Sáng kiến kinh nghiệm Tổ chức trò chơi trong môn Luyện từ và câu Lớp 2

Sáng kiến kinh nghiệm Tổ chức trò chơi trong môn Luyện từ và câu Lớp 2 PHẦN I MỞ ĐẦU 1 Lí do chọn đề tài Giáo dục Tiểu học là bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân, nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên Trung học cơ sở Mục tiêu của môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học nhằm Hình thành và phát triển ở học sinh các kĩ năng sử dụng tiếng Việt(nghe,nói, đọc[.]

Giáo d c Ti u h c là b c h c n n t ng c a h th ng giáo d c qu c dân,

nh m giúp h c sinh hình thành nh ng c s ban đ u cho s phát tri n đúng đ n

và lâu dài v đ o đ c, trí tu , th ch t, th m m và các k n ng c b n đ h c sinh ti p t c h c lên Trung h c c s

M c tiêu c a môn Ti ng Vi t tr ng Ti u h c nh m: Hình thành và phát tri n h c sinh các k n ng s d ng ti ng Vi t(nghe,nói, đ c, vi t) đ h c

t p và giao ti p trong các môi tr ng ho t đ ng c a l a tu i Thông qua vi c

d y và h c ti ng Vi t, góp ph n rèn luy n các thao tác t duy Cung c p cho h c sinh nh ng ki n th c s gi n v ti ng Vi t và nh ng hi u bi t s gi n v xã h i,

t nhiên và con ng i, v n hoá, v n h c c a Vi t Nam và n c ngoài B i

d ng tình yêu ti ng Vi t và hình thành thói quen gi gìn s trong sáng, giàu

đ p c a ti ng Vi t, góp ph n hình thành nhân cách con ng i Vi t Nam xã h i

ch ngh a

Các k n ng nghe, nói, đ c, vi t Ti ng Vi t c a h c sinh đ c hình thành

và phát tri n thông qua n i dung d y h c các môn : T p đ c, K chuy n, Chính

t , Luy n t và câu, T p làm v n, T p vi t…M i n i dung đ u h ng t i rèn luy n cho h c sinh nh ng k n ng nh t đ nh đ d n d n các em có đ c n ng l c

s d ng ti ng Vi t t t nh t ph c v cho vi c h c t p và sinh ho t hàng ngày

Vi c d y Luy n t và câu nh m m r ng, h th ng hoá làm phong phú

v n t c a h c sinh, cung c p cho h c sinh nh ng hi u bi t s gi n v t và câu, rèn cho h c sinh k n ng dùng t đ t câu và s d ng các ki u câu đ th hi n t

t ng, tình c m c a mình, đ ng th i có kh n ng hi u và s d ng các ki u câu

c a ng i khác nói ra trong hoàn c nh giao ti p nh t đ nh Luy n t và câu có vai trò h ng d n h c sinh trong vi c nghe, nói, đ c, vi t, phát tri n ngôn ng

và trí tu

Trong nh ng n m h c ti u h c các em s l n l t đ c làm quen v i

nh ng khái ni m c b n c a Ti ng Vi t nh : t đ n, t ph c, t láy, t ghép, ngh a c a t , t nhi u ngh a, t đ ng âm, t đ ng ngh a, t trái ngh a, câu đ n, câu ghép, câu k , câu h i,…

