PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CỤ THỂ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ, ĐỒNG THỜI XÁC ĐỊNH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO PHÙ HỢP VỚI TỪNG GIAI ĐOẠN ĐÓ VÀ GIẢI THÍCH (Bài thi kết thúc học phần Tâm lý học quản lý 2021 Đại học Nội vụ Hà Nội)

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN CHỦ ĐỀ 1 PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CỤ THỂ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ, ĐỒNG THỜI XÁC ĐỊNH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO PHÙ HỢP VỚI TỪNG GIAI ĐOẠN ĐÓ VÀ GIẢI THÍCH Học phần Tâm lý học quản lý Hà Nội – 2022 MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT MỞ ĐẦU 1 Phần 1 HỆ THỐNG HÓA CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẬP THỂ VÀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 2 1 1 Cơ sở lý luận về tập thể 2 1 1 1 Khái niệm tập thể 2 1 1 2 Cấu trúc của tập thể 3 1 1 3 Các. Bài thi được 9 điểm

BỘ NỘI VỤ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NỘI VỤ HÀ NỘI

KHOA PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH

BÀI TẬP LỚN KẾT THÚC HỌC PHẦN

CHỦ ĐỀ 1 PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CỤ THỂ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ, ĐỒNG THỜI XÁC ĐỊNH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

PHÙ HỢP VỚI TỪNG GIAI ĐOẠN ĐÓ VÀ GIẢI THÍCH

Học phần: Tâm lý học quản lý

Hà Nội – 2022

MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

Phần 1 HỆ THỐNG HÓA CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẬP THỂ VÀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO 2

1.1 Cơ sở lý luận về tập thể 2

1.1.1 Khái niệm tập thể 2

1.1.2 Cấu trúc của tập thể 3

1.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể 3

1.2 Cơ sở lý luận về phong cách lãnh đạo 3

1.2.1 Khái niệm phong cách lãnh đạo 3

1.2.2 Các loại phong cách lãnh đạo 4

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới phong cách lãnh đạo 5

Tiểu kết phần 1 6

Phần 2 PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CỤ THỂ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ VÀ XÁC ĐỊNH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO PHÙ HỢP VỚI TỪNG GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ VÀ GIẢI THÍCH 7

2.1 Giai đoạn 1 - Tập thể phát triển thấp 7

2.2 Giai đoạn 2 - Tập thể phân cực 10

2.3 Giai đoạn 3 - Tập thể phát triển ở trình độ cao 13

Tiểu kết phần 2 17

KẾT LUẬN 18

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

1

MỞ ĐẦU

Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa như hiện nay Có rất nhiều có các doanh nghiệp được thành lập tạo ra một môi trường làm việc rất năng động Tập thể là thành tố không thể thiếu trong mỗi doanh nghiệp, nó quyết định sự phát triển, tồn tại và suy vong một doanh nghiệp Như vậy, tập thể có vị trí trung tâm và vai trò chủ chốt trong quá trình phát triển của doanh nghiệp Ngoài ra, muốn doanh nghiệp phát triển một cách nhanh nhất phải có

sự linh hoạt trong khâu quản lý của các nhà lãnh đạo, tức là các nhà quản lý phải nắm bắt được tình hình của tập thể mình quản lý để sử dụng các phong cách lãnh đạo phù hợp với từng giai phát triển của tập thể (từ lúc tập thể mới hình thành cho đến khi tập thể phát triển một cách manh mẽ) Nhưng thực tế cho thấy, có rất nhiều nhiều tập thể hoạt động không hiệu quả dẫn đến tan rã gay từ khi thành lập, theo các chuyên gia hàng đầu về quản trị nhân lực thì lỗi

ở đâu phần lớn là do người quản lý, lãnh đạo không biết phân tích đặc đặc điểm cụ thể của các giai đoạn pháp triển của tập thể do mình quản lý, dẫn đến không biết lựa chọn phong cách lãnh đạo hợp lý cho từng giai đoạn phát triển

của tập thể Chính vì những lý do đã thúc đẩy tác giả lựa chọn vấn đề “Phân

tích đặc điểm cụ thể các giai đoạn phát triển của thể thể, đồng thời xác định phong cách lãnh đạo phù hợp với từng giai đoạn phát triển đó và giải thích” làm vấn đề nghiên cứu của bài tập lớn thi kết thúc học phần của mình

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục chủ đề có 2 phần:

Phần 1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tập thể và phong cách lãnh đạo Phần 2 Phân tích được điểm cụ thể các giai đoạn phát triển của tập thể

và xác định phong cách lãnh đạo phù hợp cho từng giai đoạn phát triển của tập thể và giải thích

2

Phần 1

HỆ THỐNG HÓA CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TẬP THỂ VÀ PHONG CÁCH

LÃNH ĐẠO 1.1 Cơ sở lý luận về tập thể

1.1.1 Khái niệm tập thể

Khái niệm tập thể nhận được nhiều sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu với nhiều góc nhìn khác nhau, mỗi tác giả đưa ra một khái niệm tập thể dựa trên hướng nghiên cứu của mình:

Theo Nguyễn Văn Phi tập thể là “Tập thể được hiểu là nhóm chính thức có tổ chức cao, thống nhất, thực hiện mục đích chung, phù hợp với lợi ích xã hội Tập thể luôn phù hợp lợi ích cá nhân và lợi ích chung (lợi ích tập thể và lợi ích xã hội)” [7]

Theo tác giả Nguyễn Bá Dương “Tập thể là một nhóm chính thức, là một bộ phận của xã hội, các thành vien liên kết với nhau bởi mục đích chung trong hoạt động cùng nhau, mục đích này phục tùng mục đích của xã hội”[1] Theo tác giả Vũ Duy Yên thì “Tập thể là một nhóm người có tổ chức phối hợp với nhau một cách chặt chẽ trong hoạt động vì một mục đích chung Sự tồn tại về phát triển của tập thể dựa trên cơ sở thỏa mãn và kết hợp hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích chung (lợi ích tập thể và lợi ích xã hội)”[5]

Để thống nhất trong quá trình làm bài tác cho rằng có thể hiểu tập thể

ngắn ngọn tập thể “Tập thể là nhiều người cùng hoạt động, cùng sinh hoạt với nhau”

3

1.1.2 Cấu trúc của tập thể

Trong bất kể tập thể nào cũng có 2 loại cấu trúc: cấu trúc chính thức và cấu trúc không chính thức

Cấu trúc chính thức: là tập thể hoạt động dựa trên quyền hạn, nhiệm vụ,

chức năng từ những người quản lí đến những người thực hiện VD: Công ty,

trường học,…

Cấu trúc không chính thức: tập thể được tạo nên và hoạt động trên cơ sở

tình cảm VD: nhóm học tập, nhóm thích mua sắm, nhóm thích chơi game,…

1.1.3 Các giai đoạn phát triển của tập thể

Tập thể có 3 giai đoạn phát triển chính:

+ Giai đoạn 1 - Tập thể phát triển thấp: giai đoạn này tập thể mới thành lập lên chưa hiểu nhau lên phát triển còn thấy

+ Giai đoạn 2 - Tập thể phân cực: giai đoạn này các thành viên trong tập thể đã hiểu nhau thông qua giao tiếp và hoạt động chung Giai đoạn này thường chia làm 3 nhóm nhỏ: nhóm tích cực, nhóm trung gian và nhóm tiêu cực

+ Giai đoạn 3 - Tập thể phát triển ở trình độ cao: ở giai đoạn này các thành viên trong tập thể đã có thể hiểu nhau, có thể chia sẻ với nhau

Ngoài có một số nhà nghiên cứu cho rằng tập thể còn một giai đoạn nữa sau giai đoạn 3 là giai đoạn 4 - Tập thể tan rã

1.2 Cơ sở lý luận về phong cách lãnh đạo

1.2.1 Khái niệm phong cách lãnh đạo

Khái niêm phong cách lãnh đạo là một khái niệm nằm trong ngành tâm lí học, nên được rất nhiều các nhà khoa học quan tâm và phát triển theo hướng

mà mình nghiên cứu:

Tác giả Vũ Duy Yên và cộng sự cho biết rằng “Là tổng hòa những quan niệm, cách thức tiến hành hoạt động quản lí, lãnh đạo được thực hiện thường

Tác giả Vũ Dũng cho rằng “Là hệ thống những phương pháp mà người lãnh đạo sử dụng trong hoạt động quản lý của mình để tác động đến người thừa hành” [2]

Để thống nhất trong qua trình làm bài, qua phân tích và so sách khái niệm của các tác giả, tác giả quyết định lấy khái niệm phong cách lãnh đạo đạo của tác giả Nguyễn Thị Tuyết Mai làm khái niệm chung cho toàn bài

1.2.2 Các loại phong cách lãnh đạo

Phong cách lãnh đạo có rất nhiều cách phân loại khác nhau tùy theo hướng tiếp cận của các nhà nghiên cứu Hiện nay, có 2 hướng tiếp cận phong cách lãnh đạo:

Theo hướng truyền thống: theo tiếp cận truyền thống phong cách lãnh đạo được chia thành 3 phong cách:

- Phong cách độc đoán (độc tài, gia trưởng, chuyên chế)

VD: Tiểu biểu cho phong cách lãnh đạo độc đoán là Tổng thống Mỹ

Abraham Lincoln thời điểm xứ sở cờ hoa trải qua cuộc nội chiến trong giai đoạn năm 1861 – 1865 Khi đó nước Mỹ yêu cầu phải có một người đứng đầu táo bạo và tài hoa

VD: Điển hình cho phong cách lãnh đạo tự do đó chính là phong cách

lãnh đạo của Mai Kiều Liên, một CEO giỏi đã giúp đưa thương hiệu Vinamilk vươn tầm quốc tế

Theo hướng hiện đại: theo tiếp cận hiện đại phong cách lãnh đạo được chia thành 2 phong cách:

- Phong cách định hướng công việc

- Phong cách định hướng người lao dộng

Hiện nay, đa số mọi người dùng đánh tiếp cận truyền thống để nhận biết phong cách lãnh đạo của của một người quản lý

1.2.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới phong cách lãnh đạo

Yếu tố thứ nhất, lịch sử phát triển: là một trong những yếu tố ảnh hưởng

đến PCLĐ của một người quản lý Một nét văn hóa, truyền thống của mỗi quốc gia sẽ gắn liền đến quá trình hình thành và phát triển của nhà lãnh đạo

Yếu tố thứ hai, môi trường đào tạo: nếu một nhà quản lý, lãnh đạo được

đào tạo trong một môi trường đảm bảo và uy tín đào tạo họ theo phong cách dân chủ, phong cách độc đoán hay phong cách tự do thì bắt buộc nhà lãnh đạo phải đi theo và chịu ảnh hưởng bởi môi trường đó

Yếu tố thứ ba, tâm lý của nhà lãnh đạo: tấm lý ảnh hưởng rất lớn đến

phong cách của nhà lãnh đạo Khi một nhà nha xđọ mới nhậm chức họ thường rất khó thể hiện được hết PCLĐ của mình vì vẫn đang rụt rè chưa quan với môi trường mới

Yếu tố thứ tư, trình độ và năng lực của các nhà lãnh đạo: đa số các nhà

lãnh đạo đều có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm cao mới được bổ nhiệm

6

vào vị trí chủ chốt của một tập thể, khi đó họ sẽ cho rằng việc ra quyết định của mình là đúng và thường những người lãnh đạo này sẽ theo phong cách độc đoán Còn với người lãnh đạo có trình độ và kinh nghiệm vừa phải thì họ thường cần sự đóng góp ý kiến của toàn bộ thành viên

7

Phần 2

PHÂN TÍCH ĐẶC ĐIỂM CỤ THỂ CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ VÀ XÁC ĐỊNH PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO PHÙ HỢP VỚI TỪNG GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN CỦA TẬP THỂ VÀ GIẢI

THÍCH 2.1 Giai đoạn 1 - Tập thể phát triển thấp

Đặc điểm giai đoạn 1:

Chưa hiểu nhau: giai đoạn 1 tập thể mới được hình thành, mọi người

vừa mới gặp nhau, chưa biết ai với ai, chưa giao tiếp đủ lâu lên ở giai đoạn này mọi người chưa hiểu nhau, chủ yếu là các thành viên trong tập thể đang thăm dò nhau để xem đối phương có tính cách, suy nghĩ, hành động như thế nào có hợp với mình hay không Nhưng ở giai đoạn này là chưa đủ lâu có thể

hiểu hết về đối phương nên rất dễ có quyết định sai lầm VD: Sinh viên năm

nhất thường rất dễ có tình cảm với các bạn khác giới qua những hành động nhỏ nhặt như có giọng nói đáng yêu, đẹp trai, xinh gái,… Nhưng các bạn sinh viên không biết đó chỉ là cảm xúc ở một thời điểm nhất định và cảm xúc ấy sẽ qua đi nếu bạn gặp một người khác đẹp trai hơn, xinh gái hơn, giọng đáng yêu hơn

Chưa có sự gắn kết: chưa hiểu nhau lên giai đoạn này rất dễ gây xung

đột vì mỗi người một tính cách, một suy nghĩ, mỗi người đều muốn tạo điểm nhấn để mọi người chú ý Sinh viên năm nhất thường gặp phải vấn đề này

VD: Dơ tay phát biểu nhưng không trả lời được, thích thể hiện bản thân, cãi

lại giảng viên… Để gây ấn tượng với người khác để được chú ý

Chưa xác lập các giá trị chung: vì chưa có sự gắn kết, chưa hiểu nhau

lên ở giai đoạn này các thành viên trong tập thể ít quan tâm đến nhau, chỉ hoạt động để phịc vụ lợi ích cá nhân chưa có suy nghĩ phục vụ lợi ích chung của tập thể Nên mấy hoạt động ngoài công việc thì tinh thần tham gia hầu như sẽ

8

không sôi nổi VD: Tập thể lớp sinh viên năm nhất vẫn chưa tích cực tham

gia hoạt động mà do đoàn trường hoặc các câu lạc bộ tổ chức

Dư luận xã hội chưa có: ở giai đoạn tìm hiểu tính cách của của nhanh

lên mọi người vẫn chưa ai hiểu được tính cách của mỗi người lên mọi người

sẽ không đánh giá phán xét hành vi, thái độ của một ai đó trong tập thể một cách trực tiếp mà chỉ suy nghĩ trong đầu nên ở giai đoạn này chưa có dư luận

xã hội VD: Sinh viên năm thứ nhất thường rất thích hay thể hiện là mình học

giỏi lên rất thích hay bóc bẻ người bạn khác Nếu là sinh viên học chung lâu với nhau rồi thì chắc chắn sẽ bị tẩy chay Nhưng mới năm nhất, chưa hiểu gì

về nhau lên vẫn chưa giám phán xét

Yêu cầu đối với người quản lý ở giai đoạn này:

- Người quản lý lãnh đạo phải đặt trước tập thể những nhiệm vụ có giá

trị xã hội và 1 chương trình thực hiện rõ ràng VD: quản đốc một xí nghiệp

huy động công nhân dọn vệ sinh quanh xí nghiệp và phân công nhiệm vụ cụ thể Sau khi hoàn thành sẽ có thưởng

- Người quản lý lãnh đạo phải đảm bảo được sự thống nhất giữa các yêu

cầu, giữa cách thành viên trong tập thể VD: quản đốc xí nghiệp giao việc

phải chia khách quan, công bằng và phần thưởng cũng thế

- Người lãnh đạo phải ổn định tổ chức, đề cao kỷ luật lao động

9

- Người lãnh đạo phải là người có tính quyết đoán cao và dứt khoát khi đưa ra quyết định

Điều kiện áp dụng phong cách độc đoán:

- Trình độ phát triển của tập thể còn thấp (các thành viên chưa hiểu nhau, chưa rõ nhiệm vụ và phương hướng lên nhà lãnh đạo cần sự sử dụng phong cách lãnh đạo độc đoán để thống nhất về mục tiêu, cách thức và phướng

hướng làm việc) VD: Đối với các nhân viên mới, còn non nớt kinh nghiệm

làm việc: Các nhân viên này thường cảm thấy bỡ ngỡ với môi trường làm việc mới, chưa hiểu rõ về cách thức làm việc trong công ty Do vậy, với tình huống này, nhà quản lý phải đóng vai trò là người giao việc và hướng dẫn cho nhân viên một cách cụ thể, chi tiết, giúp nhân viên hòa nhập tốt hơn với môi trường làm việc và các nhân viên khác

- Với những trường hợp phải ra quyết định một thời gian ngắn: Trong những tình huống này, với áp lực phải ra quyết định và thời gian hạn hẹp,

phong cách lãnh đạo độc đoán là cần thiết để giải quyết vấn đề VD: Như

trong một trận đánh, các tướng lĩnh thường phải ra quyết định trong gang tấc

về việc tiếp tục tấn công hay rút lui của quân mình

Như vậy, yêu cầu đối với người quản lý và và đặc điểm của gia đoạn 1

đã trùng với điều kiện áp dụng phong cách lãnh đạo độc đoán nên ở giai đoạn

1 – Tập thể phát triển ở trình độ thấp nhà lãnh nên sử sụng phong cách lãnh đạo độc đoán để quản lý và điều hành tập thể tập thể mình một cách tốt nhất

để đưa tập thể mình tiến lên giao đoạn cao hơn là giai đoạn 2 – Tập thể phân cực

10

2.2 Giai đoạn 2 - Tập thể phân cực

Đặc điểm giai đoạn 2

Ở giai đoạn này mối quan hệ cá nhân trở lên chặt chẽ hơn Kỷ luật được củng cố vững chắc hơn Trong giai đoạn này đã xuất hiện những hạt nhân tích cực, làm chỗ dựa cho người quản lý Bên cạnh đó vẫn còn những hạt nhân tiêu cực hình thành từ giai đoạn 1 Hơn nữa, ở giai đoạn này xuất hiện thêm nhóm trung gian

Nhóm tích cực: Nhóm bao gồm những người tích cực, chủ động làm việc

vì lựa ích chung của toàn nhóm Mọi người hiểu và sinh hoạt cùng nhau để đưa nhóm đi lên Nhóm này cũng là chỗ dựa cho người lãnh đạo vì thường nhóm người này qua thời gian giai đoạn 1 họ cố gắng tích lũy kinh nghiệm rồi sang giai đoạn 2 họ hợp lại với nhau để đưa nhóm đưa đi lên thành nhóm tích cực Lúc này dư luận xã hội tích cực đã xuất hiện để đánh giá và góp ý cho

nhóm tiêu cực để cố gắng tích cực tham gia vào hoạt động của tập thể VD:

Năm 2 đại học, những sinh viên có năng lực và phẩm chất đạo đực tốt sẽ tự hợp để lập thành một nhóm chuyên về học tập Giúp cho tập thể lớp ngày càng tốt hơn, những thành viên thành đã góp ý cho nhóm một số thành viên, nói ra những điểm hạn chế của họ để cho họ rút kinh nghiệm và hoàn thiện bản than hơn

Nhóm tiêu cực: Nhóm này bao gồm những thành viên vô trách nhiệm,

chống đối đi ngược đi ngược với mục đích và lợi ích chung của tập thể Ở nhóm này, thường là những người không có năng lực, luôn để ý những điều nhỏ nhặt để bắt bẻ nhóm người tiêu cực Giai đoạn này, đã có xuất hiện dư luận xã hội thường là dư luận xã hội tiêu cực xuất phát nhóm tiêu cực phán xét không chính xác về những thành viên của nhóm tích cực vì họ đã đánh giá

và phán xét thành viên của nhóm mình VD: Năm 2 đại học những viên của

tập thể không trong nhóm tích cực bị các thành viên trong nhóm tích cực đánh