Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp Chồi 1 tại...

Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp Chồi 1 tại trường Mầm non Hoa Pơ Lang Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1 Trường Mầm non Hoa Pơ Lang Người thực hiện Dương Thị Thảo Trường mầm non Hoa Pơ Lang1 MỤC LỤC TT NỘI DUNG TRANG 01 Phần thứ nhất Mở đầu 2 02 I Đặt vấn đề 2 03 II Mục đích 2 05 Phần thứ 2 Giải quyết vấn đề 2 06 I Cơ sở lý luận của vấn đề 3 07 II Thực trạng của vấn đề 3 08 III Các biện pháp đã tiến h[.]

MỤC LỤC

08 III Các biện pháp đã tiến hành giải quyết các vấn đề 4

Phần thứ nhất : MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Lý do lý luận

Giáo dục mầm non là một nền tảng đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Việc chăm sóc và giáo dục trẻ ở các trường mầm non là hết sức quan trọng, giúp trẻ hình thành những hiểu biết ban đầu

Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là thật sự cần thiết và quan trọng Nó được ví như là người giáo viên thứ 2 trong công tác tổ chức hướng dẫn cho trẻ thoả mãn như cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

Thật vậy, môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học, trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với

sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thoả mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ kích thích trẻ hoạt động và sáng tạo Môi trường giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm tư, nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn

1.2 Lý do thực tiễn

Một môi trường giáo dục phù hợp, thuận tiện là điều kiện tác động đến sự phát triển phù hợp với từng trẻ, từng lứa tuổi

Trẻ 4-5 tuổi đây là lứa tuổi rất hiếu động, tò mò, muốn học hỏi, muốn trải nghiệm bằng chính bản thân về thế giới xung quanh trẻ Trẻ là chủ thể tích cực, giáo viên là người tạo cơ hội hướng dẫn, gợi mở các hoạt động để trẻ trải nghiệm khám phá để phát triển khả năng và năng lực của mình

Sự phát triển của trẻ được thể hiện trong tất cả các hoạt động của trẻ, chơi giữ vai trò chủ đạo, giữa hoạt động vui chơi và hoạt động học tập luôn đan xen vào nhau Khác với người lớn trẻ em thật sự học trong khi chơi, trẻ trải nghiệm, lĩnh hội các tri thức trong trường mầm non theo phương châm “chơi mà hoc, học bằng chơi” Vì vây xây dựng môi trường là một khâu hết sức quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ Nhưng việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm một cách phù hợp với trẻ mầm non còn hết sức khó khăn Hay ở một

số giáo viên chưa chú ý đến cách sắp xếp, bố trí môi trường trong và ngoài lớp chưa hấp dẫn, lôi cuốn trẻ, chưa biết cách tạo môi trường cho trẻ hoạt động trải nghiệm xuyên suốt và bền lâu ở năm học Chưa tạo được môi trường tâm lí cho trẻ hoạt động tích cực, cũng như khi bản thân tôi xây dựng môi trường trong và ngoài lớp học cũng gặp không ít khó nhăn như: Sắp xếp các góc chưa hợp lí, các

đồ dùng, đồ chơi còn hạn chế về các nguyên vật liệu mở, các loại đồ chơi tự làm không được bền lâu, gò bó, áp đặt cho trẻ, hay trẻ tham gia vào các hoạt động ít hứng thú, chưa chú trọng đến hứng thú của trẻ Điều đó làm tôi suy nghĩ làm sao tạo cho trẻ một môi trường tốt nhất phù hợp với điều kiện thực tế tại lớp để tạo sức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ để trẻ mầm non hoạt động tích cực hơn

1.3 Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1, trường mầm non Hoa Pơ Lang

1.4 Phạm vi nghiên cứu: Trẻ 4-5 tuổi, lớp chồi 1, trường mầm non Hoa Pơ Lang

Thời gian từ học kì I năm học 2017-2018 đến học kì I năm học 2018 – 2019

Cho nên việc xây dựng môi trường cho trẻ là rất cần thiết, nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân nhiều hơn, trẻ được tự do khám phá theo ý thích, theo khả năng của mình Giúp trẻ phát hiện nhiều điều mới lạ, thú vị trong cuộc sống Từ đó hình thành ở trẻ các mặt phát triển, chính vì vậy tôi đã chọn đề tài

“Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1 tại trường mầm non Hoa Pơ Lang”

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm để trẻ được học trong một môi trường lôi cuốn, hấp dấn để lúc nào trẻ cũng muốn được vui chơi, được trải nghiệm Qua đó phát huy tính tích cực của trẻ trong các hoạt động từ đó trẻ mạnh dạn, tự tin hơn tạo điều kiện cho cá nhân hoạt động mạnh hơn Nhằm phát triển nhân cách toàn diện của trẻ

Phần thứ 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I C ơ sở lí luận của vấn đề

Trong những năm gần đây bộ giáo dục và đào tạo đã có nhiều hướng dẫn trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non như “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’ hay xây dựng môi trường tằng cường tiếng việt cho trẻ dân tộc thiểu số Và tiếp tục thực hiện ‘ Trường học thân thiện, học sinh tích cực” từ tỉnh xuống huyện xuống tại các trường mầm non đang được thực hiện

một cách rất nghiêm túc, xây dựng và tạo môi trường cho trẻ hoạt động một cách tích cực là điều hết sức quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ Tạo môi trường vật chất, môi trường tinh thần cho trẻ là tạo điều kiện cho trẻ tương tác với các phương tiện giáo dục, giúp trẻ có cơ hội khám phá một cách tích cực, chủ động để trải nghiệm và phát triển toàn diện, phát huy tối ưu những tiềm năng sẵn có của bản thân, hình thành những kĩ năng cần thiết cho cuộc sống

Mỗi đứa trẻ là một chủ thể riêng biệt chúng khác nhau về mội mặt cả về tâm lí và hoàn cảnh gia đình Nhưng dù ở vị trí nào đi nữa thì chúng vẫn đi tới con đường thành công Xây dựng môi trường đang là một thực trạng rất được quan tâm và bức thiết giúp trẻ được trải nghiệm và khám phá

Tất cả những mục tiêu này nhằm mang lại hiệu quả giúp trẻ giúp trẻ phát triển toàn diện, thực hiện tốt mục tiêu chăm sóc và giáo dục trẻ trong nhà

trường

Có rất nhiều khái niệm và quan điểm định nghĩa về môi trường giáo dục mầm non như môi trường vật chất, môi trường tự nhiên, môi trường xã hội, môi trường tinh thần… Nhưng đều hướng tới là mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ phát triển toàn diện

Môi trường nói chung được hiểu là tổng thể các yếu tố tự nhiên và xã hội tác động, hỗ trợ với nhau tạo nên một khung cảnh sống với những điều kiện để con người tồn tại và phát triển

Từ khái niệm đó ta định nghĩa : Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên và xã hội cần thiết và trực tiếp ảnh

hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non và hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt những mục tiêu, nhiệm vụ

chăm sóc giáo dục trẻ

- Có quan điểm cho rằng môi trường giáo dục trong trường mầm non gồm:

+ Môi trường xã hội: Bầu không khí giao tiếp trong trường mầm non, phong cách làm việc, các mối quan hệ giưa con người với con người, giữa trường mầm non với các tổ chức kinh tế xã hội khác…

+ Môi trường tự nhiên: Như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước, cây xanh, địa điểm trường…

- Một quan điểm khác lại phân chia môi trường giáo dục thành môi trường vật chất và môi trường xã hội

+ Môi trường vật chất: Là toàn bộ phương tiện vật chất ở trong lớp và ngoài trời liên quan tới diện tích, ánh sáng, tiếng ồn, cách bố trí sắp xếp……không gian, thời gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thoả mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện các mặt thể chất, trí tuệ, thẩm

mĩ, đạo đức, xã hội

+ Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như chính trị, văn hoá, các mối quan hệ giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách của mình

Về phân loại môi trường có thể khác nhau, tuy nhiên điều quan trọng nhất đối với môi trường giáo dục trong trường mầm non theo tôi là cần phải cung ứng những điều kiện để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một các tích cực, chăm sóc trẻ tốt thông qua đó nhân cách của trẻ phát triển tốt và thuận lợi

Việc xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động tích cực phải căn cứ vào

chương trình giáo dục mầm non theo thông tư 28/2016/TT-BGD&ĐT ngày30/12/2016 là thông tư sửa đổi của thông tư 17/2009/TT-BGD&ĐT ngày 25/7/2009

Căn cứ vào kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên theo thông tư 36/2011/TT- BGD&ĐT

Căn cứ vào việc xây dựng kế hoạch năm học 2018- 2019 của trường mầm non Hoa Pơ Lang

Môi trường phong phú sẽ kích thích tính tích cực của trẻ từ việc lựa chọn góc chơi, đồ chơi, đưa ra các tình huống, cách giải quyết các tình huống và vấn

đề của mỗi trẻ đều có cách riêng của mình

II.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

Từ trước đến nay việc quan tâm hàng đầu của trường mầm non Hoa Pơ Lang là giáo dục và chăm sóc trẻ một cách toàn diện, về những năm trước việc xây dựng môi trường trong lớp và ngoài lớp còn hạn chế, chưa phù hợp với đặc điểm của trẻ mầm non làm cho trẻ ít hứng thú, tích cực trong việc học tập và tham gia trải nghiệm

- Về phía giáo viên: 2 cô trên lớp đạt chuẩn, trong đó trình độ chuyên môn của bản thân trên chuẩn Luôn nắm được chương trình giáo dục mầm non, đặc điểm tâm sinh lý của từng lưa tuổi Trong đó bản thân luôn yêu nghề, mến trẻ, yêu thương trẻ, tận tâm, tận tình với nghề Nhưng bên cạnh đó còn có những tồn tại như sau:

+ Giáo viên chưa chú trọng trong việc xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động

+ Giáo viên xây dựng môi trường kinh nghiệm còn hạn chế, môi trường

chưa phù hợp, xây dựng chưa linh hoạt và sáng tạo

+ Chưa xây dựng môi trường chưa phong phú, chưa mở để cho trẻ hoạt động tích cực

+ Chưa phối hợp và tuyên truyền tốt với phụ huynh trong công tác xây dựng môi trường

- Về phía học sinh

Trong năm học 2018- 2019 tổng số học sinh lớp chồi 1 là 40 trẻ

Trong đó:

Nữ: 18cháu

Dân tộc: 23 cháu

Nữ dân tộc: 9 cháu

Đa số phụ huynh là nghề nông dành thời gian nhiều cho công việc, chưa chú ý tới việc kết hợp với giáo viên chủ nhiệm trong giáo dục và chăm sóc trẻ

Và trên 50% trẻ là dân tộc thiểu số nên còn có một số những tồn tại như sau:

+ Trẻ chưa hứng thú vào các hoạt động do cô tổ chức do môi trường tiếp xúc và trải nghiệm còn quá đơn điệu Chưa phong phú dễ gây nhàm chán cho trẻ

+ Các kiến thức, kĩ năng khi trẻ trải nghiệm với môi trường còn hạn chế + Trẻ chưa tích cực, chủ động, sáng tạo trong khi chơi và trải nghiệm

- Về phía phụ huynh

+ Nhiều phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến việc học tập của con mình + Đa số phụ huynh là người đồng bào dân tộc thiểu số chưa chủ động tham gia vào các hoạt động xây dựng môi trường giáo dục của lớp

+ Phụ huynh chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng môi

trường đối với sự phát triển của trẻ

Bảng biểu kết quả khảo sát học kì I năm học 2017- 2018

Kh ảo sát học kì I năm học 2017- 2018

TT Nội dung đánh giá

Đạt Tỷ lệ

%

Ch ưa đạt

Tỷ lệ

%

01 Trẻ hoạt động tích cực vào môi

02 Kỹ năng mà trẻ có trong qua

03 Kỹ năng sử dụng các nguyên

vật liệu để tạo ra sản phẩm 20/36 55,6 16/36 44,4

* Nguyên nhân khách quan: Mỗi trẻ có một hoàn cảnh, một gia đình khác nhau dù một độ tuổi nhưng nhận thức và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ cũng khác nhau Có trẻ thì mạnh dạn, hoà đồng có trẻ thì nhút nhát nên việc tham gia trải nghiệm vào các hoạt động cũng chưa cao Diện tích phòng học hạn hẹp

Việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm chưa có nhiều sự giúp đỡ

từ phía phụ hunh đa số giáo viên tự tận dụng thời gian để xây dựng môi trường

* Nguyên nhân chủ quan: Việc xây dựng môi trường cho trẻ trải nghiệm

chưa được linh hoạt, chưa xuyên suốt chỉ được một thời gian ngắn

Và trước những khó khăn này trong năm học 2018- 2019 trường mầm non Hoa Pơ Lang nói chung và lớp chồi nói riêng đã có nhiều thay đổi trong việc xây dựng môi trường giúp trẻ hoạt động tích cực hơn Việc tạo môi trường cho trẻ hoạt động là một khâu vô cùng quan trọng, đó là những hình ảnh đầu tiên mà trẻ nhìn thấy Môi trường có sinh động, hấp dẫn có lôi cuốn trẻ thì trẻ mới hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động

Nên tôi đã nghiên cứu đề tài: Một số biện pháp xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm tại lớp chồi 1 trường mầm non Hoa Pơ Lang” và đã áp dụng những giải pháp như sau:

III.Các biện pháp đã tiến hành giải quyết vấn đề

Trong qua trình thực hiện đề tài bản thân tôi đã thực hiện những giải pháp như sau:

Giải pháp 1: Lập kế hoạch xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm

- Biện pháp 1: Thu thập, tìm kiếm các nguyên vật liệu để xây dựng môi trường

Tôi bắt đầu lập kế hoạch cho việc xây dựng môi trường ngay từ đầu năm học dựa vào tình hình thực tế tại lớp học và thực tế của trường Bằng cách thu gom nhưng nguyên vật liệu làm các đồ dùng đồ chơi ở các góc, từ phế liệu vỏ chai nhựa, lá cây, ống hút, lốp xe máy

Tìm tòi và làm một số vật dụng trang trí ở các góc như âm nhạc, góc thiên nhiên từ vỏ lon bia, cây tre, từ chai nhựa tạo thành những con vật ngộ nghĩnh…… tận dụng những nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương Huy động phụ huynh đóng góp sách truyện để tạo góc thư viện cho trẻ

- Biện pháp 2: Sắp xếp vị trí các góc hoạt động trong lớp cho phù hợp Xây dựng các góc trong lớp sắp xếp ở vị trí nào cho phù hợp, để các đồ vật, đồ chơi cho trẻ sử dụng Các kệ đồ dùng và đồ chơi để vừa ngang tầm với trẻ để trẻ dễ lấy và dễ cất sau khi sử dụng xong

- Biện pháp 3: Tuyên truyền với phụ huynh về việ xây dựng môi trường cho trẻ

Tôi lên kế hoạch tuyên truyền với phụ huynh trong việc xây dựng môi trường giáo dục cho lớp ngay từ cuộc họp đầu năm để tận dụng mọi nguồn lực

có hiệu quả

Ngoài ra bản thân tôi còn kiểm tra lại cơ sở vật chất của lớp ngay từ đầu

năm để có kế hoạch bổ sung

Giải pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục trong lớp học

- Biện pháp 1: Trang trí hình ảnh

Đây là một khâu không thiếu phần quan trọng trong việc lôi cuốn, thu hút trẻ hào hứng vào các hoạt động, trang trí phải linh hoạt, phải khoa học, phải đẹp

và phải phù hợp với chủ đề Phải trang trí theo hình thức cuốn chiếu của từng chủ đề

Mỗi tuần phải trang trí với hình ảnh phù hợp ( có thể lá sản phẩm của trẻ)

Ví dụ: Chủ đề: Bản thân

Nhánh 1: Tôi là ai

Nhánh 2: Cơ thể tôi

Nhánh 3: Tôi cần gì lớn lên và khoẻ mạnh

Khi trang trí chủ đề nhánh xong qua chủ đề khác ta tháo xuống và dán chủ đề khác vào

Hình ảnh sưu tầm phải rõ ràng, màu sắc đẹp, có thể tích hợp chữ viết vào các bức tranh Đặc biệt là khuyến khích sản phẩm trẻ tự làm

Hình ảnh dán phải vừa tầm mắt với trẻ, không cao quá, không thấp quá Trang trí các mảng phải phù hợp và đảm bảo an toàn cho trẻ Phù hợp với

sự phát triển của trẻ và lôi cuốn trẻ

- Biện pháp 2: Sắp xếp góc chơi cho phù hợp

Xây dựng các góc hoạt động khác nhau trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân, hoặc theo nhóm nhỏ nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú đa dạng hơn Giúp trẻ tìm hiểu, khám phá cái mới, hoạt động với đồ vật để rèn kỹ năng

+ Khu vực góc đóng vai

Là nơi trẻ tổ chức các trò chơi đóng vai, trẻ rất thích chơi ở các góc gia đình và tìm thấy ở đây sự liên kết giưa gia đình và lớp học trẻ được tự do suy nghĩ liên tưởng và đóng các vai: Bác sĩ, giáo viên, cha mẹ….trẻ khám phá tìm hiểu các vai mà trẻ đóng Khu vực đóng vai thể hiên nền văn hóa cộng đồng và gia đình

Góc đóng vai cần không gian rộng và cố định nên bố trí trong lớp học hoặc ngoài sân.Có thể đặt một ngôi nhà, cửa hàng, bệnh viện…trẻ thường mở rộng phạm vi chơi ở các khu vực khác trong lớp khi chúng đi mua hàng, đi làm hoặc đi thăm bạn

Khu vực này cần mở rộng khi trẻ hứng thú hơn, đồ chơi phải được sắp sếp lại cho phù hợp với những chủ đề, để tạo cho trẻ nhiều cơ hội khám phá hơn

+ Góc tạo hình

Tạo hình là một hoạt động nghệ thuật được trẻ ưa thích, tạo cho trẻ thử nghiệm, sáng tạo, khám phá mới, thích thú, tiếp nhận cảm xúc

Thực tế trên khu vực này gồm các góc nhỏ, cung cấp cho trẻ những nguyên vật liệu và cơ hội hoạt động khác nhau, chẳng hạn như vẽ bằng ngón tay, bút màu, bút dạ, tô màu , nặn, cắt dán

Hằng ngày cần lưa chọn phương tiện thể hiện tùy theo ý muốn trong hoạt động tạo hình, tiến trình hoạt động quan trọng hơn kết quả, giáo viên không nên hướng trẻ làm theo ý mình hoặc làm hỗ trợ, các vật liệu được để lên bàn để chỗ trẻ dễ lấy, những chiếc kéo trong hộp hoặc cốc đựng to

Các hoạt động tạo hình được tiến hành trên các bề mặt bàn, tường giá vẽ,

trên sàn nhà và hành lang

Khu vực này cần mở rộng khi trẻ hứng thú hơn, đồ chơi phải được sắp

sếp lại cho phù hợp với những chủ đề, để tạo cho trẻ nhiều cơ hội khám phá hơn

Cần chuẩn bị các nguyên vật liệu đầy đủ để trẻ lựa chọn, ngoài ra cần tận

dụng các nguyên vật liệu mở để trẻ sáng tạo

+ Góc thiên nhiên, góc khoa học

Trẻ nhỏ rất thích tìm hiểu môi trường xung quanh, đặc biệt là thích chăm

sóc cây cối, con vật nuôi theo dõi chúng lớn lên như thế nào?

Hình 1: Góc thiên nhiên

Vườn rau là nơi tập cho trẻ kĩ năng chăm sóc cây cối, làm quen với các

loại rau khác nhau cung như ích lợi của chúng Trẻ có thể tận mắt nhìn thấy sản

phẩm của mình và điều đó thúc đẩy ham muốn tiếp tục tham gia Biết được các

điều kiện cần thiết để trồng cây, đặc điểm của đất đai, các nhóm, loại thực vật,

những thay đổi của chúng theo mùa… ngoài ra khi trồng rau trẻ có thể biết

được về rau sạch, các quy tắc bảo vệ chúng

Khi chơi trẻ khám phá sự đa dạng của động vật, thực vật và các vật liệu

thiên nhiên, hình thành ở trẻ thái độ tôn trọng và có trách nhiệm với sự vật

quanh mình

Cách bố trí góc thên nhiên và khoa học như sau

Trong góc và ngoài hiên có thể đặt những quả cân cho trẻ làm thí nghiệm

sự thăng bằng, các hạt để trồng cây và theo dõi sự nảy mầm, con vật để chăm

sóc hằng ngày và quan sát sự thay đổi của chúng