Không ch d ng vi c hi u và n m đ c các cách s d ng mà qua đó các em c n nh n bi t, phân tích, tìm đ c giá tr và cách s d ng chúng, qua đó

v n d ng vào th c ti n dùng t , đ t câu khi dùng Ti ng Vi t trong đ i s ng sao cho có hi u qu ây là m t nhi m v không h d dàng, đòi h i các em ph i rèn luy n th ng xuyên không ch trong các gi h c trên l p mà c các gi ngo i khoá, gi t h c nhà

u n m h c, khi m i nh n l p, tôi nh n th y các em h c sinh l p 2 đa s có

v n s ng còn ít, v n hi u bi t v Ti ng Vi t còn r t s sài, ch a đ nh rõ trong giao ti p, vi t câu còn c t l n ho c câu có th có đ ý nh ng ch a có hình nh Các t ng đ c dùng v ngh a còn ch a rõ ràng Vi c trình bày, di n đ t ý c a các em còn m c đ r t s l c M t khác, do th c t h c sinh m i đ c làm

quen v i phân môn Luy n t và câu l p 2 nên h c sinh còn nhi u b ng ,

ch a có ph ng pháp h c t p b môn m t cách khoa h c và h p lý

d y h c luy n t và câu l p 2 có hi u qu , không nh ng đòi h i ng i

th y ph i bi t cách khai thác t ng qua v n s ng c a tr nh m xây d ng h

th ng ki n th c trên c s khai thác qua các câu có t thu c ch đ nh m b sung, c ng c , kh c sâu h th ng ki n th c cho tr Ngoài ra ng i giáo viên

ph i bi t ph i h p m t cách linh ho t các ph ng pháp đ c tr ng c a môn h c

nh ph ng pháp đóng vai, ph ng pháp th o lu n nhóm, h i đáp theo c p, đ c

bi t là t ch c trò ch i đ h c sinh đ c th c s tham gia x lí các tình hu ng

có v n đ , l nh h i ki n th c m t cách nh nhàng, t nhiên, hi u qu Nh ng

đi u này th c s đã giúp h c sinh t ra h ng thú và ti p thu t t h n so v i cách

d y truy n th ng thông th ng

c bi t, theo Thông t 30/2014 và TT22/2016 c a B giáo d c và ào

t o trong vi c đánh giá h c sinh Ti u h c nh m giúp giáo viên đ i m i ph ng pháp d y h c, thay đ i các hình th c d y h c đã đi theo l i mòn, cùng ho t đ ng

và tr i nghi m ngay trong quá trình và k t thúc m i giai đo n d y h c đ k p

th i phát hi n nh ng c g ng c a h c sinh và đ ng viên khích l các em trong quá trình h c t p nh m th c hi n t t các m c tiêu giáo d c

V i nhi m v quan tr ng nh v y, tôi m nh d n đ a ra m t s kinh nghi m tích lu c a b n thân qua g n 20 n m công tác gi ng d y v phân môn Luy n t và câu ó chính là lí do tôi ch n đ tài sáng ki n kinh nghi m:

“T ch c trò ch i trong môn Luy n t và câu l p 2” nh m chia s nh ng kinh

nghi m nh c a mình v i đ ng nghi p

2 M c đích nghiên c u

- T ng h p l i nh ng bi n pháp mình đã làm đ ch n l c và đúc k t thành kinh nghi m c a b n thân

- Giúp đ ng nghi p tìm ra cách t ch c các ti t h c nh nhàng đ t hi u qu cao

- Giúp h c sinh nâng cao tính tích c c, t giác, sáng t o trong các ho t đ ng h c

t p

3 i t ng nghiên c u kh o sát, th c nghi m

- H c sinh l p 2

4 Ph ng pháp nghiên c u

- Ph ng pháp h i đáp

- Ph ng pháp đàm tho i

- Ph ng pháp quan sát…

5 Ph m vi vƠ k ho ch nghiên c u

- Th i gian nghiên c u: B t đ u t tháng 9/ 2016, đ n tháng 4/2017

Ph n II- N I DUNG

I C s lí lu n

1 C n c vƠo m c tiêu c a môn h c, c a c p h c

Ti ng Vi t th hi n m c tiêu giáo d c xuyên su t c a môn h c là hình thành

và phát tri n h c sinh các k n ng s d ng Ti ng Vi t Cung c p cho h c sinh

nh ng ki n th c s gi n; b i d ng tình yêu Ti ng Vi t và hình thành thói quen

gi gìn s trong sáng, giàu đ p c a Ti ng Vi t

Ti ng Vi t còn có nhi m v hình thành và phát tri n 4 k n ng (nghe, đ c, nói, vi t) trang b ki n th c v n h c và nhi u ki n th c k n ng khác H c sinh

đ c h ng d n đ b c đ u khám phá v đ p và ý ngh a các hình t ng v n

h c, đ t n n móng cho s phát tri n n ng l c c m th v n h c và t t ng, tình

c m, nhân cách c a các em.Ti ng Vi t còn giúp các em ti p thu ki n th c các

b môn khoa h c khác

Thông qua các môn h c, giúp các em ch đ ng đ c ngôn ng trong giao

ti p m t cách m nh d n t tin T đó, v n t c a các em phong phú h n và có

n m ch c đ c ngh a c a t thì các em m i trình bày đúng suy ngh , ý t ng, tình

c m c a mình Vì l đó, b c ti u h c t ng không ch có d y và h c phân môn Luy n t và câu mà còn t t c các phân môn khác c a môn Ti ng Vi t, các môn h c khác

2 C n c vƠo vi c d y Ti ng Vi t theo các quan đi m

a Quan đi m giao ti p:

Giao ti p là ho t đ ng trao đ i t t ng, tình c m, c m xúc, … nh m thi t

l p quan h , s hi u bi t ho c s c ng tác, …gi a các thành viên trong xã h i

Ng i ta giao ti p v i nhau b ng nhi u ph ng ti n, ph ng ti n thông th ng và quan tr ng nh t là ngôn ng

b Quan đi m tích c c:

Sách giáo khoa Ti ng Vi t 2 biên so n có nhi m v th hi n và t o đi u

ki n đ th y và trò th c hi n ph ng pháp tích c c hóa ho t đ ng c a ng i h c, trong đó th y đóng vai trò ng i t ch c ho t đ ng c a h c sinh; m i h c sinh

đ u đ c ho t đ ng, b c l mình và đ c phát tri n

c Quan đi m tích h p

Tích h p có ngh a là t ng h p m t ti t h c hay m t bài t p, nhi u m ng

ki n th c và k n ng liên quan v i nhau nh m t ng c ng hi u qu giáo d c và

ti t ki m th i gian cho ng i h c

3 C n c vƠo n i dung vƠ ph ng pháp d y môn Ti ng Vi t

N i dung và ph ng pháp d y h c bao gi c ng g n bó v i nhau M i n i dung đòi h i m t ph ng pháp thích h p Các k n ng giao ti p không th hình

thành và phát tri n b ng con đ ng th đ ng Mu n phát tri n nh ng k n ng này

h c sinh ph i đ c ho t đ ng trong môi tr ng giao ti p d i s h ng d n c a

th y Các ki n th c v ngôn ng , v n h c, v n hóa, t nhiên và xã h i có th ti p thu qua l i gi ng, nh ng h c sinh ch làm ch đ c nh ng ki n th c này khi các

em chi m l nh chúng b ng chính ho t đ ng có ý th c c a mình C ng nh v y,

nh ng t t ng, tình c m và nhân cách t t đ p ch có th hình thành ch c ch n thông qua s rèn luy n trong th c t ây chính là ph ng pháp tích c c hóa ho t

đ ng c a ng i h c

4 C n c vƠo nhi m v c a phơn môn Luy n t vƠ cơu l p 2

Nhi m v c a phân môn Luy n t và câu b c ti u h c nói chung và l p 2

nói riêng là làm giàu v n t cho h c sinh và phát tri n n ng l c dùng t đ t câu cho các em Ngoài ra phân môn Luy n t và câu cung c p cho h c sinh m t s

ki n th c v t và câu c b n, s gi n, c n thi t và v a s c v i các em Luy n t

và câu trang b cho h c sinh nh ng hi u bi t v c u trúc c a t , câu, quy lu t hành

ch c c a chúng C th đó là các ki n th c v c u t o t , ngh a c a t , các l p t ,

t lo i, các ki n th c v câu nh c u t o câu, các ki u câu, d u câu, các quy t c dùng t đ t câu và t o v n b n đ s d ng trong giao ti p

Ngoài các nhi m v chuyên bi t trên Luy n t và câu còn có nhi m v rèn luy n t duy, giáo d c th m m và luy n t p s d ng t cho h c sinh

5 C n c vƠo vai trò c a vi c t ch c trò ch i trong phơn môn Luy n t vƠ cơu l p 2

T ch c trò ch i h c t p vô cùng quan tr ng giúp cho ti t h c thêm sôi n i,

h c sinh hào h ng h c t p Nh trò ch i h c t p, các em ti p thu ki n th c bài

h c m t cách nh nhàng, tho i mái ng th i trò ch i h c t p giúp các em c ng

c , kh c sâu ki n th c bài h c m t cách b n v ng phát huy h t tác d ng c a trò ch i h c t p, kh c ph c nh ng h n ch khi t ch c trò ch i h c t p trong ti t

d y tôi đã v n d ng các hình th c t ch c trò ch i trong phân môn Luy n t và

câu l p 2 Sau đây là b ng kh o sát đ u n m:

N i dung S h c sinh đ t S h c sinh ch a đ t

II Th c tr ng:

1 Thu n l i:

- Giáo viên đ t trình đ trên chu n, yêu ngh , m n tr , nhi t tình công tác, có tinh th n trách nhi m cao v i công vi c đ c giao

- C s v t ch t c a tr ng t ng đ i đ y đ và th ng xuyên đ c b sung trang b thêm

- Ban giám hi u luôn quan tâm, t o đi u ki n đ ch t l ng d y và h c ngày

càng nâng cao

- Ph huynh h c sinh luôn ng h và ph i h p v i nhà tr ng, giáo viên trong các ho t đ ng giáo d c

- H c sinh đa s ngoan, có n n p

2 Khó kh n:

- H c sinh còn nh , kh n ng t p trung chú ý ch a cao

- Phân môn Luy n t và câu là phân môn h c m i đ i v i h c sinh l p 2

- M t s ít ph huynh do đi u ki n gia đình, áp l c công vi c nên ch a th c s quan tâm đ n vi c h c t p c a con

- M t s h c sinh ng i h c môn Ti ng Vi t

- ôi lúc vi c s d ng các thi t b d y h c hi n đ i ch a th ng xuyên

- Giáo viên khó kh n trong vi c t ch c trò ch i h c t p cho các em

- Giáo viên không bi t ch n trò ch i nào đ bài h c đ t hi u qu t t nh t

III Gi i pháp ti n hƠnh

1 N m v ng n i dung ch ng trình phơn môn Luy n t vƠ cơu:

Chu n b vào n m h c m i giáo viên c n nghiên c u sách giáo khoa, sách giáo viên đ n m ch c ch ng trình môn Ti ng Vi t, phân môn Luy n t và câu

l p 2 M c đích c a vi c làm này là giúp giáo viên l i m t l n n a nh l i m c tiêu c a môn Ti ng Vi t b c ti u h c, c a l p 2 đ c bi t là c a phân môn Luy n

t và câu N i dung phân môn Luy n t và câu l p 2 bao g m:

a. M r ng và h th ng hóa v n t

- Các t ng đ c m r ng và h th ng hóa theo các ch đi m:

+ B n trong nhà

- Các t ng đ c m r ng và h th ng hóa thông qua các d ng bài t p: + Tìm t ng theo ch đ

+ Tìm hi u, n m ngh a c a t

+ Phân lo i t

+ Tìm hi u ngh a c a thành ng , t c ng theo ch đi m

+ Luy n cách s d ng t

b. T lo i:

+ T ch s v t

+ T ch ho t đ ng, tr ng thái

+ T ch đ c đi m

c Các ki u câu:

+ Ai là gì?

+ Ai làm gì?

+ Ai th nào?

- Ôn t p v d u câu: D u ph y, d u ch m, d u ch m h i, d u ch m than

2 T ch c th c hi n

Sau khi n m ch c m c tiêu, n i dung ch ng trình c a phân môn Luy n

t và câu, qua th c t kinh nghi m gi ng d y trên l p và trao đ i chuyên môn cùng đ ng nghi p đ tìm ra nh ng ho t đ ng trò ch i cho h c sinh phù h p v i

t ng ki u bài, t ng ti t d y, t ng đ i t ng h c sinh trong l p sao cho gi h c

đ t hi u qu nh t

Tôi xin đ c đi sâu vào vi c nghiên c u t ch c trò ch i cho h c sinh l p 2

m t s ki u bài đ c tr ng trong phân môn Luy n t và câu l p 2

M i m t m ng ki n th c, tôi ch n cho mình hình th c gi ng d y khác

nhau

2.1 Trò ch i: Ghép nhanh tên s v t

A M c đích:

- Ghép nhanh đ c t v i đ v t ho c hình v t ng ng

- Có bi u t ng c th v ngh a c a t

B Chu n b :

- 2 b đ dùng đ ch i, m i b g m m t s đ v t th t ho c tranh nh đ i di n cho ngh a c a t đ c nêu trong sách giáo khoa, các th t ghi tên các đ v t (tranh nh)

VD: Tranh bài t p 1 (tu n 3- T26); bài t p 2 (tu n 7- T59)

Bài t p 3 (tu n 16- T134) trong sách giáo khoa TV2 t p 1;

Bài t p 1 (tu n 22-T35)…M t s m nh bìa ghi t ng t t ng ng v i t ng

đ v t ho c tranh nh đ dán ho c gài

- Giáo viên (c 1 h c sinh) làm tr ng tài đ đánh giá k t qu

C Cách ti n hành:

- Ch i theo t ng c p 2 h c sinh ho c 2 nhóm h c sinh (m i nhóm 2- 4 em)

- Các đ v t ho c tranh nh đã đ c s p x p ho c treo thành 2 nhóm M i h c sinh (m i nhóm) tham gia trò ch i đ c phát 1 b th t ghi tên các đ v t

(tranh nh) H c sinh c a nhóm nào dán ho c gài đúng và nhanh nh t tên các đ

v t ho c tranh thích h p thì th ng cu c

* Chú ý:

Trò ch i có th v n d ng vào các bài:

VD: Dán nhãn cho đ dùng h c t p (tu n 6 – trang 52); dùng trong nhà (tu n 11, 13 – trang 90, 108) TV 2 t p 1 Các con v t nuôi (tu n 21, 22 T27, 35);

các loài thú (tu n 23, 24 - trang45, 55); các loài cá (tu n 25, 26 – trang 64, 73); Các loài cây (tu n 28, 29 – trang 95); nh ng ng i có ngh nghi p khác nhau (tu n 33, 34 – trang 129; 137) sách TV2 t p 2

th v ngh a c a các t , giúp ph n ng nhanh nh y và phát tri n kh n ng quan sát, đánh giá s vi c

2.2 Trò ch i: Tìm nhanh t cùng ch đ

A M c đích:

- M r ng v n t , phát huy kh n ng liên t ng, so sánh

- Rèn tác phong nhanh nh n, luy n trí thông minh và cách ng x nhanh

B Chu n b :

- B ng ph ho c gi y nháp

C Cách ti n hành:

- Trò ch i có t 2- 4 nhóm, m i nhóm có t 3- 4 h c sinh tham gia

- Sau khi gi i ngh a t ng đ c dùng đ g i tên ch đ

(VD: dùng h c t p là nh ng d ng c c a cá nhân dùng đ h c t p; v t

nuôi là nh ng con v t nuôi trong nhà…) Giáo viên (ng i d n trò) nêu yêu c u: + Hãy k ra nh ng t g i tên đ dùng h c t p (ho c nh ng t nói v tình c m gia đình…)

+ T ng nhóm ghi l i nh ng t đó vào b ng ph (đã đ c chia theo s l ng nhóm), ho c ghi vào gi y nháp đ đ c lên Th i gian vi t kho ng 2- 3 phút + M i t vi t đúng đ c tính 1 đi m; m i t vi t sai b tr 1 đi m; nhóm nào có

s đi m cao nh t s x p th nh t, các nhóm khác d a theo s đi m đ x p th hai, ba, b n,

Chú ý: Trò ch i này có th đ c s d ng các bài Luy n t và câu:

- Trong sách giáo khoa TV 2, t p 1:

+ K tên các môn em h c l p 2 (tu n 7, T59)

+ Hãy k tên nh ng vi c em đã làm nhà giúp cha m (tu n 13, T108)

+ Tìm nh ng t ch đ c đi m c a ng i và v t (tu n 15, T122)

+ Vi t tên các con v t trong tranh (tu n 16, T134)

- Trong sách giáo khoa TV 2, t p 2:

+ Nói tên các loài chim trong tranh (tu n 22, T35)

+ Tìm các t ng có ti ng "bi n" (tu n 25, T 64)

+ K tên các con v t s ng d i n c (tu n 26, T74)

+ K tên các loài cây (tu n 28, T87)

+ Tìm nh ng t ng ch ngh nghi p (tu n 33, T129)

D Hi u qu : H c sinh r t h ng thú khi ch i trò ch i này, các em đ u ho t

bát nhanh nh n h n, phát huy đ c kh n ng liên t ng, so sánh không ch phân môn Luy n t và câu mà còn các phân môn khác c a môn Ti ng Vi t

2.3 Trò ch i: Tìm nhanh t có ph ơm đ u gi ng nhau

A M c đích:

- M r ng v n t b ng cách t o t (1 ti ng) có ph âm đ u cho tr c

- Rèn k n ng huy đ ng v n t nhanh, vi t nhanh

B Chu n b :

- Ph n, b ng ho c gi y bút

- B ng dính đ dính các t gi y đã ghi t lên b ng l p

C Cách ti n hành:

- Giáo viên nêu yêu c u: Thi tìm nhanh các t 1 ti ng có ph âm đ u cho tr c

- Cá nhân (t 2 - 4 ng i) ho c nhóm (t 2 - 4 nhóm) tham gia ch i

- D a vào ph âm đ u đã cho đ bài, trong kho ng th i gian quy đ nh

(3 ho c 5 phút); m i ng i (nhóm) c g ng tìm th t nhi u t ghi vào m nh gi y (ho c ph n b ng) đã ghi s n tên mình (ho c nhóm mình) H t th i gian quy

đ nh, cô giáo đánh giá k t qu , h c sinh (ho c nhóm) nào tìm đ c nhi u t nh t

s th ng cu c

* Chú ý:

+ Giáo viên có th cho h c sinh t ghi các t theo s liên t ng, không theo các

b c l a ch n th t k t h p âm v n

VD: V i ph âm đ u b, h c sinh có th đ a ra: bà, b , bi, bánh, b n, bi t,

bò bút…; v i ph âm đ u c, h c sinh có th đ a ra: cá, c m, cò, c , c , c m, canh, c t…

C ng có th ti n hành tìm các t theo các b c sau:

- Ghép ph âm đ u đã cho v i 1 nguyên âm: a, o, ô, , e, ê… r i thay đ i l n

l t các thanh huy n, s c, h i, ngã, n ng Xét trong các ti ng đã ghép đ c,

ti ng nào có ngh a thì ghi l i: