tư duy trực quan hình tượng, với trẻ thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sự chú ý của trẻ Nhưng trong môn học này ngoài đưa trẻ đi ra ngoài để quan sát khám phá tìm hiểu môi trường xung quanh và cho trẻ tự do khám phá là có hiệu quả Bản thân tôi phải tìm những địa điểm, đề tài phù hợp với khả năng của trẻ, phù hợp với vốn hiểu biết của trẻ và gần gũi với trẻ Cho trẻ quan sát 1-2 đối tượng tùy vào khả năng của trẻ, cho trẻ làm quen với những sự vật hiện tượng đơn giản và dễ hiểu ví dụ: Quan sát quá trình phát triển của cây, cây phát triển như thế nào , để quá trình quan sát và sự tiếp thu cao của trẻ tôi thiết kế ở một góc lớp tôi chuẩn bị những

hộp xốp đựng đất vào, tôi gieo hạt rau vào thùng xốp theo thời gian nhất định, thùng xốp thứ nhất gieo cách thùng xốp thứ 2 một tuần, thùng xốp thứ 2 cách thùng xốp thứ 3 một tuần, ở mỗi luống rau tôi ghi thời gian sinh trưởng và phát triển của luống rau đó và cho trẻ tìm hiểu sự lớn lên của cây rau hàng ngày, để khi trẻ quan sát tôi có thể giới thiệu luống rau mới gieo trồng 1 tuần có 2 lá mầm, luống rau sắp ăn được mất thời gian 4 tuần Ngoài việc giúp trẻ khám phá

sự lớn lên của cây con giúp trẻ biết cách chăm sóc, bảo vệ, giáo dục trẻ lợi ích của cây rau Để trẻ nhớ lâu và nắm chắc kiến thức trong lớp học tôi trang trí các góc trong đó có góc “Bé thích khám phá” ở góc này tôi chuẩn tranh ảnh phù hợp chủ đề với đề tài để cung cấp kiến thức cho trẻ qua tranh ảnh Góc học tập cho trẻ thực hiện tô, vẽ, nặn, xếp hột hạt, cắt, dán… những gì mà trẻ đã học được, dạy cho trẻ cách làm một cơn mưa từ những li nước, cách làm đất, gieo trồng…

ở góc thiên nhiên, Góc xây dựng cho trẻ xây những công trình phù hợp với chủ

đề và những công trình qua sự tưởng tượng của trẻ như: Công viên, khu vui chơi cho bé, sở thú, vườn cây nhà bé, hình ảnh và trò chơi được thay đổi hàng tuần theo chủ đề sát đề tài trẻ được học Để từ đó trẻ có thể nhớ lại kiến thức hay làm tăng tính tò mò của trẻ, giúp trẻ có hứng thú trong buổi học

Đó là tạo môi trường trong lớp học, còn việc đưa trẻ ra với thiên nhiên ngoài tác dụng giúp trẻ khám phá môi trường có hiệu quả còn có một số tác dụng: Ra ngoài trời trẻ được tắm nắng, hít thở không khí trong lành, thoáng mát, được vận động trong điều kiện rộng rãi, thoải mái, làm tăng sự hoạt động của các cơ quan trong cơ thể, tăng sự trao đổi chất, rèn luyện sự thích nghi với tác động của các yếu tố tự nhiên, tăng cường sức đề kháng của cơ thể Giúp trẻ mở rộng thêm tầm hiểu biết về sự vật hiện tượng xung quanh, làm giàu xúc cảm thẩm mỹ, trẻ được mở rộng diện tích tiếp xúc, được trực tiếp quan sát tiếp xúc các sự vật hiện tượng sống động trước mắt làm phong phú vốn biểu tượng và giúp trẻ cảm nhận được vẻ đẹp của môi trường xung quanh Tạo điều kiện để trẻ vận dụng những hiểu biết, kiến thức, kỹ năng đã học và hoàn cảnh thực tiễn

Vì vậy việc lựa chọn môi trường sao cho phù hợp với trẻ là rất quan trọng

Tôi luôn tìm chọn những địa điểm thực sự gần gũi và gây hứng thú với trẻ dựa trên thực tế mà trường mình có (sân trường, gốc bàng, vườn hoa, vườn rau, bể nước,…) Trên cơ sở đó đặt ra tình huống gây bất ngờ để lôi cuốn sự chú

ý cho trẻ bằng cách trong quá trình dạo chơi tôi cùng trẻ nhìn lên bầu trời “Ôi mây đang đi kìa” và giả bộ đặt ra câu hỏi tại sao mây không có chân mà mây biết đi nhỉ? Khi đó trẻ sẽ tò mò và cùng xúm xít lại cùng hướng mắt lên bầu trời tìm hiểu để tự đặt câu hỏi, để dạy trẻ cách quan sát bầu trời, dạy trẻ sự bốc hơi của nước như vậy tự nhiên tôi đã có một môi trường học tập thật sự gây hứng thú cho trẻ

Biện pháp 2: Lồng ghép tích hợp các môn học khác và trò chơi

Thông qua các môn học khác lồng ghép đan cài các hoạt động Trong quá trình sử dụng lồng ghép đan cài cô nên sử dụng trực quan và thực hành, thiết kế hình thức “Học mà chơi, chơi mà học” thông qua hình ảnh chơi nhẹ nhàng để trẻ hứng thú và tích cực hoạt động thì hiệu quả học tốt hơn

* Phát triển thể chất: Trẻ được rèn luyện các nhóm cơ, hít thở không khí trong lành và thay đổi trạng thái vận động

VD: Trẻ đang học chủ đề thế giới thực vât, giờ thể dục tôi chọn đề tài “Đi thăng bằng trên ghế thể dục” cho trẻ đi chạy khởi động quanh sân trường để nhặt những chiếc lá bàng rụng, cho trẻ đứng thành 3 đội chơi, khi thực hiện bài tập vận động cơ bản mỗi trẻ cầm 2 lá bàng trên tay và đi thăng bằng trên ghế thể dục Như vậy giờ học thêm sinh động mà trẻ biết đặc điểm của cây bàng khi lá bàng già sẻ rụng, trẻ được quan sát được tiếp súc trực tiếp Qua đó giáo dục trẻ biết bảo vệ môi trường sạch đẹp

* Phát triển nhận thức: Trẻ biết về các hiện tượng và môi trương xung quanh, phân biệt được các sự vật hiện tượng, đặc điểm rõ nét và đa dạng

* Phát triển ngôn ngữ: Trẻ nói được rất nhiều và phát triển hơn so với yêu cầu, giải thích được những câu hỏi tại sao? Như thế nào rõ ràng