=> Cuối cùng viên quản ngục đã được cảm hóa bởi cái đẹp và nhân cách cao thượng 2.4 Nhận xét về điểm gặp gỡ về những thông điệp sâu sắc mà các tác giả muốn gửi gắm * Điểm khác nhau: 2 nh[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT PHỤ DỰC
ĐỀ THI THỬ THPT QUỐC GIA
MÔN NGỮ VĂN
NĂM HỌC 2021-2022 Thời gian làm bài: 120 phút
ĐỀ THI SỐ 1
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:
Con tàu Titanic chìm vào đáy đại dương để lại sau lưng nó cả một di sản to lớn và những bài học đáng
quý
Đó là bài học về sự tự mãn khi con người bồng bột nghĩ rằng có thể chiến thắng tự nhiên và tuyên bố
Titanic “không bao giờ chìm” Trên thực tế con tàu đã bị chìm một cách không ngờ nhất từ trước tới
nay, là con tàu duy nhất đâm vào núi bang trôi và đắm chìm dưới biển
Khi phát hiện con tàu đang bị đắm, người ta đã vội vã thả phao cứu sinh xuống biển Tromg tình cảnh
hỗn loạn chỉ một câu nói “Để phụ nữ và trẻ em lên trước” cũng đã thể hiện một cách ứng xử vượt lên
trên những bài học về tiền bạc và sự tự mãn, vượt lên trên tất cả những nỗi đau
Khi hiệu lệnh đã vang lên, nhiều người đã rời xa thuyền cứu hộ, đứng lặng lẽ, chậm rãi dựa lên tay vịn
Họ bắt đầu châm điếu thuốc và hút Nhiều hành khách đã lặng đi, không muốn chứng kiến sự chia ly
của các gia đình Dù là người nổi tiếng hay kẻ vô danh, những hành khách dung cảm đã để lại cho nhân
loại một di sản to lớn
John Jacob Astor IV, là một nhà kinh doanh, nhà phát minh, nhà văn nổi tiếng, một trong những người
giàu nhất thế giới lúc bấy giờ Ông đã đưa người vợ mang thai năm tháng của mình lên thuyền cứu hộ,
rồi lịch sự nhường chỗ của mình bằng cách dịu dàng nói với hai người phụ nữ đứng cạnh: “Các quý
cô, mời lên thuyền” Doanh nhân nổi tiếng Isidor Straus cùng vợ mình đã ở lại trên tàu Ông nói: “Tôi
sẽ không lên thuyền khi những người đàn ông khác còn ở lại Còn vợ ông, quý bà Ida thì khẳng định:
“Tôi sẽ không rời khỏi chồng mình Chúng tôi đã chết như chúng tôi đã sống cùng nhau” Họ đã nắm
tay nhau cho đến phút cuối cùng
Một nhân chứng người Thụy Sĩ kể lại việc cô bồng hai đứa con lê thuyền cứu hộ, nhưng không còn đủ
chỗ cho bản thân Một người phụ nữ đã đứng lên nhường chỗ cho cô và nói: “Ngồi đi, những đứa trẻ
không thể thiếu mẹ!” Cô hối tiếc vì đã không hỏi tên ân nhân khi phần đuôi con tàu bắt đầu chìm xuống
Trang 2nước Vào thời khắc con tàu bắt đầu chìm, người ta đã không thấy tiếng gào thét nữa, thay vào đó là
những lời yêu thương, những lời chúc phúc và nghĩa cử cao đẹp của con người với con người
“Để phụ nữ và trẻ em lên trước!” – đó là lệnh của thuyền trưởng Nhưng tại sao mọi người lại phải
tuân theo? Không có bất cứ điều lệ nào bắt buộc người ta phải làm thế Không ai có quyền yêu cầu
người khác phải từ bỏ sinh mạng của mình Thế nhưng nhiều người đã làm như thế, đã hy sinh mạng
sống của mình cho những người không quen biết, đó là vì lòng hào hiệp và cả lương tri…
(Trích Những di sản đồ sộ sau vụ chìm tàu Titanic)
Câu 1 Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên
Câu 2 Tìm câu văn lặp lại góp phần tạo ra mối liên kết thống nhất cho toàn bộ văn bản
Câu 3 Hiệu lệnh của thuyền trưởng “Để phụ nữ và trẻ em xuống trước” đồng nghĩa với việc yêu cầu
một bộ phận hành khách phải từ bỏ sinh mạng của mình Anh/chị có đồng tình với hiệu lệnh đó của
thuyền trưởng không? Vì sao?
Câu 4 Những bài học nào mà anh/chị có thể nhận được từ vụ chìm tàu Titanic
II LÀM VĂN
Câu 1
Những cách ứng xử của mọi người được kể lại trong đoạn trích phần Đọc hiểu gợi cho anh/chị suy nghĩ
gì về việc cần thiết phải chế ngự bản năng của con người trong cuộc sống? Hãy trình bày ý kiến của
mình bằng một đoạn văn (khoảng 200 chữ)
Câu 2
Bài thơ Sóng (Xuân Quỳnh) đã thể hiện vẻ đẹp của một tình yêu vừa mới mẻ, hiện đại, vừa mang màu
sắc truyền thống
Anh/chị hãy làm rõ điều đó qua đoạn thơ sau:
Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ Sông không hiểu nổi mình Sóng tìm ra tận bể
Ôi con sóng ngày xưa
Trang 3Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ
Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau
Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi về phương Bắc Dẫu ngược về phương Nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh - một phương
Trang 4(Trích Sóng – Xuân Quỳnh, Ngữ Văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)
+ Hiệu lệnh này là hoàn toàn chính xác khi dành sự sống cho những đối tượng yếu đuối, luôn cần được
bảo vệ theo quan niệm thông thường trong một cộng đồng người văn minh
+ Hiệu lệnh này còn giúp tránh cho hành khách một cuộc chen lấn giành giật cơ hội được sống luôn là
quý giá với bất kỳì ai trên đời
+ Hiệu lệnh tuy đúng, nhưng việc thực hiện nó lại tùy thuộc vào ý thức và lương tri của mỗi con người
Do vậy, hiệu lệnh sẽ không chỉ thể hiện cách ứng xử nhân ái, văn minh mà còn như một phép thử nhân
cách, góp phần tạo sự bền vững chắc chắn cho nền tảng văn hóa của cộng đồng xã hội
Câu 4:
Bài học được rút ra:
- Bài học về sự tự mãn khi con người bồng bột nghĩ rằng có thể chiến thắng tự nhiên và tuyên bố Titanic
“không bao giờ chìm”
- Bài học về tình yêu, tình yêu có thể gắn kết con người với nhau
- Bài học về cách cư xử có văn hóa, lịch thiệp, nhân ái luôn ưu tiên trẻ em và phụ nữ
- Bài học về tấm lòng yêu thương con người
- Bài học về lòng hào hiệp và tấm lòng lương tri trong mỗi con người
II LÀM VĂN
Trang 5Câu 1:
* Giới thiệu vấn đề
* Giải thích vấn đề
- Bản năng là những phản ứng tự nhiên, bẩm sinh, không có ý thức đối với thế giới khách quan Những
bản năng của con người bao gồm: bản năng tính dục, bản năng sinh tồn, bản năng tự tôn,…
- Chế ngự là ngăn chặn, hạn chế những tác hại hoặc buộc đối tượng phải phục tùng theo
=> Chế ngự phần con, phần bản năng trong mỗi chúng ta là điều vô cùng quan trọng và cần thiết
* Bàn luận vấn đề
- Khái quát nội dung chính, cách ứng xử của những con người trong vụ chìm tàu Titanic
- Những hành động trên đã có ta những bài học sâu sắc về cách ứng xử trong xã hội hiện đại, khi mà
con người vội vã chạy theo những lợi ích vật chất mà quên mất cần phải trau dồi cả phần tinh thần cho
mình
- Vì sao phải chế ngự bản năng:
+ Con người là tổng hòa của hai yếu tố “con” và “người”, con là phần của bản năng, phần tự nhiên, bẩm
sinh vốn có của mỗi người khi sinh ra; phần người là phần văn hóa, phần được bồi đắp bằng truyền
thống, bằng những điều tốt
+ Con người ngày càng hướng tới một cuộc sống có văn hóa, bởi vậy phần con, phần bản năng càng cần
thiết phải chế ngự hơn
+ Chế ngự bản năng sẽ giúp con người cư xử có văn hóa, biết quan tâm tới mọi người, sẵn sàng hi sinh
lợi ích của bản thân khi cần thiết
+ Chế ngự bản năng còn giúp chúng ta sống thư thái, thanh thản với chính mình
+ Chế ngự bản năng chính là cách giúp con người hướng thiện, hướng đến vẻ đẹp chân – thiện – mĩ
- Cần làm gì để chế ngự bản năng:
+ Bản thân có bản lĩnh trước mọi vấn đề của cuộc sống
+ Cử xử đúng mực, phù hợp với chuẩn mực đạo đức, văn hóa của dân tộc, cộng đồng
- Chứng minh: Học sinh lấy dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của đề có phân tích ngắn gọn
Trang 6- Bên cạnh đó vẫn còn những người chưa chế ngự được bản năng của mình, gây những hành vi, lời nói
thiếu tế nhị, sai trái gây tổn thương tới những người xung quanh
* Liên hệ bản thân: Em đã làm gì để không sống một cách bản năng?
Câu 2:
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm, ý kiến nhận xét:
- Xuân Quỳnh là gương mặt nổi bật của nền thơ Việt Nam hiện đại, thuộc nhà thơ lớp đầu tiêu biểu của
thế hệ các nhà thơ trẻ trưởng thành trong thời kì chống Mĩ cứu nước
- Thơ Xuân Quỳnh là tấm lòng của một phụ nữ có nhiều trắc ẩn, vừa hồn nhiên tươi tắn, vừa chân thành
đằm thắm và luôn da diết trong khát vọng về hạnh phúc bình dị đời thường
- Sóng (1967) là bài thơ đặc sắc viết về tính yêu, tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Quỳnh Bài thơ đã
thể hiện vẻ đẹp của một tình yêu vừa mới mẻ, hiện đại, vừa mang màu sắc truyền thống Đoạn thơ trên
là tiêu biểu cho nhận định trên
2 Phân tích
2.1 Giải thích ý kiến:
- Quan niệm mới mẻ, hiện đại là quan niệm ngày nay, quan niệm của những người có đời sống văn hóa,
tinh thần không bị ràng buộc bởi ý thức hệ tư tưởng phong kiến Về tình yêu, sự mới mẻ, hiện đại thể
hiện ở: sự chủ động bày tỏ những khát khao yêu đương mãnh liệt, khát vọng mạnh mẽ, táo bạo về những
rung động rạo rực cảm xúc trong lòng, tin vào sức mạnh của tình yêu
- Quan niệm truyền thống là quan niệm có từ xa xưa, được bảo tồn trong đời sống hiện đại Trong tình
yêu, nó được thể hiện ở những nét đẹp truyền thống: đằm thắm, dịu dàng, thủy chung,…
2.2 Chứng minh ý kiến qua đoạn thơ trên:
* Vẻ đẹp của tình yêu mới mẻ, hiện đại:
- Đó là một tình yêu với nhiều cung bậc phong phú, đa dạng: dữ dội, ồn ào, dịu êm, lặng lẽ - các trạng
thái đối cực
- Đó là sự chủ động bày tỏ những khát khao yêu đương mãnh liệt và rung động rạo rực trong lòng
mình “Sông không hiểu nổi mình/ Sóng tìm ra tận bể” Người phụ nữ không còn sự thụ động, chờ đợi
tình yêu mà chủ động, khao khát kiếm tìm một tình yêu mãnh liệt
- Người con gái dám sống hết mình cho tình yêu, hòa nhập tình yêu cá nhân vào tình yêu rộng lớn của
cuộc đời
Trang 7- Tình yêu như những con sóng, đập những nhịp đập trên lồng ngực của tuổi trẻ Tình yêu cũng trường
tồn vĩnh cửu và bất diệt “Ôi con sóng ngày xưa/ Và ngày sau vẫn thế…”
- Bản chất của tình yêu là sự bí ẩn không thể lí giải được Chúng ta có thể lí giải được cội nguồn của
sóng, của gió nhưng không thể nào cắt nghĩa, lí giải được nguồn cội của tình yêu Nó lạ lùng bí ẩn nhưng
cũng rất tự nhiên Sức hấp dẫn của tình yêu chính là ở chỗ đó
* Tình yêu mang màu sắc truyền thống:
- Tình yêu luôn gắn liền với nỗi nhớ:
+ Nỗi nhớ trong tình yêu là nỗi nhớ da diết, cháy bỏng và cồn cào Nỗi nhớ ấy bao trùm cả không gian
chiều sâu, chiều rộng, choán ngợp cả vũ trụ bao la: “Dẫu xuôi về phương Bắc/ Dẫu ngược về phương
Nam”
+ Nỗi nhớ mãnh liệt, khắc khoải, triền miên, giày vò thao thức theo thời gian từ ngày sang đêm, mọi lúc
mọi nơi như những con sóng triền miên, dào dạt, không bao giờ ngưng lặng, nỗi nhớ tồn tại trong ý thức
và cả tiềm thức: “Ôi con sóng nhớ bờ/ Ngày đêm không ngủ được/ Lòng em nhớ đến anh/ Cả trong mơ
còn thức”
+ Cảm xúc vô cùng phong phú: có khi được bộc lộ trực tiếp, có khi bộc lộ gián tiếp để diễn tả nỗi nhớ
vô biên tuyệt đích củ một tình yêu chân thành, mãnh liệt
- Tình yêu còn gắn với sự thủy chung:
+ Dẫu có vất vả, nhọc nhằn, dẫu phải xuôi ngược mọi không gian; dù xa xôi cách trở nhưng “Em” chỉ
hướng về phương trời có anh
+ Khát vọng về một tình yêu sắt son, không thay lòng đổi dạ dù bất cứ điều gì xảy ra Đó là nét đẹp tình
yêu giàu tính nhân bản
Trong cộng đồng này, chúng ta thường không làm những điều lớn lao vì ta quá sợ mắc sai lầm, và việc
ta không chịu làm gì khiến ta chối bỏ mọi vấn đề đang tồn tại Thực tế là dù ta có làm gì thì tương lai
vẫn sẽ nảy sinh rắc rối Nhưng điều đó không thể ngăn cản chúng ta bắt tay vào làm gì đó
Trang 8Thế nên ta còn chờ gì nữa? Đã đến lúc thế hệ chúng ta phải tạo ra những công việc mới cho cộng đồng
Bạn nghĩ thế nào về việc chúng ta ngăn chặn biến đổi khí hậu trước khi hành tinh này bị phá hủy bằng
cách kêu gọi hàng triệu người tham gia sản xuất và lắp đặt các tấm nhiên liệu mặt trời? Hay bạn nghĩ
thế nào về việc ngăn ngừa mọi căn bệnh và nhờ các tình nguyện viên theo dõi dữ liệu sức khỏe và chia
sẻ về mã gen của họ? Ngày nay số tiền đầu tư vào việc điều trị cho những người mắc bệnh đang cao
gấp 50 lần so với số tiền cho việc tìm kiếm cách phòng ngừa để mọi người không mắc bệnh ngay từ đầu
Điều đó thật vô lí Chúng ta có thể thay đổi điều này Hay là bạn nghĩ thế nào về việc hiện đại hóa nền
dân chủ để mọi người có thể bầu cử qua mạng, và cá nhân hóa việc giáo dục để bất kì ai cũng có thể
được học thứ phù hợp với mình?
Những thành tựu này nằm trong tầm với của chúng ta Hãy làm nó theo cách có thể giúp mọi người
trong xã hội được đóng một vai trò gì đó
(Trích Bài phát biểu tại Lễ tốt nghiệp Đại học Harvard của Mark Zuckerberg) Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Nêu phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích
Câu 2: Theo đoạn trích, tác giả đã nhận ra điều gì vô lí và khẳng định chúng ta có thể thay đổi điều này?
Câu 3: Hãy xác định và nêu hiệu quả của phép điệp được sử dụng trong đoạn trích
Câu 4: Anh/ Chị có đồng tình với quan điểm:“Trong cộng đồng này, chúng ta thường không làm những
điều lớn lao vì ta quá sợ mắc sai lầm” không? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh /chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy
nghĩ về sự cần thiết của việc dám làm những điều lớn lao
Câu 2 (5.0 điểm)
“Phải nhiều thế kỉ qua đi, người tình mong đợi mới đến đánh thức người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng
giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển
dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm,
như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi tới nơi gặp thành phố tương lai của nó Từ ngã ba Tuần, sông
Hương theo hướng Nam Bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây bắc, vòng
qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về hướng đông bắc,
ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi trong dư vang của
Trang 9Trường Sơn, vượt qua một lòng vực sâu dưới chân núi Ngọc Trản để sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ
đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách, với những điểm cao đột ngột như Vọng Cánh,
Tam Thai, Lựu Bảo mà từ đó, người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những
chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi Những ngọn đồi này tạo nên những mảng phản quang
nhiều màu sắc trên nền trời tây nam của thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế
thường miêu tả Giữa đám quần sơn lô xô ấy, là giấc ngủ nghìn năm của những vua chú được phong
kín trong lòng những rừng thông u tịch, và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm đồ sộ tỏa lan khắp
cả một vùng thượng lưu “Bốn bề núi phủ mây phong – Mảnh trăng thiên cổ bóng tùng Vạn Niên” Đó
là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lí, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng
lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du
bát ngát tiếng gà…”
(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường)
Cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp của hình tượng sông Hương qua đoạn trích trên.Từ đó hãy nhận xét
về chất trữ tình trong trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường
Điều vô lí mà tác giả nhận ra và khẳng định chúng ta có thể thay đổi điều này, đó là: Ngày nay số tiền
đầu tư vào việc điều trị cho những người mắc bệnh đang cao gấp 50 lần so với số tiền cho việc tìm kiếm
cách phòng ngừa để mọi người không mắc bệnh ngay từ đầu
Câu 3
- Chỉ ra phép điệp: Bạn nghĩ thế nào về việc…?( lặp lại 3 lần)
- Tác dụng của phép điệp:
+ Tạo âm hưởng, nhịp điệu cho câu văn
+ Nhấn mạnh những việc lớn, có ý nghĩa mà chúng ta có thể làm được Từ đó thôi thúc mỗi người, nhất
là thế hệ trẻ cần tìm tòi, sáng tạo để tạo ra những công việc mới mẻ, có ý nghĩa cho cộng đồng
Trang 10Câu 4 HS có thể đồng tình hoặc không đồng tình nhưng cần đưa ra những lí lẽ thuyết phục trên tinh
thần nghiêm túc, thiện chí thì mới cho điểm tối đa Gợi ý:
+ Đồng tình: nhiều người vì có tâm lí an phận, lo sợ sẽ mắc phải những sai lầm mà không dám làm điều
lớn lao nên có thể họ sẽ đánh mất đi nhiều cơ hội…
+ Không đồng tình: có những người không có năng lực, không có khả năng nên không dám làm điều
c Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn: vận dụng tốt các thao tác lập luận Thí sinh có thể trình bày theo
nhiều cách khác nhau nhưng cần đáp ứng các yêu cầu sau:
* Giải thích: “Dám làm những điều lớn lao” là mạnh dạn trong suy nghĩ và hành động để làm những
điều có ý nghĩa cho cuộc sống
* Bàn luận:
- Dám làm những điều lớn lao:
+ Giúp ta mạnh dạn trong suy nghĩ và hành động, biết tìm tòi, sáng tạo để phát hiện ra những điều mới
mẻ
+ Giúp ta tôi luyện lòng dũng cảm, sự nỗ lực để vượt qua khó khăn, vươn lên chạm tới ước mơ
+ Khiến cá nhân sẽ đóng góp cho cộng đồng những điều mới mẻ, có ý nghĩa
- Mở rộng: Làm điều lớn lao nhưng phải phù hợp với khả năng, cũng không được liều lĩnh mù quáng
* Bài học: Hiểu được sự cần thiết của việc dám làm những điều lớn lao Cần mạnh dạn, dũng cảm và
sáng tạo trong suy nghĩ và hành động
Câu 2
2.1 Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề; Thân bài triển khai được vấn đề; Kết bài
khái quát được nội dung nghị luận
2.2 Xác định đúng vấn đề nghị luận
Trang 112.3 Triển khai vấn đề thành các luận điểm
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết
hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng, đảm bảo các yêu cầu sau:
a Giới thiệu khái quát tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường, tác phẩm “Ai đã đặt tên cho dòng sông?” và
đoạn trích
b Cảm nhận vẻ đẹp của sông Hương khi ở ngoại vi thành phố Huế
* Nội dung:
- Vẻ đẹp của dòng sông được hiện lên qua hình dáng mềm mại, quyến rũ: người gái đẹp nằm ngủ mơ
màng , uốn mình theo những đường cong thật mềm có lúc dòng sông mềm như tấm lụa
- Vẻ đẹp lãng mạn trong hành trình khám phá Huế: Từ ngã ba Tuần , theo hướng nam bắc , chuyển
hướng sang tây bắc , vẽ một hình cung thật tròn về hướng đông bắc, xuôi dần về Huế
- Vẻ đẹp biến ảo của màu sắc: sắc nước biến đổi trong ngày theo từng thời khắc “sớm xanh, trưa vàng,
chiều tím”
- Vẻ đẹp uy nghi “trầm mặc”“như triết lí, như cổ thi” của cảnh quan đôi bờ
=> Vẻ đẹp sông Hương mang nét rất riêng, rất đặc trưng của xứ Huế Qua đó người đọc cảm nhận được
tình yêu xứ sở sâu nặng, đằm thắm của nhà văn
* Nghệ thuật:
+ Hình ảnh chân thực mà gợi cảm, câu văn kéo dài mà khúc chiết, thanh điệu hài hòa, tiết tấu nhịp
nhàng
+ Lối so sánh gần gũi và xác thực, sử dụng nhuần nhuyễn các địa danh và cách nói của người Huế
c Nhận xét chất trữ tình trong trang văn của Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Cảm xúc ngọt ngào mê đắm, thể hiện sự say mê của nhà văn với vẻ đẹp của quê hương xứ sở
ĐỀ THI SỐ 3
I ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Có rất nhiều âm thanh và chuyển động cần đến sự tĩnh lặng để có thể nghe thấy Khi tất cả rơi vào trạng
thái tĩnh lặng, bạn mới có thể nghe thấy tiếng nói của trái tim, tiếng nhựa chảy trong thân cây, tiếng
nước reo vui trong lòng đất, tiếng tí tách của hạt mưa rơi trên mái nhà, tiếng nhảy nhót của nắng vàng
Trang 12trên lá biếc Tâm của bạn rất cần sự yên tĩnh, khi bạn tĩnh lặng, bạn hiểu bản thân mình và thế giới
xung quanh, bạn chẳng sợ mưa gió, bạn chẳng ngại khó khăn, bạn cũng chẳng lo lắng điều gì sẽ đến
Bên trong bạn luôn có một khu vườn bí mật, nó nằm ngoài những toan tính chấp nhặt, nó là nơi chốn
bình yên bạn có thể tìm về khi cần nghỉ ngơi sau chặng đường dài Con người rất yếu đuối, chỉ cần một
lần vấp ngã, một sự việc không như mong muốn, một thử thách khó khăn đã có thể khiến cho chúng ta
nản lòng và từ bỏ Những lúc như thế, chúng ta cần đến khoảng lặng, hay nói cho đúng hơn, chúng ta
cần tìm về và nằm nghỉ ngơi trong khu vườn tĩnh lặng của chính mình
(Trích Đến cỏ dại còn đàng hoàng mà sống, Phạm Sỹ Thanh, NXB Thế giới, 2019, tr 141) Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 Theo đoạn trích, khi tất cả rơi vào trạng thái tĩnh lặng, bạn có thể nghe thấy những âm thanh
gì?
Câu 2 Chỉ ra những tác dụng của việc khi bạn tĩnh tâm được nêu trong đoạn trích?
Câu 3 Nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: “Bên trong bạn luôn có một khu
vườn bí mật”?
Câu 4 Anh/Chị có đồng tình với ý kiến “Con người rất yếu đuối, chỉ cần một lần vấp ngã, một sự việc
không như mong muốn, một thử thách khó khăn đã có thể khiến cho chúng ta nản lòng và từ bỏ”? Vì
sao?
II LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1 (2.0 điểm)
Từ nội dung của phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị
về giá trị của việc biết lắng nghe
Câu 2 (5.0 điểm)
Tôi có bay tạt ngang qua Sông Đà mấy lần, và thấy đó cũng là thêm cho mình một góc độ nhìn một cách
nhìn về con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình Từ trên tàu bay mà nhìn xuống Sông Đà, không ai trong
tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân mình kia lại chính là cái con sông hằng năm
và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người Tây Bắc và phản ứng giận dỗi vô tội vạ với người
lái đò Sông Đà Cũng không ai nghĩ rằng đó là con sông của câu đồng dao thần thoại Sơn Tinh Thuỷ
Tinh “Núi cao sông hãy còn dài - Năm năm báo oán đời đời đánh ghen” Hình như khi mà ta đã quen
đọc bản đồ sông núi, thì mỗi lúc ngồi tàu bay trên chiều cao mà nhìn xuống đất nước Tổ quốc bao la,
càng thấy quen thuộc với từng nét sông tãi ra trên đại dương đá lờ lờ bóng mây dưới chân mình Con
Trang 13Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc
bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân Tôi đã nhìn say
sưa làn mây mùa xuân bay trên Sông Đà, tôi đã xuyên qua đám mây mùa thu mà nhìn xuống dòng nước
Sông Đà Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông
Gâm Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một nguời bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái
màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về Chưa hề bao giờ tôi thấy dòng Sông Đà
là đen như thực dân Pháp đã đè ngửa con sông ta ra đổ mực Tây vào mà gọi bằng một cái tên Tây láo
lếu, rồi cứ thế mà phiết vào bản đồ lai chữ
(Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, Tập một)
Cảm nhận của anh/chị về đoạn văn trên Từ đó, nhận xét tình cảm đối với quê hương đất nước của tác
giả Nguyễn Tuân được thể hiện trong đoạn văn
-HẾT -
ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 3
I ĐỌC - HIỂU
Câu 1 Khi tất cả rơi vào trạng thái tĩnh lặng, bạn có thể nghe thấy những âm thanh: tiếng nói của trái
tim, tiếng nhựa chảy trong thân cây, tiếng nước reo vui trong lòng đất, tiếng tí tách của hạt mưa rơi trên
mái nhà, tiếng nhảy nhót của nắng vàng trên lá biếc
Câu 2 Tác dụng của việc khi bạn tĩnh tâm: hiểu bản thân mình và thế giới xung quanh, chẳng sợ mưa
gió, chẳng ngại khó khăn, chẳng lo lắng điều gì sẽ đến
Câu 3
- Biện pháp tu từ ẩn dụ: khu vườn bí mật - Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự phong phú trong đời sống tâm hồn của con người và khả năng tự cân bằng bản thân
trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống + Tạo tính hình tượng và sức biểu cảm cho lời văn
Trang 14Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song
hành
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Giá trị của việc biết lắng nghe
c Triển khai vấn để nghị luận
Học sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng
phải làm rõ được suy nghĩ về vai trò giá trị của việc biết lắng nghe Có thể theo hướng sau:
Biết lắng nghe giúp chúng ta thấu hiểu, đồng cảm và biết tôn trọng người đối diện; cảm nhận được vẻ
đẹp của cuộc sống xung quanh; thấu hiểu bản thân mình, biết nâng niu, trân trọng cuộc sống và sống có
ý nghĩa; góp phần tạo nên một xã hội giàu tình yêu thương
Câu 2
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Cảm nhận về đoạn văn miêu tả sông Đà; nhận xét về tình cảm với quê hương đất nước của tác giả
Nguyễn Tuân Hướng dẫn chấm:
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt
chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
* Giới thiệu về tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “Người lái đò Sông Đà” và đoạn trích
* Cảm nhận về đoạn trích:
- Cảm nhận nội dung của đoạn trích:
+ Tư thế ngắm cảnh, góc nhìn và cảm xúc của tác giả: từ trên cao, khi bay trên tàu bay, cảm xúc ngỡ
ngàng say đắm trước sự thay đổi hoàn toàn của sông Đà + Vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng của Sông Đà: vẻ
đẹp hình thể duyên dáng, gợi cảm; vẻ đẹp rực rỡ và biến đổi theo mùa của màu nước Tất cả khiến con
sông hiện ra như một giai nhân tuyệt sắc vừa trẻ trung, đầy sức sống, vừa vô cùng gợi cảm, quyến rũ
vừa huyền ảo, nên thơ
- Nghệ thuật miêu tả độc đáo, hấp dẫn:
+ Sử dụng thủ pháp miêu tả kết hợp với những so sánh liên tưởng độc đáo, thú vị
