SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái cho trẻ 5–6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng Một số biện pháp Nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái cho trẻ 5 6 tuổi tại trường MN Hoa Hồng GV Đỗ Thị Thùy Trang Trường MN Hoa Hồng SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG I Phần mở đầu 1 Lý do chọn đề tài Như chúng ta đã biết việc nâng cao chất lượng các môn học ở trường mầm non nói chung, môn làm[.]
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MÔN LÀM QUEN CHỮ CÁI CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG
I Phần mở đầu
1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết việc nâng cao chất lượng các môn học ở trường mầm non nói chung, môn làm quen chữ cái nói riêng là một việc làm rất quan trọng và cần thiết đối với trẻ mẫu giáo 5 tuổi theo chương trình giáo dục mầm non mới hiện nay Công tác đổi mới giáo dục mầm non trên cơ sở thừa kế và phát triển khắc phục những tồn tại của các chương trình cũ Chương trình đổi mới GDMN là đẩy mạnh đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học theo hướng tích cực chủ động, sáng tạo của trẻ
Ngôn ngữ phát triển tốt chính là phương tiện quan trọng để phát triển trí tuệ
và giúp cho trẻ tiếp thu kiến thức học tập tốt ở trường lớp mầm non và cấp tiểu học sau này Ngôn ngữ còn giúp trẻ hình thành và phát triển các kỹ năng nghe, nói, tiền biết đọc, biết viết Đó là nền tảng để hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập, lao động, qua các buổi tham quan, dạo chơi Vì vậy cần kích thích trẻ sử dụng tiếng Việt một cách thành thạo
mở rộng vốn từ về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết cách diễn đạt những gì muốn nói một cách rõ ràng, không nói ngọng, không nói lắp Việc giáo viên hướng dẫn cho trẻ 5 tuổi làm quen chữ cái là cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ Phát triển trí tuệ và kĩ năng làm quen với chữ cái qua
đó giáo dục tình cảm và tư duy, mở rộng vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ nhất là đối với trẻ 5 tuổi
Làm quen với chữ cái là môn học mở đầu cho bước ngoặt của quá trình giao tiếp, đồng thời nó là thước đo đánh giá kết quả học tập và giảng dạy các môn học khác trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non Làm quen chữ cái dần
như chiếm vị trí quan trọng đặc biệt trong các môn học của chương trình GDMN
Trong khi đó ở mẫu giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi bước vào tiểu học thì học tập lại là vai trò chủ đạo Nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải là đưa chương trình tiếng Việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo được sử dụng những yếu tố vui chơi và các nhiệm vụ
học tập sáng tạo thông qua các hoạt động học tập “Học mà chơi, chơi mà học”, để
làm được điều đó trẻ phải nhận biết và phát âm đúng – chuẩn 29 chữ cái cơ bản
Môn làm quen làm quen chữ cái ở trường MN được lồng ghép trong nhiều môn: Thơ, chuyện, LQCC, trò chơi chữ cái… như vậy làm quen với chữ cái là một môn học mang tính tổng thể và sáng tạo rất lớn và là một môn học đặc biệt quan trọng trong công tác GDMN; mục đích cho trẻ 5 tuổi LQCC không chỉ nhằm cho trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chuẩn khi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú
Trang 2học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứng dụng thích ứng với tập đọc, viết ở bậc học tiếp theo Làm quen với chữ cái không phải là môn học độc lập riêng mà là một phần, một bộ phận của phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Vì vậy nó có ý nghĩa trực tiếp trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ rèn luyện kỹ năng nghe, nói và giúp trẻ phân biệt được các âm khó thông qua chữ cái Cũng qua môn học này rèn luyện cho trẻ các thao tác trí tuệ và rèn luyện cho trẻ tinh thần thích hoạt động trí óc qua đó hình thành tính ham hiểu biết, thích khám phá những điều mới lạ trong quá trình làm quen chữ cái Qua giờ học hình thành và rèn luyện cho trẻ khả năng tập chung chú ý có chủ định và sự hình thành nỗ lực chú ý để giải quyết nhiệm vụ học tập, lắng nghe sự chỉ dẫn của
cô giáo
Tuy nhiên, trong công tác giảng dạy sự lồng ghép các hoạt động giáo dục LQCC vẫn chưa đạt được kết quả cao do nhiều nguyên nhân khách quan cũng như chủ quan Nguyên nhân khách quan có thể kể đến như môi trường học tập, cơ sở vật chất… nguyên nhân chủ quan chính là do khả năng của giáo viên còn hạn chế trong việc lồng ghép các hoạt động học tập và rèn luyện cho trẻ, một số giáo viên còn hạn chế về cách tổ chức một tiết hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ theo chương trình mầm non mới mà còn rập khuôn theo chương trình phương pháp cải cách cũ, chưa có sự linh hoạt sáng tạo đổi mới, chưa tạo hứng thú học tập cho trẻ Vậy làm sao để cải thiện thực trạng trên và nâng cao chất lượng giáo dục LQCC cho trẻ 5 tuổi? Việc thay đổi thực trạng này sẽ tác động như thể nào đến chất lượng phát triển nhận thức và trí tuệ của trẻ hay không?
