- Song cùng hường về một đối tượng nhưng hai nghệ sĩ đã thể hiện sự khác biệt tạo nên sức hấp dẫn riêng: + Đây thôn Vĩ Dạ Hàn Mặc Tử hướng về sông Hương xứ Huế với những mảng kí ức của n[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT NINH THẠNH LỢI
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA
MÔN NGỮ VĂN
NĂM HỌC 2021-2022 Thời gian làm bài: 120 phút
ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Bạn hãy tưởng tượng cuộc đời như một trò chơi tung hứng Trong tay bạn có năm quả bóng mang tên
là: công việc, gia đình, sức khoẻ, bạn bè, và tinh thần Bạn sẽ hiểu ngay rằng công việc là quả bóng cao
su Vì khi bạn làm rơi nó xuống đất, nó sẽ nảy lên lại Nhưng bốn quả bóng còn lại – gia đình, sức khoẻ,
bạn bè và tinh thần – đều là những quả bóng bằng thủy tinh Nếu bạn lỡ tay đánh rơi một quả, nó sẽ bị
trầy xước, có tì vết, bị nứt, bị hư hỏng hoặc thậm chí bị vỡ nát mà không thể sửa chữa được Chúng
không bao giờ trở lại như cũ Bạn phải hiểu điều đó và cố gắng phấn đấu giữ cho được sự quân bình
trong cuộc sống của bạn
Bạn đừng tự hạ thấp giá trị của mình bằng cách so sánh mình với người khác vì mỗi chúng ta là những
con người hoàn toàn khác nhau
Bạn chớ đặt mục tiêu của bạn vào những gì mà người khác cho là quan trọng Chỉ có bạn mới biết rõ
điều gì tốt nhất cho chính mình
Bạn chớ để cuộc sống trôi qua kẽ tay vì bạn cứ đắm mình trong quá khứ hoặc ảo tưởng về tương lai
Chỉ bằng cách sống cuộc đời mình trong từng khoảnh khắc của nó, bạn sẽ sống trọn vẹn từng ngày của
đời mình
Bạn chớ quên nhu cầu tình cảm lớn nhất của con người là cảm thấy mình được đánh giá đúng
Cuộc đời không phải là đường chạy Nó là một lộ trình mà bạn phải thưởng thức từng chặng đường
mình đi qua
(Trích bài phát biểu Sống trọn vẹn từng ngày)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính? (nhận biết)
Câu 2 Nêu và chỉ ra hiệu quả của các biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản? (nhận biết)
Câu 3 Vì sao khi so sánh mình với người khác lại là cách chúng ta hạ thấp mình? (thông hiểu)
Trang 2Câu 4 Anh, chị hiểu thế nào về câu sau: Cuộc đời không phải là đường chạy Nó là một lộ trình mà bạn
phải thưởng thức từng chặng đường mình đi qua Hãy trả lời bằng một đoạn văn từ 7- 10 dòng.(vận
dụng)
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 Hãy viết một đoạn văn (200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến được nêu trong phần
Đọc hiểu: Bạn chớ để cuộc sống trôi qua kẽ tay vì bạn cứ đắm mình trong quá khứ hoặc ảo tưởng về
tương lai.(vận dụng cao)
Câu 2 Cảm nhận của Anh/ chị về hai đoạn thơ sau:
Mơ khách đường xa khách đường xa
Áo em trắng quá nhìn không ra
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?
(Trích Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử)
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
( Trích Tây Tiến- Quang Dũng)
Trang 3- So sánh (cuộc đời như một trò hơi tung hứng, công việc là quả bóng cao su, gia đình, sức khỏe, bạn bè
và tinh thần là những quả bóng bằng thủy tinh) ⟹ Lối so sánh hình tượng này tạo sự tương tác giữa các
giá trị sống quan trọng trong cuộc đời mỗi con người
- Điệp cấu trúc (bạn… chớ để/ chớ đặt/ chớ quên…) khẳng định, nhấn mạnh ý thức, vai tri trò của bản
thân trong cuộc đời
Câu 3:
- Khi đem ra so sánh mình với người khác, cả người so sánh và cả người bị đem ra so sánh đều bị tổn
thương và không được tôn trọng Bởi vậy, hãy biết trân trọng những gì mình có bởi chúng ta là một cá
nhân đặc biệt; chúng ta hãy sống cuộc sống trọn vẹn của chính mình
Câu 4:
- Cuộc đời không phải là một đường chạy liên tục và bằng phẳng để chúng ta có thể dễ dàng đến đích
hay vội vàng bang qua
- Cuộc đời là một lộ trình bao gồm nhiều chặng đường dài: có thể là chặng đường đang sống, có thể là
chặng đường đã qua, cũng có thể là chặng đường ta định tới: có vui – buồn, có khổ đau – hạnh phúc, có
thành công – thất bại, thậm chí phải trả giá bằng máu và nước mắt Để có một cuộc đờitrọn vẹn ta phải
suy ngẫm “thưởng thức”, “nhấm nháp” lần lượt tất cả những điều đó
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1:
a Giải thích
- Để cuộc sống trôi qua kẽ tay: Lãng phí thời gian, tuổi trẻ, khiến cuộc sống buồn tẻ
- Đắm mình trong quá khứ: là tôn thờ quá khứ, coi quá khứ là những gì tốt đẹp nhất
- Ảo tưởng về tương lai: vẽ ra tương lai rực rỡ như ý
=> Lời nhắc nhở mỗi bạn trẻ không nên lãng phí tuổi trẻ, lãng phí cuộc đời mình vì những điều đã qua
hoặc những gì chưa tới mà phải sống hết mình với hiện tại, tận hiến, tận hưởng để cuộc đời mình có ý
nghĩa Ý kiến này là lời khuyên hết sức đứng đắn và ý nghĩa quá
b Bàn luận
- Quá khứ là những gì đã qua, không bao giờ quay lại Vì vậy nếu cứ đắm chìm trong quá khứ, ru mình
giữa vinh quang hay đau khổ trách móc bản thân, nuối tiếc quá khứ ấy sẽ khiến chúng ta lãng quên, bỏ
Trang 4- Tương lai là cái chưa đến, sắp đến và sẽ đến tương lai phụ thuộc hoàn toàn vào hành động của mỗi
chúng ta ở hiện tại Nếu chúng ta biết nắm bắt thời cơ, không ngừng phấn đấu ở hiện tại sẽ được hưởng
thành quả trong tương lai
- Sống, cống hiến, học tập và lao động cũng cần đi liền với hưởng thụ Biết nâng niu, trân trọng những
giá trị vật chất cũng như tinh thần của cuộc sống hiện tại cũng là điều quan trọng và cần thiết
c Bài học nhận thức và hành động
- Không chủ quan dựa vào quá khứ, không ảo tưởng trông chờ vào tương lai may mắn
- Cống hiến hết mình cho hiện tại, xây dựng lục tiêu, kế hoạch cho tương lai
Câu 2:
1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm, đoạn trích:
- Quang Dũng là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thơ ca kháng chiến chống Pháp Ông là một
nghệ sĩ đa tài làm thơ, viết văn, vẽ tranh, soạn nhạc ở lĩnh vực nào ông cũng có những thành tựu nổi bật
nhưng đặc sắc nhất là sáng tác thơ ca Hồn thơ Quang Dũng phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn tài hoa
Ông có khả năng cảm nhận tinh tế vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Tây Tiến được sáng tác 1948
tại Phù Lưu Chanh thể hiện tập trung nhất những nét đặc trưng trong phong cách nghệ thuật của Quang
Dũng Đoạn trích 4 câu là nỗi nhớ của nhà thơ về thiên nhiên Tây Bắc mĩ lệ, nên thơ
- Hàn Mặc Tử là nhà thơ lớn của phong trào Thơ mới, cuộc đời bi thương, hồn thơ phong phú kì lạ, sức
sáng tạo mạnh mẽ, luôn bộc lộ một tình yêu đau đớn hướng về trần thế Đây thôn Vĩ Dạ là thi phẩm xuất
sắc thểhiện tấm lòng thiết tha đến khắc khoải của nhà thơ với thiên nhiên và cuộc sống, đặc biệt là khổ
cuối của bài thơ
2 Phân tích
2.1 Về đoạn thơ trong bài Tây Tiến
* Nội dung:
- Cảnh thiên nhiên:
+ Chiều sương: không gian bao phủ màn sương bàng bạc, thơ mộng, huyền ảo
+ Hồn lau nẻo bến bờ:Những bông lau phất phơ dường như cũng có linh hồn
+ Hoa đong đưa: với cái nhìn lãng mạn, đa tình của những anh lính trẻ, những bông hoa rừng bị lũ cuốn
trôi như biết lúng liếng, đong đưa, làm duyên với dòng nước
Trang 5- Con người:
+ “Dáng người trên độc mộc”: không xuất hiện rõ nét, cụ thể nhưng gợi hình ảnh con người hiện lên
mềm mại, uyển chuyển, khỏe khoắn rắn rỏi Con người trở thành tâm điểm cho bức tranh thiên nhiên
* Nghệ thuật:
- Bút pháp lãng mạn hào hoa, phép nhân hóa thần tình, câu hỏi tu từ và phép điệp đã vẽ nên vẻ đẹp của
bức tranh thiên nhiên Miền Tây mĩ lệ, thơ mộng đó là kí ức đẹp không thể quên trong tâm hồn người
lính Tây Tiến
2.2 Về đoạn thơ trong bài Đây thôn Vĩ Dạ
* Nội dung:
- Mơ ước cháy bỏng nhưng tuyệt vọng của thi nhân
+ “Mơ”: sự mộng tưởng không có thực
+ “Khách đường xa”: được điệp lại hai lần và nhịp thơ 4/3 ⟶ Sự xa xôi cách trở giữa chủ thể và đối
tượng không dễ rút ngắn khoảng cách
=> Khắc khoải, khẩn cầu, bất lực
+ “Áo em trắng quá nhìn không ra”: cực tả sắc trắng tuyệt đối, trắng đến chói lòa làm mờ thị giác
=> Vẻ đẹp thanh khiết, nguyên sơ, tinh khôi nhưng quá xa vời với chủ thể trong hoàn cảnh thực tại
- Khao khát được sống, được giao cảm, chia sẻ đau buồn:
+ “Ở đây”: là từ định vị không gian nhưng trong câu thơ gợi nhiều cách hiểu Đó là nơi thi nhân đang
sống trong cô độc, đau đớn vì bệnh tật giày vò , tuyệt vọng đối lập với ngoài kia (Thôn Vĩ ) là cuộc
sống tươi đẹp
+ “sương khói”: không gian huyền ảo làm nhạt nhòa hình ảnh con người
+ Đại từ phiếm chỉ “ ai” mang nhiều sắc thái ý nghĩa kết hợp với câu hỏi tu từ thể hiện niềm khao khát
tình đời, tình người
* Nghệ thuật:
- Điệp ngữ, hình ảnh cực tả, đại từ phiếm chỉ, câu hỏi tu từ… góp phần thể hiện những đau đớn tuyệt
vọng, những khao khát mãnh liệt của một hồn thơ yêu sự sống và tình yêu đến cháy bỏng vậy mà sự
sống tắt dần, tình yêu ngày càng rời xa vô vọng
Trang 6* Tương đồng:
- Cả hai đoạn thơ đều là cái nhìn đầy tình cảm của cái tôi trữ tình về về thiên nhiên, con người nơi mình
từng gắn bó
- Qua hai đoạn thơ, ta nhận thấy rõ sự tài hoa của hai thi nhân khi miêu tả và cảm nhận con người và
thiên nhiên Cái tôi lãng mạn đã vẽ nên khung cảnh lung linh, huyền ảo, đầy thơ mộng
* Khác biệt:
- Đoạn thơ trong Tây Tiến cho thấy nỗi nhớ da diết về sông nước miền Tây và kỉ niệm đời lính chiến
- Đoạn thơ trong Đây thôn Vĩ Dạ cho thấy tâm trạng giằng xé và tình cảm sâu nặng của thi nhân dành
cho Thôn Vĩ – nơi có người con gái thi sĩ thầm thương
* Lí giải nguyên nhân khác biệt:
- Hoàn cảnh riêng biệt của mỗi nhà thơ làm nên sự khác biệt cho mỗi tác phẩm để lại những dư vị khác
nhau trong lòng người đọc
+ Tây Tiến là hoài niệm của Quang Dũng về những ngày tháng gắn bó với thiên nhiên Tây Bắc và đoàn
binh Tây Tiến khi nhà thơ đã rời xa đơn vị cũ
+ Đây thôn Vĩ Dạ được sáng tác khi nhà thơ đang chịu đựng những đau đớn cả về thể xác và tinh thần
vì bệnh tật giày vò
- Sự khác biệt trong phong cách nghệ thuật của mỗi nhà thơ:
+ Ở Quang Dũng đó là một nghệ sĩ đa tài gắn liền với thời chiến nói chung và đoàn binh Tây Tiến nói
riêng cùng phong cách thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn, hào hoa
+ Ở Hàn Mặc Tử đó là một hiện tượng kì lạ bậc nhất của phong trào Thơ mới Hồn thơ luôn quằn quại
đau đớn dường như có cuộc vật lộn giằng xé dữ dội giữa linh hồn và thẻ xác nên tạo ra những vần thơ
vừa tinh khiết trong sáng, vừa ma quái, cuồng loạn
Trang 7Vào giờ này năm ngoái, không nhiều người trong giới báo chí cũng như người dùng Internet ở Việt Nam
quan tâm đến cái gọi là “fake new” – tin giả Trước nữa lại càng không Quan niệm phổ biến trong thời
đại hiện nay là ai cũng trở nên thông minh, vả lại, có rất nhiều thiết bị thông minh quanh mình – cái gì
cũng được gắn thêm từ smart, từ nhà cửa, xe hơi, thẻ thanh toán cho đến điện thoại – nên không dễ bị
lừa
Thực tế, chúng ta đang sống trong một thế giới mà một tin tức hoàn toàn bịa đặt như việc ngôi sao điện
ảnh Keanu Reeves tuyên bố vào ngày 21/11/2017 vừa qua rằng “những nhân vật tinh túy ở Hollywood
đã dùng máu của trẻ sơ sinh để thăng tiến” đã đứng đầu danh sách nội dung tìm kiếm trên YouTube và
lan truyền như virus trên Facebook với hơn 26.000 lượt tương tác chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi
Đó là một thế giới mà những hoang tin có thể dẫn đến các thảm kịch trong đời sống dễ dàng lan truyền
với tốc độ chóng mặt từ người này sang người khác thông qua các phần mềm chat hoặc các mạng xã
hội
Từ Mỹ đến châu Âu, từ châu Á đến vùng Caribe hay tận châu Phi, fake news đang như một bệnh dịch
khủng khiếp bò dần vào từng ngóc ngách của xã hội Fake news tồn tại từ rất lâu trong đời sống, nhưng
chính nhờ mạng xã hội mà nó mới bùng phát tới cấp độ khủng khiếp như hiện nay Đặc điểm nổi bật
của mạng xã hội là người dùng không cần phải tìm kiếm thông tin mà thông tin tự tìm kiếm đến người
dùng Fake news cũng chủ động tiếp cận và tấn công người dùng theo cách đó
Fake news không chỉ bóp méo thông tin theo kiểu vô thưởng vô phạt, fake news không chỉ là câu chuyện
cắt dán tin tức bừa bãi để kiếm tiền quảng cáo… Hơn thế, fake news đang làm gia tăng tình trạng nhục
mạ các cá nhân, làm cho doanh nghiệp, tổ chức lao đao khốn khổ, fake news thậm chí còn được lợi
dụng vào các âm mưu chính trị và làm rối loạn xã hội…
(Lê Quốc Minh – Cuộc chiến chống lại fake news và trách nhiệm xã hội của báo chí)
Câu 1: Xác định phong cách ngôn ngữ được sử dụng trong đoạn trích trên
Câu 2: Qua đoạn trích, anh/chị hiểu thế nào là fake news (tin giả)?
Câu 3: Vì sao tác giả cho rằng: fake news đang như một bệnh dịch khủng khiếp bò dần vào từng ngóc
ngách của xã hội?
Câu 4: Theo anh/chị, mỗi chúng ta cần có cách ứng xử như thế nào để hạn chế sự lan truyền của những
tin tức giả trên mạng xã hội?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Trang 8Câu 1 Từ đoạn trích phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của
anh/chị về tác hại của việc truyền bá những thông tin sai lệch, giả mạo trong cuộc sống hiện nay
Câu 2 Phân tích sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật Phùng (Chiếc thuyền ngoài xa – Nguyễn
Minh Châu, Ngữ Văn 12 Tập hai, Nxb Giáo dục, 2015) Từ đó, nhận xét về tư tưởng nhân đạo sâu sắc,
mới mẻ được nhà văn gửi gắm qua tác phẩm
“Fake news đang như một bệnh dịch khủng khiếp bò dần vào từng ngóc ngách của xã hội” vì:
- Fake new đang lan tỏa với tốc độ khủng khiếp từ châu Âu sang châu Á, châu Phi
- Nhờ mạng xã hội mà fake new bùng phát tới cấp độ vô cùng khủng khiếp như hiện nay
- Fake new tự tìm đến với người dùng, chủ động tiếp cận và tấn công người dùng
Câu 4:
Cách ứng xử để hạn chế sự lan truyền của những tin tức giả trên mạng xã hội:
- Đối với người đọc cần lựa chọn trang tin tức uy tín để đọc; khi đọc phải trở thành người đọc thông
minh, biết lựa chọn và phân tích vấn đề trong mỗi tin tức; luôn có quan điểm của bản thân, phản biện
vấn đề để không bị truyền thông dắt mũi
- Với người viết, cần phải là người có tâm với nghề, đưa tin trung thực, chính xác
II LÀM VĂN
Câu 1:
* Giới thiệu vấn đề
* Bàn luận vấn đề
Trang 9- Thực trạng: hiện nay việc truyền bá thông tin giả mạo diễn ra ngày càng phổ biến Theo thống kê có
đến 63% người đọc các bài trên facebook đều đang đọc thông tin giả mạo
- Nguyên nhân:
+ Người viết muốn kiếm tiền quảng cáo, vì lợi ích cá nhân
+ Người đọc muốn đọc những tin ngắn, giật gân
- Tác hại:
+ Khiến cho người đọc hoang mang
+ Gây nên bất ổn xã hội
+ Tin tức giả mạo còn tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn xã hội khi kẻ xấu cố tình đưa tin sai sự thật liên quan
đến tình hình kinh tế, chính trị của đất nước
- Giải pháp:
+ Kiểm soát chặt chẽ các thông tin được đưa lên mạng xã hội, có hình thức phạt nghiêm minh với những
kẻ lan truyền thông tin giả
+ Bản thân mỗi người cần tạo ra “sức đề kháng” trước rừng thông tin hiện nay Chủ động tìm đến những
nguồn thông tin đáng tin cậy; đọc và lọc thông tin, kiểm chứng thông tin trước khi lan truyền đến người
khác
Câu 2:
1 Giới thiệu về tác giả Nguyễn Minh Châu, tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa
- Nguyễn Minh Châu là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại Hành trình sáng tác của Nguyễn
Minh Châu chia thành hai giai đoạn: trước những năm tám mươi, tác phẩm của ông mang khuynh hướng
sử thi thiên về trữ tình lãng mạn; những năm cuối đời, ông chuyển hẳn sang cảm hứng thế sự với những
vấn đề đạo đức và triết lí nhân sinh
- Truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa được viết vào tháng 8 – 1983 in đậm phong cách tự sự - triết lí của
Nguyễn Minh Châu
- Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận
2 Phân tích
2.1 Giới thiệu về nghệ sĩ Phùng và câu chuyện của anh
Trang 10- Phùng vốn là người lính của một thời đất nước rực lửa chiến tranh Người lính thuở ấy luôn là biểu
tượng của tình yêu, niềm tự hào, ý chí và khát vọng của cả một dân tộc
- Hiện tại anh là nghệ sĩ nhiếp ảnh, sự hòa hợp giữa nghệ sĩ với chiến sĩ tạo nên ở anh những phẩm chất
cao quý
- Do sự phân công của trưởng phòng mà Phùng cần phải đến vùng biển miền Trung – nơi từng là chiến
trường cũ của anh để săn một bức ảnh nghệ thuật cho vào bộ lịch năm sau với chủ đề thuyền và biển
Và chính chuyến đi này đã cho Phùng những trải nghiệm và nhận thức mới về cuộc sống
2.2 Phân tích sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật Phùng
Sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật Phùng gắn liền với tình huống truyện và những phát hiện lí
thú của anh
a Tình huống nhận thức
* Phát hiện thứ nhất - về cái tuyệt mĩ, tuyệt thiện:
- “Cảnh đắt trời cho”:
+ Hình ảnh chiếc thuyền thơ mộng, thanh bình xuất hiện giữa bầu sương mù trắng như sữa lại pha chút
hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào
+ Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im như tượng trên chiếc mui khum khum đang hướng mặt vào
bờ
=> Là bức họa diệu kỳ do thiên nhiên, cuộc sống ban tặng cho con người; là sản phẩm quý hiếm của
hóa công mà trong đời người nghệ sĩ nhiếp ảnh nào cũng khao khát được chứng kiến
+ Đằng sau cái đẹp toàn mĩ là hiện thân của cái xấu, là hiện thực trần trụi: bước ra khỏi chiếc thuyền
ngư phủ đẹp như mơ là người đàn bà xấu xí trạc ngoài 40 tuổi, rỗ mặt…Đi sau người đàn bà là người
đàn ông cao lớn, dữ dằn, tấm lưng rộng và cong như lưng của một chiếc thuyền…
Trang 11+ Đằng sau cái đẹp được gọi là toàn thiện là hiện thân của cái ác, là cảnh tượng tàn nhẫn, điển hình của
bạo lực gia đình: người đàn bà đi trước, người đàn ông lẳng lặng đi sau không nói câu nào…đột nhiên
bỗng trở nên hùng hổ, mặt đỏ gay,…, dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp lên người của người đàn bà,
người đàn bà đứng im không chống trả, đứa bé chạy ra…
=> Cảm nhận của nghệ sĩ Phùng: “kinh ngạc đến thẫn thờ”, “mấy phút đầu cứ đứng há mồm ra mà
nhìn”, “chết lặng”…
=> Tình huống mang đến cho Phùng những nhận thức về cuộc sống:
- Cuộc sống không hề đơn giản, xuôi chiều mà chứa đựng rất nhiều nghịch lý Cuộc sống luôn tồn tại
những điều tốt – xấu, thiện – ác
- Đừng bao giờ nhầm lẫn hiện tượng và bản chất, đừng bao giờ nhầm lẫn giữa hình thức bề ngoài với
nội dung thực chất bên trong, đừng vội đánh giá sự vật, con người ở dáng vẻ bên ngoài mà phải tìm hiểu
thực chất bề sâu đằng sau vẻ ngoài ấy
b Tình huống ở tòa án huyện với câu chuyện của người đàn bà hàng chài
* Nguyên nhân: Sau một tuần phục kích, Phùng đã có được cảnh đắt trời cho Và anh chứng kiến cảnh
người chồng bạo hành, anh định lao ra thì thằng con trai của gia đình xông vào đánh bố Sau mấy ngày,
Phùng lại chứng kiến cảnh tương tự diễn ra Anh can thiệp và bị đánh bị thương Anh quyết định nhờ
đến Đẩu – người có chỗ dựa vững chắc của pháp luật sẽ đứng ra can thiệp để giúp đỡ gia đình này
* Câu chuyện của người đàn bà hàng chài tại tòa án huyện:
+ Mới chỉ đứng trên phương diện của luật pháp mà chưa hiểu được lí lẽ của cuộc đời ⟶ Sau khi nghe
xong câu chuyện chánh án Đẩu mới vỡ lẽ: không thể đơn giản và dễ dãi trong việc đánh giá, nhìn nhận
con người, sự việc, đừng để những thứ bề ngoài đánh lừa, đánh giá một cách vội vã để rồi dẫn đến sai
lầm
- Về các thành viên của gia đình hàng chài:
Trang 12+ Người đàn bà hàng chài: Đằng sau vỏ bọc u mê, tăm tối, thất học kia là người trải đời sâu sắc, ẩn chứa
vẻ đẹp của sự bao dung, của tình mẫu tử, có tình yêu thương con bao la vô bờ bến, thấu hiểu chồng
+ Gã chồng vũ phu: Gã không chỉ là tội nhân mà gã còn là nạn nhân của hoàn cảnh Vì hoàn cảnh xô
đẩy, quẫn bách mới sinh ra thô bạo và vũ phu Anh ta đáng trách nhưng ở một khía cạnh nào đó cũng
đáng cảm thông
+ Thằng Phác: Đằng sau hành động vô đạo, trái với luân thường đạo lý là tình yêu thương mẹ vô bờ
bến, tình yêu thương bế tắc
=> Tầng nhận thức mới: Đằng sau cái xấu, cái ác lại chứa đựng cái đẹp, chứa đựng hiện thực mà ít nhiều
đáng được cảm thông và chia sẻ
=> Cần tìm hiểu sâu sắc, chu đáo và kĩ lưỡng
(+) Về căn nguyên của tội ác:
- Tội ác không phải từ phía địch, không phải do ma men dẫn đường, không phải do rượu chỉ lối; cũng
không phải do bản chất mà là do hoàn cảnh thất học, đói nghèo, tăm tối xô đẩy, khiến con người bị tha
hóa
(+) Về giải pháp xã hội:
- Li hôn ⟶ Theo cách lí luận của người đàn bà hàng chài đây là giải pháp không khả thi
- Hòa thuận, tiếp tục chung sống ⟶ khó để tin tưởng người chồng sẽ không dùng bạo lực nữa
- Từ chối, tẩy chay, không lấy chồng ⟶ không tuân thủ quy luật sinh tồn ⟶ không được
- Cách mạng chăm lo cho đời sống người dân hàng chài: Lên bờ để sinh sống ⟶ quen với việc mưu
sinh bằng nghề chài lưới, không thể thích nghi với nghề nghiệp mới ⟶ không thực tế
(+) Về cuộc đời và trách nhiệm của người phụ nữ:
- Cuộc đời: đa sự, luôn đan xen nhiều thuận lí và nghịch lí
- Người nghệ sĩ: không thể chỉ dùng cái nhìn hời hợt để quan sát, muốn hiểu được cuộc đời thì buộc
phải dấn thân, phải chú ý đến mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống
(+) Về chính mình:
- Trước đây từng tự tin vì mình là người lính vào sinh ra tử, nhiều trải nghiệm ở những vị thế cam go và
quyết liệt Nhưng sau khi nghe câu chuyện của người đàn bà hàng chài Phùng thấy bản thân còn hời hợt
Trang 13và nông cạn, những gì mình biết, mình hiểu mới chỉ là phần nổi của tảng băng trôi; trách nhiệm của
mình là phải tiếp tục tìm kiếm khám phá để hiểu kĩ lưỡng phần chìm
=> Lần đầu tiên người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng nhận ra mình rõ ràng đến thế
c Tình huống một chuyến đi
* Tình huống:
- Bắt đầu chuyến đi theo yêu cầu của vị trưởng phòng khó tính:
+ Cần chụp một bức ảnh giống như bộ lịch đang có để hoàn thiện bộ lịch ấy ⟶ Yêu cầu về thứ nghệ
thuật hoàn toàn tĩnh vật, không có con người ⟶ thứ nghệ thuật xa rời con người
+ Cần một bức ảnh buổi sớm có sương mù (dù đã là tháng 7, không có sương) ⟶ thứ nghệ thuật rời xa
cuộc sống, bất chấp sự thật, thứ nghệ thuật chủ quan – duy ý chí
=> Nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng khi khoác máy ảnh lên đường để thực hiện theo yêu cầu của vị trưởng
phòng cũng có nghĩa là anh đang dập khuôn theo những quan điểm nghệ thuật mà vị trưởng phòng đã
áp đặt lên anh
- Chuyến đi đã khiến anh vỡ lẽ: Nghệ thuật không thể như vậy: không thể không quan tâm đến con
người, không thể xa rời cuộc sống, không thể bất chấp sự thật
- Kết thúc chuyến đi:
+ Nghệ sĩ Phùng quay trở về Hà Nội, nộp lại bức ảnh theo đúng yêu cầu của vị trưởng phòng
+ Tuy nhiên anh có một sự li khai quyết liệt với thứ nghệ thuật mà vị trưởng phòng đề xuất và áp đặt
lên anh
* Những nhận thức của nghệ sĩ Phùng:
- Về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống: Nghệ thuật phải xuất phát từ cuộc sống, phải do cuộc
sống đề xuất và quay trở về phục vụ cuộc sống ⟶ Nghệ thuật vị nhân sinh
- Về thiên chức và trách nhiệm của người nghệ sĩ: Cần phải từ bỏ nghệ thuật minh họa, từ bỏ nghệ thuật
tô hồng, từ bỏ nghệ thuật vị cấp trên đang tồn tại nhan nhản trong thời kì trước đổi mới để đến với thứ
nghệ thuật do cuộc sống đề xuất Nghệ thuật bao giờ cũng phải xuất phát từ cuộc sống và quay trở về
phục vụ cuộc sống
3 Kết luận
- Khái quát và mở rộng vấn đề
Trang 14ĐỀ THI SỐ 3
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Mùa hạ năm nay mưa nhiều Dưới bầu trời mưa luôn có người vui có người buồn Người vui vì trời đỡ
oi hơn, không khí lành lại sau cơn mưa giông chiều Người buồn vì gánh tào phớ lướt thướt, hi vọng tan
dần theo làn mưa
Người vui vì khoai sắn mọc trên đồi, người buồn vì nước mắt rơi trên những đồng muối hòa theo hạt
mưa rơi
Có chú nhóc hoan hỉ mút chè ế đựng trong túi ni lông, như không hay biết có hai đứa em gái bán chè
chiều nay chạy mưa, về sớm, đang ngồi thút thít trong góc nhà mình
Cuộc đời này luôn có vui có buồn, như cái áo luôn có mặt trái mặt phải Làm sao như chiếc áo may cho
trẻ con, mặt phải rất đẹp nhưng mặt trái cũng được may rất tinh tế, khéo léo Để làn da trẻ con nhạy
cảm không đau khi tiếp xúc với những đường gân (vì thế mà quần áo trẻ con ở nước ngoài luôn đắt hơn
quần áo người lớn)
Làm sao để niềm vui của người này không phải là nỗi buồn của người kia Làm sao để công nghiệp hóa
một ngôi làng nhưng lại không ung thư hóa dân làng Làm sao để tăng lợi nhuận đầu tư nhưng đừng đổ
chất thải ám hại môi trường sống Làm sao để tăng trưởng, để giàu có hơn, nhưng đừng bức tử nguồn
nước cho mai sau, đừng để những con kênh thành kênh nước đen, đừng để những dòng sông thành sông
chết
Làm sao để sân golf mang niềm vui cho người cầm gậy nhưng không mang nỗi buồn của người cầm
cuốc cầm cày Làm sao cho 18 lỗ, 32 lỗ có thể lấp đầy nỗi lo của người nông dân mất đất
Niềm vui của người này không phải là nỗi buồn của người kia Chỉ có thể là thế khi mình biết nghĩ đến
người khác Mình không nói cho hả giận khi người khác nhói lòng Mình không chỉ lo cho được việc
cho riêng mình mặc ai kia khổ sở
Tôi có đọc một truyện ngắn của Tổng thư kí tòa soạn báo Sinh viên Việt Nam – Hoa học trò mang tên
“Huyền thoại phần mía ngọn” Câu chuyện trả lời câu hỏi khi nào em lớn? Câu trả lời khi nào em biết
nhận phần ngọn mía, để phần mía gốc cho người khác Ấy là khi em lớn, vịt con xấu xí sẽ biến thành
thiên nga
(Huyền thoại phần mía ngọn – Yêu xứ sở thương đồng bào, Đoàn Công Lê Huy)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính
Trang 15Câu 2 Theo tác giả, làm thế nào để niềm vui của người này không phải là nỗi buồn của người kia?
Câu 3 Nêu 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn in đậm Chỉ ra tác dụng của biện pháp tu
từ đó
Câu 4 Anh/Chị có đồng tình với quan điểm Câu chuyện trả lời câu hỏi khi nào em lớn? Câu trả lời khi
nào em biết nhận phần phía ngọn, để phần mía gốc cho người khác không? Vì sao?
II LÀM VĂN
Câu 1 Từ văn bản phần Đọc – hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ
của bản thân về ý nghĩa của sự vị tha trong cuộc sống
Câu 2 Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị dưới sự tác động của tiếng sáo trong đêm tình mùa xuân
(Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017) Từ đó liên hệ ý
nghĩa của âm thanh cuộc sống đối với tâm lí Chí Phèo trong buổi sáng hôm sau (Chí Phèo – Nam Cao,
Ngữ văn 11, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017) để làm rõ tư tưởng nhân đạo của các tác phẩm
Niềm vui của người này không phải là nỗi buồn của người kia:
- Chỉ có thể là khi mình biết nghĩ đến người khác
- Mình không nói cho hả giận khi người khác nhói lòng
- Mình không chỉ lo cho được việc cho riêng mình mặc ai kia khổ sở
Câu 3:
- Biện pháp: Điệp ngữ (Làm sao…)
- Tác dụng: Nhấn mạnh sự cần thiết của việc cân bằng các yếu tố khác nhau trong môi trường sống để
cùng tồn tại và phát triển bền vững
Trang 16- Đồng ý với quan điểm
- Vì:
+ Trưởng thành là khi bạn không chỉ có thay đổi về ngoại hình mà còn thay đổi về nhận thức, suy nghĩ
chín chắn, trưởng thành
+ Trưởng thành là khi bạn biết nhận phần thiệt thòi về mình, trao yêu thương cho người khác
+ Trưởng thành là khi bạn có lòng vị tha, bao dung trước những lỗi lầm của những người xung quanh
II LÀM VĂN
Câu 1:
* Giới thiệu vấn đề
* Giải thích vấn đề
- Vị tha là gì? Vị tha có nghĩa là sống vì người khác (vị = vì; tha = người khác), không ích kỷ, không vì
riêng mình, không mưu lợi cá nhân Lòng vị tha là sự hy sinh một điều gì cho ai đó không phải là bản
thân mình (ví dụ hy sinh thời gian, tiền bạc, của cải) mà không kỳ vọng sẽ được ghi nhận hay sự đền
đáp hoặc lợi ích dù là trực tiếp, hay gián tiếp từ phía người nhận hoặc cộng đồng
=> Lòng vị tha chính là biểu hiện cao đẹp nhất phẩm chất nhân hậu của con người Nó không đòi hỏi gì
nhiều ngoài một trái tim biết chia sẻ vui buồn, biết yêu thương đồng loại
- Biểu hiện lòng vị tha:
+ Luôn hết lòng vì người khác
+ Sẵn sàng phần thiệt thòi về bản thân
+ Sẵn lòng tha thứ cho những lầm lỗi của những người xung quanh
- Ý nghĩa của lòng vị tha:
+ Người có lòng vị tha sẽ chiếc thắng được phần ích kỉ trong mình, để tự hoàn thiện bản thân
+ Lòng vị tha giúp ta sống bình an, thanh thản
+ Lòng vị tha của bản thân còn có thể cảm hóa những người xung quanh, giúp họ sống hướng thiện
+ Người có lòng vị tha được mọi người yêu mến, nể trọng Bởi vậy, họ thường được giúp đỡ và dễ thành
công trong cuộc sống
* Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân
Trang 17- Phê phán những kẻ sống thờ ơ, ích kỉ
- Liên hệ bản thân
Câu 2:
1 Giới thiệu tác giả Tô Hoài, tác phẩm “Vợ chồng A Phủ”
- Tô Hoài là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại Sáng tác của ông thiên về diễn tả sự thực
đời thường Ông có vốn hiểu biết phong phú, sâu sắc về phong tục, tập quán của nhiều vùng khác nhau
trên đất nước ta Ông cũng là nhà văn luôn hấp dẫn người đọc bởi lối trần thuật hóm hỉnh, sinh động của
người từng trải, vốn từ vựng giàu có
- Truyện ngắn Vợ chồng A Phủ (1952) in trong tập Truyện Tây Bắc được tặng giải Nhất – Giải thưởng
Hội văn nghệ Việt Nam 1954 – 1955
- Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận
2 Phân tích
2.1 Giới thiệu về nhân vật Mị
a Chân dung, lai lịch:
- Nhan sắc: “trai đến đứng nhẵn chân vách đầu buồng Mị” Mị xinh đẹp như bông hoa ban giữa núi rừng
Tây Bắc
- Tài năng: thổi sáo, thổi lá Hay đến mức có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Mị
- Phẩm chất tốt đẹp: Khi bố mẹ Mị hết đời chưa trả được món nợ cho thống lí Pá Tra, thống lí Pá Tra
định bắt Mị về làm con dâu gạt nợ:
+ Hiếu thảo:“ Con sẽ làm nương ngô giả nợ thay cho bố”
+ Tự ti vào khả năng lao động: “Con nay đã biết cuốc nương làm ngô”
+ Khao khát tự do: “Bố đừng bán con cho nhà giàu”
=> Xứng đáng được hưởng hạnh phúc nhưng lại bị xã hội của tiền quyền, cường quyền và thần quyền
vùi dập, đẩy vào ngã rẽ tăm tối
b Số phận bất hạnh: bị biến thành con dâu gạt nợ
- Nguyên nhân:
