SKKN Một số biện pháp giúp trẻ 5 6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại lớp Lá 4 trường Mầm non Cư Pang Một số biện pháp giúp trẻ 5 6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại lớp lá 4 trường Mầm non Cư Pang 1 Người thực hiện Võ Thị Hiền I Phần mở đầu 1 Lý do chọn đề tài Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, thẩm mĩ, tình cảm, trí tuệ của m[.]
Trang 11 Người thực hiện: Võ Thị Hiền
I Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự phát triển về thể chất, thẩm mĩ, tình cảm, trí tuệ của mỗi con người
Không biết từ bao giờ những lời ru, lời ca, những câu thơ, câu vè, câu chuyện của bà, của mẹ…luôn in sâu trong trí nhớ của mỗi con người chúng ta Có
lẽ từ thuở còn nằm trong nôi mỗi chúng ta không ai không một lần được nghe những lời ru à ơi của bà, của mẹ hay được nghe những câu chuyện mà bà và mẹ
đã kể cho ta nghe, và cũng từ đó những lời ru, những câu hát, những câu chuyện
đã theo mỗi chúng ta suốt cả cuộc đời Văn học là một loại hình nghệ thuật, là người bạn không thể thiếu đối với trẻ thơ nhất là lứa tuổi mẫu giáo, Văn học còn giúp trẻ những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh Văn học nuôi dưỡng
và phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo ở trẻ Vì vậy việc đem tác phẩm văn học đến với trẻ rất quan trọng và cần thiết Đối với trẻ mẫu giáo, quá trình cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học phải từ đơn giản đến phức tạp, từ đó giúp trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình Đồng thời góp phần giúp trẻ phát triển một cách toàn diện
Trong chương trình Giáo dục mầm non, hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học (thơ, truyện…) có ưu thế nhiều hơn trong việc giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học sẽ giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, trẻ được hóa thân vào những nhân vật ngộ nghĩnh,
ly kỳ trong những câu chuyện cổ tích, hay trẻ được thể hiện cảm xúc của bản thân khi đọc những bài thơ, ca dao, đồng dao qua hoạt động làm quen văn học ở lớp, không những vậy trong quá trình cô giáo kể chuyện, đọc thơ qua lời kể, ánh mắt,
cử chỉ, điệu bộ của cô đã một phần giúp trẻ phân biệt được cái tốt, cái xấu, cái thiện, cái ác, từ đó giúp hình thành và phát triển tình cảm trong con người trẻ, trẻ biết yêu “cái đẹp”, bảo vệ “cái đẹp”, hướng về “cái đẹp” trong cuộc sống hàng ngày và đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời mới, chân trời nhận thức cho trẻ Từ
Trang 2đó giúp hình thành nhân cách của trẻ một cách toàn diện Các hoạt động ở trường mầm non có ý nghĩa rất lớn đối với trẻ, vì vậy việc làm thế nào để thu hút được trẻ tích cực tham gia vào hoạt động là rất cần thiết Hiện nay trên thực tế cho thấy nhiều giáo viên còn hạn chế trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ Giáo viên còn rập khuôn, áp đặt trẻ thực hiện theo bài mẫu mà mình đã soạn, chưa tạo được hứng thú cho trẻ, chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạo của trẻ, chưa thực sự lấy trẻ làm trung tâm trong quá trình dạy và học Cùng với sự thay đổi phương pháp dạy học của các bậc học trong cả nước là dạy học tích cực và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm gây hứng thú, thu hút trẻ để trẻ tiếp thu bài một cách nhẹ nhàng, không gò bó, áp đặt nhưng lại đạt hiệu quả cao Nhận thấy được tính cần thiết của việc giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các hoạt động ở trường mầm non nói chung và hoạt động làm quen tác phẩm văn học nói riêng Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, với mong muốn được đóng góp một số kinh nghiệm nhỏ của mình trong quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ
nhằm nâng cao chất lương giáo dục nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn làm quen văn học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại lớp lá 4 trường Mầm non Cư Pang”
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
* Mục tiêu:
- Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Giúp cho trẻ hình thành và phát triển nhân cách, đồng thời trẻ mạnh dạn hơn, tự tin hơn, có lối ứng xử văn minh trong cuộc sống hàng ngày
* Nhiệm vụ:
- Hình thành cho trẻ những kĩ năng đọc thơ, kể chuyện diễn cảm; Phát triển khả năng giao tiếp hàng ngày giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và trẻ với mọi người xung quanh
Trang 33 Người thực hiện: Võ Thị Hiền
- Dạy trẻ phát âm chính xác ngôn ngữ tiếng Việt; Luyện cho trẻ kĩ năng nghe, hiểu, đọc thơ hay kể lại câu truyện, các sự việc, trong cuộc sống và trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ một cách linh hoạt
3 Đối tượng nghiên cứu
- Một số biện pháp sư phạm giúp học tốt môn Làm quen văn học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
4 Giới hạn của đề tài:
- Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường Mầm non Cư Pang
- Đối tượng khảo sát: Trẻ 5-6 tuổi lớp lá 4 trường Mầm non Cư Pang -Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 03 năm 2018
5 Phương pháp nghiên cứu:
a Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và nghiên cứu tổng hợp các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu Các tài liệu về quá trình hình thành và phát triển ngôn ngữ, tâm sinh lý của trẻ, Module 3 Đặc điểm phát triển ngôn ngữ, Module 30 làm đồ dùng dạy học và đồ chơi tự tạo…Thông qua mạng internet tìm những bài thơ, câu truyện phù hợp với lứa tuổi của trẻ, phù hợp với nội dung chương trình Giáo dục mầm non
b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, thu thập các thông tin từ thực tế ở lớp lá 4, quan sát hoạt động của trẻ giúp giáo viên nắm bắt được những hoạt động của trẻ để lên kế hoạch cụ thể trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ, sau đó tổng hợp và rút ra các kinh nghiệm giáo dục
Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Thường xuyên nghiên cứu các đề tài trong chương trình giáo dục, soạn bài và chuẩn bị đồ dùng trước khi giảng dạy Thử áp dụng các biện pháp vào môn làm quen văn học và các hoạt động khác trong ngàỳ Học hỏi các phương pháp hay của đồng nghiệp trong các tiết dạy
Trang 4Phương pháp thực hành: Đối với trẻ mầm non ghi nhớ có chủ định chưa cao, trẻ dễ nhớ và cũng nhanh quên, chính vì vậy cần cho trẻ thực hành một cách tích cực, thông qua trò chơi đóng kịch trẻ thể hiện được bản thân mình, điều này giúp trẻ nhớ lâu đồng thời cũng giúp hình thành và phát triển ở trẻ những kĩ năng trong cuộc sống hàng ngày
c Phương pháp thống kê toán học: Đảm bảo cho quá trình nghiên cứu khoa học đi đúng hướng cũng như trong trình bày kết quả nghiên cứu thành một
hệ thống lôgic Để theo dõi được mức độ phát triển của tất cả trẻ trong lớp, giáo cần phải có sự theo dõi, ghi chép, trình bày số liệu rõ ràng, cụ thể và tính toán chi tiết Từ đó giúp giáo viên nắm được số liệu cụ thể để thuận tiện trong việc theo dõi sự phát triển của trẻ
II.Phần nội dung
1.Cơ sở lí luận
Tiếp tục thực hiện Kế hoạch số 56/KH-BGDĐT ngày 25/01/2017 của Bộ GDĐT về việc triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016 – 2020, Bộ GDĐT tổ chức hội thảo sơ kết 02 năm triển khai thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” Tổ chức cuộc thi “ Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các cơ sở giáo dục mầm non”
Tiếp tục thực hiện Quyết định số 1008/QĐ-TTg ngày 2/6/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non”
Thực hiện có hiệu quả Chương trình Giáo dục mầm non mới, chú trọng vào việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong công tác giáo dục nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giáo dục trẻ, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về đổi mới phương pháp giáo dục; “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” củng cố, phát triển số lượng và chất lượng ở trường mầm non
Trang 55 Người thực hiện: Võ Thị Hiền
Hoạt động Làm quen Văn học ở trường mầm non là một trong những hoạt động có vai trò quan trọng đối với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non, là phương tiện giúp trẻ rèn luyện ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc, giúp tăng cường vốn tiếng Việt cho trẻ
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học là chúng ta đã góp phần mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, phát triển ở trẻ kĩ năng đọc và kể truyện…những điều này vai trò rất lớn trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ
Với mong muốn mang những điều tốt đẹp nhất đến cho trẻ thông qua các hoạt động ở trường nói chung và các tác phẩm văn học nói riêng, là một giáo viên mầm non khi lên kế hoạch tôi đã lựa chọn các tác phẩm văn học phù hợp với lứa tuổi của trẻ và tình hình thực tế của đơn vị mình nhằm cung cấp những kiến thức mới cho trẻ giúp nâng cao chất lượng dạy và học tại trường lớp mầm non theo hướng “xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Đây cũng là nhiệm
vụ trọng tâm của một người giáo viên trong giai đoạn mới hiện nay
2.Thực trạng vấn đề nghiên cứu.
- Năm học 2017-2018 là năm học tiếp tục hưởng ứng và thực hiện nghiêm túc có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”, để chất lượng giáo dục được nâng cao bản thân cô và trẻ cần phải cố gắng hơn trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục mầm non Riêng đối với trẻ 5 tuổi sẽ phải chuẩn bị kỹ hơn về mọi mặt để trẻ bước tiếp vào một môi trường hoàn toàn mới lạ đó là môi trường của trường tiểu học Nhưng trẻ lại gặp khó khăn trong phát triển ngôn ngữ nói chung và quá trình làm quen với tác phẩm văn học nói riêng Chính vì vậy nhiệm vụ của người giáo viên mầm non không chỉ giúp trẻ chiếm lĩnh được những kiến thức, những kĩ năng ở trường mầm non mà còn cần phải tạo cho trẻ có một tâm thế vững vàng, mạnh dạn, tự tin, sẵn sàng bước vào lớp một một cách tốt nhất
Vào đầu năm học, tôi đã chủ động kiểm tra, khảo sát trên 25 trẻ tại lớp Lá
Trang 64, trong đó có 9 em là nữ, 25 em là người đồng bào dân tộc thiểu số Thống
kê kết quả như sau:
Nội dung
Số trẻ đạt Tỉ lệ % Số trẻ chưa đạt Tỉ lệ %
Trẻ đọc thơ, kể chuyện
Trẻ biết kể truyện sáng
Việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học hiện nay chưa mang lại kết quả như mong muốn, những biện pháp đã sử dụng trước đây như dạy trẻ làm quen văn học thông qua các hoạt động, tích hợp lồng ghép…chưa đạt hiệu quả cao Những yếu tố khách quan khác làm cho thực trạng của đề tài còn tồn tại nhiều hạn chế
Nguyên nhân chủ quan:
Ưu điểm: Là một giáo viên mầm non yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi, luôn tìm tòi vận dụng các biện pháp, hình thức đổi mới về các hoạt động nhằm lôi cuốn trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động một cách chủ động Thường xuyên tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn và các đợt sinh hoạt chuyên đề, các hội thi…để học tập và rút kinh nghiệm cho bản thân
Hạn chế: Kinh nghiệm giảng dạy chưa lâu, sự tích lũy chuyên môn còn nhiều hạn chế
Nguyên nhân khách quan:
Ưu điểm: Được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, hội cha mẹ học sinh và đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của bộ phận chuyên môn Phòng giáo dục và đào tạo cũng như Ban lãnh đạo nhà trường đầu tư
về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, bộ phận chuyên môn luôn tạo mọi điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tập huấn, chuyên đề, các chị em đồng nghiệp luôn
Trang 77 Người thực hiện: Võ Thị Hiền
sẵn sàng hỗ trợ giúp đỡ tôi hoàn thành tốt công tác của mình Một số cha mẹ học sinh quan tâm đến con em mình, luôn có sự phối hợp với giáo viên trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ, thường xuyên ủng hộ nguyên vật liệu để làm đồ dùng,
đồ chơi cho các cháu
Hạn chế: Trường Mầm non Cư Pang là một trường quốc lập mới được thành lập từ tháng 6/2014 với nhiệm vụ là thực hiện công tác giáo dục chất lượng
ở cấp mầm non, được tách ra từ trường Mẫu giáo Hoa Sen tại địa bàn xã Ea Bông, Đơn vị trường đóng thuộc vùng đặc biệt khó khăn, trình độ dân trí thấp, chưa đảm bảo được mức sống cho người dân Một số bộ phận không nhỏ người dân chưa có nhận thức đúng mức về vị trí vai trò, tầm quan trọng của việc đưa trẻ đến trường đúng độ tuổi Hầu hết các cháu 5 tuổi đến trường đều chưa học qua lớp 3 tuổi, 4 tuổi, các cháu còn bở ngỡ với tất cả các hoạt động ở trường mầm non nói chung hoạt động làm quen với tác phẩm văn học nói riêng Những yếu tố trên
đã ảnh hưởng không nhỏ đến thực trạng vì vậy định hướng của bản thân về việc giúp trẻ học tốt môn văn học tại lớp Lá 4 trường Mầm non Cư Pang là tiếp tục vận dụng và phát triển các biện pháp cũ để phát huy những mặt mạnh, những thành công, tận dụng những thuận lợi của thực trạng và bổ sung những cái mới linh hoạt hơn, có hiệu quả hơn
3.Nội dung và hình thức của giải pháp
a Mục tiêu của giải pháp
Hình thành ở trẻ các kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ tiếng Việt rõ ràng, mạch lạc
Hình thành cho trẻ kĩ năng đọc thơ, kể truyện diễn cảm, sáng tạo…
giúp trẻ học tốt môn văn học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
Lựa chọn các biện pháp, giải pháp phù hợp sẽ giải quyết được một số vấn
đề khó khăn trong quá trình trẻ tham gia hoạt động làm quen các tác phẩm văn học
Trang 8Trẻ cảm nhận được những nội dung và giá trị nghệ thuật trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với văn học
Trẻ tham gia hoạt động ngày một chủ động hơn, không áp đặt, không gò
bó, trẻ có thể phát huy được năng lực và tính sáng tạo của bản thân trong quá trình tham gia vào các hoạt động
Cha mẹ trẻ cảm nhận được sự thay đổi của con mình, từ đó có những suy nghĩ tích cực hơn trong công tác phối hợp với nhà trường chăm sóc và giáo dục trẻ
b.Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
Biện pháp 1: Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí, đặc điểm ngôn ngữ và hoàn cảnh gia đình của trẻ trong lớp để lập kế hoạch giáo dục
Như chúng ta đã biết mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, trẻ khác nhau
về thể chất, tình cảm, trí tuệ, tâm lý, hoàn cảnh gia đình và văn hóa Vì vậy đặc điểm tâm sinh lý của trẻ hoàn toàn khác nhau, mỗi trẻ có sự hứng thú, cách học
và tốc độ tiếp thu kiến thúc khác nhau Vì vậy điều cần thiết là chúng ta phải nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ để từ đó có kế hoạch cũng như biện pháp giáo dục cụ thể phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ
Ngay từ đầu năm học cô giáo tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, đặc điểm tâm sinh lý và ngôn ngữ của trẻ, lên kế hoạch và lựa chọn các nội dung luyện tập cho
trẻ dựa vào các tiêu chí áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Kế hoạch giáo dục năm, tháng/chủ đề, tuần/chủ đề nhánh
Tìm hiểu về đặc điểm vốn từ: Vốn từ của trẻ bước đầu còn nghèo nàn trẻ ngại giao tiếp với cô giáo, với bạn, chưa hiểu nghĩa của câu hoặc của từ…
Ví dụ: Khi trẻ đến lớp cô hỏi con tên gì? Trẻ cũng chỉ nói lại lời của cô con tên gì?
Về đặc điểm ngữ pháp: trẻ thường sử dụng câu cụt để trả lời cô giáo hoặc khi giao tiếp với bạn
Trang 99 Người thực hiện: Võ Thị Hiền
Ví dụ: Cô hỏi trẻ con ăn sáng chưa?, trẻ trả lời “chưa”…
Trước những tình huống trên cô giáo giúp trẻ nhận định đâu là câu hỏi của cô, đâu là câu trẻ cần trả lời, khuyến khích trẻ sử dụng câu có nghĩa, cô giáo sử dụng những câu hỏi mở để kích thích tư duy của trẻ khi trẻ trả lời cô, hạn chế sử dụng những câu hỏi đóng như: “có- không”
Vào đầu năm học, khi lên kế hoạch cho chủ đề trường mầm non, cô giáo chọn những bài thơ, câu truyện có nội dung phù hợp với chủ đề, phù hợp với đặc điểm, nhận thức của trẻ Thông qua các bài thơ, câu truyện cô giáo kết hợp luyện
tập các bài tập cho trẻ như bài tập phát âm, bài tập nói, bài tập tai nghe cho trẻ qua hình thức “Học bằng chơi, chơi mà học” Các chủ đề tiếp theo cô giáo tiếp tục lựa chọn những tác phẩm văn học với nội dung yêu cầu cao hơn, thực hiện và lồng ghép các bài tập phát triển vốn từ cho trẻ Ở các bài tập này lời hướng dẫn của cô cần phải nói rõ ràng, giải thích nghĩa của từ khó giúp cho trẻ hiểu, nhớ và vận dụng được từ để đặt câu Để đẩy mạnh sự phát triển khả năng vận động các cơ quan phát âm cần tập cho trẻ các bài tập luyện cơ quan phát âm thích hợp, Thiết
kế những trò chơi luyện tai nghe, luyện trí nhớ, những trò chơi giúp trẻ nói đúng
ngữ pháp, nói mạch lạc như: Trò chơi Tôi là ai, bé yêu thơ, bé chọn vai nào, ai nói đúng, truyền tin…
Khi trẻ đã có một số lượng vốn từ phong phú, cũng như có những trải nghiệm trong thực tế trẻ sẽ tự tin hơn trong mọi hoạt động nói chung và hoạt động đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch…nói riêng
Cùng với việc tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ cô giáo còn chú ý đến hoàn cảnh gia đình của trẻ, bởi gia đình chính
là cái nôi hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người
Về hoàn cảnh gia đình: Mỗi trẻ có mỗi hoàn cảnh khác nhau, vì vậy cô giáo cần có sự quan tâm, tìm hiểu hoàn cảnh, gia đình của trẻ để có sự lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp và phối hợp với gia đình trong công tác chăm sóc
và giáo dục trẻ
Trang 10
Cô giáo tìm hiểu về hoàn cảnh gia đình của trẻ
Sau khi tìm hiểu gia đình trẻ…Nắm được đặc điểm tâm lý và đặc điểm ngôn ngữ của trẻ, căn cứ vào nhu cầu học tập của trẻ, những điều kiện sẵn có ở địa phương để lựa chọn các tác phẩm văn học có nội dung phù hợp
Chuẩn bị tốt cho trẻ về mặt tâm lý, đổi mới hình thức và phương pháp giáo dục theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ chủ động, tự chủ trong các hoạt động là điều vô cùng quan trọng, trẻ có một tinh thần tốt, luôn thoải mái, vui vẽ, hứng thú tham gia mọi hoạt động, giải quyết tốt nhiệm vụ cô giao, không những vậy trẻ còn được tự trải nghiệm và xử lý những tình huống xảy ra trong quá trình tham gia hoạt động, trẻ không bị gò bó, áp đặt…điều này giúp trẻ có thêm niềm tin khi tham gia vào các hoạt động nói chung và hoạt động làm quen với tác phẩm văn học nói riêng
Biện pháp2: Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong hoạt động làm quen Văn học
Đối với nhà giáo dục, việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ là phương tiện, là điều kiện để phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi
Đối với phụ huynh và xã hội, quá trình xây dựng môi trường giáo dục sẽ thu hút được sự tham gia của các bậc phụ huynh và sự đóng góp của cộng đồng
xã hội Và việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là khâu vô