Là một giáo viên mầm non, rất tâm huyết với nghề dạy trẻ năm nay đã là năm thứ 5 tôi ra trường và nhận công tác tại trường Mầm non Hoa Hồng được nhà
trường phân công công tác giảng dạy trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻ làm quen với chữ viết không phải là việc dễ làm, nó đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó biết vận dụng những linh hoạt, sáng tạo trong quá trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức của bộ môn,
để từ đó trẻ có sự tập trung chú ý và thực sự có hứng thú, có tính kỷ luật trong học tập Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ, giúp trẻ phát triển hết những khả năng vốn có Chính vì điều đó tôi đã luôn trăn trở, tìm tòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt nhất cho bài giảng của mình Trong tất cả các môn học của trẻ tôi đặc biệt yêu thích môn “Làm quen chữ cái” Bằng tất cả sự nỗ lực, cố gắng, tôi đã tìm ra được những phương pháp hữu hiệu nhất để phục vụ tốt nhất cho hoạt động của mình và tôi cảm thấy một phần nào
ý nguyện của mình đã thực hiện được Tôi nhận thấy nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo lớn 5 tuổi làm quen với chữ viết, hình thành và phát triển kỹ năng nghe, nói, tiền biết đọc, tiền biết viết là rất quan trọng Đó là nền tảng để trẻ hiểu về thế giới chữ viết và tiếp nhận những tri thức mới một cách nhanh chóng và dễ dàng Chính vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng
làm quen chữ cái cho trẻ 5 – 6 tuổi”, với mong muốn góp một phần tri thức nhỏ bé
của mình đưa những hình thức mới lạ, hấp dẫn tới trẻ, để nâng cao hiệu quả cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi làm quen với chữ cái
Trang 32 Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài
- Mục tiêu :
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái góp phần phát triển ngôn ngữ, qua đó giúp trẻ nhận biết 29 chữ cái, luyện cách phát âm chuẩn, hoàn thiện tiếng mẹ đẻ, phát triển bộ máy và các cơ quan phát âm, giúp trẻ hứng thú tham gia vào giờ học đạt kết quả cao tiếp
cận bổ sung kiến thức một cách nhạy bén và hứng thú trong học tập Qua đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận thực tiễn những năng lực hoạt động ngôn ngữ sự phát triển trí tuệ trẻ 5-6 tuổi
Hình thành cho trẻ các kĩ năng nghe, đọc, viết một cách trọn vẹn thông qua các môn làm quen chữ cái và được lồng ghép qua các môn học khác một cách sinh động, sáng tạo, nhưng không làm mất đi nội dung, phương pháp của môn học làm quen chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong chương trình giáo dục mầm non mới
- Nhiệm vụ:
Đề tài giải quyết mâu thuẫn khó khăn giữa việc tổ chức của giáo viên, giáo viên chưa linh hoạt và nhẹ nhàng, trẻ chưa tích cực, còn thụ động khi hoạt động với việc giáo viên phải làm sao để nâng cao chất lượng làm quen chữ cái một cách hợp
lý mà mang lại hiệu quả tích cực nhất, tìm ra một số giải pháp để giúp trẻ học tốt môn làm quen chữ cái ở trường mầm non
Nghiên cứu, sáng tạo, linh hoạt trong cách nghỉ, cách làm một cách khoa học
để tìm ra các phương pháp tối ưu để áp dụng có hiệu quả vào trong công tác giảng dạy cho trẻ 5 tuổi tại trường lớp mầm non
3 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng
4 Giới hạn của đề tài
Trẻ Mầm non 5 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng năm học 2017-2018 thuộc xã Băng Adrênh, huyện Krông Ana, tỉnh ĐăkLăk
5 Phương pháp nghiên cứu
a Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu
Qua thực tế giảng dạy và làm đề tài bản thân đã nghiên cứu tài liệu có liên
quan đến đề tài và sử dụng một số phương pháp nghiên cứu lí luận như: Phân tích tổng hợp, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa để làm rõ những vấn đề
Trước hết phải nhận định được thực trạng của đối tượng nghiên cứu
Nghiên cứu sách báo, tài liệu, Internet về các hoạt động pháp triển nâng cao chất lượng giảng dạy môn làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi
Trang 4b Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Phương pháp điều tra:
Khi bắt đầu tiến hành đề tài tôi đã sử dụng phương pháp điều tra tình hình lớp học, phòng học cơ sở vật chất có khang trang, phong phú, sạch sẽ an toàn cho trẻ tìm tòi khám phá hay không, phương tiện nghe nhìn đa dạng và phong phú chưa, có tạo được điều kiện cho trẻ được trải nghiệm thực tế không
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục:
Khi giảng dạy và làm đề tài tôi đã kết hợp một cách linh hoạt các phương pháp
Học hỏi trau dồi chuyên môn tổng kết lại các kinh nghiệm qua quá trình công tác của bản thân vận dụng vào đề tài đang nghiên cứu
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm:
Sau khi lên kế hoạch cho hoạt động nâng cao chất lượng giảng dạy môn học làm quen chữ cái tôi đã tiến hành thử nghiệm phương án đã xây dựng trên thực tế với mục đích khảo sát tính hiệu quả của nó qua quá trình thực hiện
c Nhóm phương pháp thống kê toán học
- Phương pháp nhằm mục đích phân tích và tổng kết kinh nghiệm
- Tôi tiến hành phân tích, tổng hợp số liệu Xây dựng đề cương, thống kê số liệu sáng kiến, áp dụng sáng kiến và hoàn thành đề tài
- Quy trình dạy học của chương trình mầm non mới để kiểm tra chất lượng trên trẻ sau mỗi học kì.Bảng thống kê đầu năm học 2017-2018
Mức độ
Tiêu chí
Tổng
số trẻ Số
lượng Tỉ lệ lượngSố Tỉ lệ
Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng tư thế 39 14 36% 25 64% Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động
Biết cách cầm sách, mở sách ra xem
II Phần nội dung
1 Cơ sở lý luận
Bộ môn làm quen với chữ cái là một phần của việc phát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi Do đó, làm quen với chữ cái nó có ý
Trang 5nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ và nhận biết chữ cái một cách trọn vẹn thông qua học tập, vui chơi ở trường lớp mầm non
Làm quen với chữ cái đối với trẻ là một nấc thang khó khăn khi trẻ mới bước vào ngưỡng cửa của cuộc sống đầy bí ẩn: Cảm xúc, tình cảm, yêu ghét, giận, hờn Tiếp xúc với chữ cái là nhu cầu không thể thiếu được đối với trẻ Bởi chính vì vậy làm quen với chữ cái được coi là phương tiện giáo dục, hình thành nhân cách cho trẻ cũng được lồng ghép thông qua đọc thơ, kể chuyện, tranh ảnh có gắn các chữ cái và các trò chơi động, tĩnh đối với làm quen chữ cái… sẽ giúp trẻ dần hình thành trong tâm hồn của trẻ về thị hiếu về môn làm quen chữ nói riêng là việc cần thiết hoàn thành nhận thức cũng như nhân cách của trẻ mầm non trước khi vào lớp 1 ở trường phổ thông
Làm quen với chữ cái có vị trí quan trọng trong việc GD trẻ phát triển toàn diện, do đó để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải đạt được những mục tiêu như:
- Nắm vững nội dung phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái
- Biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen chữ cái theo chủ điểm, chủ
đề nhánh để phát triển kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho tiền biết đọc, biết viết của trẻ
- Tự tin và có ý thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái theo chủ điểm nhánh phù hợp với tình hình thực tế của đơn vị
Trước đây việc tổ chức cho trẻ làm quen với 29 chữ cái còn mang tính chất hoạt động biệt lập, trẻ hoạt động chưa thực sự hiệu quả trong việc LQCC, tuy nhiên trong những năm gần đây việc tổ chức cho trẻ 5-6 tuổi LQCC đã được đặt lên một
vị trí quan trọng đặc biệt Trẻ ở độ tuổi này được làm quen với cách đọc và nhận biết, phân biệt, so sánh 29 chữ cái Đây là một bước phát triển đáng kể vượt qua nấc thang khó khănkhẳng định được vị trí của LQCC đối với giáo dục mầm non
Để chuẩn bị cho trẻ có tiền đề và nền móng vững chắc để bước vào lớp 1 Có thể nói Làm quen với chữ cái là nền tảng đưa trẻ đến hoạt động giao tiếp trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Vì vậy mà ngay từ bây giờ cô giáo mầm non phải chuẩn bị cho trẻ đầy đủ nhất, phù hợp với sức học độ tuổi của trẻ
2 Thực trạng
- Trường MN Hoa Hồng đạt chuẩn Gồm 3 phân hiệu (Buôn K62, Buôn Cuê
và Thôn 2) Tổng số học sinh toàn trường :233
- Lớp :Lá 1 Tổng số học sinh: 39, Nữ: 17 Dân tộc: 12 Nữ dân tộc: 06
Giáo viên: 02 Trình độ:Đại học
* Ưu điểm:
- Hầu hết trẻ đã nhận biết cấu tạo các chữ cái, làm quen với chữ cái, đọc, viết chữ cái theo yêu cầu và phù hợp với từng chủ đề, chủ đề nhánh khác nhau Qua đó trẻ còn đọc thơ, chuyện, đồng dao, ca dao ở mọi lúc mọi nơi dựa trên các chữ cái
mà trẻ được học hàng ngày
Trang 6- Giáo viên trẻ, nhiệt tình có trình độ chuyên môn trên chuẩn và có khả năng tiếp cận với môn làm quen chữ cái một cách nhẹ nhàng lối cuốn trẻ vào tiết học Ngoài ra còn có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin để tìm ra các hình ảnh động để lối cuốn trẻ vào tiết học một cách có hiệu qur nhất Ngoài ra còn tổ chức tốt các hoạt động kể chuyện, đọc thơ ở mọi lúc mọi nơi giúp trẻ phát triển vốn từ và khả năng tăng cường tiếng Việt cho trẻ vùng đồng bào dân tộc thiểu số mà tôi đang giảng dạy
* Khuyết điểm
- Trẻ đa số là đồng bào dân tộc thiểu số nên nhận thức còn chưa đồng đều một số trẻ còn nói ngọng, nói lắp, nói chưa chuẩn tiếng Việt nên khả năng và năng khiếu thơ, truyện, LQCC hầu hết cháu còn chậm về tiếp thu kiến thức trong học tập
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho môn học chưa có sự sáng tạo
- Một số giáo viên còn hạn chế về cách tổ chức một tiết hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ theo chương trình mầm non mới mà còn rập khuôn theo chương trình cải cách cũ, chưa có sự linh hoạt sáng tạo
Trên thực tế tôi thấy GV tham gia thực hiện chương trình mầm non mới ở môn làm quen chữ cái vẫn còn lúng túng trong việc chọn đề tài để xây dựng bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi đa số giáo viên làm thay cho trẻ rất nhiều Việc xây dựng
kế hoạch hoạt động trong ngày chưa có sự logic, chưa sáng tạo chưa đưa ra được yêu cầu phù hợp với lớp mình
* Nguyên nhân chủ quan:
- Một số giáo viên người đồng bào dân tộc thiểu số; trình độ giáo viên không đồng đều, nên khả năng nắm bắt phương pháp tổ chức hoạt động môn học làm quen chữ cái chưa thật sự sáng tạo và linh hoạt trong quá trình tổ chức giảng dạy chưa logic, chưa phát huy khả năng tích cực, sáng tạo của trẻ nên dẫn đến hiệu quả chất lượng của môn học chưa cao Hoạt động giải quyết tình huống xử lí chưa linh hoạt, chưa chú ý dạy phát triển theo khả năng của trẻ Chính vì vậy chưa lôi cuốn và thu hút được trẻ, nên các buổi học trẻ chưa thật sự hứng thú
- Giáo viên tổ chức hoạt động còn cứng, chưa bao quát trẻ tốt vì vậy việc khuyến khích trẻ hoạt động chưa được giáo viên chú trọng, trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn và tự tin để tham gia hoạt động
- Trẻ 5 tuổi mới đến lớp chưa được làm quen ở các lớp dưới dẫn đến tình trạng trẻ tiếp thu kiến thức còn chênh lệch không đồng đều
- Bên cạnh đó các bậc cha mẹ học sinh ở trường tôi nghề nghiệp chính chủ yếu là làm nông nghiệp nên không ít phụ huynh có nhận thức được hết về tầm quan trọng của độ tuổi mẫu giáo Còn xem nhẹ việc học ở độ tuổi này, cho con nghỉ học còn tuỳ tiện, đi muộn về sớm, chưa chịu khó dạy thêm cho con ở nhà
Trang 7- Giáo viên chưa thường xuyên cho trẻ tiếp xúc nhiều với chữ cái (Trong các hoạt động mọi lúc, mọi nơi), mà đa phần trẻ tiếp xúc với chữ cái (tập đọc, tập viết) qua các hoạt động của môn học khi giáo viên tổ chức.Trong những năm qua, hoạt động môn học làm quen chữ cái được tổ chức nhưng các hoạt động tổ chức chưa thật sự hấp dẫn, chưa có sự đầu tư nhiều vì vậy kết quả đạt được trên trẻ chưa cao.Một số trẻ tiếp thu chậm, không có khả năng, năng khiếu khi thể hiện tình cảm, cảm xúc qua kể chuyện, đọc thơ
- Một số giáo viên còn hạn chế về cách tổ chức một tiết hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ theo chương trình mầm non mới mà còn rập khuôn theo chương trình cải cách cũ, chưa có sự linh hoạt sáng tạo
* Nguyên nhân khách quan:
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho môn học được đầu tư nhưng chưa có đổi mới
và còn hạn chế
- Đa số phụ huynh làm nhà nông vất vả, kinh tế khó khăn nên chưa quan tâm đến con em, chưa nhận thức được tầm quan trọng của độ tuổi mẫu giáo
- Một số phụ huynh còn lại thì nôn nóng trong việc dạy chữ của con em
mình, đã dạy trẻ biết trước mà dạy sai lệch gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức dẫn đến sự bất cập giữa gia đình và nhà trường Và đa số phụ huynh do hoàn cảnh công việc thường nhờ người khác đón đưa cháu đi học nên việc trao đổi trực tiếp với phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn
- Trường đóng trên địa bàn là nơi tổng hợp các dân cư ở tất cả các vùng miền trên cả nước, nên việc phát âm của trẻ không giống nhau Chính vì vậy việc dạy phát âm chữ cái, nhận biết các âm từ là công việc không dễ đối với giáo viên mầm non
- Xuất phát từ tình hình thực tế của lớp, tôi cần tìm ra các biện pháp tháo gỡ để thực hiện chương trình đổi mới đạt kết quả tốt và phát triển đúng mục tiêu theo kế hoạch đã đề ra: Nắm vững tâm sinh lý theo từng lứa tuổi của trẻ; hình thành nhân cách của trẻ thông qua các hoạt động nghe, đọc thơ chuyện trong các giờ hoạt động chung, hoạt động góc, đi dạo đi chơi, giờ ngoại khóa để trao đổi, đàm thoại cùng trẻ Tất cả các câu hỏi đặt ra nhằm khích thích trẻ cảm nhận những tình cảm, tư duy, suy nghĩ, trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ Các câu hỏi phù hợp với khả năng của từng trẻ nhưng không áp đặt để làm mất đi sự hứng thú của trẻ, tạo cho trẻ có
sự tranh luận, thảo luận sôi nổi, khơi gợi tính tò mò, sáng tạo, khám phá để thúc
đẩy trẻ học tập tích cực hơn Và cũng chính vì nhận thấy được những bất cập trong
việc tổ chức hoạt động môn học làm quen chữ cái, bản thân tôi đã mạnh dạn tìm tòi, học hỏi để tìm cho mình những biện pháp hay nhất có thể áp dụng trong quá trình thực hiện hoạt động của môn học nhằm nâng cao chất lượng phát triển ngôn ngữ cho trẻ
3 Nội dung và hình thức của giải pháp
a Mục tiêu của giải pháp
Trang 8- Giúp trẻ nhận biết và phát âm đúng, phát âm chuẩn 29 chữ cái, qua đó phát triển ngôn ngữ tốt và khả năng diễn đạt ngôn ngữ ở trẻ một cách mạch lạc
- Trẻ phát huy tính tích cực của khi tham gia hoạt động làm quen với chữ cái
có hiệu quả
- Giáo viên tạo môi trường chữ viết phong phú trong lớp, ngoài lớp và các phương tiện dạy học đầy đủ theo yêu cầu
- Giúp giáo viên, phụ huynh, học sinh nhận thức đúng đắn về việc cho trẻ làm quen với chữ cái và cách viết chữ cái trong chương trình giáo dục mầm non
- Trẻ nhận biết 29 chữ cái và phát triển tính tư duy qua môn học làm quen chữ cái trên lớp Hình thành cho trẻ các kỹ năng, thói quen nghe, nói, đàm thoại qua môn làm quen chữ cái giúp trẻ biết giao tiếp, diễn tả, cảm nhận được cái đẹp trong cuộc sống, tình yêu quê hương đất nước, tình cảm giữa con người với con người, con người với mọi cảnh vật xung quanh trẻ
- Xác định rõ mục đích là tìm ra những biện pháp thiết thực để thực hiện tốt môn làm quen chữ cái trong lớp lá 1 trường mầm non Hoa Hồng theo chương trình mầm non mới hiện nay Giáo viên trau dồi thêm kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ nâng cao hiệu quả giáo dục cho trẻ 5 tuổi
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
* Biện pháp 1: Thực hiện kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho bản thân.
Để bản thân nắm được mục đích, ý nghĩa, yêu cầu, nội dung, phương pháp
về việc nâng cao chất lượng hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ Tôi tích cực tham gia vào các chuyên đề về Làm quen chữ cái do nhà trường, các đơn vị bạn, đặc biệt
là do nhà trường thực hiện tổ chức Ngoài ra để nắm vững nội dung kiến thức và các yêu cầu về kỹ năng của “Làm quen chữ cái” một cách nhẹ nhàng, sinh động, tôi tham gia vào các hình thức do nhà trường tổ chức như:
- Bám sát kế hoạch chuyên đề của nhà trường hàng năm, trên cơ sở đó đề ra các mục tiêu, kế hoạch giảng dạy của lớp mình chủ nhiệm; từ tình hình thực tế của địa phương, tôi đã tìm tòi, nghiên cứu để tìm ra các phương pháp, giải pháp tối ưu
để thực hiện tốt cho công tác giảng dạy một cách tốt nhất
- Thảo luận kiến thức: Bản thân tôi tự nghiên cứu tài liệu, tự đặt ra những câu hỏi có liên quan đến chuyên đề “ Làm quen chữ cái” để học hỏi các đồng chí phụ trách chuyên môn và giáo viên có thâm niên và giáo viên giỏi về môn làm quen chữ cái về vấn đề mình còn băn khoăn, chưa hiểu; thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, họp chuyên môn, dự chuyên đề và tự học bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao kiên thức về môn học mà mình ngiên cứu
- Để dạy trẻ hoạt động làm quen chữ cái có hiệu quả, ngoài việc giáo viên có kiến thức về nội dung, phương pháp tổ chức tiết dạy Giáo viên cần phải có kĩ năng
về soạn giảng phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, hướng vào đề tài giáo dục
để dạy trẻ phát âm chuẩn, rõ ràng Tạo cho trẻ hứng thú trong hoạt động chung và ở mọi lúc mọi nơi
Trang 9- Tham gia thao giảng, dự giờ đồng nghiệp.
- Để lý thuyết và thực hành đi đôi với nhau, giúp bản thân có thể tiếp cận được nội dung một cách sâu sắc Sau các buổi bồi dưỡng chuyên môn, sinh hoạt tọa đàm, khi đã nắm vững kiến thức lý thuyết, tôi đã mạnh dạn đăng ký các tiết thao giảng, đặc biệt hoạt động làm quen chữ cái Các tiết thao giảng, tôi đã đầu tư chặt chẽ về nội dung hình thức, phương pháp dạy theo hướng đổi mới Sau khi chuyên môn, đồng nghiệp dự giờ thao giảng, tôi xin ý kiến góp ý, rút kinh nghiệm cho tiết dạy của mình Bên cạnh đó, bản thân tôi còn sắp xếp thời gian để dự giờ các đồng chí, đồng nghiệp trong trường và các đơn vị bạn để học hỏi kinh nghiệm
Chính vì vậy tôi đã nắm vững chuyên môn một cách có hiệu quả Bản thân nắm vững những phương pháp sáng tạo nhằm giúp trẻ hứng thú trong hoạt động làm quen chữ cái tiếp cận công nghệ thông tin để vận dụng vào dạy trẻ trong hoạt động LQCC lấy trẻ làm trung tâm
Một trong biện pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng học tập nói chung và hoạt động làm quen chữ cái nói riêng là giúp trẻ có điều kiện học tập mà không thấy nhàm chán.Tôi thường xuyên quan sát trẻ, ghi chép vào sổ để theo dõi, đánh giá quá trình phát triển những kĩ năng cân thiết chuẩn bị cho việc đọc, viết của trẻ nhằm điều chỉnh các biện pháp giáo dục đối với từng cá nhân trẻ
Kết quả đạt được ở biện pháp này tôi thấy mình học hỏi được từ ban lãnh đạo nhà trường, chuyên môn, đồng nghiệp những kĩ năng cần thiết, việc tổ chức cho trẻ hoạt động LQCC trở nên nhẹ nhàng hơn và trẻ cũng hứng thú với những hoạt động trải nghiệm mới do giáo viên tổ chức
Việc quan trọng đầu tiên nếu muốn dạy trẻ phát âm chuẩn thì bản thân giáo vien phải là người am hiểu và là người phát âm chuẩn xác nhất không nói tiếng địa phương phải rõ ràng mạch lạc không ấp úng ê a Việc hướng dẫn trẻ đọc và phát
âm chuẩn tuy đơn giản nhưng đòi hỏi giáo viên phải thật sự chuẩn mực từ nét mặt,
cử chỉ, âm điệu khi hướng dẫn trẻ Khi phát âm giọng nói rõ ràng để trẻ phát âm theo, việc này không chỉ áp dụng trong hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái mà còn trong các hoạt động khác của trẻ Vì trẻ ở địa phương tôi dạy thuộc đa dạng vùng miền nên cách phát âm không giống nhau, trẻ đọc chữ N thành L, hoặc ngược lại, còn có trẻ đọc S, X không rõ Bản thân tôi cũng do ảnh hưởng của tiếng địa phương nên khi phát âm một số chữ cái chưa chuẩn ( s,x ) nên tôi đã tự rèn phát âm cho mình, tôi nghiên cứu tài liệu hướng dẫn cách phát âm và tự tập phát âm các chữ
đó vào các thời gian rãnh rỗi
Khi cho trẻ làm quen với các chữ cái tôi thường giới thiệu trước chữ cái định cho trẻ làm quen rồi phân tích kĩ cấu tạo của chữ cái đó và cách phát âm chuẩn
Ví dụ : Cách phát âm chữ cái L-N
Khi đọc mẫu tôi cố gắn đọc to, rõ ràng âm thật chuẩn để trẻ nghe rõ cách đọc, đồng thời tôi nêu rõ cách phát âm cho trẻ hiểu
Trang 10- Chữ L : Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa xác lợi trên
- Chữ N : Đọc thẳng lưỡi , lưỡi sát với lợi dưới
Hướng dẫn và cùng luyện tập với trẻ để trẻ biết cách đọc đúng, phát âm chuẩn, tôi hướng dẫn trẻ trò chơi “Thi đọc đúng” “Đoán đúng chữ” giữa các đội tạo cho trẻ tính thi đua trong học tập Việc làm này tránh nhàm chán cho trẻ và còn mang lại hiệu quả đáng kể
Đối với những trẻ phát âm không chuẩn tôi kịp thời động viên khuyến khích cho trẻ luyện tập cá nhân nhiều hơn các trẻ khác , thường xuyên quan tâm giúp đỡ trẻ phát âm đúng, chính xác
* Biện pháp 3: Nâng cao tính linh hoạt, tích cực chủ động của trẻ trong giờ hoạt động làm quen chữ cái
Hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái là một hoạt động tương đối khô khan
so với các hoạt động khác Vì thế giáo viên cần sử dụng phương pháp đổi mới sáng tạo vào việc tổ chức hoạt động để giúp trẻ tích cực và hứng thú hơn
Giáo viên chúng ta đã nắm được đặc điểm tâm sinh lí của trẻ mẫu giáo sự tập trung của trẻ chưa bền vững và trẻ thích những cái đẹp mới lạ có sự hấp dẫn cao Nếu như cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học tuân thủ như một học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy không có đổi mới sáng tạo,mang tính áp đặt kỉ luật, rập khuôn sẽ dẫn đến trẻ uể oải chán nản trong tiết học , phân tán tư tưởng, tiếp thu bài hạn chế Vì thế tôi đã tìm ra một số biện pháp gây sự hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết là phải chuẩn bị đồ dùng đầy đủ cho cô và trẻ Đồ dùng đó phải có tính thẩm mĩ cao vì đồ dùng rất cần thiết , trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằng hình thức tư duy hình tượng , tư duy gắn liền với tình cảm.Trẻ ghi nhớ những gì gây ấn tượng mạnh.Chính vì thế khi cho trẻ “ Làm quen chữ cái” Tôi cho rằng đồ dùng trực quan là yếu tố đầu tiên
Bước đầu trẻ được làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ được lần lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó có chứa một chữ cái
mà chúng ta định cho trẻ làm quen
Ví dụ 1: Ở chủ điểm Thế giới động giới động vật, hoạt động làm quen chữ cái i,t,c Thay vì đơn giản gắn tranh có từ: Gà mái, con vịt, con cá chép Tôi tìm bức tranh sinh động hơn như: Hình ảnh gà mẹ dẫn đàn con đi kiếm mồi, vịt bơi lội, đàn cá chép trong ao Sau đó tôi cho trẻ gọi tên các con vật, trò chuyện về chúng Hình ảnh đẹp và sinh động sẽ giúp trẻ tập trung và tiếp thu cao hơn Tiếp đó giáo viên khéo kéo đặt câu hỏi và dẫn dắt trẻ vào hoạt động một cách say mê, nhẹ nhàng Sau đó cô gắn tên khái niệm bằng những chữ cái ở bên cạnh cùng trẻ đọc tên khái niệm, cho trẻ tìm chữ cái đã học Khi trẻ trả lời được câu hỏi cô giới thiệu chữ cái mới, trẻ đọc rồi phân tích chữ cái mới Cuối cùng cô hệ thống lại cho trẻ hiểu sau đó mới giới thiệu các kiểu chữ khác nhau của chữu cái đó
Ví dụ 2: Trong hoạt động ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện về các phương
tiện giao thông , chơi trò chơi “ Các phương tiện giao thông vào bến” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cát tông, tranh, ảnh, họa báo về các phương tiện giao thông như:
