Tài liệu Luận văn Hiện trạng rác và tình hình quản lí rác ở Tp. Cần Thơ. Và đề xuất mô hình xử lý cho Tp. Cần Thơ doc

Trong đó, vấn đề về ô nhiễm rác thải cũng là một trong những vấn đề quan tâm đặc biệt của thành phố trongviệc khắc phục và hạn chế ô nhiễm môi trường, nhưng vấn đề giải quyết về rác thải

Luận văn Hiện trạng rác và tình hình quản lí rác ở Tp Cần Thơ Và đề xuất mô

hình xử lý cho Tp Cần Thơ

PHẦN MỞ ĐẦU

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Hiện nay, nước ta đang phấn đấu cơ bản đến năm 2020 trở thành nước côngnghiệp Do vậy, nước ta sẽ không ngừng đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa –hiện đại hóa về mọi mặt nhằm để phục vụ cho đời sống xã hội và thúc đẩy phát triển nềnkinh tế trong nước và hội nhập với nền kinh tế thế giới Thông qua đó nước ta sẽ cơ hội

để tiếp cận với hàng loạt máy móc kỹ thuật và trang thiết bị hiện đại nhằm để giảm bớtsức lao động cho con người và tạo ra nhiều hàng hóa sản phẩm với số lượng ngày càngtăng, chủng loại ngày càng đa dạng nhằm để thỏa mãn nhu cầu đời sống cho con người,nhưng khi các sản phẩm hàng hóa này không còn hữu dụng với người sở hữu nữa nó sẽ bị

bỏ đi và trở thành rác thải sẽ góp phần vào việc gây ra ô nhiễm môi trường

Cùng với xu hướng phát triển của đất nước, những năm qua thành phố Cần Thơ đãkhẳng định vai trò của mình là thành phố trung tâm của đồng bằng sông Cửu Long(ĐBSCL) và được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận là đô thị loại 1 ngày 24tháng 6 năm 2009 Với vị trí thuận lợi và tiềm năng dồi dào thành phố đã không ngừngđẩy nhanh tốc độ phát triển về kinh tế, hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại, đôthị hóa nhằm để nâng cao đời sống và vật chất tinh thần cho người dân trong khu vực

Nhưng song song với tốc độ phát triển của thành phố thì vấn nạn ô nhiễm môitrường cũng xãy ra và trở thành một bài toán nan giải cho thành phố Trong đó, vấn đề về

ô nhiễm rác thải cũng là một trong những vấn đề quan tâm đặc biệt của thành phố trongviệc khắc phục và hạn chế ô nhiễm môi trường, nhưng vấn đề giải quyết về rác thải củathành phố còn hạn chế như thiếu các phương tiện và trang thiết bị phục vụ, số lượng côngnhân thu gom, chưa đầu tư đúng mức cho việc xử lý rác… Nếu rác thải không được thugom và xử lý tốt sẽ gây ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường và ảnh hưởng đến sứckhỏe của con người, làm mất vẻ mỹ quan đô thị làm ảnh hưởng ở thế hiện tại và tươnglai

Là một công dân của Việt Nam, nhận thức được tầm quan trọng về thiệt hại do rácthải gây ra Do đó, tôi thực hiện đề tài này nhằm để giải quyết vấn đề về rác thải củathành phố và đưa ra một số đề xuất trong việc xử lý và tái chế rác thải nhằm để giảm

thiểu những ảnh hưởng từ rác đến cuộc sống của con người và cũng góp phần cải thiệnmôi trường sống và phát triển đất nước.

2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

- Xác định hiện trạng rác thải và tình hình quản lý rác ở Tp Cần Thơ.

- Đề xuất tìm ra giải pháp tốt nhất cho việc quản lý và xử lý, tái chế rác thân thiệnvới môi trường nhằm để hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại từ rác thải gây ra đốivới con người và môi trường Nhằm hướng tới mục tiêu “phát triển bền vững” trên cơ sởkết hợp chặt chẽ hài hòa giữa phát triển kinh tế, đảm bảo tiến bộ xã hội và bảo vệ môitrường

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Để làm rõ vấn đề cần nghiên cứu của đề tài “Hiện trạng rác và tình hình quản lí rác ở Tp Cần Thơ Và đề xuất mô hình xử lý cho Tp Cần Thơ”, tôi xin đưa ra một số

nội dung như sau:

- Khái quát về Tp Cần Thơ

- Hiện trạng rác thải tại Tp Cần Thơ

- Tình hình quản lý và xử lý rác ở Tp Cần Thơ

- Đề xuất mô hình xử lý

Do thời gian có hạn và việc tìm kiếm tài liệu còn hạn chế nên bài báo cáo khôngthể tránh khỏi những sự sai sót Vì vậy, rất mong được quý đọc giả và thầy (cô) bỏ qua vàđóng góp để bài báo cáo được hoàn thiện và sâu sắc hơn

CHƯƠNG I SƠ LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ RÁC1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM

1.1.1 Khái niệm chất thải rắn (rác)

Chất thải rắn là toàn bộ các loại vật chất được con người loại bỏ trong các hoạtđộng kinh tế - xã hội của mình (bao gồm các hoạt động sản xuất, các hoạt động sống vàduy trì sự tồn tại của cộng đồng v.v…) Trong đó quan trọng nhất là các loại chất thải

sinh ra từ các hoạt động sản xuất và hoạt động sống (Nguồn: Trần hiếu Nhuệ, Ứng Quốc Dũng và Nguyễn Thị Kim Thái - 2001).

Tóm lại, chất thải rắn đô thị có các đặc trưng sau:

- Bị vứt bỏ trong khu vực đô thị

- Gây ô nhiễm môi trường sống hay làm mất cảnh quan thành phố

1.1.2 Khái niệm chất thải nguy hại

Chất thải nguy hại là chất thải (bao gồm các loại hóa chất dễ gây phản ứng , độc hại, chất thải sinh học dễ thối rữa, các chất dễ cháy, nổ hoặc các chất thải phóng xạ, các chất thải nhiễm khuẩn, lây lan), có chứa các chất hoặc hợp chất có một trong các đặc tính

gây nguy hại trực tiếp hoặc tương tác với các chất khác gây nguy hại với môi trường và

sức khỏe của cộng đồng (Nguồn: Trần hiếu Nhuệ, Ứng Quốc Dũng và Nguyễn Thị Kim Thái - 2001).

1.2 QUAN ĐIỂM VỀ QUẢN LÝ VÀ XỬ LÝ

1.2.1 Quan điểm quản lý

Quản lý rác ở một khu vực, một thành phố hay một quốc gia luôn hướng tới mộtmục tiêu cần phải làm sao cho lượng rác giảm đi Thu gom và vận chuyển rác hợp lý, giữ

gìn vẻ mỹ quan đô thị và môi trường sống trong lành sạch sẽ (Nguồn: Trần hiếu Nhuệ, Ứng Quốc Dũng và Nguyễn Thị Kim Thái - 2001).

1 Khu dân cư Các căn hộ và nhà ở

Thực phẩm, bao bì, hàng hóa(giấy,

gỗ, vải, cao su, nhựa, thủy tinh, bao nilon,…) tro, đồ gỗ, chất độc hại (như chất diệt côn trùng, chất tẩy rửa…)

3 Cơ quan công

Gỗ, thép, bê tông, gạch, bụi, thạch cao,…

7 Công nghiệp Các nhà máy sản xuất… Chất thải sản xuất công nghiệp, vật

liệu phế thải, chất thải độc hại…

8 Nông nghiệp Vườn cây, trang trại… Rau, hoa, quả, cỏ…

(Nguồn, Nguyễn Thị Kiều Phương – 2008)

1.4 SỐ LƯỢNG, THÀNH PHẦN VÀ TÍNH CHẤT RÁC ĐÔ THỊ

Lượng rác đô thị thải ra liên tục và tích lũy trong môi trường ngày càng nhiều vàgây tác hại đáng kể đến môi trường và con người Số lượng rác thải đô thị bình quân trênđầu người từng quốc gia, khu vực khác biệt nhau phụ thuộc vào điều kiện sinh hoạt, điềukiện thời tiết, khí hậu, các yếu tố xã hội, tập quán

Theo cơ cấu thành phần rác đô thị ở các nước Ở các nước phát triển như Mỹ,Nhật, Anh… thì thành phần giấy và plastic chiếm tỉ lệ cao nhất, sau đó là thực phẩm Ởcác nước đang phát triển như Việt Nam thì thành phần rác thực phẩm hữu cơ chiếm tỉ lệlớn nhất, thành phần giấy, nhựa thấp hơn do việc mua bán các loại thực phẩm chưa qua

Thành phần hữu cơ

 Thành phần hữu cơ dễ phân hủy

 Thực phẩm (Các cọng rau , vỏ quả, thân cây, lõi ngô…)

 Chất thải: phân người, động vật…

 Xác chết động vật, thực vật…

 Thành phần hữu cơ khó phân hủy (các chất cháy được)

 Giấy (các túi giấy, các mảnh bìa, giấy vệ sinh …)

 Hàng dệt (vải , len , nylon …)

 Cỏ, gỗ củi, rơm rạ… (đồ dùng bằng gô như bàn ghế, thang, giường, đồ chơi…)

 Chất dẻo (phim cuộn, túi chất dẻo, chai lọ chất dẻo, các đầu vòi bằng chất dẻo,dây bện…)

 Da và cao su (bóng, giầy, ví, băng cao su…)

Thành phần vô cơ (các chất không cháy)

 Các kim loại (Vỏ hộp, dây điện, hàng rào, dao, nắp lọ, vỏ hộp nhôm, giấy baogói, đồ đựng …

 Thủy tinh (Chai lọ , đồ đựng bằng thủy tinh, bóng đèn …)

 Đá và sành sứ (Vỏ trai, ốc , xương, gạch đá, gốm …)

Các chất hỗn hợp

 Các chất hỗn hợp có kích thước lớn hơn 5 mm;

 Các chất hỗn hợp có kích thước nhỏ hơn 5 mm (tách các chất hỗn hợp có kíchthước nhỏ hơn 5mm và lớn hơn 5mm bằng cách sàng qua một cặp sàng, phân càng nhiềuloại càng tốt)

1.5 BIỆN PHÁP XỬ LÝ RÁC THẢI HIỆN NAY

Các phương pháp xử lý rác thải hiện nay được thể hiện ở hình sau:

Hình 1 Các biện pháp xử lý rác thải 1.5.1 Ủ phân compost

Là quá trình phân giải các chất hữu cơ dưới tác dộng của vi sinh vật có trong chấtthải sinh hoạt, bùn cặn, phân gia súc, gia cầm, chất thải hữu cơ nông nghiệp thành phânbón Thông qua quá trình ủ yếm khí hoặc kị khí với thời gian khoảng 2 – 3 tuần và cungcấp đầy đủ về O2, pH, dinh dưỡng cho vi sinh vật hoạt động

Ưu điểm: ổn định chất thải, ức chế và tiêu diệt mầm bệnh, cải tạo đất trồng và

cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng, làm khô bùn

Nhược điểm:

- Cần diện tích lớn

- Gây mất vẽ mỹ quan và tạo mùi hôi

- Phân compost đắt tiền hơn và không đưa đến lợi ích trước mắt như phân vô cơ

- Cồng kềnh hơn phân vô cơ

1.5.2 Xử lý rác bằng các quá trình tái sử dụng, tái sinh, tái chế

vai trò đầu mối Ví dụ: như sự thu gom giấy báo cũ và đưa trở lại quá trình sản xuất là

quá trình tái sinh

 Tái chế

Tái chế là hoạt động thu hồi lại từ chất thải các thành phần có thể sử dụng để chếbiến thành các sản phẩm mới sử dụng lại cho các hoạt động sinh hoạt và sản xuất Nhưngtái chế khác biệt so với tái sinh ở chỗ chất thải không được thu gom một cách riêng biệt

mà thông thường dưới dạng hỗn hợp, sau đó vật liệu được chế biến qua nhiều công đoạn

để có được sản phẩm Ví dụ: rác thải hỗn hợp được cho qua thiết bị tách bằng từ, tại đó

các phế thải có nguồn gốc từ sắt, thép sẽ được tách ra, rồi được chuyển qua đến côngnghiệp luyện kim để sản xuất ra thép

1.5.3 Xử lý rác bằng phương pháp thiêu đốt

Đốt là quá trình oxy hóa chất thải ở nhiệt độ cao, công nghệ này rất phù hợp để xử

lý chất thải rắn và chất thải nguy hại hữu cơ như cao su, nhựa, giấy, da, cặn dầu, dungmôi, thuốc bảo vệ thực vật và đặc biệt là chất thải y tế trong những lò đốt chuyên dụnghoặc công nghiệp như lò nung xi măng

 Các điều kiện cần cho quá trình đốt :

- Đảm bảo đủ lượng oxy cho quá trình đốt

- Khí dư sinh ra trong quá trình cháy phải được duy trì lâu trong lò đốt đủ để đốtcháy hoàn toàn (thông thường ít nhất là 4 giây)

- Nhiệt độ phải đủ cao, thường vượt quá 9000C để đảm bảo các chất bền nhiệtcũng đã phản ứng và tránh tạo ra các sản phẩm trung gian độc hại

- Đảm bảo sự trộn đều chất thải, chất oxy hóa và nhiên liệu (nếu có) trong buồngđốt

 Ưu điểm : xử lý triệt để khối lượng rác kể cả rác thải nguy hại, sạch sẽ,không tốn đất

 Hạn chế : Chi phí đầu tư, vận hành, xử lý khí thải lớn, dễ tạo ra các sản phẩm phụnguy hiểm

Hình 2 Sơ đồ hệ thống đốt rác 1.5.4 Công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh

Là phương pháp xử lý cuối cùng đối rác khi các biện pháp khác đã sử dụng hết.Phần đáy của bể chôn lấp được cách ly an toàn bằng các vật liệu phù hợp như chì, bêtôngnhiều lớp để chống phóng xạ, bằng nilon dày, tiếp đến là các lớp đất lọc, lớp cát và lớpđất tự nhiên và sau khi chất thải được chuyển đến bãi chôn lấp, được đầm chặt và đượcbao phủ bằng một lớp đất (dày khoảng 20 cm) Sau đó, lại tiến hành chôn lấp một lớpkhác, cho đến khi không thể chôn lấp được nữa thì phủ lên trên cùng một lớp đất có độdày nhất khoảng 50cm Thời gian sử dụng bãi chôn lấp hợp vệ sinh thường từ khoảng 10– 15 năm

Quá trình sử dụng bãi chôn lấp bao gồm 4 giai đoạn: tìm địa điểm, thiết kế, vậnchuyển và kết thúc hoạt động

Sản phẩm sinh ra từ quá trình chôn lấp thường là khí CH4, CO2 và nước thấm Dovây, cần phải có hệ thống thu gom nước rò rỉ từ rác và xử lý khí (bằng hệ thống cây xanhbao quanh bãi chôn lấp nhằm giảm nồng độ các chất gây ô nhiễm không khí)

Ống khói

Bể chứa tro, xỉKhông khí

- Có nguy cơ gây ô nhiễm cho đất và nước ngầm do sự rò rỉ của nước rác

- Sản phẩm khí sinh ra từ bãi chôn lấp CH4, CO2 những trong đó CH4 là khí dễgây cháy nổ

CHƯƠNG II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU2.1 VẬT LIỆU PHỤC VỤ CHO VIỆC NGHIÊN CỨU

Máy vi tính, phần mềm Microsoft word; văn phòng phẩm gồm sổ ghi chép, bútlông và chì; máy ảnh

2.2 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Về địa bàn khảo sát nghiên cứu: phạm vi điều tra nghiên cứu của đề tài tiến hành

ở thành phố Cần Thơ Nhưng đi khảo sát thực tế chủ yếu ở Quận Ninh Kiều và tại bãi rácTân Long thuộc tỉnh Hậu Giang

- Về mặt chuyên môn: đề tài sẽ thu thập tài liệu và nghiên cứu các vấn đề liênquan rác thải sinh hoạt (chất thải rắn) và có chú ý đến rác thải độc hại (chất thải nguy hại)

từ các cơ sở y tế và khu công nghiệp

2.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

 Thời gian thực hiện nghiên cứu: Từ ngày 12 tháng 04 đến ngày 7 tháng 5 năm

2010

 Các phương pháp đã được chọn để thực hiện cho việc nghiên cứu như sau:

+ Phương pháp thu thập số liệu, thông tin được thực hiện bằng cách:

- Khảo sát địa bàn nghiên cứu để ghi nhận hiện trạng, chụp ảnh vùng khảo sát

- Thu thập số liệu về việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác tại các bãi chôn lấp

và hiện trạng rác thải tại thành phố Cần Thơ do Công ty Công Trình Đô Thị TP.CầnThơ cung cấp

- Phỏng vấn ban lãnh đạo Xí nghiệp môi trường và ban quản lý bãi rác Tân Long

để tìm hiểu về cách giải quyết rác và những mặt hạn chế hiện nay và những định hướngtrong tương lai về việc thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải tại thành phố Cần Thơ

- Phỏng vấn người công nhân thu gom rác để nghiên cứu về công việc, cách thứcthu gom rác hiện nay, mức thu nhập hàng tháng của công nhân

+ Phương pháp nghiên cứu và tham khảo tài liệu

Trên mạng internet và một số bài báo cáo, giáo trình… của một số tác giả vềviệc quản lý và xử lý, chế tái rác hiện nay

+ Phương pháp phân tích – so sánh – nhận xét - xử lý các số liệu được thu thập.

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ TP CẦN THƠ1.1 ĐIỀU KIỆN VỀ TỰ NHIÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

1.1.1 Vị trí địa lý

Cần Thơ nằm trên bờ phải sông Hậu, ở đồng bằng sông Cửu Long Là một trong 5thành phố trực thuộc trung ương của Việt Nam Ngày 24 tháng 6 năm 2009 được nhận là

đô thị loại 1, với tổng diện tích của tỉnh là 1.389,60 km² (01/04/2009)

Vị trí giới hạn của thành phố Cần Thơ có tọa độ địa lý 105078 kinh độ Đông và

9058 đến 10003 vĩ độ Bắc tiếp và giáp với 5 tỉnh trong khu vực đồng bằng sông CửuLong:

- Phía đông giáp Vĩnh Long

- Phía tây giáp Kiên Giang

- Phía nam giáp Hậu Giang

- Phía bắc giáp An Giang

- Phía đông bắc giáp Đồng Tháp

1.1.2 Đặc điểm về thời tiết, khí hậu

- Khí hậu: Thành phố Cần Thơ có nhiều thuận lợi về vị trí địa lý nên khí hậu

tương đối mát mẻ dễ chịu, ít bão mưa thuận gió hòa, đất đai trù phú, trở thành nơi tậptrung dân cư đông nhất vùng đồng bằng sông Cửu Long Quanh năm nóng ẩm, không cómùa lạnh thuộc loại khí hậu nhiệt đới với 2 mùa rõ rệt

- Mùa mưa kéo dài từ thàng 5 đến tháng 11

- Mùa khô kéo dài từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau

- Lượng mưa: trung bình hàng năm 1.635 mm với ẩm độ trung bình là 83%, cao

nhất vào tháng ba 87% và thấp nhất 21% vào tháng giêng

- Nhiệt độ: trung bình hiện nay 27°C đến 30oC cao hơn so với những năm gầnđây

- Gió: ở TP Cần Thơ có 3 hướng gió chính: Tây – Tây Nam, Đông Bắc với tốc độ

gió trung bình trong năm 1,6m/s, mạnh nhất tới 31 m/s

1.1.3 Chế độ thủy văn

Thành phố Cần Thơ có hệ thống sông ngòi chằng chịt với tổng chiều dài khoảng2.500 km Mật độ sông rạch khá lớn 1,8 km/km2, vùng ven sông Hậu thuộc Quận NinhKiều, Ô Môn, Cái Răng và huyện Thốt Nốt lên trên 2 km/km2

 Hệ thống sông rạch chính tại Cần Thơ

Hệ thống sông các con sông lớn

Sông Hậu: là một nhánh sông hạ lưu của sông Mekong, với tổng chiều dài chảyqua thành phố Cần Thơ là 65 km, với vai trò là cung cấp nước và bồi đắp phù sa với tổnglượng là 35 triệu m3/năm chính cho Cần Thơ (chiếm gần ½ tổng lượng phù sa sôngMeKong)

Sông Cái lớn dài 20 km, chiều rông của sông 600 – 700 m, độ sâu 10 -12 m nên cókhả năng tiêu thoát nước rất tốt

Sông Cần Thơ dài 16 km, đổ ra sông Hậu tại bến Ninh Kiều, sông Cần Thơ cónước ngọt quanh năm, vừa có tác dụng tưới nước trong mùa cạn, vừa có tác dụng tiêuúng trong mùa lũ và có ý nghĩa lớn về giao thông thủy

Hệ thống kênh gạch nhỏ

Rạch Cần Thơ (Cái Răng), rạch Bình Thủy, Rạc Trà Nóc, rạch Ô Môn, rạch ThốtNốt, rạch Cái Sắn… là những rạch lớn dẫn nước từ sông Hậu vào các vùng nội đồng vànối liền các kênh rạch của các tỉnh tiếp giáp Cần Thơ Ngoài ra, còn có một số kênh rạchnhỏ đang bị ô nhiễm như: Rạch Tham Tướng, rạch Cái Khế…

Do điều kiện địa lý của vùng, chế độ thủy văn của TP Cần Thơ chịu ảnh hưởngchủ đạo của chế độ thủy văn sông Hậu vừa chịu ảnh hưởng chế độ nhật triều biển Đông,vừa chịu ảnh hưởng chế độ mưa mùa và bị ảnh hưởng nhẹ chế độ nhật triều Tây – VịnhThái Lan Nên mùa lũ ở TP Cần Thơ bắt đầu từ tháng 7 và kết thúc vào tháng 12 và mùakhô bắt đầu từ tháng 1 kết thúc vào tháng 6

1.2 ĐIỀU KIỆN XÃ HỘI VÀ KINH TẾ

1.2.1 Điều kiện về xã hội

1.2.1.1 Dân số và diện tích

Tổng diện tích của tỉnh Cần Thơ là 1.389,60 km², dân số là 1.187.089 người

Hiện nay, Tp Cần Thơ được chia làm 10 đơn vị hành chính gồm 6 quận và 4huyện:

- Quận: Ninh Kiều (là quận trung tâm của thành phố Cần Thơ), Bình Thủy, Cái

Răng, Ô Môn, Thốt Nốt, Hưng Phú (sẽ được thành lập trên cơ sở điều chỉnh quận CáiRăng và huyện Phong Điền) Trong đó, các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, ÔMôn là 4 quận lớn của thành phố

- Huyện: Phong Điền,Thới Lai, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh

Tổng số thị trấn, xã, phường: 68, trong đó có 4 thị trấn, 30 phường và 34 xã (Tínhtới trước thời điểm ban hành Nghị định số 12/NĐ-CP)

1.2.1.2 Y tế và giáo dục

Hiện nay dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân thành phố có chuyển biến theochiều hướng tốt Cần Thơ có các bệnh viện lớn như: bệnh viện tư nhân như bệnh viện Đakhoa Tây đô, bệnh viện Hòan Mỹ và bệnh viện của nhà nước và tỉnh thành lập như: bệnhviện đa khoa TW Cần Thơ (quy mô 700 giường), bệnh viện Thành phố Cần Thơ 30-4…Ngoài ra, Tp Cần Thơ còn có 84 cơ sở y tế cấp phường, xã

Về giáo dục trong những năm UBND Tp Cần Thơ đã đầu tư cao vào sự nghiệpphát triển giáo dục để tạo thêm nguồn nhân lực trình độ cao cho toàn tỉnh với các trường:

- Các trường đại học: trường Đại học Cần Thơ, trường đại học Y Dược Cần Thơ,Trường Đại học Dân lập Tây Đô và trung tâm Đại học Tại chức Cần Thơ (đang được lên

kế hoạch nâng cấp thành Đại học Kỹ thuật Công nghệ)

- Các trường cao đẳng và trường trung học chuyên nghiệp: trường Cao đẳng CầnThơ, trường Cao đẳng kinh tế đối ngoại, trường CĐ Y tế, trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹthuật, trường Cao đẳng nghề, trường cao đẳng cơ điện và nông nghiệp nam bộ Ngoài ra,còn có còn có các trường trung học phổ thông, trung học cơ sở, tiểu học, mầm non…

1.2.2 Phát triển điều kiện kinh tế

1.2.2.1 Phát triển GDP và bình quân GDP

Tổng thu ngân sách GDP năm 2008 đạt 3.782,1 tỷ đồng Tốc độ tăng trưởng kinh

tế bình quân 5 năm qua đạt 15,5%, thu nhập bình quân đầu người năm 2008 đạt 1.444USD, tỷ lệ hộ nghèo 6,04%

1.2.2.2 Tình hình phát triển các khu công nghiệp

Công nghiệp Cần Thơ về cơ bản đã xây dựng được nhiều cơ sở hạ tầng với 8 khucông nghiệp tập trung để phục vụ cho các đối tác nước ngoài tác nhập, trong đó có 2 khucông nghiệp lớn là khu công nghiệp và chế xuất Trà Nóc, khu Công nghiệp và chế xuất

phía Nam sông Hậu Cần Thơ (Khu công nghiệp Hưng Phú).

1.2.2.3 Tình hình phát triển nông nghiệp

Với vị trí địa lý thuận lợi, cùng với lượng phù sa bồi đắp hàng năm của nam sôngHậu góp phần thuận lợi vào việc phát triển ngành nông nghiệp với các ngành như: trồngtrọt với cây nông nghiệp chính là lúa với sản lượng lúa đạt được là 1.194,7 tấn/năm trong,chăn với số lượng heo là 2589,3 ngàn con, số lượng gia cầm là 13 ngàn con (vì bị cúmgia cầm) nuôi, nuôi trồng thủy hải sản có khoảng 460 bè cá, có gầm 300 ha mặt ruộngđược nuôi tôm sú, càng xanh, tập trung chủ yếu ở các huyện Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh,…

CHƯƠNG II HIỆN TRẠNG RÁC TẠI TP CẦN THƠ

2.1 NGUỒN GỐC HÌNH THÀNH RÁC THẢI Ở TP CẦN THƠ

Nguồn gốc ở thành phố hiện nay có 5 nguồn gốc chính được trinh bày ở hình 3:

Hình 3 Các nguồn phát sinh chất thải và phân loại chất thải ở Tp Cần Thơ 2.2 SỐ LƯỢNG, THÀNH PHẦN VÀ TÍNH CHẤT RÁC Ở TP CẦN THƠ

2.2.1 Rác thải từ sinh hoạt

- Mỗi ngày Tp Cần Thơ tiếp nhận khoảng 450 tấn rác sinh hoạt và lượng rác tăngdần khoảng 6% mỗi năm Ước tính đến giai đoạn 2011 đến 2020 sẽ tăng lên 1211,2

tấn/ngày (theo ước tính của Sở Tài Nguyên và Môi Trường Tp Cần Thơ) Hiện nay,

thành phố đang dự kiến xây dựng nhà máy xử lý rác Tân Long tại bãi rác Tân Long(thuộc tỉnh Hậu Giang) và 2 nhà máy xử lý tại 2 bãi rác ở xã Trường Xuân (huyện CờĐỏ) rộng 120 ha và bãi rác tại phường Trung An, quận Thốt Nốt rộng 50 ha trên địa bàn

Tp Cần Thơ để giải quyết lượng rác sinh hoạt hiện nay

- Nguồn tạo thành rác thải sinh hoạt ở Cần Thơ chủ yếu từ:

+ Khu dân cư: từ các hộ gia đình với mật độ dân số 854,266 người/km2

Các hoạt động kinh tế xã hội của con người

Từ

sinh

hoạt

Sản xuất công nghiệp

Từ các bệnh viện,

y tế

Quá trình xây dựng

Sản xuất nông nghiệp

Hơiđộc hại

Chất thải sinh hoạt

Chất thải công nghiệp

Cácloại khác

+ Khu thương mại: có nhiều các cơ quan, trường học và cửa hàng, chợ, các trungtâm dịch vụ, thương mại với nhiều loại hình đa dạng và phong phú như siêu thị, ngânhàng…

+ Khu công cộng: đường phố, khu vui chơi, công viên

Thùc phÈm + h÷u c¬

77%

GiÊy + nhùa, bao b×

16%

Kim lo¹i + thuû tinh 7%

Hình 4 Thành phần rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình của TP Cần Thơ

- Về thành phần rác ở Tp Cần Thơ, trong đó thành phần dễ phân hủy như rác hữu

cơ (thực phẩm, rau, củ, phân người và gia súc…) chiếm số lượng nhiều nhất khoảng 77%thuộc loại thành phần dễ tái chế thành phân bón và các khí cung cấp năng lượng cao nhưkhí Biogas, còn các thành phần rác khó phân hủy khoảng 16% và không thể phân hủynhư nhựa, bao bì (bọc nilon), kim loại và thủy tinh chiếm một tỉ lệ nhỏ khoảng 7%

- Thành phần rác sinh hoạt ở Cần Thơ chủ yếu phụ thuộc vào các điều kiện sau:+ Điều kiện kinh tế từng khu vực trong thành phố, nghề nghiệp và nền kinh tế củatừng hộ và trình độ nhận thức của mỗi người về việc giữ gìn vệ sinh chung

+ Đặc biệt là sự gia tăng dân số và đô thị hóa kéo theo nhu cầu đời sống của dâncũng tăng lên làm số lượng rác của thành phố không ngừng thay đổi theo chiều hướngtăng hoặc giảm Điển hình, như năm 2003 với số dân 496.852 người lượng rác sinh ráccủa Tp Cần Thơ là 118.072,78 tấn/năm nhưng năm 2004 với số dân 501.040 lượng rácgiảm xuống còn 110.696,75 tấn/năm và lượng rác tăng trở lại những năm sau đó kể từnăm 2005 (119.788,03 tấn/năm)

Bảng 2 Khối lượng rác sinh hoạt tại 4 quận (Ninh Kiều, Cái Răng, Bình thủy, Ô

Môn) của TP Cần Thơ

TP Hồ Chí Minh nơi có nền kinh tế phát triển bậc nhất cả nước (0,7kg/ngày/người – kết

quả từ báo cáo hiện trạng môi trường 2004) và Hà Nội (0,67 kg/ngày/người – kết quả sở tài nguyên và môi trường Hà Nội 2003) thì lượng rác trung bình trên đầu người ở thành

phố Cần Thơ ở mức tương đối khá cao, nhưng tỷ lệ thu gom rác trên toàn thành phố CầnThơ chỉ đạt khoảng 55 %

Gầy đây, theo báo cáo hiện trạng môi trường của Công Ty Công Trình Đô Thị Tp.Cần Thơ năm 2009, lượng rác mỗi ngày thành phố Cần Thơ thải ra có khoảng 757 tấnrác, trong đó lượng rác thải rắn từ địa bàn các quận nội thành (Ninh kiều, Bình Thủy, Cáirăng, Ô Môn) chiếm hơn 2/3 tổng lượng rác thải toàn thành phố, nhưng tỉ lệ thu gom chỉđạt kết quả cao ở 2 quận Ninh Kiều 90% với số lượng 305,5 tấn/ngày , Bình Thủy 70%(70,5 tấn/ngày) và còn 2 Quận Cái Răng 35 % (30,5 tấn/ngày), Ô Môn chỉ đạt 25% (28tấn/ngày) Qua đó cho thấy công tác thu gom rác ở thành phố đã có nhiều chuyển biến

tích cực mặc dù bên cạnh đó vẫn còn một số hạn chế (sẽ được trình bày ở mục 3.3)

Với rác thải sinh hoạt gia tăng nhanh nếu không có biện pháp xử lý kịp thời thì rácthải sẽ trở thành gánh nặng cho UBND Tp Cần Thơ nói chung và Cty CTĐT Cần Thơnói riêng trong việc thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt.

2.2.2 Từ công nghiệp

Tại Tp Cần Thơ về cơ bản đã xây dựng được nhiều cơ sở hạ tầng với 8 khu công

nghiệp tập trung với tổng diện tích là 2.162 ha để phục vụ cho việc trao đổi thương mạivới nước ngoài, với các khu công nghiệp như: khu công nghiệp và chế xuất Trà Nócthuộc quận Bình Thủy với diện tích của khu công nghiệp khoảng 500 ha, khu công

nghiệp và chế xuất phía Nam sông Hậu Cần Thơ (Khu công nghiệp Hưng Phú) diện tích

của khu công nghiệp khoảng 300 – 500 ha… Ngoài ra, còn có một số cơ sở sản xuất, nhàmáy, xí nghiệp nhỏ lẻ nằm rãi rác trong khu dân cư đô thị đã gây ảnh hưởng rất lớn tớisức khỏe con người và môi trường bỡi do những chất thải của các nhà máy, xí nghiệp thải

ra trong quá trình sản xuất

Chính vì lẽ đó, đã làm lượng rác công nghiệp tăng nhanh, đặc biệt chất nguy hạicủa công nghiệp với số lượng và thành phần đa dạng nhưng chưa được xử lý triệt để, chỉ

xử lý theo hình thức chôn lấp với rác sinh hoạt

Về thành phần rác công nghiệp phụ thuộc nhiều vào loại hình và qui mô, côngnghệ, trang thiết bị máy móc sản xuất của từng ngành mà thành phần, số lượng rác thải

khác nhau Theo thống kê Sở Tài Nguyên và Môi Trường Tp Cần Thơ năm 2009, ước

tính mỗi ngày số lượng rác công nghiệp thải ra khoảng 41 tấn/ngày, trong đó:

+ Thành phần rác thực phẩm và hữu cơ dễ tái chế chiếm khoảng 90%

+ Còn lại 10% khó tái chế (nhựa bao bì, kim loại và thủy tinh …), trong đó chấtđộc hại chiếm khoảng 0,16% không thể tái chế

Do vậy, việc làm trước mắt hiện nay là phải chuyển các cơ sở sản xuất côngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp ra khỏi khu dân cư đô thị và buộc các các cơ sở xí nghiệpsản xuất phải có hệ thống thu gom và xử lý rác thải công nghiệp một cách riêng biệt vớirác thải sinh hoạt

2.2.3 Từ y tế

Rác từ y tế có khả năng gây ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe con người và môitrường với những độc chất nguy hại chứa trong chúng Hiện tại chỉ tính riêng tại QuậnNinh Kiều có khoảng 11 bệnh viện và trung tâm y tế, trong đó có 3 bệnh lớn được thựchiện báo cáo đánh giá tác động môi trường là bệnh viện Đa Khoa Trung Ương, Hoàn Mỹ

và Tây Đô, nhưng trong số đó chỉ có bệnh viện Đa Đa Khoa Trung Ương có lò đốt rác y

tế Hoval MZ4 với công suất 400 – 500 kg/ngày do chính phủ Áo tài trợ đạt tiêu chuẩn xử

+ Thành phần rác sinh hoạt hữu cơ khó phân hủy (bọc, giấy, nhựa bao bì, kim loại,thủy tinh, ) chiếm khoảng 35%

+ Tỷ lệ các thành phần chất độc hại y tế từ trong quá trình điều trị (những vật liệu

bị thấm máu, thấm dịch cơ thể và các chất bài tiết của người bệnh, bơm kim tiêm, dao

mổ, băng, gạc, dây chuyền máu, ống dẫn lưu, các các nội tạng những phần bị cắt bỏ trong

cơ thể người bệnh…) chiếm tỷ lệ khoảng 15 % và đây là thành phần cần phải được xử lýtriệt để, vì tác hại từ những chất độc chứa trong chúng hoặc tương tác với chất khác gâyảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống của con người và sinh vật

2.2.4 Rác thải xây dựng

Để đẩy nhanh tốc đô thị hóa và công nghiệp hóa – hiện đại hóa và giải quyết vấn

đề tái định cư cho người dân trong thành phố, do vậy trong những năm quá trình xâydựng các khu dân cư nhà ở cao tầng, xây dựng cơ sở hạ tầng phục giao thông (cầu,đường…) và nhiều trung tâm thương mại dịch vụ (khu trung tâm thương mại Cái Khế,khu Nam sông Hậu Cần Thơ…), không ngừng phát triển đã làm cho lượng rác từ quátrình xây dựng ngày càng gia tăng

Nguồn gốc và thành phần rác trong quá trình xây dựng chủ yếu từ: quá trình sinh

hoạt cá nhân của công nhân xây dựng (bọc, giấy, tàn thuốc lá…) và quá trình trong xâydựng (các phế thải vật liệu xây dựng như đất cát, gạch ngói, bê tông vỡ do các hoạt động

phá dỡ, xây dựng công trình, khu chung cư, nhà ở v.v…) Nhưng trong đó đất, cát (xàbần) do việc đào móng trong xây dựng chiếm số lượng nhiều nhất, còn lại các vật liệunhư kim loại, chất dẻo… chiếm số lượng ít nhất.

Nhìn chung rác thải từ xây dựng không thuộc loại nguy hại và thành hữu cơ Dovậy rất dễ xử lý đem lắp mươn hoặc cố định nền móng cho việc xây dựng Hiện nay rác

từ xây dựng chỉ được Công Ty Công Trình Đô Thị thu gom theo hợp đồng yêu cầunhưng mỗi lần thu gom phải chi trả chi phí cho việc vận chuyển và xử lý

2.2.5 Từ nông nghiệp

Tình hình phát triển nông nghiệp tăng 14 % so với năm 2009 với sản lượng lúa đạtđược là 1.194,7, trong đó chăn nuôi tăng 7%, thủy sản tăng 6,5 %, dịch vụ nông nghiệptăng 17%, lâm nghiệp giảm khoảng 8% Toàn thành phố với tổng diện tích đất tự nhiên140.096,38 m2 trong đó dùng cho sản xuất nông nghiệp 115.705,04 m2 Với lợi thế nàyrất thích hợp cho việc phát triển của các ngành nông nghiệp thực phẩm ở thành phố CầnThơ ngoài ra còn là nơi cung cấp nguồn nguyên liệu phong phú cho các tỉnh lân cận

Chính vì vậy đã làm cho lượng rác nông nghiệp tăng, nhưng thành phần chất thải

từ nông nghiệp ảnh hưởng đến môi trường không đáng kể vì thành phần chủ yếu là ráchữu cơ dễ phân hủy như các phế phẩm sau thu hoạch (tro, trấu, rơm…) chiếm nhiều nhất,

kế đến là chất thải trực tiếp từ phân gia súc trong quá trình chăn nuôi (phân heo, gà vịt,bò…), sau đó thức ăn thừa từ việc nuôi thủy hải sản (tôm, cá…) Đây là một lợi thế thuậnlợi cho Tp Cần Thơ trong việc tái chế sản xuất phân compost và ủ khí Biogas (từ phângia súc) để cung cấp năng luợng, còn các thành phần khác từ trong quá trình sinh hoạthằng ngày của người dân ở nông thôn chiếm số lượng rất nhỏ không đáng kể

Hiện tại việc quản lý và xử lý các loại chất thải nông nghiệp không thuộc về tráchnhiệm của Công ty Công Trình Đô Thị Tp Cần Thơ

Ngoài ra, các chất thải Tp Cần Thơ còn phát sinh từ các nguồn gốc khác như: hệthống cơ sở hạ tầng kỹ thuật như trạm xử lý nước nước thải sinh hoạt, trạm cấp thoátnước, bùn cặn từ các cống thoát nước thành phố

 Nhận xét chung về thành phần rác ở Tp Cần Thơ

Nhìn chung trong thành phần rác ở thành phố Cần Thơ thì rác hữu cơ và thực

phân hủy dưới tác động của các vi sinh vật trong điều kiện khí hậu nóng ẩm hoàn toànphù hợp với khí hậu thành phố Cần Thơ, đây là một lợi thế rất lớn trong việc tái chế rác

để sản xuất phân compost cho thành phố Cần Thơ Còn các thành phần rác khó phân hủynhư nhựa, bao bì (bọc nilon) và không thể phân hủy như kim loại và thủy tinh, sành sứchiếm một tỉ lệ nhỏ

Bảng 3 Tỷ lệ Thành phần rác ở toàn Tp Cần Thơ

Chất dễ phân hủy (thực phẩm, rau, hoa quả hư…) 78,8%

Chất khó phân hủy (Nhựa, cao su, mũ, nilon…) 8 %

(Nguồn, sở Tài Nguyên và Môi Trường Tp Cần Thơ – 2009)

Nhưng điều đáng nói ở đây, rác thải độc hại tuy chỉ chiếm khoảng 0,4% nhưngnhững chất độc hại chứa trong chúng có tác hại rất lớn tới môi trường, nhưng hiện nayrác thải độc hại ở Tp Cần Thơ chưa được xử lý đúng cách Do vậy, việc làm trước mắtUBND thành phố và Công Ty Công Trình Đô Thị cần phải có biện pháp tách riêng chấtthải nguy hại và chất thải rắn sinh hoạt trong các bệnh viện, sản xuất công nghiệp thì sẽ

có thể nâng cao được hiệu quả xử lý và tiết kiệm được rất nhiều chi phí dùng cho côngtác thu gom, vận chuyển và xử lý rác

2.3 MỘT SỐ NGUYÊN NHÂN CHÍNH DẪN ĐẾN Ô NHIỄM RÁC SINH HOẠT TẠI TP CẦN THƠ

- Về ý thức người dân trong thành phố: nhìn chung về ý thức của người dân về bảo

vệ môi trường và giữ gìn vệ sinh môi trường bằng việc thu gom xử lý rác đã có nhiều tiếntriển, hiện nay có khoảng 85% hộ gia đình tham gia dịch vụ thu gom xử lý rác Nhưngsong song bên cạnh đó, có một số người dân chưa có ý thức như:

+ Vứt rác bừa bãi không bỏ rác đúng nơi quy định

+ Về việc thu gom rác có khoảng 15% hộ gia đình chưa tham gia vì nhiều lý do,trong đó thu nhập và vị trí nhà ở không thuận tiện cho thu gom rác là những lý do quantrọng nhất Chỉ tính riêng ở hai quận Ninh Kiều và Bình Thủy hiện có khoảng 20 - 30%

hộ gia đình và hộ kinh doanh không đóng tiền thu gom rác họ thường vứt rác xuống sônggây ô nhiễm nguồn nước hoặc vứt rác ra ngoài đường phố làm mất vẻ mỹ quan đô thị

Mặc dù mỗi tháng tiền chi trả cho việc thu gom rác hộ gia đình chỉ khoảng từ 5.000 –10.000 đồng/tháng

Qua đó cho ta thấy một số hộ gia đình và cá nhân trên địa bàn thành phố về ý thức

và trách nhiệm bảo vệ môi trường còn kém không muốn thực hiện theo những chủ trương

về bảo vệ môi trường đã đề ra vì sợ tốn tiền Ví dụ: điển hình nhất là một số hộ dân sống

gần ven sông, hồ, mươn và nhà sàn trong khu vực đô thị không có ý thức xả rác xuốngsông và ở nhiều chợ (thuộc các huyện Vĩnh Thạnh, Cờ Đỏ, Thới Lai, Phong Điền ) trên80% lượng rác thải quẳng trực tiếp xuống sông vì không có ai thu gom Và một số ngườidân sinh sống bằng nghề lượm bọc họ thường bươi móc, vứt rác ra ngoài ra gây nên ônhiễm

Tóm lại, vì họ không hiểu được những giá trị độc đáo và tầm quan trọng của cảnhquan của địa phương họ đang sinh sống, không thấy rõ tác hại của việc vứt rác thải bừabãi và tầm quan trọng trong việc bảo vệ môi trường

- Công tác quản lý bảo vệ môi trường của UBND các cấp chưa chặt chẽ và quiđịnh chưa rõ ràng, thiếu cán bộ quản lý và thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường, vàkinh nghiệm chưa nhiều nên không hướng dẫn kịp thời, đầy đủ những nội dung về bảo vệmôi trường để mọi người và các doanh nghiệp nắm và tự giác chấp hành

- Do quá trình đô thị hóa hiện nay ở Tp Cần Thơ làm tăng dòng người di cư từnông thôn ra thành thị để kiếm sống đã gây nên áp lực đáng kể về nhà ở và vệ sinh môitrường, hình thành các khu nhà ổ chuột và khu nghèo

Hình 5 Bãi rác tự phát gần sân vận động Cần Thơ

Hình 6 Bãi rác tự phát dưới chân cầu sắt phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều

Quan trọng hơn nữa là việc các hộ gia đình vứt rác sinh hoạt bừa bãi xuống sônggây ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm Ô nhiễm nguồn nước gây ra các bệnh như:bệnh đường ruột, bệnh xuất huyết, viêm mũi, mắt đỏ…

2.4.1.2 Ảnh hưởng gián tiếp

Ảnh hưởng gián tiếp thông qua những sinh vật trung gian truyền bệnh

- Những nơi vứt rác bừa bãi, thải chất hữu cơ, xác chết các loài động vật quanhững trung gian truyền bệnh như ruồi, muỗi, chuột… là những sinh vật trung giantruyền nhiễm sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người (bệnh viêm não, dịch hạch, sốtrét, sốt xuất huyết có thể dẫn đến tử vong,…)

2.4.2 Ảnh hưởng đến môi trường

2.4.2.1 Môi trường đất

Ảnh hưởng của rác đến môi trường đất bởi các yếu tố sau:

- Nước rò rỉ từ các bãi rác mang theo nhiều chất ô nhiễm và độc hại thấm vào đấtlàm ô nhiễm đất

- Điều kiện phân hủy của rác: rác được phân hủy trong môi trường đất ở 2 dạngyếm khí và kị khí

+ Trong điều kiện hiếu khí (có đủ oxy) cộng với độ ẩm thích, rác sẽ phân hủy tạo

ra nhiều sản phẩm trung gian cuối cùng tạo ra H2O và CO2 ít gây ảnh hưởng đến môitrường

+ Trong điều kiện yếm khí (không đủ oxy) rác thải sẽ phân hủy tạo ra các sản

phẩm cuối cùng như CH4, H2S và CO2 gây ảnh hưởng độc hại đến môi

- Lượng rác tiếp nhận của bãi rác: nếu lượng rác tiếp không quá lớn nằm trong khảnăng tự là sạch của môi trường đất thì các chất phân hủy từ rác sẽ không gây ô nhiễm môi

2.4.2.2 Môi trường nước

+ Rác nhỏ nhẹ lơ lửng trong nước sẽ làm đục nước

+ Rác có kích thước lớn và nhẹ như: giấy, vụn, túi nilon… nổi lên trên mặt nướcgây ra hiện tượng phú dưỡng, làm giảm bề mặt trao đổi oxy của nước với không khí làmcho lượng oxy hòa tan trong nước (DO) giảm tạo điều kiện cho vi sinh yếm khí hoạt độngmạnh sinh ra các khí H2S, CH4, NH3… Và chất thải hữu cơ trong rác thải bị phân hủynhanh tạo các sản phẩm trung gian và sản phẩm cuối phân hủy gây ra mùi hôi thối làmcho ô nhiễm không khí

b) Nước ngầm

Do lượng nước rò rỉ sinh ra trong quá trình phân hủy rác có nhiều loại vi trùng,lượng nước ngấm qua rác từ nhiều nguồn như nước mưa hay độ ẩm của rác và vật liệuphủ, nước thấm vào hố chôn từ phía trên xuống đất gây ảnh hưởng đến nguồn nướcngầm

 Nước rò rỉ trong các bãi rác ảnh hưởng đến môi trường có 2 mặt :

+ Mặt tích cực: nước rỉ rất cần cho một số quá trình hóa học và sinh học để rácphân hủy

+ Mặt tiêu cực: nước rỉ chảy vào tầng nước ngầm và các dòng nước mặt từ đó gây

ô nhiễm nguồn nước sử dụng

2.4.2.3 Môi trường không khí

Ảnh hưởng của rác đến môi trường không khí được bắt đầu ngay từ khâu thu gom,vận chuyển đến bãi chôn lấp Ngoài ra, trong quá trình lưu trữ, vận chuyển còn phát sinh

ra bụi gây ô nhiễm đến môi trường không khí

Trong điều khí hậu có đủ nhiệt độ và độ ẩm cao nên sau một thời gian ngắn chúng

bị phân hủy hiếu khí và kị khí sinh ra các khí độc hại và như CO2, CO, H2S, CH4, N2… vàmùi hôi do sự phân hủy yếm khí của các chất hữu cơ được tạo thành do lưu trữ rác quálâu tại các bãi rác đổ thành những đống rác cao chồng lên nhau gây ra mùi hôi thối

Dưới tác dụng của gió làm các khí này phát tán vào môi trường không khí trong đókhí sinh ra chủ yếu từ CH4 và CO2 với hàm lượng cao sẽ gây ô nhiễm không khí và khímetan CH4 có khả năng gây cháy nổ.

2.4.3 Các ảnh hưởng khác

Ngoài tác hại đối sức khỏe con người và môi trường đất, nước, không khí rác thải còn gây nên những ảnh hưởng khác như:

- Làm mất vẻ mỹ quan đô thị

- Làm giảm diện tích đất do sử dụng cho bãi thải

- Từ việc vô ý thức của một số người dân vứt rác bừa bãi xuống sông, kênh, gạchgây cản trở lưu thông dòng nước làm ảnh hưởng đến thủy sinh vật (cá, tôm…), làm ứđọng nước ở khu dân cư sinh ra mùi hôi thối và trở thành nơi cư trú cho nhiều loại vi sinhvật gây bệnh

Hình 7 Tác hại của việc xử lý chất thải đô thị không hợp lý

Tai họa của xử lý chất thải không hợp lý

Môi

trường ô

uế

Gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Môi trường dịch bệnh

Nếp sống văn minh

đô thị

Gây ùn tắc giao thống

Làm tác động xấu đến nền văn hóa

và du lịch

CHƯƠNG III HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ VÀ XỬ LÝ RÁC Ở

TP CẦN THƠ3.1 GIỚI THIỆU CÔNG TY CÔNG TRÌNH ĐÔ THỊ CẦN THƠ CƠ QUAN CHỊU TRÁCH NHIỆM TRỰC TIẾP THU GOM, VẬN CHUYỂN VÀ XỬ LÝ RÁC TẠI

TP CẦN THƠ

Để đáp ứng nhu cầu giải quyết vấn đề ô nhiễm do rác thải gây ra cho tỉnh CầnThơ, UBND tỉnh quyết định thành lập Công ty Công trình đô thị Tp Cần Thơ và hoạtđộng theo luật Doanh nghiệp Nhà nước, với chức năng và nhiệm vụ là thu gom, vậnchuyển và xử lý rác tại Tp Cần Thơ

Vị trí tọa lạc của Công ty Công Trình đô thị Tp Cần Thơ: Trụ sở đặt tại số 5đường Võ Thị Sáu, phường An Hội, quận Ninh Kiều TP Cần Thơ

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

a) Quá trình hình thành và phát triển

 Giai đoạn chưa thành lập Công ty

Trước năm 1990 công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác ở thành phố chỉ mangtính tự phát, việc xử lý rác chủ yếu là do người dân tự xử lý theo hình thức:

Nếu đối với những người không có ý thức: thì họ vứt rác xuống hồ, sông, mươn,ngoài đường phố

Nếu đối với hộ dân có ý thức: thì họ chôn lấp rác sau vườn nhà đối hộ có đấttrống, còn người không có đất thì họ tụ hợp đem lại những bãi đất trống (bỏ hoang) để bỏhoặc đốt

Qua 2 hình thức xử lý rác trên đã làm cho lượng rác tồn đọng và tự phân hủy trongmôi trường ngày tăng rất nhanh gây ra mùi hôi thối, ứ đọng cản trở sự lưu thông củadòng nước, làm mất vẻ mỹ quan đô thị… và làm phát sinh ra nhiều bệnh cho người dântrong tỉnh

 Giai đoạn thành lập Công ty

Nhằm để giải quyết rác tình trạng đang ngày một tràn lan trên trên địa bàn tỉnh.Năm 1990, UBND TP Cần Thơ quyết định thành lập Công ty trên cơ sở sát nhập: Công

ty vệ sinh mai táng, Công ty chiếu sáng công cộng, Đội Công viên xanh thuộc ban xâydựng nhà đất TP Cần Thơ và Đội thi công bảo dưỡng cầu đường TP Cần Thơ

Từ hiệu quả của công ty sau 2 năm đi vào hoạt động năm 1994, UBND tỉnh CầnThơ đã đề nghị Bộ xây dựng cho phép thành lập doanh nghiệp nhà nước Công ty Côngtrình đô thị Cần Thơ để tiến hành thu gom, vận chuyển và xử lý rác cho thành phố, nhưngtrong giai đoạn mới thành lập Cty gặp nhiều khó khăn trong công tác thu gom và xử lý

như: Thứ nhất, với số lượng công nhân ít chỉ khoảng 67 người với 40 xe cải tiến nhưng chất lượng của không vượt quá 50%, tỷ lệ thu gom chỉ đạt khoảng 30,33% Thứ hai, do

sự hoạt động không đồng bộ giữa 2 bộ phận trong công tác thu gom đã làm lượng rác tồnđọng tại các điểm tập kết, trung chuyển gây ô nhiễm môi trường và mất vẻ mỹ quan đôthị ảnh hưởng đến công tác xử lý Cơ cấu 2 tổ chức trong giai đoạn này có 2 thành phần:

+ Tổ rác dân lập do chính quyền địa phương quản lý có trách nhiệm thu gom ráctrong khu dân cư và giao lại cho Công ty chuyển chở xử lý

+ Công ty có trách nhiệm quét dọn nơi công cộng, nhận rác từ tổ dân lập và chởrác đi xử lý

Đến tháng 9 năm 2001 Cty CTĐT được nâng cấp lên Công ty cấp tỉnh và hiện nayđang tiếp nhận các hợp tác xã vệ sinh tại các huyện thị trong tỉnh để tổ chức thành một hệthống thu gom và xử lý rác toàn tỉnh Cần Thơ

b) Hình thức tổ chức và hoạt động của công ty

Cty CTĐT Tp Cần Thơ là một công ty đặc thù chuyên ngành về phục vụ côngcộng, theo loại hình hoạt động công ích do UBND tỉnh quản lý

Công ty Công trình đô thị là đơn vị hạch toán độc lập, có đầy đủ tư cách phápnhân Công ty được thành lập và quản lý theo chế độ một thủ tướng, tự chịu trách nhiệm

về kết quả sản xuất kinh doanh, bảo tồn và phát triển vốn được giao đồng thời giải quyếtthỏa đáng lợi ích cá nhân của người lao động, của Công ty và của nhà nước trên kết quảđạt được trong khuôn khổ qui định của luật pháp

Tổ chức doanh nghiệp theo hình thức: Doanh nghiệp nhà nước theo hoạch toánkinh tế độc lập, có con dấu và tài khoảng riêng Hoạt động theo luật doanh nghiệp Nhànước và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật

 Một số văn bản quyết định thành lập công ty :

- Quyết định số 65.QĐ.TC.TP.90 ngày 29/11/1990 của UBND TP Cần Thơ

- Theo nghị định số 388.HĐBT ngày 20/11/1991 của Hội đồng bộ trưởng nay làThủ tướng chính phủ về việc thành lập và giải thể Doanh nghiệp Nhà nước, tỉnh Cần Thơ

có chủ trương cho công ty trở thành Doanh nghiệp Nhà nước

- Quyết định số 545/TB.DNNN, ngày 08/01/1993 của Bộ xây dựng

- Quyết định số 300/QĐ.UBT.94, ngày 05/02/1994 UBND tỉnh Cần Thơ ra chínhthức thành lập Doanh nghiệp Nhà nước Cty CTĐT Tp Cần Thơ, trực thuộc UBND tỉnhCần Thơ

- Quyết định số 842/QĐ.CT.TCCB.97 ngày 10/04/1997 UBND tỉnh Cần Thơ raquyết định thành lập doanh nghiệp Cty CTĐT Tp Cần Thơ là doanh nghiệp Nhà nướchoạt động công ích

3.1.2 Chức năng và nhiệm vụ

 Hoạt động công ích:

- Quản lý công trình công cộng

- Thuê bao vệ sinh đô thị (thu gom, vận chuyển xử lý rác thải sinh hoạt), trồng câycông viên, chiếu sáng đô thị,…

- Tư vấn thiết kế, thi công lắp đặt công trình, thiết bị, hệ thống xử lý ô nhiễm môitrường

- Tổ chức mạng lưới ô tô (xe buýt), vận tải hành khách… trong phạm vi Tp CầnThơ

 Hoạt động kinh doanh:

- Xây dựng vỉa hè, bồn nước cầu vệ sinh công cộng

- Sữa chữa, lắp đặt hệ thống thoát nước dân dụng, công cộng…

- Xây dựng công trình nhà ở khu dân cư, san lấp mặt bằng

- Đại tu, đóng mới, sữa chữa các loại phương tiện giao thông, trang thiết bị phục

vụ công trình

3.1.3 Số lượng cán bộ và công nhân viên

- Tổng số cán bộ và công nhân viên là: 1.350 (496 nữ), người tính đến thời điểmtháng 04/2010 (trong đó có hơn khoảng 6 cán bộ chuyên ngành về lĩnh vực môi trường)

3.1.4 Tổ chức bộ máy

Hiện nay, công ty hoạt động theo mô hình trực tuyến, mọi công việc điều do BanGiám đốc công ty điều hành trực tiếp gồm 18 đơn vị trực thuộc, chia làm 2 bộ phận: